Από τον «Ταρτούφο» του Μολιέρου (Ζαν Μπατίστ Ποκλέν) (1622-1673) / (Πράξη Α’, σκηνή 5η – μτφ. Μίνα Ζωγράφου, εκδ. Μαρή, 1967)

 ...............................................................

Μολιέρος (Ζαν Μπατίστ Ποκλέν) 

(1622-1673)

·       Από τον «Ταρτούφο» του Μολιέρου (Ζαν Μπατίστ Ποκλέν) (1622-1673) / (Πράξη Α’, σκηνή 5^η – μτφ. Μίνα Ζωγράφου, εκδ. Μαρή, 1967)

 

…ΚΛΕΑΝΘΗΣ:

Μα το Θεό, τρελλός είσαι, αδελφέ μου· να πιστέψω θέλεις,

Πώς με τα λόγια σου αυτά πας να με κοροϊδέψης;  

Και ισχυρίζεσαι πως όλες αυτές οι γελοιότητες…

ΟΡΓΚΟΝ: 

Αδελφέ μου, τα λόγια σου μυρίζουν αθεΐα,

Κι έχει κάπως λερωθεί η ψυχή σου απ’ αυτήν·

Κι όπως σου τόχω πει δέκα φορές και πάνω

Κάποιο κακό θα σ’ εύρη.

ΚΛΕΑΝΘΗΣ:

Όλο κάτι τέτοια λένε οι όμοιοί σου,

Τυφλούς τους θέλουν όλους, σαν τον εαυτό τους. 

Γι’ αυτούς, άθεος είναι όποιος μάτια γερά έχει.

Κι όποιος τις κενές προσποιήσεις δε λατρεύει,

Σεβασμό λένε δεν έχει, ούτε πίστι για τα ιερά. 

Άιντε, τα λόγια σου καθόλου δεν με φοβίζουν.

Εγώ ξέρω πώς μιλώ κι ο Θεός βλέπει μέσα στην καρδιά μου·

Δε γίνομαι ‘γω σκλάβος όλων αυτών των υποκρισιών του:

Υπάρχουν ψευτοθρήσκοι, όπως και ψευτοπαλληκαράδες.

Και μιας και βλέπουμε πως στα πεδία της τιμής,

Αληθινά γενναίοι δεν είν’ αυτοί που κάνουν την πολλή τη φασαρία,

Έτσι κι οι καλοί κι αληθινοί θεοσεβούμενοι, που το παράδειγμά τους

                                                                                    αξίζει ν’ ακολουθούμε,

Δεν ειν’ αυτοί που κάνουν τόσους μορφασμούς.

Μα, για πες μου! καθόλου δεν μπορείς να ξεχωρίσεις,

Την υποκρισία από την ευλάβεια; Μόνο,

Το ίδιο όνομα τους δίνεις,

Και όμοια τιμάς τη μάσκα και το πρόσωπο;

Ίσα κι όμοια κάνεις το κόλπο και την ειλικρίνεια,

Μπερδεύεις την επίφασι με την αλήθεια,

Εκτιμάς το φάντασμα όσο και τον άνθρωπο,

Κι ίδια αξία δίνεις, στο πλαστό και στο καλό το νόμισμα;

Περίεργα πλασμένοι πούναι οι περισσότεροι άνθρωποι!

Ποτέ δεν τους βλέπεις μέσα στο σωστό,

Σε κάθε χαρακτήρα, περνούν τα όριά του,

Και το πιο ευγενικό πράγμα συχνά το χαλνούν,

Γιατί το παρακάνουν και το παρατραβούν,

Και μη προς κακοφανισμό σου, κουνιάδε μου.

ΟΡΓΚΟΝ:

Ναι, βέβαια δόκτορας είσαι, και σεβαστός,

Όλου του κόσμου η γνώση σε σένα έχει πέσει.

Μόνο συ είσαι σοφός κι ο μόνος φωτισμένος,

Χρησμοδότης, Κάτωνας, μέσα στην εποχή μας,

Και βλάκες είναι όλοι οι άνθρωποι μπροστά σου.

ΚΛΕΑΝΘΗΣ:

Σεβαστός δόκτορας δεν είμαι, αδελφέ μου,

Ούτε η γνώση του κόσμου απάνω μου έχει πέσει.

