"Κάνει κρύο στη Σηλυβρία"* γράφει η Πέπη Ρηγοπούλου ("Εφημερίδα των Συντακτών"- ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ, 26.03.25)

..............................................................

 

            Κάνει κρύο στη Σηλυβρία*

γράφει η Πέπη Ρηγοπούλου ("Εφημερίδα των Συντακτών"- ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ, 26.03.25) 

Κι ενώ είχα βρει έναν τίτλο κάπως μαύρο για ένα θέμα κάπως πιο μαύρο για το σημερινό μου άρθρο, έφτασε στο μέιλ μου από τη Βασιλική Καρακώστα το «Τσάμικο» του Σαββόπουλου το οποίο ερμηνεύει μαζί με τον συνθέτη. Γραμμένο το μακρινό 1983, έναν χρόνο πριν από το 1984, τη χρονιά που είχε διαλέξει ο Οργουελ για να τοποθετήσει την κακοτοπία του, που μοιάζει να έχει επιβάλει τους κανόνες της στη ζωή μας· είχα χρόνια να το ακούσω.

Και ξαφνικά, ακούγοντάς το, βρέθηκα στην Ομόνοια δίπλα στον επαρχιώτη τού τότε, που όμως είναι και του σήμερα, ίσως με λιγότερο τσάμικο στα ακούσματά του. Μαζί με τον νεοάστεγο της πόλης μας. Με τον πρόσφυγα από την εμπόλεμη χώρα του, τον μετανάστη από τη δική του που είτε ερημώθηκε πιο παλιά είτε συνεχίζει να ερημώνεται σήμερα από τις πολιτικές των ισχυρών της Γης. Με κάθε άνθρωπο που νιώθει μέσα στη ρευστότητα των πραγμάτων την εξορία στο ίδιο του το δέρμα. Και ένιωσα πόση δύναμη μπορεί να έχει η μοναξιά όταν τη μοιραστείς με τη χώρα σου και με τις άλλες χώρες, πόλεις, χωριά. Μπορεί να γίνει τόσο δυνατή που να θες να την αγαπήσεις.

«Καλωσόρισες πουλί μου, μοναξιά ελληνική μου», λέει ο στίχος του «Τσάμικου». Λες κι εσύ τις λέξεις αυτές, αναγνωρίζοντας ένα σημάδι καταγωγής για την οποία δεν ντρέπεσαι, ούτε αρνείσαι σαν τον μαθητή του Ιησού, τον Πέτρο, για να γλιτώσεις τον σταυρό. Ούτε λοιδορείς ταυτιζόμενος με το βλέμμα του εκάστοτε κυρίαρχου που κατασκευάζει για σένα μια ταυτότητα υποτέλειας. Λόγια που σε βγάζουν από τα αδιέξοδα διλήμματα: Να δεχτώ ότι δεν έχω δύναμη και να αποδεχτώ τη μοίρα μου αφού έτσι είναι τα πράγματα; Ή να υποκριθώ ότι έχω μια δύναμη που είναι ωστόσο αδύναμη πολύ μπροστά στους καθ’ έξιν ή ad hoc αποικιοκράτες που έχουν βάλει στόχο τη ζωή σου; Για το συμφέρον τους, για την ηδονή τους, για την πλάκα τους.

«Στη Σηλυβρία κάνει κρύο. Στη Σηλυβρία». Στην πόλη αυτή των εκατόν πενήντα χιλιάδων κατοίκων κοντά στην Κωνσταντινούπολη υψώνονται οι τοίχοι της πιο μεγάλης φυλακής της Ευρώπης. Κάποιοι έχουν υποχρεωθεί να ζήσουν έγκλειστοι σ’ αυτές. Και κάποιοι άλλοι, πιο νέοι, που αρνούνται να ζήσουν τα αποτελέσματα των αυταρχικών απειλών, της προπαγάνδας, της διαφθοράς, του φόβου που κάνει τα στόματα να σιωπούν, τα σώματα να μουδιάζουν στην Τουρκία, ψιθυρίζουν –διαβάζουμε– τις λέξεις αυτές... Ελπίζοντας ίσως πως όταν η ελευθερία νικήσει στη χώρα τους, θα φέρνουν τα παιδιά τους εδώ και θα τους μιλούν γι’ αυτά που φοβούνταν, που υπέστησαν, που ήλπισαν. Καταλαβαίνουμε τον φόβο τους και την ελπίδα τους. Και, ζώντας σήμερα στη λαβωμένη αλλά υπαρκτή δημοκρατία μας, τους ευχόμαστε ανήμερα της 25ης Μαρτίου καλή λευτεριά.

