Παιδεία-καραμπόλα: πώς να αφήσετε μια γειτονιά χωρίς το σχολείο της / Μύθοι και αλήθειες για τα πειραματικά σχολεία, που αρχίζουν τη λειτουργία τους φέτος σε διάφορες περιοχές της χώρας - γράφει ο ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ (https://www.news247.gr/26 Ιανουαρίου 2026)

 ..............................................................

Παιδεία-καραμπόλα: πώς να αφήσετε μια γειτονιά χωρίς το σχολείο της

'

Μύθοι και αλήθειες για τα πειραματικά σχολεία, που αρχίζουν τη λειτουργία τους φέτος σε διάφορες περιοχές της χώρας.

γράφει ο ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ  (https://www.news247.gr/26 Ιανουαρίου 2026) 

Δεκατρία Πειραματικά σχολεία αρχίζουν να λειτουργούν φέτος και του χρόνου σε διάφορες περιοχές της χώρας.

Γιατί έχουν ξεσηκωθεί όμως αντιδράσεις από κάτι που φαινομενικά αποτελεί αναβάθμιση της εκπαίδευσης; Είναι χαζοί εκπαιδευτικοί και γονείς ή κάτι άλλο συμβαίνει;

Μύθος 1: δημιουργούνται νέα σχολεία.

Όχι. Υπάρχοντα σχολεία χαρακτηρίζονται Πειραματικά.

Όταν όμως ένα σχολείο γίνεται Πειραματικό, μειώνονται οι διαθέσιμες θέσεις για τους κατοίκους της περιοχής και καταργούνται οι θέσεις των δασκάλων. Το παλιό σχολείο της γειτονιάς «ξηλώνεται».

Τα παιδιά που φοιτούσαν εκεί μπαίνουν στην κληρωτίδα, ακόμα κι αν το σπίτι τους είναι απέναντι από την αυλή του σχολείου. Το αυτονόητο δικαίωμα να φοιτούν στο σχολείο της γειτονιάς τους γίνεται θέμα τύχης. Όσα ευνοηθούν από την κλήρωση μένουν. Τα υπόλοιπα φεύγουν. Τη θέση τους θα πάρουν παιδιά από άλλες περιοχές που ήταν τυχερά στην κλήρωση. Τα «άτυχα» θα αναζητήσουν θρανίο σε σχολείο όμορης περιοχής.

Η δημιουργία Πειραματικών προκαλεί καραμπόλα: παλιοί μαθητές πάνε σε άλλα σχολεία, τα άλλα σχολεία σωρεύουν περισσότερους μαθητές στα ήδη γεμάτα τμήματά τους.

Ποια είναι η απάντηση των αρμοδίων στις αντιδράσεις; Επιβεβαιώνουν την καραμπόλα ως πολιτική επιλογή: «θα έχουν την ευκαιρία οι γονείς να επιλέξουν σχολείο και τα παιδιά τους να λάβουν καλύτερων ευκαιριών, αφού δε μπορούν όλα τα σχολεία να έχουν την ίδια φροντίδα». Το είπε Διευθυντής Εκπαίδευσης. Τι ντροπιαστική δήλωση από στέλεχος της εκπαίδευσης!

Στον περίπτωση του Ταύρου, όπου θα λειτουργήσει Πειραματικό νηπιαγωγείο και Πειραματικό δημοτικό, δικαιολογία είναι πως «η περιοχή φθίνει πληθυσμιακά και έχει υψηλά ποσοστά ευπαθών ομάδων». Άρα φταίει η υπογεννητικότητα και οι ευπαθείς ομάδες που το νήπιο δε θα έχει πια νηπιαγωγείο στη γειτονιά γιατί έχασε στην κλήρωση! Το ίδιο ισχύει και για τα αδέλφια που δεν έχουν πια εγγυημένη φοίτηση στο ίδιο σχολείο. Λάστιχο οι οικογένειες.

Μύθος 2: τα Πειραματικά σημαίνουν συνολική αναβάθμιση της εκπαίδευσης.

Όχι, σημαίνουν κατηγοριοποίηση σχολείων, κατάταξη με κλήρωση, υποβάθμιση και υπερπληθυσμό άλλων σχολικών μονάδων. Η κυβερνητική επιλογή είναι τα σχολεία δύο ταχυτήτων. Τα Πειραματικά είναι το επικοινωνιακό αμπαλάζ με «ολίγη από αριστεία».

Στα μέσα της χρονιάς, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και συζήτηση ανακοινώθηκαν οι αλλαγές. Ενώ οι ελλείψεις στα σχολεία παραμένουν, με κλειστά δεκάδες Τμήματα Ένταξης, με λίγες Παράλληλες Στηρίξεις, το Υπουργείο ανακοινώνει glamorous Πρότυπα και Πειραματικά. Αφήνει τα σχολεία να διαλύονται από την υποχρηματοδότηση, την υποστελέχωση, την αδιοριστία και σπρώχνει γονείς και παιδιά να κυνηγάνε το «καλό σχολείο», με εξετάσεις στα Ωνάσεια και Πρότυπα, με κλήρωση στα Πειραματικά.

Οι κήρυκες της κανονικότητας διαλύουν ό,τι κανονικό έχει απομείνει στην εκπαίδευση: δε θα έχουμε κανονικό αριθμό παιδιών ανά τάξη, δε θα έχουμε κανονική χρηματοδότηση, δε θα έχουμε κανονική κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών με μόνιμο προσωπικό. Θα έχουμε νησίδες «καλών σχολείων» σε έναν ωκεανό υπολειτουργίας.

Μύθος 3: το σχολείο της γειτονιάς βελτιώνεται.

Όχι, η γειτονιά χάνει το σχολείο της, το σχολείο αποκόπτεται από τη γειτονιά, γίνεται «Shop and go». Όταν καταργούνται τα γεωγραφικά όρια, χάνεται ο δεσμός του σχολείου με τη γειτονιά.

Δεν καταλαβαίνουν οι επιτελικοί οδοστρωτήρες πως σχολείο δεν είναι απλώς ένα μέρος που πάνε τα παιδιά να μάθουν γράμματα. Είναι πόλος συνοχής, είναι βραχίονας συμπερίληψης αδύναμων ομάδων, ειδικά σε περιοχές με ζητήματα υποβάθμισης και φτώχειας. Για να λειτουργεί όμως έτσι η εκπαίδευση, προϋποθέτει σταθερό σχολείο και εκπαιδευτικούς που δεν περιφέρονται σαν πλασιέδες κάθε χρόνο σε διαφορετικά σχολεία. Ποια παιδιά πλήττονται περισσότερο από το ασταθές παιδαγωγικό πλαίσιο; Τα πιο αδύναμα φυσικά. Οι δυσκολίες πολλαπλασιάζονται για τα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

Μύθος 4: ο πειραματικός χαρακτήρας των σχολείων είναι δοκιμασμένος στο χρόνο.

Πότε ανακοινώθηκε το αντικείμενο του παιδαγωγικού πειραματισμού στα πειραματικά σχολεία;

Με ποιες διαδικασίες επιστημονικές σχεδιάστηκε, σε ποια δεδομένα και τεκμηρίωση βασίστηκε; Και κυρίως, ποια είναι η διαδικασία διάχυσης της γνώσης, της εμπειρίας και των αποτελεσμάτων στο σύνολο των σχολείων της χώρας; Οι σύλλογοι των εκπαιδευτικών βεβαιώνουν πως δεν έχει δημοσιευθεί ποτέ, ούτε από το υπουργείο Παιδείας ούτε από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, μια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη έκθεση, που να παρουσιάζει τα αποτελέσματα του θεσμού, τα οφέλη για τη δημόσια εκπαίδευση, την παιδαγωγική τεκμηρίωση των παρεμβάσεων που υλοποιούνται.

Εάν το Υπουργείο Παιδείας ήταν ειλικρινές θα εξέταζε τη σύνδεση Πειραματικών σχολείων με τα Πανεπιστημιακά ιδρύματα. Έτσι θα μπορούσαν να εφαρμοστούν καινοτόμα προγράμματα, προσδιορισμένα χρονικά, σε τυχαίο και αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών. Αυτό σημαίνει Πειραματικό. Επίσης θα εξέταζε τη δημιουργία νέων σχολείων που δε θα προκαλούσαν μετακινήσεις από τα παλιά και υπερπληθυσμό στα όμορα σχολεία.

Μύθος 5: Όσοι αντιδρούν στέκονται εναντίον της καινοτομίας και δεν έχουν αντιπρόταση.

Η εκπαιδευτική καινοτομία δεν επιβάλλεται διοικητικά, δεν ανακοινώνεται μονομερώς χωρίς την οικοδόμηση στοιχειώδους συναίνεσης της εκπαιδευτικής κοινότητας, δεν προχωράει χωρίς ενημέρωση και διάλογο με τις οικογένειες και τις τοπικές κοινωνίες. Δεν γεννιέται καινοτομία από την αποδόμηση σταθερών παιδαγωγικών ή εργασιακών σχέσεων. Η καινοτομία θέλει συμμετοχή.

Το Υπουργείο Παιδείας είναι μικρός Όργουελ: παίρνει έννοιες με θετικό πρόσημο και τις αδειάζει από κάθε περιεχόμενο για να τις κάνει εργαλεία πειθάρχησης. Κραδαίνει αξιολόγηση, αριστεία, καινοτομία, πειραματικό χαρακτήρα για να ευθυγραμμιστούν όλοι στην πολιτική διεύρυνσης των εκπαιδευτικών ανισοτήτων.

Η νέα εκπαιδευτική αρχιτεκτονική περιλαμβάνει την αναζήτηση εσωτερικών εχθρών και τη διάχυση του φόβου. Να γιατί η πολιτεία αφήνει ακάλυπτους τους εκπαιδευτικούς και απέναντι σε επιθέσεις και κακοποιητικές συμπεριφορές γονέων. Και μάλιστα, όποιος και όποια εκπαιδευτικός αντιδρά γίνεται στόχος επιθέσεων και διώξεων.

Σε όλες τις περιοχές όπου σχεδιάζεται η αντικατάσταση του σχολείου της γειτονιάς από Πειραματικά γονείς και δάσκαλοι αντιδρούν. Προφανώς δεν καταλαβαίνουν το συμφέρον τους. Πριν λίγους μήνες αντέδρασαν επίσης στις συγχωνεύσεις σχολικών μονάδων και αντιμετώπισαν, μαζί με τα παιδιά, τα χημικά της αστυνομίας. Είναι κι ο ψεκασμός μια εκπαιδευτική καινοτομία πειραματικού χαρακτήρα.