Μα με δυο λόγια ξέρω, κι αυτή είναι η γνώση μου,

Το ψεύτικο να ξεχωρίζω από τ’ αληθινό.

Κι επειδή άλλους ήρωες δε βλέπω,

Άξιους να τους τιμάς όσο τους τέλειους θεοσεβούμενους,

Στον κόσμο άλλο δεν είναι πιο ευγενικό και πιο όμορφο πράγμα,

Από την άγια ζέσι του αληθινού του ζήλου·

Γι’ αυτό δε βλέπω τίποτα πιο βρωμερό να υπάρχη,

Από τη φτιασιδωμένη επίφασι του προσποιητού ζήλου,

Απ’ όλους αυτούς τους τσαρλατάνους, τους αγοραίους θρήσκους,

Που η ιερόσυλη κι απατηλή μουτσούνα τους,

Ατιμώρητα εκμεταλλεύεται και περιπαίζει,

Τα άγια και τα ιερά των ανθρώπων.

Οι άνθρωποι αυτοί, που με την ψυχή στο συμφέρον δουλωμένη,

Την ευλάβεια επάγγελμα κι εμπόριο την κάνουν,

Και θέλουν ν’ αγοράζουν εκτίμησι και αξιώματα,

Με τα ψευτολιγώματα και τις προσποιητές εξάρσεις:

Οι άνθρωποι αυτοί, λέω, που με ασυνήθιστο ζήλο,

Βλέπεις να κυνηγούν την τύχη τους στο δρόμο τ’ ουρανού,

Με φλόγα και με προσευχές να ζητιανεύουν,

Και να κηρύσσουν την απάρνησι των εγκοσμίων ενώ μεσ’ στην

                                                                 Αυλή περνούν τη ζήση τους,

Που να ταυτίζουν ξέρουνε το ζήλο με τις αμαρτίες τους.

Είναι δραστήριοι, εκδικητικοί, άπιστοι, πλούσιοι σε τεχνάσματα,

Και, για να καταστρέψουν κάποιον, αδιάντροπα σκεπάζουν

Με το συμφέρον του Θεού την άγρια κακία τους·

Κι είν’ επικίνδυνη η φαρμακερή οργή τους,

Γιατί για όπλα παίρνει όλα εκείνα που σεβόμαστε·

Και το πάθος τους, που τους ευγνωμονούμε γι’ αυτό,

Να μας δολοφονήσει θέλει με την ιερή ρομφαία.

Τέτοιοι παλιοχαρακτήρες πάρα πολλοί ξεφυτρώνουν,

Ενώ τους αληθινούς πιστούς, εύκολα τους γνωρίζεις,

Η εποχή μας έχει τέτοιους δείξει αδελφέ μου,

Που λαμπρά παραδείγματα μπορούν να μας γενούν.

Κοίτα τον Αρίστωνα, κοίτα τον Περίανδρο,

Τον Ορόντη, τον Αλκιδάμα, τον Πολύδωρο, τον Κλίτανδρο:

Κανένας τον τίτλο αυτό δεν τους αμφισβητεί.

Μ’ αυτοί φανφαρόνοι της αρετής δεν είναι

Ούτε βλέπεις την ανυπόφορη πολυτέλεια απάνω τους,

Κι η ευλάβειά τους ανθρώπινη είναι κι ανεκτική.

Όλες τις πράξεις δεν τις κατακρίνουν,

Βρίσκουν την επίκριση πράγμα αλαζονικό,

Αφήνουν σ’ άλλους τα λόγια τα περήφανα,

Και με τις πράξεις τους κατακρίνουν τις δικές μας.

Στην επίφασι του κακού πολλή σημασία δεν δίνουν,

Κι η ψυχή τους θέλει να κρίνει καλά τον άλλο.

Καβάλες* σ’ αυτούς δεν βλέπεις, ούτε ραδιουργίες.

Φροντίδα τους μοναδική, να ζουν καλά, έχουν,

Ποτέ τους δεν τους βλέπεις τον αμαρτωλό να κυνηγούν με μανία,

Και μόνο την αμαρτία βλέπεις να μισούν.

