"Τραγική ειρωνεία" γράφει ο Μανώλης Πιμπλής ("Εφημερίδα των Συντακτών"/ "ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ", 12.01.26)

 ...............................................................

Τραγική ειρωνεία

γράφει ο Μανώλης Πιμπλής ("Εφημερίδα των Συντακτών"/ "ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ"), 12.01.26) 

Γίνονται αναλύσεις, με αφορμή το Ιράν, για το πόσες και ποιες προϋποθέσεις πρέπει να συγκεντρωθούν για να πέσει ένα αυταρχικό καθεστώς – λ.χ. δημοσιονομικό πρόβλημα, διάσπαση της εξουσιαστικής ελίτ κ.λπ. Ισως όμως θα έπρεπε πλέον να γίνονται αναλύσεις για το ανάποδο: ποιες προϋποθέσεις πρέπει να έχουν συγκεντρωθεί ώστε να γίνει δυνατή η κατάλυση της δημοκρατίας.

Και φαίνεται ότι έχουν συγκεντρωθεί πολλές. Η καλύτερη, αναμφίβολα, περίοδος για τις δυτικές δημοκρατίες ήταν η κεϊνσιανή, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970, η λεγόμενη και Χρυσή Τριακονταετία. Στην ανάπτυξη, τότε, συνέβαλε η ανάγκη (όπως και η αισιοδοξία) της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης, αλλά και ένας συμβιβασμός κεφαλαίου-εργασίας που κρίθηκε τότε αναγκαίος. Με την επικράτηση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου τα πράγματα πήραν άλλη τροπή, η ζυγαριά έγειρε δραστικά προς τη μεριά του κεφαλαίου, του κάθε είδους κεφαλαίου. Τα χρέη των κρατών εξακολούθησαν να μεγαλώνουν γιατί σε αυτό το μοντέλο δεν μειώνονται μόνο – όταν μειώνονται – τα έξοδα, μειώνονται και τα έσοδα του κράτους. Και το πολιτικό προσωπικό άρχισε, στα μάτια των πολιτών, να μοιάζει όλο και περισσότερο, αρχικά απλώς διαιτητής συμφερόντων και κατόπιν υπηρέτης τους.

Καθώς λύσεις δεν βρίσκονται σε ένα τέτοιο κλίμα, το τελειωτικό χτύπημα στις δημοκρατίες, πράγμα τραγικό, συχνά το δίνει ο ίδιος ο λαός, είτε με κατευθείαν ψήφο –περίπτωση Χίτλερ– είτε διά των αντιπροσώπων του – περίπτωση Μεταξά. Το δαχτυλίδι δίνεται σε νόμιμα εκλεγμένους ηγέτες, για τους οποίους όλοι ξέρουν ότι υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να εξελιχθούν σε δικτάτορες. Ανάλογη είναι και η περίπτωση του Τραμπ που εκλέχτηκε δύο φορές από τον λαό και που τώρα ψάχνει προφάσεις να αναβάλει τις ενδιάμεσες εκλογές και μετά να αποπειραθεί και τρίτη θητεία, κάτι που συνταγματικά απαγορεύεται.

Ο λόγος που γίνεται αυτό είναι επειδή ο κόσμος έχει απηυδήσει από την αβουλία και τη μετριότητα των ηγετών-διαιτητών και βλέπει στο πρόσωπο αυταρχικών ακροδεξιών κάποιου τύπου επανάκαμψη της πρωτοκαθεδρίας της πολιτικής έναντι του κεφαλαίου. Είναι άλλωστε μια επιλογή που η εξουσία του χρήματος την επιτρέπει, έστω και ως εξαίρεση, ενώ αντίθετα την αριστερή επιλογή την απαγορεύει διά ροπάλου, γι’ αυτό και μερίδα των ψηφοφόρων κατευθύνεται προς τα εκεί που η αντίδραση δείχνει εφικτή. Μάταιος κόπος, φυσικά, και επιλογή καταστροφική. Γιατί αυτό που δεν φαίνεται αμέσως διά γυμνού οφθαλμού, φαίνεται πάντα όμως στο τέλος, είναι ότι οι Τραμπ αυτού του κόσμου μπορούν να πυροβολούν και μέρος του κεφαλαίου ακριβώς γιατί συμμαχούν με την κορυφή της επιχειρηματικής πυραμίδας. Ο Χίτλερ συμμάχησε με τους μεγαλύτερους Γερμανούς βιομηχάνους, ο Τραμπ συμμαχεί με τους κολοσσούς υψηλής τεχνολογίας. Στην αρχή, βέβαια, κάποιοι από αυτούς τους κολοσσούς φάνηκαν μουδιασμένοι, γιατί σε άλλο μοντέλο είχαν συνηθίσει και ξεβολεύτηκαν, άλλοι πάλι πανηγύρισαν εξ υπαρχής. Στο τέλος όλοι ακολούθησαν γιατί, όντας παγκόσμια ολιγοπώλια, κατανοούν ή και εμπιστεύονται και αυτοί το αυταρχικό μοντέλο.

Στο τέλος την πληρώνουν, βέβαια, οι λαοί που τους ψηφίζουν και όσοι υφίστανται την επιθετικότητά τους…