"Η άποψή μας / Το αγύριστο κεφάλι" έγραψε η tvxs.team (tvxs.gr, 10.3.2025)

 ...............................................................

Η άποψή μας / Το αγύριστο κεφάλι

                             έγραψε η tvxs.team (tvxs.gr, 10.3.2025)

Σε ένα σχολείο στη Σίφνο, λίγες μέρες πριν ο (πρώην) βουλευτής της ΝΔ διατάξει την Ζωή Κωνσταντοπούλου «να πάει να κάνει κανένα παιδί», ένας σχολικός πίνακας αποκολλήθηκε και έπεσε στο κεφάλι καθηγήτριας. Η παθούσα μεταφέρθηκε στην Αθήνα για ιατρικές εξετάσεις και διαγνώστηκε με διάσειση και αγχώδη διαταραχή λόγω του επεισοδίου.

Τα περισσότερα για τα λεγόμενα του κ. Κυριαζίδη, που συνεχίζει να λέει μπαρούφες («Η συμπεριφορά μου ήταν προϊόν συσσωρευμένου θυμού») έχουν ήδη λεχθεί: κάθε γυναίκα κατέχει το απόλυτο δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει με το σώμα της. Μόνο αυτήν και κανείς Κυριαζίδης.

Η δουλειά του, αν δεν ζούσε στον Μεσαίωνα, θα έπρεπε να είναι άλλη: να συμβάλλει, ως βουλευτής, στη βελτίωση των συνθηκών μέσα στις οποίες οι Ελληνίδες γυναίκες καλούνται να γεννήσουν, όσες θέλουν, παιδιά. Και να τα αναθρέψουν μαζί με τους συμβίους, μόνες τους ή όπως αυτές επιθυμούν.

Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για τη γονιμότητα, η Ελλάδα βρέθηκε το 2023 στην 21η θέση μεταξύ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με 1,26 γεννήσεις ανά γυναίκα. έναντι 1,38 που είναι ο μέσος όρος της Ε.Ε.

Την ίδια χρονιά, η ΕΕ κατέγραψε αρνητικό ρεκόρ στις γεννήσεις. Γεννήθηκαν 3,67 εκατ. παιδιά, λιγότερα από το 2022! Οι αιτίες της πτώσης, της μεγαλύτερης από το 1961, είναι κοινές για την Ελλάδα και τις άλλες χώρες της ΕΕ: λόγω της οικονομικής κρίσης, των περικοπών στο κοινωνικό κράτος και των αλλαγών στον τρόπο ζωής, η απόκτηση ενός παιδιού γίνεται όλο και πιο δύσκολη υπόθεση.

Έτσι και στην Ελλάδα, τα νεαρά ζευγάρια (ή η μονογονέας) δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να βρουν στέγη, την ίδια ώρα που τα έξοδα διαβίωσης αυξάνονται ενώ οι μισθοί παραμένουν στάσιμοι.

Η διάλυση της δημόσιας υγείας οδηγεί - συχνά υποχρεωτικά - στην επιλογή ιδιώτη γιατρού και ιδιωτικού μαιευτηρίου, για να μην αναφερθεί κανείς στην έλλειψη προσχολικών δομών ή πολύ περισσότερο στη στιγμή που τα παιδιά θα πάνε σχολείο: λόγω της κυβερνητικής πολιτικής και της διεθνούς πατέντας των φροντιστηρίων, τα ελληνικά νοικοκυριά πληρώνουν (πολύ) περισσότερα από ότι στην υπόλοιπη Ευρώπη για τη μόρφωση των παιδιών τους.

Έχουν βεβαίως το δικαίωμα να πάνε τα παιδιά τους στα δημόσια σχολεία, όπως αυτό της Σίφνου, για το οποίο ο Σύλλογος Διδασκόντων είχε ήδη εκφράσει ανησυχίες για την καταληλλότητα του. Με τον κίνδυνο να πέσει ο πίνακας στο κεφάλι του παιδιού ή της καθηγήτριας του. Αλλά ποτέ στο αγύριστο κεφάλι του κ. Κυριαζίδη…

"Ξυλόλιο, αιώνιοι φοιτητές, μισθοί φτώχειας: μπαζώματα και διαγραφές της πραγματικότητας" γράφει ο Γιώργος Αγγελόπουλος* ("Εφημερίδα των Συντακτών", 13.02.25)

 ...............................................................

Ξυλόλιο, αιώνιοι φοιτητές, μισθοί φτώχειας: μπαζώματα και διαγραφές της πραγματικότητας

γράφει ο Γιώργος Αγγελόπουλος*  ("Εφημερίδα των Συντακτών", 13.02.25)  

Οι πολιτικές εξουσίες ανέκαθεν φτιάχνουν καθεστώτα αλήθειας: συστήματα σκέψης που προσπαθούν να επιβάλουν το δικό τους νόημα σε όσα ζούμε, να μας πουν τι είναι φυσιολογικό και ρεαλιστικό να σκεφτόμαστε και να επιθυμούμε. Ο,τι δεν συμφέρει την εξουσία, καταδικάζεται ως ανεδαφικό, ανεφάρμοστο, επικίνδυνο και μιαρό.

Η πιο ακραία μορφή αυτής της πρακτικής δεν αφορά την απόδοση νοήματος σε όσα ζούμε αλλά τον ορισμό αυτών που ζούμε. Μ’ άλλα λόγια, ό,τι δεν ταιριάζει με τις επιδιώξεις της πολιτικής εξουσίας, απλά διαγράφεται από τον κόσμο μας, μπαζώνεται. Παύει να υπάρχει, ακόμα και αν είναι εξόφθαλμα ορατό.

Αυτή η πρακτική διαγραφής συνήθως επικρατεί σε ολοκληρωτικά πολιτικά καθεστώτα που επιδιώκουν την επιβολή της αλήθειας μέσω της πράξης. Στην κλασική του μελέτη περί της ανατομίας του φασισμού ο Ρόμπερτ Πάξτον εξηγεί ότι αυτά τα καθεστώτα στον Μεσοπόλεμο δεν νοιάζονταν για την ιδεολογική στήριξη της θέσης τους, καθώς «κάθε πράξη που έκαναν δικαιολογούνταν λόγω του γεγονότος ότι ήταν η πράξη που έκαναν». Για να πετύχουν αυτό το πλαίσιο εξουσιαστικής κυριαρχίας χρειάστηκε «να εξασφαλίσουν τη συνεργασία, ή τουλάχιστον τη συναίνεση, των αποφασιστικών φορέων της εξουσίας -του στρατού, της αστυνομίας, της Δικαιοσύνης, των ανώτερων δημόσιων υπαλλήλων- και των ισχυρών κοινωνικών και οικονομικών δυνάμεων».

Υπάρχει ένα κοινό νήμα που συνδέει το βαγόνι με τις παράνομες ουσίες, τους/ις αιώνιους/ες φοιτητές/τριες, τους μισθούς φτώχειας, τον αφανισμό της κτηνοτροφίας, τα κατεστραμμένα χωράφια της Θεσσαλίας, τις υποκλοπές των πολιτικών, την αστυνομική βία και ασύστολη καταστολή, τους αριθμούς των νεκρών της πανδημίας, την απέχθεια και υποβάθμιση της δημόσιας Υγείας και Παιδείας, τα παιδιά που θα μείνουν εκτός των σχολείων της γειτονιάς τους γιατί θα δημιουργηθούν τα Ωνάσεια Σχολεία για «άριστους», τις επαναπροωθήσεις προσφύγων στο Αιγαίο, την αισχροκέρδεια των τραπεζών και των εταιρειών ενέργειας, τις συνέπειες των καλοκαιρινών πυρκαγιών, τις απευθείας αναθέσεις σε ημετέρους, την κατάργηση του οκταώρου και την επιδείνωση των συνθηκών εργασίας, την κατασπατάληση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, τον Πτωχευτικό Κώδικα και την υπερχρέωση των νοικοκυριών, την εκτόξευση του δημόσιου χρέους και τόσα άλλα. Το κοινό νήμα είναι ότι για την κυβέρνηση δεν πρέπει να υπάρχουν.

Αφού δεν πρέπει να υπάρχουν, η λύση είναι η διαγραφή: μπάζωμα, κυριολεκτικό ή μεταφορικό. Μπαζώθηκαν τα Τέμπη και άρα το παράνομο φορτίο δεν υπήρξε ποτέ. «Μπαζώνονται» οι κατάλογοι των φοιτητών/τριών και άρα δεν υπάρχει ανάγκη να ενισχύουμε όσους/ες λόγω αντικειμενικών δυσκολιών αδυνατούν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους («αιώνιοι»). «Μπαζώνονται», στα ελεγχόμενα από την κυβέρνηση κανάλια, τα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας που δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση στην Ε.Ε. στον μέσο μισθό πλήρους απασχόλησης, προσαρμοσμένο ως προς την αγοραστική αξία. Αρα, δεν είμαστε οι πιο φτωχοί στην Ε.Ε. και δεν υπάρχει ανάγκη μέτρων ενίσχυσης των κοινωνικά ευάλωτων.

Αν εξετάσουμε αυτές τις διαγραφές-μπαζώματα, θα διαπιστώσουμε το παράλογο. Για παράδειγμα, οι φοιτητές/τριες που καθυστερούν τις σπουδές τους ούτε δωρεάν συγγράμματα παίρνουν, ούτε σίτιση και στέγαση δικαιούνται, ούτε παίρνουν τη θέση κάποιου/ας άλλου/ης. Αρα, είναι παράλογη και άσκοπη η διαγραφή τους. Σημασία όμως δεν έχει αν κάτι είναι ή όχι παράλογο. Το μπάζωμα ως πράξη, μεταφορικό ή κυριολεκτικό, τελειώνει τη συζήτηση. Τα παραπάνω δεν γράφονται για να υποστηριχτεί ότι ζούμε σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς. Επισημαίνεται όμως το επικίνδυνο μιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης που υιοθετεί ολοκληρωτικές πρακτικές. Επισημαίνεται επίσης ότι η αποτελεσματικότητα αυτών των πρακτικών δέχτηκε ένα ισχυρό πλήγμα την Κυριακή 26 Ιανουαρίου.

*Καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ

"Η εκπαιδευτική πολιτική και οι e-blakeies" γράφει ο Χρήστος Λάσκος ("Εφημερίδα των Συντακτών", 13.02.25)

 ..............................................................

Η εκπαιδευτική πολιτική και οι e-blakeies

γράφει ο Χρήστος Λάσκος  ("Εφημερίδα των Συντακτών", 13.02.25) 

Στη θέση του υπουργείου Παιδείας βρίσκεται, λέει, ένας τεχνοκράτης εκσυγχρονιστής.

Ο «εκσυγχρονισμός» είναι όρος δυσώνυμος για τους απλούς ανθρώπους. Η βαλκανική εκδοχή του, υπό τον κ. Σημίτη, δεν άφησε καλά για τη χώρα. Σε σημαντικό βαθμό, μάλιστα, συνέργησε στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων της χρεοκοπίας. Οι ανοησίες περί της σωτήριας παρέμβασης του κ. Γιαννίτση στο ασφαλιστικό, που εμπόδισαν οι «συντεχνίες», δεν αντέχουν ούτε και στην πιο επιφανειακή κριτική. Θα το βεβαίωνε, πλέον, ακόμη και ο Πέτρος Κωστόπουλος.

Οι «εκσυγχρονιστές» υπήρξαν πραγματική λαίλαπα. Και παραμένουν τέτοιοι. Αποτελούν τον πυρήνα του σημερινού αγριανθρωπικού ακραίου Κέντρου και έχουν αναλάβει μεγάλο μέρος της βρόμικης δουλειάς του μητσοτακισμού.

Ο κ. Πιερρακάκης είναι μεταρρυθμιστής. Συνεχίζει, μέχρι κεραίας, το έργο της προηγούμενης μεταρρυθμίστριας, της κ. Κεραμέως. Βασική του συμβολή είναι η παραγωγή δεκάδων ηλεκτρονικών «βοηθημάτων». Εχουμε e-parents, e-class… και οσονούπω, ίσως, e-ballesvoley, e-sfuggaristres, e-lekanes κ.λπ.

Ο κ. Πιερρακάκης είναι τεχνοκράτης. Βέβαια, όλοι οι παιδαγωγοί ξέρουν ότι η εκπαίδευση είναι πολύ σοβαρή υπόθεση, για να ανατεθεί σε «τεχνοκράτες». Οι τεχνοκράτες, όμως, δεν το ξέρουν. Γι’ αυτό και είναι στρατευμένοι στο να μας «εκσυγχρονίσουν». Την προηγούμενη φορά, άλλωστε, όπως προείπα, μια χαρά πήγε το πράγμα. Με τη συμβολή του «εκσυγχρονισμού» όσο και της «επανίδρυσης του κράτους», οι μισθοί από 80% του μέσου όρου της Ε.Ε. βρίσκονται σήμερα στο 44%.

Η εκπαίδευση είναι πολύ σοβαρή υπόθεση, για να ανατεθεί σε ακροκεντρώους. Πέρα από όλα τα άλλα, γιατί είναι παροιμιώδης η παιδαγωγική τους αδιαφορία. Ενας δεξιός μπορεί και να ενδιαφέρεται για ζητήματα ηθικής και φιλοσοφικής εκπαίδευσης. Μπορεί να διαφωνείς ριζικά μαζί του, αλλά υπάρχει μια βάση έλλογης αντιπαράθεσης.

Ο «τεχνοκράτης» ακροκεντρώος ενδιαφέρεται μόνο για «μετρήσιμα» αποτελέσματα. Που μπορεί να είναι οι βαθμοί των μαθητών σε ανταγωνιστική σύγκριση με άλλα σχολεία - χωρίς να δίνουν καμιά σημασία στο κοινωνικό και εκπαιδευτικό υπόβαθρο των περιοχών ή των οικογενειών. Ακόμη καλύτερο «μετρήσιμο» στοιχείο, φυσικά, είναι το μέγεθος των «χορηγιών», που θα εξασφαλίζει ο μάνατζερ-διευθυντής. Γι’ αυτό και οι «τεχνοκράτες» αποδίδουν τόση σημασία στην «αξιολόγηση».

Ενα μάτσο «επόπτες» και «σύμβουλοι» «αξιολογούν», σήμερα, τους εκπαιδευτικούς. Οι περισσότεροι από αυτούς είμαι σε θέση να ξέρω πως δεν έχουν την παραμικρή ιδέα για ζητήματα παιδαγωγικής, εκπαιδευτικής ψυχολογίας, ιστορίας της εκπαίδευσης, φιλοσοφίας της παιδείας, εκπαιδευτικής κοινωνιολογίας και κοινωνιολογίας της εκπαίδευσης. Δεν έχουν εκπαιδευτεί ποτέ σε αυτά τα καθοριστικά για την παιδεία αντικείμενα. Τότε τι στον διάολο «αξιολογούν»; Ως επί το πλείστον, τον κακό τους τον φλάρο. Λειτουργούν όχι ως εκπαιδευτικοί οι ίδιοι, αλλά ως τεχνικοί της εξουσίας. Στόχος είναι ο έλεγχος και η πειθάρχηση.

Ο κ. Πιερρακάκης είναι, βέβαια, ακόμη πιο άσχετος από τους «επόπτες» και τους «συμβούλους» σε όλα όσα είναι ουσιώδη για την εκπαίδευση. Νομίζω, δε, πως αυτή του η ασχετοσύνη είναι το βασικότερο προσόν του, για «να κάνει τη δουλειά». Η γνώση σε υποψιάζει, έστω λίγο. Η άγνοια σε «εκτοξεύει» - και γαία πυρί μιχθήτω.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Αδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος παίζει τα «οικονομικά» στα δάχτυλα, αρκεί να μην περιλαμβάνουν πρωτοβάθμιες εξισώσεις ή δύσκολες διαιρέσεις. Για να ξαναγυρίσω στα εκπαιδευτικά, είχα βρεθεί, εκεί κοντά στο 2015, σε εκπομπή του «Σκάι», μαζί με τον Θάνο Πλεύρη. Μου εξηγούσε πως είχε γνώσεις για την εκπαιδευτική πολιτική, αφού κι αυτός έδωσε πανελλαδικές! Δεν αστειεύομαι.

Οι δεξιοί και ακροκεντρώοι «μεταρρυθμιστές», συχνά, στις εγκυκλίους τους, αναφέρονται στους στόχους της «διαθεματικότητας», της «ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας» και άλλων παιδαγωγικών προτάσεων, οι οποίες προέρχονται από την αριστερή-προοδευτική παιδαγωγική. Πρόκειται για ξεκάρφωμα στεγνό. Ανταγωνισμός και συνεργατική μάθηση είναι αντίφαση εν τοις όροις. Απλή βλακεία. Αλλά τι να κάνουν και αυτοί. Η μόνη παιδαγωγική, που έρχεται από την παράδοσή τους, είναι αυτή του κομμουνιστοφάγου επιθεωρητή των δεκαετιών μέχρι το ’80.

Κάνω μια παρέκβαση. Δείτε τι έγραφε ο Τάσος Λιγνάδης, γνωστός δημόσιος διανοούμενος και μπαμπάς του Δημήτρη Λιγνάδη, εν έτει 1989:

«Οπωσδήποτε, τεράστια, κυρίως ως προς τα υποδείγματα [είναι η καταστροφή που επέρχεται με την κατάργηση των αρχαίων κειμένων από το Γυμνάσιο]. Δηλαδή, σε κάποιον θα πρέπει να μοιάσουμε. Ειδεμή τα παιδιά θα μοιάσουν με αυτούς της εταιρείας “δολοφόνων”. Τι να σου κάνουν τα παιδιά; Με ποιους να μοιάσουν;».

Βέβαια, αυτό δεν πήγε πολύ καλά. Θα ήταν δύσκολο, σήμερα, να προτείνει στα παιδιά να μοιάσουν στον αρχαιογνώστη γιο του!

Τότε ήταν ο ηθικός πανικός.

Σήμερα είναι ο «μετρητικός» πανικός. Αυτός που καταργεί ολοκληρωτικά την παιδαγωγική ελευθερία, για δασκάλους και μαθητές, και έτσι καταργεί και την παιδαγωγική πράξη. Πράγμα που εξηγεί την πλήρη εξαφάνιση των κοινωνικών και πολιτικών μαθημάτων από το Λύκειο.

Ο κ. Πιερρακάκης θεωρεί πως με τα διάφορα ηλεκτρονικά τζιτζιμπλίκια του «εκσυγχρονίζει» την εκπαίδευση. Θα μπορούσε κάποιος να πει «τόσα ξέρει τόσα κάνει». Θα ήταν απλό, αν δεν έβλαπτε σοβαρά την ελληνική κοινωνία.

"Κεντρώα τεχνοκρατία ως «σοσιαλδημοκρατία»" γράφει ο Νικόλας Σεβαστάκης (www.lifo.gr, 18.7.2024)

 ...............................................................

Κεντρώα τεχνοκρατία ως «σοσιαλδημοκρατία»

Παρά την ανανεωτική φιλοδοξία του, ο κεντρώος τεχνοκρατικός παραινετικός λόγος εκφράζει απλώς μια συμμαχία συντηρητικών προνομίων της θέσης, της γνώσης και του πλούτου.

γράφει ο Νικόλας Σεβαστάκης (www.lifo.gr, 18.7.2024)

ΕΧΟΝΤΑΣ ΔΙΑΤΡΕΞΕΙ ΑΠΟΨΕΙΣ και σχόλια ενός κόσμου που φαίνεται να δείχνει ενθουσιασμό με την υποψηφιότητα της Άννας Διαμαντοπούλου για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, μένω με μια παράξενη εντύπωση. Πολλοί/-ές αντιλαμβάνονται ως μεταρρυθμιστικό ή και προοδευτικό «σπάσιμο αυγών» κάποια, τουλάχιστον αμφιλεγόμενα αν όχι μάλλον ανατριχιαστικά, πράγματα. Λόγου χάρη:

1. Και άλλη επέκταση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης προς τα άνω ή την εξαήμερη εργασία αντί της τετραήμερης και δίχως μείωση αποδοχών απασχόλησης, που είναι πλέον βασικό σημείο αναφοράς όλων σχεδόν των σοβαρών ερευνών και σχεδίων για τους πολίτες-εργαζόμενους, την οικολογική ανθεκτικότητα και το συλλογικό ευ ζην.