Κι ούτε θέλουν, με υπερβολικό ζήλο,

Τα συμφέροντα του Θεού να υπηρετούν, πιο πολύ απ’ όσο το θέλει

                                                                                                              ο ίδιος.

Αυτοί είναι οι δικοί μου, κι έτσι ταιριάζει να κάνουν,

Αυτοί είναι το παράδειγμα που πρέπει νάχουμε μπροστά μας.

Ο δικός σου, για να σου πω την αλήθεια, μ’ αυτούς δε μοιάζει

Με καλή πίστη παινεύεις τον ζήλο του,

Μα νομίζω πως από ψεύτικη λάμψι είσαι θαμπωμένος.

ΟΡΓΚΟΝ:

Κύριε αγαπητέ κουνιάδε μου, τελειώσατε;

ΚΛΕΑΝΘΗΣ:

Ναι.

ΟΡΓΚΟΝ:

Δούλος σας (κάνει να φύγη)…

*Σημείωση της μεταφράστριας Μ.Ζ.: Πληθυντικός της Καβάλας, που ήταν μια θρησκευτική οργάνωση, κατά τη βασιλεία του Λουδοβίκου του 16ου, που επεδίωκε να εξαγνίση τα ήθη και που είχε γίνει πραγματικός βραχνάς για την κοινωνία με τη δύναμι και τις υπερβολές της... 

Les Plaisirs de Versailles, Sonate à huit - Marc-Antoine Charpentier (1643 - 1704)

...............................................................

Les Plaisirs de Versailles, Sonate à huit - Marc-Antoine Charpentier (1643 - 1704)

Les Folies d'Espagne (aka La Folia), La Fiocco (live) / Jean-Baptiste Lully (1632-1687) Live performance March 29, 2019, Solebury, PA.

 ...............................................................

Les Folies d'Espagne (aka La Folia), La Fiocco (live) / Jean-Baptiste Lully (1632-1687)

Live performance March 29, 2019, Solebury, PA.

G. B. Lulli - Chaconne des Scaramouches - Pavane des Saisons - Marche pour la cérémonie des Turcs Coin du Roi orchestra, conducted by Christian Frattima, plays G. B. Lulli (J.- B. Lully) ballet suite from ''Le bourgeois gentilhomme'' and ''Idylle sur la paix''. (Filmed on July 2017)

 ...............................................................

G. B. Lulli - Chaconne des Scaramouches - Pavane des Saisons - Marche pour la cérémonie des Turcs

Coin du Roi orchestra, conducted by Christian Frattima, plays G. B. Lulli (J.- B. Lully) ballet suite from ''Le bourgeois gentilhomme'' and ''Idylle sur la paix''. 

00:45 Chacconne des Scaramouches 

04:20 Pavane des Saisons 

06:32 Marche pour la cérémonie des Turcs 

Coin du Roi orchestra Oboes: Rei Ishizaka, Michele Favaro 

Piccolo: Alessandro Nasello 

Flute: Marcello Lucifora 

I violins: Fabio Ravasi, Linda Przbiernow Antonio De Sarlo, Ulrike Slowyk 

II violins: Yayoi Masuda, Andrea Vassalle, Aki Takahashi 

Violas: Massimo Percivaldi, Leoluca Di Miceli 

Gamba: Teodoro Baù 

Cellos: Thomas Chigioni, Marlise Goidanich 

Contrabass: Carlo Sgarro 

Theorbos: Mauro Pinciaroli, Domenico Cerasani 

Harp: Flora Papadopulous 

Harpsichord: Yu Yashima 

Special Thanks: Riga International Early Music Festival Guntars Kirsis, Sanda Katkevica, Diana Žunda, Martinš Mikelsons, Peteris Bušs 

Filmed on July 2017 The Smal Guild, Riga, LV by Edmunds Mickus 

 

Le Coucher du Roi - Musiques Baroques à Versailles - ARTE Concert / Μουσικές και τραγούδια από την εποχή του Μολιέρου...

 .............................................................

Μουσικές και τραγούδια από την εποχή του Μολιέρου (1622 - 1672)...