2. Διάφορα μεγαλεπήβολα σχήματα που η κατάληξή τους είναι τελικά κοινωνίες τουριστών και προνομιούχων digital nomads που «ζουν το όνειρό τους» ενώ η πλειοψηφία των κατοίκων στις περισσότερες γειτονιές βιώνει υποβάθμιση της ποιότητας της ζωής της.

Θεωρούν κουλτούρα αριστείας την εμπέδωση του ανταγωνιστικού-ωφελιμιστικού πνεύματος προσοντοθηρίας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, μαγεμένοι από τα ψηφιακά νηπιαγωγεία και τις υπόλοιπες εκδοχές μιας εκπαίδευσης στην υπηρεσία των λογισμικών.

3. Κάθε είδους φορολογική και χωροταξική διευκόλυνση των εταιρειών της Big Tech ή των real estate εξαγορών και εξευγενισμών. Χαιρετίζεται η λεγόμενη «τέταρτη βιομηχανική επανάσταση» χωρίς προηγουμένως να έχει ληφθεί κάποια ουσιαστική μέριμνα για τα πνευματικά δικαιώματα και την εξασφάλισή τους, για τις θέσεις εργασίας και το ύψος των μισθών αλλά και για τους υπαρξιακούς, ψυχολογικούς και πολιτισμικούς κινδύνους που φέρει μαζί της η απερίσκεπτη εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης (στην εκπαίδευση, στη δημοσιογραφία και αλλού).

4. Θεωρούν κουλτούρα αριστείας την εμπέδωση του ανταγωνιστικού-ωφελιμιστικού πνεύματος προσοντοθηρίας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, μαγεμένοι από τα ψηφιακά νηπιαγωγεία και τις υπόλοιπες εκδοχές μιας εκπαίδευσης στην υπηρεσία των λογισμικών.

5. Έχουν σαφή προτίμηση για ένα συρρικνωμένο και «στοχευμένο» κοινωνικό κράτος ως μεικτό σχήμα δημόσιου-ιδιωτικού με επωφελούμενους και μαθητευόμενους/επανακαταρτιζόμενους ή επιδοτούμενους, όχι με πρόσωπα τα οποία διαθέτουν ηθική ακεραιότητα και εργασιακή αξιοπρέπεια. Η εμφύτευση ιδιωτικοοικονομικών μεθόδων μάνατζμεντ σε κάθε δημόσιο θεσμό επιδοκιμάζεται ως χειραφέτηση από τη φθαρμένη δημοσιοϋπαλληλική γραφειοκρατία. Η εργοδοτική αυθαιρεσία και το όνειδος των ταπεινωτικών σχέσεων εξάρτησης δεν προκαλούν κανέναν αποτροπιασμό.

6. Εκφράζουν σχεδόν πάντα απέχθεια για κάθε συνδικαλιστική ή όποια άλλη οργανωμένη έκφραση διεκδίκησης. Έχοντας ως δικαιολογία τις πραγματικά διεφθαρμένες πελατειακές/συντεχνιακές πρακτικές ενός ορισμένου συνδικαλισμού της Μεταπολίτευσης, συμπεραίνουν πως η κοινωνική ειρήνη προκύπτει μόνο από μια διαρκή υποχρέωση… συναίνεσης του πολίτη σε κυβερνητικές αποφάσεις και νομοθετικές πρωτοβουλίες. Απορρίπτοντας κάποια αντιδημοκρατικά παραπροϊόντα της κινηματικής κουλτούρας, έχουν φτάσει στην ξινή περιφρόνηση για κάθε έκφραση κινημάτων και «εξωθεσμικής» κοινωνικής ενεργοποίησης.

Όλα τα παραπάνω μπορεί να δει κανείς πως βρίσκονται στους αντίποδες μιας πραγματικής σκέψης για τις κρίσεις της εποχής μας. Μοιάζουν περισσότερο με επιβιώσεις και παραλλαγές στο τέλος του εικοστού αιώνα και στις αυταπάτες μιας ευεργετικής για όλους φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης. Δεν έχουν σχέση με μια νέα δημόσια φιλοσοφία για το κοινό καλό, ούτε συνδέονται με τα επείγοντα της ριζοσπαστικής αναθεώρησης του μοντέλου κοινωνικής ευημερίας. Σπεύδουν απλώς να αναβιώσουν στη φαντασία τους τις ευκαιρίες, τη γλώσσα και τα σύμβολα μιας εξιδανικευμένης «χρυσής εποχής».

Το 2024, ωστόσο, δεν χρειαζόμαστε έναν επαναφορτισμένο «μπλερισμό», ούτε τις ρητορικές υποσχέσεις των ‘90s. Αν η δεκαετία της μνημονιακής χρεοκοπίας και έπειτα τα χρόνια της συριζαϊκής διακυβέρνησης έφεραν μαζί τους τα δικά τους ηθικά και πολιτικά τραύματα, η «μητσοτακική» υβριδική κεντροδεξιά δοκιμάζει πλέον κάτι άλλο: να δεσμεύσει εκ προοιμίου το πεδίο της διακυβέρνησης προωθώντας ομοιόμορφες πολιτικές και συγγενή μέχρι ταυτίσεως προγράμματα. Πώς; Παίζοντας πάντα με το φετίχ μιας μεγεθυμένης μεσαίας τάξης, με τα συναισθήματα πικρίας και θυμού από πράξεις και λόγια μέσα στην ελληνική αριστερά, με την κόπωση πολλών πολιτών από τις λυρικές μεγαλοστομίες που δεν βοήθησαν πολιτικά μια δικαιότερη και πιο ανθρώπινη ζωή. Έτσι, ο λεγόμενος σοβαρός κεντρώος τεχνοκρατικός λόγος εμφανίζεται ως μοναδικός λόγος κυβερνησιμότητας. Εκμεταλλεύεται τις ανεπάρκειες, τις αποτυχίες, την ιδεολογική ατροφία και τα τοξικά πρόσωπα που συναντάμε σε διάφορες τοποθεσίες της κεντροαριστεράς και της αριστεράς.

Παρά την ανανεωτική φιλοδοξία του, ωστόσο, αυτός ο κεντρώος τεχνοκρατικός παραινετικός λόγος εκφράζει απλώς μια συμμαχία συντηρητικών προνομίων της θέσης, της γνώσης και του πλούτου. Είναι μια φιλοσοφία για υψηλούς αξιωματούχους του κράτους, επιτελείς του επιχειρείν και την ανώτερη, παγκοσμιοποιημένη μερίδα της μεσαίας τάξης και των seniors. Η πιο κεντροαριστερή του έκφανση έχει κάποιες πολιτισμικές και πολιτικές διαφορές από τη φιλελεύθερη δεξιά, όχι όμως τόσες ώστε να δικαιολογείται η αυτόνομη πολιτική έκφραση μιας τέτοιας τεχνοκρατικής συνιστώσας. Όσο, ωστόσο, δεν δημιουργείται μια άλλη διανοητική και κοινωνική συμμαχία, ένα αντίπαλο μέτωπο με τη δική του, αυτόνομη λογική διακυβέρνησης (πέρα από τη συντηρητική «κυβερνησιμότητα»), τόσο θα επανακάμπτουν εξαντλημένα σχήματα ιδεολογίας και οι φυσιογνωμίες που τα ενσαρκώνουν. Και εδώ κάπου βρισκόμαστε σήμερα, με την αμηχανία, την παραζάλη και τις αναβιώσεις, κυρίως όμως με τη συνδρομή του φόβου για το χειρότερο. Και ο φόβος για το χειρότερο είναι ο αιώνιος ψυχολογικός ρυθμιστής μιας κοινωνίας μετριασμένων και ηττημένων προσδοκιών.

"Κραυγή αγωνίας" έγραψε ο Μανώλης Πιμπλής ("Εφημερίδα των Συντακτών", 1.4.2024)

 ...............................................................

Κραυγή αγωνίας

έγραψε ο Μανώλης Πιμπλής ("Εφημερίδα των Συντακτών", 1.4.2024)

Το τελευταίο διάστημα πυκνώνουν οι φωνές, ποικίλων πολιτικών προελεύσεων, που επισημαίνουν τη δραματική συρρίκνωση των ανθρωπιστικών σπουδών στη χώρα. Δεν είναι απλώς φωνές, ενίοτε είναι και κραυγές αγωνίας, καθώς σχολές εκτός πρωτεύουσας με εξαιρετικές αξιολογήσεις, με καινοτόμες εκπαιδευτικές πρακτικές, με εμπνευσμένα πεδία έρευνας, βρίσκονται αντιμέτωπες με άδειες φοιτητικές καρέκλες. Ή άλλες σχολές, ακόμη και του κέντρου, παλεύουν να καλύψουν στοιχειώδεις ανάγκες με τις καθηλωμένες, ακόμα, μνημονιακού επιπέδου χρηματοδοτήσεις.

Οποιον πανεπιστημιακό δάσκαλο και αν ρωτήσεις θα ακούσεις τα ίδια: προσλήψεις με το σταγονόμετρο χρόνια τώρα, μικρά κονδύλια για την έρευνα και, βέβαια, κλειστές πόρτες στη δημόσια εκπαίδευση, τόσο τη Μέση όσο και την Ανώτατη. Διδάκτορες στις ανθρωπιστικές σπουδές που με βάση τα προσόντα τους θα έπρεπε να διδάσκουν στο πανεπιστήμιο από τα τριάντα τους, βολοδέρνουν στα πενήντα τους με διάφορες μικροσυμβάσεις. Απλοί απόφοιτοι αυτών των σχολών βρίσκονται να δουλεύουν σε τομείς άσχετους με τις σπουδές τους.

Θα πει κανείς ότι τις δεκαετίες του ’80 και του ’90 οι πανεπιστημιακοί αυτοί χώροι είχαν υπερκορεστεί. Είναι σωστό. Πώς φτάσαμε όμως από εκεί που χρειαζόσουν 19άρια και 20άρια στις Πανελλαδικές για να μπεις στη Φιλολογία Αθήνας, σήμερα να μη συμπληρώνεται καν ο αριθμός των φοιτητών που μπορεί να υποδεχθεί η ίδια ακριβώς σχολή;

Ολα αυτά έχουν να κάνουν, προφανώς, με τον ολοένα σφιχτότερο εναγκαλισμό της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Εχουν να κάνουν με τη δαμόκλειο σπάθη της ανεργίας και με τη ραγδαία πρόοδο της τεχνολογίας αλλά και των οικονομικών επιστημών όπου οι ανάγκες είναι μεγάλες. Είναι διεθνές το πρόβλημα, αλλά στην Ελλάδα της κρίσης έγινε οξύτερο. Σε άλλες χώρες, μια τάση είναι η παροχή διπλών πτυχίων στον ίδιο τριετή ή τετραετή κύκλο φοίτησης. Στη Γερμανία, μάλιστα, μπορεί να δει κανείς διπλά πτυχία εντελώς άσχετα μεταξύ τους - να τελειώσει κάποιος λ.χ. φυσικός και πολιτικός επιστήμονας ταυτόχρονα. Αυτό έχει ένα νόημα, καθώς δεν αρκεί να έχεις εξειδικευμένη γνώση σε έναν τομέα, χρειάζεται να είσαι και συγκροτημένος άνθρωπος.

Οι ανθρωπιστικές σπουδές δεν παράγουν άμεσα πλούτο, θέτουν όμως βάσεις για υγιέστερη ανάπτυξη της κοινωνίας. Με αυτή την έννοια ένα λελογισμένο κόστος θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητο, με τον ίδιο τρόπο που θεωρούμε -αν τις θεωρούμε πια- αυτονόητες τις συντάξεις ή την περίθαλψη. Μάλιστα η κρίση στην οποία αυτές βυθίζονται τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια έχει δύο σημαντικότατες πτυχές.

Η μία είναι ότι κινδυνεύουμε να χάσουμε τη συνέχεια της μεγάλης προόδου που έγινε τις πρώτες δεκαετίες της Μεταπολίτευσης με άνοιγμα στην έρευνα, στις ανθρωπιστικές επιστήμες, από φρέσκα ακαδημαϊκά μυαλά. Οπως και τη μεγάλη πρόοδο στον γραμματισμό του κοινωνικού μέσου όρου. Η άλλη είναι ότι, καθώς η Ελλάδα δεν διαθέτει τεχνολογίες αιχμής, όσοι καταφέρνουν να ασχοληθούν με αυτές θα φεύγουν έξω, ενώ οι υπόλοιποι θα απασχολούνται στη φούσκα των υπηρεσιών, μαθαίνοντας κυρίως πώς να χαμογελούν σε τουρίστες και λοιπούς πελάτες. Χρήσιμο και αυτό, όχι όμως ενδεικτικό υψηλού επιπέδου ευφυΐας.

"Η μη γραμμική εξίσωση του βίου" γράφει ο Ηλίας Καραβόλιας* (Εφημερίδα των Συντακτών", 8.3.2024)

 ...............................................................

      Η μη γραμμική εξίσωση του βίου

γράφει ο Ηλίας Καραβόλιας* (Εφημερίδα των Συντακτών", 8.3.2024)

«Η ζωή των τριών φάσεων όπως τη γνωρίζουμε (εκπαίδευση – εργασία – σύνταξη) αλλάζει» (υπουργός Παιδείας, Ελλάδα 2024).

Αυτή είναι η αλήθεια: η μεταβολή της ευθείας γραμμής του ανθρώπινου βίου. Αυτή είναι η μετάλλαξη την οποία επιβάλλει το σύστημα.

Ως κοινωνικοί ποιητές, οι τεχνοκράτες της εξουσίας παραθέτουν λεκτικά εκσυγχρονιστικά νοήματα, που παραπέμπουν στους θετικούς μετασχηματισμούς της τεχνολογικής εξέλιξης για την ανθρώπινη ζωή.

Ο συμπαθής πετυχημένος υπουργός (απόλυτη προσωποποίηση του κοινωνικού μετασχηματιστή που έκανε τη ζωή εύκολη μέσω της ψηφιοποίησης των πάντων) νοηματοδοτεί τη μη γραμμική εξέλιξη του βίου, χωρίς προγραμματισμό και ασφαλή διέλευση προς το μέλλον.

Η τεχνολογία αφήνει πίσω τους ανειδίκευτους και πριμοδοτεί τους αφοσιωμένους στη διαρκή κατάρτιση.

Καθόλου κακό θα έλεγε ένας οπαδός του κοινωνικού δαρβινισμού: ο συντελεστής παραγωγής και προόδου που καλείται «μηχανή» απαιτούσε ανέκαθεν μια βελτιωμένη εκδοχή του ανθρώπινου κεφαλαίου.

Ομως το ψηφιακό χάσμα και η τεράστια απόσταση κλασικών - τεχνολογικών σπουδών αφήνει μέρος της κοινωνίας στην άκρη. Σπρώχνει μεγάλους σε ηλικία εργαζόμενους -αλλά και φτωχούς που δεν μπορούν να καταρτίσουν- στο περιθώριο.

Αλλωστε, η διαφήμιση είναι πρόσφατη: «δεν πειράζει που δεν ξέρεις προπαίδεια, θα μάθεις να γράφεις κώδικα στον υπολογιστή». Το όνειρο σήμερα περνάει από την ικανότητα να γίνεσαι ένα με την κρυμμένη αλγοριθμική μηχανική, να γράφεις όχι απλά μαθηματικές αλλά κβαντικές κρυπτογραφημένες εξισώσεις.

Η γνώση ήταν ανέκαθεν απελευθέρωση κωδικών, ερμηνεία συμβόλων και κόσμου, μετάφραση. Ο τεχνολογικός ελιτισμός την οδηγεί στο να γίνεται αποκρυπτογράφηση, μυστικοποίηση, αλχημιστικό παράγωγο της ώσμωσης διάνοιας ανθρώπου και τεχνητής συνείδησης (όχι απλά νοημοσύνης).

Η δύναμη της τεχνολογίας, που ανοίγει καριέρες και προσφέρει εργασία σε εκατομμύρια ανθρώπους, είναι η ίδια που αφήνει εκτοπισμένους, απόβλητους και σχεδόν παρίες τους μη έχοντες τη δυνατότητα να αποκτήσουν υπολογιστή και ψηφιακή εκπαίδευση.

Ακούγεται ακραίο αλλά συμβαίνει: το παγκόσμιο ψηφιακό χωριό δεν είναι και τόσο παγκόσμιο, αφού δεν χωράνε όλοι στην κούρσα της προόδου: δεν μπορούν να εισαχθούν όλοι στα κορυφαία πανεπιστήμια ούτε να ιδρύσουν μια start up…

Πίσω από την ανέμελη μαγική εικόνα της πρόσβασης και της ελεύθερης επιλογής του ιντερνετικού θαύματος κρύβεται η πολιτική οικονομία του τεχνολογικού ολιγοπωλίου.

Κρύβεται το κεφάλαιο που, μέσω της οθόνης στην παλάμη του καθενός, φτιάχνει ακριβά και φθηνά χέρια.

Αυτά τα χέρια μαθαίνουν να πληκτρολογούν κώδικες και σημειωτικά δεδομένα. Ξεχνούν, όμως, να γυρνούν σελίδες βιβλίων. Δεν ψάχνουν την ιστορία και την κοινωνιολογία, ούτε την τέχνη και την ποίηση: προτιμούν την Google και, αντί βιβλιοθήκης, ανοίγουν τη «δωρεάν εγκυκλοπαίδεια» των social media, εκτονώνοντας τον ναρκισσισμό τους με μια selfie στα Instagram…

Σωστά η καθηγήτρια Terranova μιλάει για «το τέλος του Internet». Ναι, η ψηφιακή Κομμούνα πέθανε. Και τα μέλη της είναι δημοσίως φυλακισμένα στον εαυτό τους.

Ο υπουργός λοιπόν έχει δίκιο: η ευθεία γραμμή του έσπασε και η επιλογή εκπαίδευσης και εργασίας είναι κλειστή, ατομική υπόθεση. Γίνεσαι η επιλογή σου, μαθαίνεις να αποκρυπτογραφείς κώδικες για πλατφόρμες, στριμώχνεις δεδομένα σε αλγόριθμους που εσύ κατασκευάζεις.

Και είναι ολοένα και περισσότερο περιττοί οι στοχασμοί του Πλάτωνα, τα έργα του Γκέτε, η ιστορία του Χομπσμπάουμ, αφού δεν χρειάζεται να σκέφτεσαι: το κάνουν οι μηχανές που αυτοματοποιεί η ίδια η εργασία σου στα δίκτυα…

ΥΓ.: Γίναμε, εν τω μεταξύ, χώρα «φιλελεύθερου κεντρικού σχεδιασμού»: μέσω πανελληνίων, λέει, θα εισάγονται στα ιδιωτικά πανεπιστήμια οι φοιτητές! Και τα 20 μεγαλύτερα δεν χρειάζονται κριτήρια για να ανοίξουν εδώ παράρτημα. Το ταξικό πρόσημο μπερδεύτηκε στα μυαλά τους με τον ιδεολογικό αχταρμά και το αποτέλεσμα είναι «δημοκρατική σοβιετία»: μπορείς να πληρώσεις αλλά πρώτα δείξε ότι αξίζεις (σηκωθείτε Hayek και Lenin να δείτε πώς σας ένωσε η νεοελληνική διακυβέρνηση...).

* Οικονομολόγος

Γιώργος Αγγελόπουλος / «Αφήστε με κύριε, δουλεύω» γράφει ο Γιώργος Αγγελόπουλος* (tvxs.gr, 5.2.2024)

 ...............................................................

Γιώργος Αγγελόπουλος / «Αφήστε με κύριε, δουλεύω»

γράφει ο Γιώργος Αγγελόπουλος* (tvxs.gr, 5.2.2024)

Πέμπτη βραδάκι η ΕΛ.ΑΣ έκανε έφοδο στο κτίριο διοίκησης του ΑΠΘ και απομάκρυνε τους καταληψίες που είχαν εισέλθει δύο ώρες πιο πριν.

H διμοιρία των ΜΑΤ αποσύρθηκε στην απέναντι πύλη της Διεθνούς Έκθεσης.

Εκατοντάδες φοιτητές/τριες από τις καταλήψεις των παρακείμενων σχολών συγκεντρώθηκαν στην πλατεία μπροστά στο κτίριο διοίκησης.