Le Coucher du Roi - Musiques Baroques à Versailles - ARTE Concert

Programme : 

Michel-Richard de Lalande - Prélude 

Michel-Richard de Lalande - Grande Pièce Royale 

Michel-Richard de Lalande - Tant qu’a duré la Nuit (L’Amour Fléchi par la constance) 

Robert de Visée - Prélude en ré mineur / Prélude in d-Moll 

Michel Lambert - Sombres déserts, retraites de la Nuit Louis-Antoine Dornel - Sonate en quatuor op 1 

Jacques Hotteterre - 4ème Sonate en trio pour 2 flûtes et basse continue 

Michel Lambert - Ah puisque la rigueur extrême 

Michel Lambert - Pour être aimé Jean-Baptiste 

Lully - Le Sommeil d’Atys Sébastien Le Camus - Laissez durer la Nuit François 

Couperin - Le Dodo

https://www.youtube.com/watch?v=W3tciOXERFM

Le Divertissement Royal de Versailles, LWV 38: Rondeau du Mariage Forcé (1664) Jordi Savall

 ...............................................................

Le Divertissement Royal de Versailles, LWV 38: Rondeau du Mariage Forcé (1664)

Jordi Savall · Andrew Lawrence-King · Jean-Baptiste Lully 

Jean-Baptiste Lully: L'orchestre du Roi Soleil

Από τον «Αστόχαστο των Βερσαλλιών» του Μολιέρου (1622-1673) (Σκηνή IV, μτφ. Μίνα Ζωγράφου, εκδ. Μαρή)

 ...............................................................

               Μολιέρος (1622 - 1673)

·       Από τον «Αστόχαστο των Βερσαλλιών» του Μολιέρου (1622-1673) (Σκηνή IV, μτφ. Μίνα Ζωγράφου, εκδ. Μαρή)

 

Σκηνή IV

Μολιέρος, Μπρεκούρ, Λα Γκρανζ, κτλ.

ΜΟΛΙΕΡΟΣ : «Να ένας άνθρωπος που θα μας κρίνει, Ιππότη!»

ΜΠΡΕΚΟΥΡ : Τι;

ΜΟΛΙΕΡΟΣ : Να ‘τονε, τούτον, που παίρνει το ύφος του μαρκησίου· δε σου το ‘πα, πως ο ρόλος σου απαιτεί να παίζεις φυσικά;

ΜΠΡΕΚΟΥΡ : Αλήθεια.

ΜΟΛΙΕΡΟΣ : Εμπρός, λοιπόν. «Ιππότη»!

ΜΠΡΕΚΟΥΡ : «Τι»;

ΜΟΛΙΕΡΟΣ : «Έλα μια στιγμή να κρίνεις για ένα στοίχημα που βάλαμε».

ΜΠΡΕΚΟΥΡ : «Τι στοίχημα» ;

ΜΟΛΙΕΡΟΣ : «Τσακωνόμαστε για το ποιος είναι ο μαρκήσιος στην «Κριτική» του Μολιέρου· αυτός βάζει στοίχημα πως είμαι εγώ, κι εγώ στοιχηματίζω πως είναι αυτός».

ΜΠΡΕΚΟΥΡ : «Κι εγώ κρίνω πως είναι ούτε ο ένας ούτε ο άλλος. Είστε κι οι δυο σας τρελοί που θέλετε να αποδώσετε τέτοια πράγματα στον εαυτό σας· και να τι άκουσα τον Μολιέρο να παραπονιέται, μιλώντας σε ανθρώπους που τον κατηγορούσαν για τα ίδια πράγματα που τον κατηγορείτε κι εσείς. Έλεγε πως δεν υπάρχει τίποτα που να το στενοχωρεί περισσότερο από το να του λένε πως στα πορτρέτα που φτιάχνει, έχει κάποιον σαν πρότυπο· πως σκοπός του είναι να περιγράφει τα ήθη χωρίς να θίγει τα πρόσωπα, και πως όλοι οι ήρωες που παρασταίνει δεν είναι συγκεκριμένα πρόσωπα, αλλά κυριολεκτικά φαντάσματα, που τα ντύνει όπως του καπνίσει για να διασκεδάζει τους θεατές. Πως θα τον στενοχωρούσε πολύ αν ποτέ μαρκάριζε οιονδήποτε· και πως αν υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να τον αηδιάσει από το να κάνει κωμωδίες είναι ακριβώς οι ομοιότητες που εννοεί ο κόσμος να βρίσκει, και που προσπαθούν διαρκώς να τονίζουν οι εχθροί του για να του δημιουργούν κακές σχέσεις με ορισμένα πρόσωπα, που ούτε τα είχε βάλει ποτέ στο νου του. Και πραγματικά, βρίσκω πως έχει δίκιο· γιατί σας παρακαλώ, να θέλουμε να παρερμηνεύουμε όλες τις κινήσεις και όλα τα λόγια του και να λέμε: «Παίζει τον τάδε», ενώ είναι πράγματα που μπορούν να αποδοθούν σε εκατό άτομα; Μιας και η δουλειά της κωμωδίας είναι να παρασταίνει γενικά όλα τα ελαττώματα των ανθρώπων, και ιδίως των ανθρώπων της εποχής μας, είναι αδύνατον να φτιάξει ο Μολιέρος οποιονδήποτε χαρακτήρα που να μην μοιάζει με κανέναν στον κόσμο· κι αν πρόκειται να τον κατηγορούμε ότι έχει σκεφτεί όλα τα πρόσωπα που παρουσιάζουν τα ελαττώματα που περιγράφει, τότε ασφαλώς δεν θα πρέπει να φτιάχνει πια κωμωδίες».

ΜΟΛΙΕΡΟΣ : «Μα την πίστη μου, Ιππότη, εσύ θέλεις να δικαιολογήσεις τον Μολιέρο και να γλιτώσεις τον φίλο μας από δω».

ΛΑ ΓΚΡΑΝΖ : «Κάθε άλλο. Εσένα γλιτώνει, πάμε να βρούμε άλλους κριτές.

ΜΟΛΙΕΡΟΣ : «Έστω. Αλλά πες μου, Ιππότη, δε νομίζεις πως ο Μολιέρος έχει πια εξαντληθεί, και πως δεν θα βρει πια υλικό για…»;

ΜΠΡΕΚΟΥΡ : «Δε θα βρει υλικό; Ε, καημένε μου Μαρκήσιε, πάντα θα του προσφέρουμε όσο χρειάζεται, γιατί καθόλου δεν προσπαθούμε να φρονιμέψουμε, μ’ όσα κι αν λέει και μ’ όσα κι αν κάνει».

ΜΟΛΙΕΡΟΣ : Μια στιγμή, αυτό το μέρος πρέπει να το τονίσουμε περισσότερο. Ακούστε με να το πω λιγάκι. «Και πως δε θα βρει πια υλικό για… Δε θα βρει υλικό; Ε, καημένε μου Μαρκήσιε, πάντα θα του προσφέρουμε όσο χρειάζεται, γιατί καθόλου δεν προσπαθούμε να φρονιμέψουμε, μ’ όσα κι αν λέει και μ’ όσα θα κάνει. Μπας και νόμισες πως έχει εξαντλήσει όλη τη γελοιότητα των ανθρώπων στις κωμωδίες του; Και πως, χωρίς να ξεφύγουμε από την Αυλή, δεν υπάρχουν τουλάχιστον είκοσι χαρακτήρες ανθρώπων που δεν τους έχει ακόμα αγγίξει; Δεν υπάρχουν, παραδείγματος χάριν, εκείνοι που δημιουργούν τις πιο μεγάλες φιλίες του κόσμου και που, μόλις ο φίλος γυρίσει τη ράχη του, γυρεύουν να τον κατασπαράξουν; Δεν υπάρχουν εκείνοι οι κωλογλύφτες, εκείνοι οι άνοστοι κόλακες, που δεν βάζουν κανένα αλάτι για να νοστιμέψουν τους επαίνους που κάνουν και που οι κολακείες τους έχουν μιαν ανούσια γλυκερότητα που φέρνει εμετό σε όσους τις ακούνε; Δεν υπάρχουν εκείνοι οι δειλοί κυνηγοί της εύνοιας, εκείνοι που λατρεύουν με δολιότητα την καλή τύχη, που σε λιβανίζουν σαν είσαι πλούσιος και σε κατατρέχουν σαν ατυχήσεις; Κι εκείνοι που είναι διαρκώς δυσαρεστημένοι με την Αυλή, εκείνοι οι άχρηστοι ακόλουθοι, εκείνοι οι επίμονοι ενοχλητικοί, εκείνοι οι άνθρωποι, λέω, που μόνο τις ενοχλήσεις που κάνουν έχουν να λογαριάσουν για υπηρεσίες, και που γυρεύουν ανταμοιβές μόνο και μόνο γιατί επί δέκα ολόκληρα χρόνια ήταν φορτικοί στον Άρχοντα; Και δεν υπάρχουν κι εκείνοι που χαϊδεύουν όλο τον κόσμο το ίδιο, που σπαταλούν δεξιά κι αριστερά τις ευγένειές τους και που τρέχουν καταπάνω σ’ όσους βλέπουν κάνοντάς τους τα ίδια αγκαλιάσματα και δίνοντάς τους τις ίδιες βεβαιώσεις φιλίας; - «Κύριε, πολύ ταπεινός σας υπηρέτης. Θεωρείστε με δικό σας άνθρωπο, Κύριε. Θεωρείστε με, Κύριε, ως τον πιο θερμό σας φίλο. Κύριε, είμαι γοητευμένος που σας αγκαλιάζω. Α, Κύριε! Δεν σας είχα δει! Κάνετέ μου τη χάρη να με χρησιμοποιήσετε. Να είσθε βέβαιος πως είμαι ολόκληρος δικός σας. Είσθε ο άνθρωπος που σέβομαι περισσότερο στον κόσμο. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να τιμώ όσο εσάς. Σας εξορκίζω να το πιστέψετε. Σας ικετεύω να μην αμφιβάλετε γι’ αυτό. Υπηρέτης. Πολύ ταπεινός λακές.» Άιντε, άιντε, Μαρκήσιε, ο Μολιέρος θα έχει πάντα περισσότερα θέματα από όσα θέλει. Κι όσα έχει θίξει ως τώρα, είναι τίποτα μπροστά σε όσα απομένουν. «Να πώς πρέπει να παιχτεί περίπου».