Μετά από όλα τα τραγικά γεγονότα της περιόδου όπου τα ΜΑΤ στάθμευαν μόνιμα εντός του ΑΠΘ – ακόμα είναι «γιαπί» η περίφημη βιβλιοθήκη που χρησιμοποιήθηκε ως πρόφαση – αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια να είναι πολλοί/ές μαζί.

Στο ΑΠΘ βρίσκονταν ακόμα ορισμένοι/ες συνάδελφοι/σσες στα γραφεία τους.

Μέλη του Ενιαίου Συλλόγου Μελών ΔΕΠ, δηλαδή των καθηγητών, μαζί με άλλους διδάσκοντες κατεβήκαμε στην πανεπιστημιούπολη και σταθήκαμε παραπλεύρως των φοιτητών/τριών στην κεντρική πύλη του ΑΠΘ.

Πέντε νέοι άνδρες που φορούσαν μάσκα βγήκαν από το πάρκινγκ της αίθουσας τελετών και πέταξαν πέτρες στη διμοιρία των ΜΑΤ.

Χάθηκαν, ανενόχλητοι από την ΕΛΑΣ, μέσα στο σκοτάδι.

Τα ΜΑΤ όμως ανταπέδωσαν ρίχνοντας δακρυγόνα και βομβίδες κρότου – λάμψης προς την πλευρά των συγκεντρωμένων φοιτητών/τριών και καθηγητών.

Μαζί με τον συνάδελφο Τριαντάφυλλο Τρανό κάναμε νοήματα να σταματήσουν τα δακρυγόνα και περπατήσαμε προς τη διμοιρία.

Αναγνωρίσαμε τον επικεφαλής της διμοιρίας και πριν προλάβουμε να του μιλήσουμε μας λέει «αφήστε με κύριε, δουλεύω».

Από τότε προσπαθώ να θυμηθώ πότε ήταν η τελευταία φορά που μας άφησαν εμάς στο πανεπιστήμιο να κάνουμε τη δουλειά μας.

Από το 2006 ξεκίνησαν οι προσπάθειες υποβάθμισης με την προσπάθεια αναθεώρησης του άρθρου 16 του Συντάγματος.

Το 2010 ο νόμος Διαμαντοπούλου διέλυσε τη λειτουργία των πανεπιστημίων, σταμάτησαν οι διορισμοί μελών ΔΕΠ, μειώθηκε δραστικά η κρατική χρηματοδότηση.

Ανάπαυλα από το θεσμικό ξεχαρβάλωμα και τη στοχοποίηση βιώσαμε την περίοδο 2015 – 2019.

Κάναμε τότε τη δουλειά μας καθώς επανήλθαν οι διορισμοί μελών ΔΕΠ, υπήρξε ένα πρωτόγνωρο κύμα υποτροφιών μεταπτυχιακών, υποψηφίων διδακτόρων και μεταδιδακτόρων και μια καθημερινή ηρεμία στα πανεπιστήμια.

Η κρατική χρηματοδότηση παρέμεινε όμως στις συμπληγάδες των μνημονίων και το κενό όσων θέσεων ΔΕΠ είχαν χαθεί στην περίοδο 2010 – 2015 συνέχιζε να δημιουργεί προβλήματα.

Από τη στιγμή που το 2019 η ΝΔ ανέλαβε την κυβέρνηση όλο το σχέδιο θεσμικής διάλυσης και στοχοποίησης ξανατέθηκε σε ισχύ: «τα πανεπιστήμια άνδρα ανομίας», «θα πάρουν πτυχίο οι μαθητές του πέντε» κλπ.

Ενώ βρισκόμαστε εκτός δημοσιονομικών περιορισμών, η υποχρηματοδότηση παραμένει χαμηλά, οι διορισμοί μελών ΔΕΠ υπολείπονται των συνταξιοδοτήσεων, η φοιτητική πρόνοια χειροτερεύει.

Η δημόσια δαπάνη ανά φοιτητή/τρια στην Ελλάδα είναι μόλις 2.300 ευρώ, έναντι 11.500 ευρώ της μέσης δαπάνης στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια.

H αναλογία καθηγητών/φοιτητών είναι 1 καθηγητής/τρια ανά 47 φοιτητές/τριες στην Ελλάδα ενώ ο μέσος όρος στην Ευρώπη των 27 είναι 1 καθηγητής/τρια ανά 13 φοιτητές/τριες. Η εμμονή περί της πανεπιστημιακής αστυνομίας για ενάμιση χρόνο μετέτρεψε το ΑΠΘ σε πεδίο βολής μέχρι που σιωπηρά το σχέδιο κατέρρευσε.

Εδώ και χρόνια, στα ελεγχόμενα από τη ΝΔ ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια, το πανεπιστήμιο αποτελεί θέμα μόνο για αρνητικούς λόγους, για λόγους που απωθούν από αυτό.

Ποιος θα μάθει ότι η δουλειά που κυρίως γίνεται από τους νέους ερευνητές έχει ως αποτέλεσμα τα υποχρηματοδοτούμενα και υποστελεχωμένα ελληνικά πανεπιστήμια να πετυχαίνουν, σε όλες τις διεθνείς κατατάξεις, θέσεις στα 2% – 3% καλύτερα παγκοσμίως;

Ποιος θα μάθει ότι στατιστικά οι δαπάνες για έρευνα που γίνονται στα ελληνικά πανεπιστήμια πιάνουν τόπο καλύτερα από οποιασδήποτε άλλη χώρα;

Ποιος θα μάθει ότι στατιστικά οι Έλληνες καθηγητές πανεπιστημίου δημοσιεύουν πολύ περισσότερο αναλογικά με τη χρηματοδότηση που παίρνουν σε σχέση με όλους τους άλλους Ευρωπαίους καθηγητές πανεπιστημίου;

Για την ακρίβεια, η αναλογία επιστημονικών εργασιών/χρηματοδότηση στην Ελλάδα είναι υπερδιπλάσια σε σχέση με το μέσο όρο των άλλων Ευρωπαϊκών χωρών.

Ποιος θα μάθει για τη σημασία των πανεπιστημιακών σπουδών στην ενίσχυση της ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας εδώ και μισό αιώνα στην Ελλάδα;

Ποιος θα μάθει για τη συμβολή των περιφερειακών πανεπιστημίων στην τοπική ανάπτυξη και στη διατήρηση εστιών πολιτισμού και τεχνών στην επαρχία;

Οι πολιτικές ελίτ της χώρας απεχθάνονται το δημόσιο πανεπιστήμιο για την κοινωνική κινητικότητα στην οποία έχει συμβάλλει και για την προσφορά του στον εκδημοκρατισμό του τόπου.

Το θεωρούν απειλή και το λοιδορούν συστηματικά. Τώρα πλέον δεν θέλουν μόνο να το συρρικνώσουν, θέλουν να το τελειώσουν οριστικά.

Αυτή είναι η πραγματική επιδίωξη της ίδρυσης ιδιωτικών «ελεύθερων» πανεπιστημίων, αυτό είναι ο λόγος των εισαγγελικών διώξεων που γίνονται κατά συναδέλφων που υπερασπίζονται τον ακαδημαϊσμό στον τρόπο πραγματοποίησης των εξετάσεων.

Φτάσαμε στο σημείο ο πρωθυπουργός της χώρας να κάνει δηλώσεις που υποδεικνύουν τον συγκεκριμένο τρόπο εξέτασης των μαθημάτων μας!

Αν κάτι έχω καταλάβει, από το 2006 έως σήμερα, είναι ότι η επιστημονική δουλειά που γίνεται στο πανεπιστήμιο εμποδίζει τη δουλειά όσων οραματίζονται μια χώρα έρμαιο στα συμφέροντα των ελαχίστων.

*Ο Γ. Αγγελόπουλος είναι αν. καθηγητής στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ

"Σχινιάτικος" - "Ξύπνησε πετροπέρδικα" / Μαρία Αναματερού - Μουσικό Εργαστήρι Νέων Χίου 2022 (youtube, 20.5.2022)

 ..............................................................

"Σχινιάτικος" - "Ξύπνησε πετροπέρδικα" / Μαρία Αναματερού - Μουσικό Εργαστήρι Νέων Χίου 2022

Στις Αυλές του Αιγαίου και της Μεσογείου
Μουσικό Εργαστήρι Νέων Χίου
Ομήρειο Πν. Κέντρο Χίου 16/4/2022


- - - - - - - - - - - - - - -
Σχινιάτικος Ξύπνησε πετροπέρδικα
- - - - - - - - - - - - - - -
Διεύθυνση - διδασκαλία Θεολόγος Μιχελλής
Συνδιδασκαλία Παπασταύρου Σταύρος
Παρουσίαση Λάμπρος Λιάβας
Φιλική συμμετοχή Μαρία Αναματερού, Σάκης Πιππίδης
- - - - - - - - - - - - - -
Βιολί
Θεολόγος Μιχελλής
Κλαρίνο
Πιππίδη Κυριακή, Πιππίδη Βερονίκη, Φραντζέσκος Αργύρης
Λαούτο
Σταύρος Παπασταύρου, Βενέτης Μάριος, Μαυρίκου Ισιδώρα
Ούτι
Στακιάς Πολύδωρος
Κανονάκι
Σάββας Μουδούρογλου
Ακορντεόν
Τομάζου Αργυρώ
Σαντούρι
Βενέτης Γιώργος, Στυλιανοπούλου Αφροδίτη & Παναγιώτα, Φιλιμάκη Χριστιάννα, Κιθάρα
Κλαδιάς Κωνσταντίνος
Μπάσο Κιθάρα
Ατσάλης Χρήστος
Κρουστά
Αναγνώστου Ιγνάτιος, Σαλτζίδη Παρασκευή

"Aποδιοργανωμένη παιδικότητα" έγραψε ο Νικόλας Σεβαστάκης (www.lifo.gr, 1.12.2023)

 ..............................................................

Aποδιοργανωμένη παιδικότητα

Η υπερφόρτωση του χρόνου των νεότερων είναι ένα εργαστήριο νευρώσεων και στην ενήλικη ζωή, μια πηγή κατάθλιψης.