ΜΠΡΕΚΟΥΡ : «Αρκετά».

ΜΟΛΙΕΡΟΣ : «Συνεχίστε»…

Από τον «ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ» του Μολιέρου (1622-1673) (Πράξη Ε’, Σκηνή 2, μτφ. Μίνα Ζωγράφου, εκδ. Μαρή)

 ..............................................................

·       Από τον «ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ» του Μολιέρου (1622-1673) (Πράξη Ε’, Σκηνή 2, μτφ. Μίνα Ζωγράφου, εκδ. Μαρή)

Δον Ζουάν, Σγαναρέλλος

ΣΓΑΝΑΡΕΛΛΟΣ :

Α! Κύριε, πόσο χαίρομαι για τη μεταστροφή σας ! Καιρό τώρα το περίμενα αυτό, και να που, δόξα τω Θεώ, οι ευχές μου ευοδώθηκαν.

ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ : Στο διάβολο, το βλάκα!

ΣΓΑΝΑΡΕΛΛΟΣ : Τι, το βλάκα;

ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ : Τι, παίρνεις τοις μετρητοίς αυτά που του έλεγα και νομίζεις πως το στόμα μου ήτανε σύμφωνο με την καρδιά μου;

ΣΓΑΝΑΡΕΛΛΟΣ : Τι; Ώστε δεν είναι… Δεν… ή… Ω! τι άνθρωπος! τι άνθρωπος! τι άνθρωπος!

ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ : Όχι, όχι, δεν έχω αλλάξει καθόλου, και τα αισθήματά μου είναι τα ίδια.

ΣΓΑΝΑΡΕΛΛΟΣ : Δεν παραδέχεστε το καταπληκτικό θαύμα του αγάλματος που κινείται και μιλάει;

ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ : Βέβαια, κάτι υπάρχει σ’ αυτό το πράγμα που δεν καταλαβαίνω· αλλά ό,τι κι αν είναι, δεν μπορεί να μου πείσει το μυαλό, ούτε να συγκλονίσει την ψυχή μου, κι αν είπα πως θέλω να διορθωθώ και να αρχίσω μια υποδειγματική ζωή, το ‘κανα σκόπιμα, για πολιτική, σαν ένα χρήσιμο στρατήγημα, σαν έναν απαραίτητο μορφασμό που κάνω αναγκαστικά, για να μην τα χαλάσω με τον πατέρα μου που τον έχω ανάγκη και για να καλυφθώ, από την πλευρά του κόσμου, από χίλιες δυο δυσάρεστες περιπέτειες που μπορεί να μου συμβούν. Σου τα εμπιστεύομαι αυτά, Σγαναρέλλο, και είμαι πολύ ευχαριστημένος που έχω ένα μάρτυρα για το τι συμβαίνει στα κατάβαθα της ψυχής μου και για τα πραγματικά αίτια που με αναγκάζουν να κάνω αυτά τα πράγματα.