έγραψε ο Νικόλας Σεβαστάκης (www.lifo.gr, 1.12.2023)

ΠΑΝΕ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΥ η καθολική επιδοκιμασία του αξιοκρατικού ιδανικού (οι άξιοι/ικανοί πρέπει να επιβραβεύονται περισσότερο) συνδυάζεται με την παράκαμψη και την αθέτησή του στην πράξη. Το ίδιο το κράτος, οι οικογένειες και τα άτομα «μαθαίνουν» πως δεν πρέπει να έχουν τις σχετικές αυταπάτες. Επιτρέπουν, έτσι, στον εαυτό τους δόσεις διαφθοράς και κουτοπόνηρης επιτηδειότητας χάριν της επιβίωσης ή, στην περίπτωση των κρατικών αξιωματούχων, στο όνομα της επανεκλογής τους.

Αν ωστόσο η «αξιοκρατία» παραμένει το φετίχ των κοινωνιών μας, τα αποτελέσματα των πιέσεων αυτής της ιδέας στη ζωή των νεότερων δεν είναι τόσο αθώα. Πρακτικά έχει τροφοδοτήσει μια αλυσίδα δραστηριοτήτων για τα παιδιά και μαζί την πανικόβλητη συσσώρευση αποδεικτικών και τίτλων. Κάθε παιδί καλείται να γίνει όχημα επιτυχίας για τους άλλους, τους γονείς του ή τους φίλους των γονιών του.

Στην πραγματικότητα, αυτός ο μηχανισμός, έτσι όπως έχει παραφουσκώσει και υπερχειλίσει, έχει δημιουργήσει μια φούσκα ψεύδους και κρυφής δυστυχίας για χιλιάδες νέους. Η υπερφόρτωση του χρόνου των νεότερων είναι ένα εργαστήριο νευρώσεων και στην ενήλικη ζωή, μια πηγή κατάθλιψης.

Γίνονται σώματα απρόθυμα, βίαια ή ανορεξικά. Παιδιά στρέφονται κατά του εαυτού τους και των συνομηλίκων τους, ζητώντας καταφύγιο στην ηδονική ψευδο-αξιοκρατία του κακού.

 

Θα αντιτείνει κανείς πως δεν μπορεί να συμβεί διαφορετικά. Βρισκόμαστε σε κοινωνίες όπου μετράει πολύ η ανταγωνιστική επίτευξη στόχων και συγκεκριμένων βηματισμών. Υποθέτουμε, επίσης, ότι κάπως έτσι οι νεότεροι αποκτούν αίσθημα ευθύνης και ωριμάζουν, μαθαίνοντας πως η κοινωνία δεν είναι κάποια ευσπλαχνική χορηγός δώρων αλλά ένα πεδίο ασκήσεων και αμοιβαίας σκληρότητας.

Τι βλέπουμε όμως να εκτυλίσσεται; Όσο μεγαλώνουν οι απαιτήσεις-δραστηριότητες και η λίστα των απαιτούμενων τελικών προσόντων, τόσο περισσότερο απορρυθμίζεται ο ψυχισμός των προσώπων. Η οικοδόμηση του εαυτού με υλικό ανεδαφικές και υπερβολικές προσδοκίες (κάποιων ταλέντων, χαρισμάτων κ.λπ.) γεννάει τέρατα.

Ξανασκέφτηκα εδώ αυτήν τη σχέση μεταξύ ένδοξης αξιοκρατίας και καταπατημένης ζωής με αφορμή διάφορα κρούσματα εφηβικής βαναυσότητας που σχολιάζονται διαρκώς στα δελτία. Μπορεί να έχουν, αναμφίβολα, αιτίες σχετικές με την κοινωνική καχεξία ενός περιβάλλοντος ή τις εμπειρίες οικονομικής πτώσης της οικογένειας. Είναι όμως αδιάψευστος πια και ένας μηδενισμός που συνιστά, όπως θα έλεγε ο Νίτσε, παθητική αντίδραση στις καθιερωμένες αξίες. Λόγου χάρη, κάποια σώματα δεν ανταποκρίνονται στην αποθέωση της αξιοκρατίας (και της «αριστείας» ως υπερθετικού βαθμού αξιοκρατίας),.

Γίνονται σώματα απρόθυμα, βίαια ή ανορεξικά. Παιδιά στρέφονται κατά του εαυτού τους και των συνομηλίκων τους, ζητώντας καταφύγιο στην ηδονική ψευδο-αξιοκρατία του κακού. Πραγματοποιούν με τον τρόπο τους μια έμπρακτη μεταστροφή των αξιών: το «καλό τους» –το οποίο επικαλούνται οι γύρω τους– παράγει δυστυχία κι έτσι αυτά επιλέγουν την πλευρά του κακού ως μια πιο θερμή εμπειρία ελευθερίας και αυτοδιάθεσης. Τους ελκύει να γίνουν τουλάχιστον κάπως τρομακτικοί αρκεί να τους υπολογίζουν στην κλίμακα των ομοίων τους. Καταξιώνονται λοιδορώντας τις αξιοσέβαστες αξίες και πρώτα απ’ όλα την αξία της ίδιας της μικρής τους ηλικίας: δρουν σαν «μεγάλοι εγκληματίες» μέσα στα σώματα και τις λέξεις των δεκατεσσάρων τους χρόνων, θλιμμένα και προκλητικά μικρομέγαλα πλάσματα.

Αυτός ο μηδενισμός φαίνεται να κρύβει πάντα ένα έλλειμμα δύναμης, μια άτονη επιθυμία που ψάχνει να πάρει «ενέργεια» από τη βία. Μοιάζει σκανδαλώδες για τη συμβατική μας σκέψη, αλλά είναι η ανούσια συσσώρευση τίτλων και προσόντων που παράγει –πολλαπλασιάζοντάς τους μάλιστα– τους λογής «αποτυχημένους» και ματαιωμένους. Η ιδεολογία του προικισμένου με άπειρα εφόδια παιδιού το απομακρύνει από οποιαδήποτε χαρά. Οι γονείς που σχεδόν επινοούν, υπερβάλλοντας, διάφορα επιτεύγματα των παιδιών τους υποθάλπουν, δίχως να το ξέρουν, τις αδράνειες, τις αντιδημιουργικές και μηδενιστικές συμπεριφορές με τις οποίες, στη συνέχεια, σκανδαλίζεται το γενικό κοινό.

Άλλωστε, η καθημερινή ειδησεογραφία περί «εφηβικών συμμοριών» έχει γίνει ένας αφορισμός για τους μεγαλύτερους. Και αυτοί δεν κάνουν άλλο από το να αναπέμπουν δεήσεις υπέρ της χαμένης τάξης των αλλοτινών καιρών. Οι μεγάλοι εξωραΐζουμε συχνά τη βία των δικών μας εποχών, ενώ οι νεότεροι δεν αντιλαμβάνονται ακριβώς το πρόβλημα γιατί έχουν άλλου τύπου αγωνίες και ζητούμενα.

Τίποτε από τα παραπάνω δεν είναι κάποια ελληνική ιδιαιτερότητα. Παντού, στον έναν ή άλλον βαθμό, μιλούν για τα πειστήρια και τις διαδρομές μιας απορυθμισμένης εφηβικής ζωής όπου η βία (και ιδίως η βία κατά των άλλων νέων, ένας ενδο-γενεακός εμφύλιος) «έχει ξεφύγει».

Την ίδια στιγμή που έχει φτάσει στα ύψη η αξιοκρατική πίεση για προσαρμογή και ανακατεύθυνση των εαυτών στον θαυμαστό νέο κόσμο, μεγεθύνονται και οι ασύντακτες αντιδράσεις των παιδιών. Μάλλον δεν πρόκειται για σύμπτωση. Και δικαιούται να σκεφτεί κανείς πως έχει έρθει η στιγμή για σοβαρές αναθεωρήσεις στην ηθική μας, που θα θέσουν την αίσθηση του σεβασμού στον άλλον πάνω από την αριστεία των επιδόσεων και την καλλιέργεια μιας πρακτικής, κοινωνικής συνείδησης πάνω από την αποθέωση των προσόντων.

Το δίδυμο αξιοκρατικής ρητορείας και απορρυθμισμένης ζωής, η ιδεολογία της επιτυχίας και συγχρόνως η εικόνα του loser ανήκουν στα κατάλοιπα ενός προηγούμενου συστήματος αξιών. Είναι αυτό το παρελθόν που βαραίνει πια πολύ τους ώμους των νεότερων, ενοποιώντας παλιές μορφές βίας με καινούργια είδη αμηχανίας και σύγχυσης. Χρειαζόμαστε μια ισχυρή επαναξιολόγηση των προτύπων πριν αρχίσουμε πάλι να ξαφνιαζόμαστε από το επόμενο ραντεβού δεκαπεντάχρονων στην πλατεία για ξύλο.

"Η ελληνική οικογένεια υπό παραίτηση" έγραψε ο Βασίλης Καραποστολης ("ΤΑ ΝΕΑ" & in.gr, 19.11.2023)

 ..............................................................

Η ελληνική οικογένεια υπό παραίτηση

Οι γονείς σήμερα διστάζουν να πουν στο ανήλικο παιδί τι είναι ωφέλιμο και τι βλαβερό, αφού οι ίδιοι αμφιβάλλουν για όλα, κάτι που είναι εντελώς της μόδας. Αν όμως ως γονιός μιμείσαι τους νέους, δεν μπορείς να επιδράσεις πάνω τους. Κι εκεί είναι το πρόβλημα

έγραψε ο Βασίλης Καραποστολης  ("ΤΑ ΝΕΑ" & in.gr, 19.11.2023)

Αλλοτε στην Ελλάδα, ενώ η κοινωνία διαμελιζόταν, μέσα στα σπίτια η συσπείρωση των ατόμων κρατούσε καλά. Την ώρα που τα κόμματα, οι παρατάξεις, τα συμφέροντα συγκρούονταν μεταξύ τους, η οικογένεια μαζεμένη γύρω από το τραπέζι επιβεβαίωνε πως τα μέλη της θα ζούσαν συνασπισμένα και με οδηγό τους ένα ομαδικό ένστικτο επιβίωσης.

Την εγγύηση την έδιναν οι γονείς, και τα παιδιά δεν είχαν παρά να τη δεχτούν. Να όμως που οι καιροί άλλαξαν τόσο πολύ ώστε σήμερα οι γονείς μπροστά στα παιδιά τους μασάνε τα λόγια τους. Φοβούνται μήπως κάνουν κάποιο ασυγχώρητο λάθος.