ΣΓΑΝΑΡΕΛΛΟΣ: Ώστε, δεν πιστεύετε σε τίποτα και όμως θέλετε να εμφανίζεστε σαν καθωσπρέπει άνθρωπος;

ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ : Και γιατί όχι; Υπάρχουν τόσοι και τόσοι άλλοι σαν εμένα, που κάνουνε την ίδια δουλειά, και που χρησιμοποιούν την ίδια μάσκα για να εξαπατούν  τους ανθρώπους!

ΣΓΑΝΑΡΕΛΛΟΣ : Α! τι άνθρωπος! τι άνθρωπος!

ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ :

Τώρα πια, αυτό δεν θεωρείται ντροπή· η υποκρισία είναι μια αμαρτία της μόδας, και όλες οι αμαρτίες της μόδας θεωρούνται αρετές. Ο ρόλος του καθωσπρέπει ανθρώπου είναι ο καλύτερος που μπορεί να παίξει κανένας σήμερα, και το επάγγελμα του υποκριτή έχει τα καλύτερα πλεονεκτήματα. Είναι μια τέχνη που η παλιανθρωπιά της γίνεται πάντοτε σεβαστή· και μ’ όλο που την αποκαλύπτουν, δεν τολμούν να πουν τίποτα ενάντιά της. Όλες οι άλλες αμαρτίες των ανθρώπων είναι εκτεθειμένες στην κριτική, και ο καθένας έχει το ελεύθερο να τις κατακρίνει απροκάλυπτα· αλλά η υποκρισία είναι ένα προνομιούχο αμάρτημα, που με το χέρι του κλείνει τα στόματα όλου του κόσμου και απολαμβάνει ήσυχα την υπέρτατη ατιμωρησία. Με τις προσποιήσεις καταφέρνουν και δημιουργούν μια στενή εταιρία με τους ομοίους τους. Όποιος πειράζει τον έναν, βρίσκεται αντιμέτωπος με όλους τους άλλους· ακόμα κι εκείνοι που ενεργούν με καλή πίστη, και που ο καθένας ξέρει πως πραγματικά πιστεύουνε, αυτοί, σου το λέω, είναι πάντα τα θύματα των άλλων· παίζουνε με όλη τους την ψυχή το παιχνίδι όλων εκείνων που μορφάζουν και υποστηρίζουνε τυφλά αυτούς που πιθηκίζουνε τις πράξεις τους. Ξέρεις πόσους τέτοιους γνωρίζω, που μ’ αυτό το στρατήγημα έχουνε συγκαλύψει την έκλυτη ζωή που είχαν κάνει στα νιάτα τους, που έχουν κάνει ασπίδα τους το μανδύα της θρησκείας και που, με το σεβαστό αυτό ένδυμα, έχουν την άδεια να είναι οι χειρότεροι άνθρωποι του κόσμου. Όσο κι αν ξέρουμε τις ραδιουργίες τους κι όσο κι αν τους ξέρουμε τι είναι, ωστόσο δεν παύουν να έχουνε την εκτίμηση των ανθρώπων· λίγο να σκύψουν το κεφάλι τους, λίγο να αναστενάξουν με ταπεινοσύνη, δυο τρεις φορές να γυρίσουν τα μάτια τους, επανορθώνουν στον κόσμο ό,τι κι αν έχουν κάνει. Κάτω από το βολικό αυτό καταφύγιο θέλω κι εγώ να κρυφτώ και να ασφαλίσω τις δουλειές μου. Δεν πρόκειται να εγκαταλείψω τις γλυκές μου συνήθειες· αλλά θα φροντίζω να κρύβομαι και να διασκεδάζω αθόρυβα. Κι αν τύχει να με ανακαλύψουν θα καταφέρω, χωρίς να κινηθώ, να γίνω μέτοχος σε όλη τη συμμορία και αυτή θα με υπερασπιστεί απέναντι και εναντίον όλων. Τέλος πάντων, αυτός είναι ο σωστός τρόπος για να κάνω ατιμωρητί ό,τι θέλω. Θα γίνω κήνσορας των πράξεων των άλλων, και μόνο για τον εαυτό μου θα ‘χω καλή γνώμη. Και μόλις με πειράξουν, έστω και λίγο, ποτέ δε θα το συγχωρήσω και θα φυλάξω αθόρυβα αφίλιωτο μίσος. Θα κάνω τον υπερασπιστή των συμφερόντων του Θεού, και μ’ αυτό το βολικό πρόσχημα θα σπρώχνω τους εχθρούς μου, θα τους κατηγορώ για ασέβεια, θα καταφέρνω να εξαπολύω εναντίον τους αδιάκριτους ζήλους που, χωρίς να ξέρουν τα πραγματικά αίτια θα τους κατακρίνουν δημοσία, θα τους γεμίζουνε βρισιές και θα τους καταδικάζουν αφ’ υψηλού με το κύρος τους. Έτσι πρέπει να επωφελείται κανείς από την αδυναμία των ανθρώπων, κι όποιος είναι μυαλωμένος προσπαθεί να βολεύεται με τις αμαρτίες της εποχής του.   

ΣΓΑΝΑΡΕΛΛΟΣ :

Ω, Θεέ μου, τι ακούω; Μόνο το να γίνετε υποκριτής σας έλειπε για να είστε σε όλα τέλειος, και τώρα φτάσατε στο αποκορύφωμα της φρικαλεότητας. Κύριε, το τελευταίο αυτό με κάνει έξω φρενών και δεν μπορώ να μη μιλήσω. Κάντε με ό,τι θέλετε, δείρτε με, μαστιγώστε με, σκοτώστε με αν θέλετε : αλλά πρέπει να ξαλαφρώσω την καρδιά μου, και σαν πιστός υπηρέτης να σας πω αυτά που πρέπει. Να ξέρετε, Κύριε, πως η στάμνα πολλές φορές πάει στη βρύση, μα κάποτε σπάζει· και όπως πολύ σωστά λέει ένας συγγραφέας που δεν τον ξέρω, ο άνθρωπος είναι σαν το πουλί στο κλαρί : το κλαρί είναι προσηλωμένο στο δέντρο· κι όποιος μένει προσηλωμένος στο δέντρο ακολουθεί καλές αρχές· οι καλές αρχές αξίζουν περισσότερο από τα ωραία λόγια· τα ωραία λόγια βρίσκονται στην αυλή· στην αυλή βρίσκονται οι αυλικοί· οι αυλικοί ακολουθούνν τη μόδα· η μόδα ξεκινάει από την ιδιοτροπία· η ιδιοτροπία είναι μια ιδιότητα της ψυχής· η ψυχή είναι εκείνη που μας δίνει τη ζωή· η ζωή τελειώνει με το θάνατο· ο θάνατος μάς κάνει να σκεφτόμαστε τον Ουρανό· ο Ουρανός είναι πάνω από τη γη· η γη δεν είναι η θάλασσα· η θάλασσα παθαίνει καταιγίδες· οι καταιγίδες βασανίζουνε τα πλοία· τα πλοία χρειάζονται καλό τιμονιέρη· ο καλός τιμονιέρης έχει φρόνηση· η φρόνηση δεν υπάρχει στους νέους· οι νέοι οφείλουν υπακοή στους γέρους· οι γέροι αγαπούν τα πλούτη· τα πλούτη κάνουν τους πλούσιους· οι πλούσιοι δεν είναι φτωχοί· οι φτωχοί έχουν ανάγκη, και η ανάγκη δεν έχει νόμο· όποιος δεν έχει νόμο ζει σαν το κτήνος· και συνεπώς, εσείς θα πάτε στην κόλαση, σε όλους τους διαβόλους.

ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ : Τι ωραίος συλλογισμός!

ΣΓΑΝΑΡΕΛΛΟΣ : Και τώρα, αν δεν υποχωρήσετε, τόσο το χειρότερο για σας…