Μήπως προτείνουν κάτι που θα θυμίζει συμβουλές γιαγιάδων. Διστάζουν να πουν στο ανήλικο τι είναι ωφέλιμο και τι βλαβερό, αφού οι ίδιοι αμφιβάλλουν για όλα και αφού βλέπουν πώς στο κάτω κάτω η αμφιβολία είναι εντελώς της μόδας.

Κι όταν είσαι με τη μόδα υποτίθεται ότι είσαι με το μέρος της νεότητας. Ωστόσο, δεν αποφεύγονται τα εμπόδια. Αν ως γονιός μιμείσαι τους νέους, δεν μπορείς να επιδράσεις πάνω τους. Εκεί είναι το πρόβλημα.

Πασχίζοντας να φανούν «ανοικτοί σε όλα», πολλοί γονείς αφήνουν τελικά την πόρτα του σπιτιού ορθάνοιχτη σε κάθε ρεύμα, σε κάθε σύνθημα απ’ έξω, σε κάθε συγκεχυμένη ιδέα.

Εστω κι έτσι όμως, θα μπορούσαν όλα αυτά τα ετερόκλητα και θορυβώδη να εξεταστούν και να κριθούν.

Προϋπόθεση θα ήταν να μάθουν τα παιδιά από τον πατέρα και τη μητέρα να θέτουν τις κατάλληλες ερωτήσεις απέναντι στις καταστάσεις και στα πράγματα.

Το μικρό παιδί ρωτά συχνά «τι κάνουμε μ’ αυτό;». Ο γονιός πρέπει να το βοηθήσει να προχωρήσει στο «τι χρειάζεται αυτό;» και έπειτα στο σχολείο αναμένεται να κάνει ένα βήμα πιο πέρα ρωτώντας «πού οδηγεί η χρήση του;». Μια σειρά από βήματα πριν φθάσουμε στο αν κάτι είναι καλό ή κακό και για ποιους.

Ομως, πώς να ξεκινήσει η διαδικασία αυτή όταν οι κηδεμόνες έχουν οι ίδιοι παραλύσει από τα ερωτήματα που τους βάζει η ζωή τους;

Προσποιούνται τους αδογμάτιστους για να μην ομολογήσουν πως δεν έχουν τη διάθεση να ριψοκινδυνεύσουν μια άποψη, ακόμη κι αν πρόκειται για τον προσανατολισμό των παιδιών τους. Εξάλλου, ο χρόνος τους είναι πάντα λιγοστός.

Είναι τόσες οι δουλειές που τους κυνηγούν – και που τις κυνηγούν επίσης – που δεν προλαβαίνουν να κατασταλάξουν σε μία γνώμη, σε μία υπόδειξη. Στο μεταξύ, τα ανήλικα περιμένουν. Και χωρίς συνήθως να το αντιληφθούν οι γονείς, καταλαβαίνουν πως εδώ δεν υπάρχει τίποτα για να αντισταθεί στις ορέξεις τους.

Περίμεναν τον πατέρα ή τη μητέρα να τους πει τι πρέπει να κάνουν και εκείνα στη συνέχεια να αντιδράσουν αρνητικά, γιατί στην ηλικία τους η αρνητική αντίδραση είναι συχνά αυτόματη.

Οταν λες στο παιδί τι να κάνει, στα μάτια του προβάλλει η δική σου θέληση. Και είναι πάντα ενοχλητικό να έρχεται η θέληση κάποιου – ακόμα κι αν είναι των γονιών – να σου πει να την ακολουθήσεις. Η λύση θα ήταν αν αντί για τη θέλησή του ο γονιός προέτασσε την ανάγκη. «Είναι ανάγκη να τα πας καλά στο σχολείο, και δεν είναι επειδή σ’ το λέω εγώ».

Ολη η τέχνη της διαπαιδαγώγησης βρίσκεται εδώ – το είχε διακρίνει καθαρά ο Ρουσό. Είναι το πώς να οδηγήσεις το παιδί μέσα σε μια συνήθεια, αποφεύγοντας τις πολλές συζητήσεις, αφού δεν είναι για την ηλικία του το να συμφωνεί ή να διαφωνεί με επιχειρήματα. Δυστυχώς, η σκεπτικιστική εποχή μας νόμιζε πως και τα παιδιά θα πρέπει να εισαχθούν σε ατέρμονους «διαλόγους», με αποτέλεσμα να γίνουν μικροί σοφιστές. Φυσικά, δεν εννοούμε πως είναι άκαρπο να γίνεται συζήτηση μαζί τους. Αλλά το καθετί στην ανατροφή τους είναι καλύτερα να γίνεται στην ώρα του. Πώς μπορεί να διδαχθεί η εντιμότητα, η συμπόνια προς τους αδύναμους, η συνέπεια στις σχέσεις τους; Είναι δυνατόν να έχουν τέτοια συναισθήματα προτού η ίδια η ζωή τούς δείξει τι σημαίνει ηθική;

Συνέπεια όλων αυτών είναι οι γονείς να αποσύρονται από τις ευθύνες τους. Από αβεβαιότητα ή και φυγοπονία ψάχνουν να βρουν τον τρόπο να διώξουν το βάρος από τους ώμους τους. Ο τίτλος του καθοδηγητή τούς τρομάζει.

Είναι ένας τρόμος που το παιδί τον διαβάζει στην όψη και στη συμπεριφορά τους και που αμέσως του δίνει το δικαίωμα να τους απαντήσει με την πιο τυφλή, την πιο πεισματάρικη ανυπακοή. Το ατίθασο παιδί τιμωρεί τους κηδεμόνες για υπεκφυγές, για την αβουλία τους, ακόμη και για τη στοργή τους που είναι του αδύναμου, και όχι του πραγματικού προστάτη. Ακολουθούν οι γνωστές εκρήξεις. Κάθε μέρα πληροφορούμαστε για περιστατικά παραβατικότητας και εγκληματικότητας ανηλίκων.

Καθώς τα κρούσματα αυξάνονται ραγδαία, η ελληνική κοινωνία δείχνει ξαφνιασμένη που συμβαίνουν στους κόλπους της έκτροπα απέναντι στα οποία νόμιζε ότι ήταν θωρακισμένη. Η συνοχή της, στον τομέα αυτό, φαινόταν δεδομένη. Αποδείχθηκε πως δεν ήταν.

Πανικόβλητη τώρα η οικογένεια φλυαρεί νευρικά για την ανάγκη «κοινωνικοποίησης» των παιδιών, μία ανάγκη όμως που θεωρεί ότι ξεπερνά τις δυνάμεις της. Ποιος θα αναλάβει λοιπόν το δύσκολο έργο;

Μα δεν υπάρχουν σχολεία, και δεν λειτουργούν κανονικά; Αυτά δεν έπρεπε να απορροφήσουν την ένταση; Πράγματι, αυτό έκαναν μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Παρά τις ελλείψεις, παρά τις προκαταλήψεις, μάθαιναν στο παιδί τι σημαίνει να τηρεί κανόνες, να πειθαρχεί σε προγράμματα, να ξέρει πότε να μιλά και πότε να κρατά το στόμα του κλειστό. Για μερικούς η αγωγή αυτή αποδείχτηκε καταπιεστική. Και ήταν ως έναν βαθμό. Αλλά τουλάχιστον στις συνειδήσεις των ανηλίκων είχε ριζώσει η ιδέα ότι υφίσταται κανείς τις συνέπειες αν με μία πράξη του ζημιώνει το κοινωνικό σύνολο. Αυτό ήταν ευεργετικό και αυτό ακριβώς σήμερα πάει να χαθεί.

Ποιος θα αναλάβει να πείσει τον μικρό βάνδαλο να μη μουντζουρώνει τις πινακίδες στους δρόμους, να μην επιτίθεται σε συνομηλίκους του για να τους κλέψει ή να τους κακοποιήσει;

Στις πιο οργανωμένες δυτικές κοινωνίες η οικογένεια έσπευσε να παραδώσει τα ηνία της κατάστασης σε ψυχολόγους, γιατρούς, κοινωνικούς λειτουργούς ή δικαστικούς επιτηρητές. Στη χώρα μας δεν έχουν λειτουργήσει τόσο εντατικά αυτοί οι επαγγελματικοί «μηχανισμοί υποβοήθησης», γεγονός που έχει και μία θετική πλευρά. Η οικογένεια εξακολουθεί να θέλει να παίζει κάποιο ρόλο στο έργο της διαπαιδαγώγησης.

Επιχειρεί όμως να τον παίξει με παράδοξο τρόπο. Απαιτεί από το σχολείο να καλύψει εσπευσμένα τα δικά της κενά. Εχει στείλει μέσα στις αίθουσες παιδιά δύστροπα, γαλουχημένα με επιείκειες αδικαιολόγητες, με καπρίτσια που οι μπαμπάδες και οι μαμάδες τα ικανοποιούσαν βιαστικά για να μην μπλέκουν σε καβγάδες.

Ηταν μια ειρηνοφιλία για την οποία η οικογένεια δεν ήταν στο βάθος υπερήφανη. Γι’ αυτό και μετακυλίει το βάρος στο σχολείο. Αξιώνει από τους δασκάλους να κουμαντάρουν τα παιδιά που η ίδια τα έθρεψε με ανυπακοή, αλλά και να μην τα «τραυματίσουν», γιατί μετά, στο σπίτι, δεν θα ‘χει την υπομονή να περιποιηθεί τις πληγές τους.

Οι συχνές αντιδικίες ανάμεσα σε συλλόγους γονέων και κηδεμόνων και συλλόγους δασκάλων ή καθηγητών έχουν την αιτία τους στο ότι οι γονείς επιθυμούν να συγκυβερνήσουν στο σχολείο, μολονότι στο σπίτι τους η λέξη «κυβερνώ» θα ηχούσε σαν βαρβαρισμός.

Τι να διδαχθούν τα ανήλικα βλέποντας τη διαμάχη ανάμεσα στις δύο μεγάλες ενήλικες δυνάμεις που τους επιβλέπουν; Μάλλον θα αισθανθούν πως στη χώρα αυτή έχεις το ελεύθερο να μη μεγαλώσεις ποτέ.

Ο Βασίλης Καραποστόλης είναι ομότιμος καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πηγή Εντυπη Εκδοση ΤΑ ΝΕΑ