*Σημείωση: Υπενθυμίζουμε ότι στις φυλακές της Σηλυβρίας "φιλοξενείται" ο Ιμάμογλου

"Άλλο ευθύτητα και άλλο πονηριά" έγραψε ο Γιάννης Ντεντόπουλος ("Εφημερίδα των Συντακτών", 21.09.24)

 ..............................................................

Άλλο ευθύτητα και άλλο πονηριά

έγραψε ο Γιάννης Ντεντόπουλος ("Εφημερίδα των Συντακτών", 21.09.24)

Ήταν φανερό ότι ο τρόπος που διαχειρίστηκε ο προπονητής Εργκίν Αταμάν το θέμα του πανό που αναρτήθηκε από φιλάθλους στην Κύπρο, στη διάρκεια του φιλικού με τη Μακάμπι, στο πλαίσιο του τουρνουά «Νεόφυτος Χανδριώτης», έφερε σε αμηχανία τον Παναθηναϊκό και τους οπαδούς του. Και φάνηκε από την ανακοίνωση αόριστου φιλολογικού περιεχομένου που ακολούθησε. Το ζήτημα θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο αν ο ίδιος ο Τούρκος τεχνικός την επόμενη μέρα δεν επιχειρούσε να ερμηνεύσει την αποβολή του για έντονη διαμαρτυρία προς τους διαιτητές ως «δυναμική αντίδραση», δηλαδή ως πολιτική πράξη. Με άλλα λόγια, να πιστωθεί εντός των συνόρων την... πατριωτική του στάση. Γιατί την ίδια ώρα στα ελληνικά μέσα κανείς δεν την είχε αναφέρει ως τέτοια.

Πέρα από τα αυτονόητα, πως ο καθένας μπορεί να πιστεύει ό,τι θέλει, αλλά και να αναγνωρίζει στον άλλον το ίδιο δικαίωμα, πέρα από το γεγονός ότι πανό σηκώνονται σε πολλά σημεία της Γης που υπάρχουν εντάσεις, εδώ το θέμα μπορεί να εξεταστεί από μια διαφορετική οπτική γωνία. Και εκπορεύεται από στάσεις ανθρώπων που θεωρούν ότι είναι πονηροί και ότι απέναντι βρίσκονται άνθρωποι χαμηλής αντίληψης. Και αντί να αναλάβουν ευθέως την ευθύνη μιας πράξης, που στο κάτω κάτω έχουν κάθε δικαίωμα να επιλέξουν, χρησιμοποιούν διγλωσσία.

Άλλη προσέγγιση στα ελληνικά μέσα, άλλη στη χώρα τους. Το παράδειγμα μιας υποδειγματικής αντίδρασης σε ανάλογο θέμα που είχε προκύψει από την ανάποδη το είχε δώσει ο Κώστας Σλούκας όταν ήταν παίκτης της Φενέρ. Τον Μάρτιο του 2021 είχε αρνηθεί να κρατήσει το πανό της Φενέρ για τα 85χρονα από τον θάνατο του Κεμάλ Ατατούρκ, με αποτέλεσμα να βρεθεί στο στόχαστρο των οπαδών της τουρκικής ομάδας από την οποία πληρωνόταν αδρά. «Όφειλα να σεβαστώ και την καταγωγή μου και την ιστορία της χώρας μου. Η γιαγιά μου είναι από τη Σμύρνη. Η Τουρκία έχει την ιστορία της, σεβαστή, αλλά έχω και εγώ δική μου ιστορία». Δεν προσποιήθηκε πως είχε μια «ανάγκη» και έπρεπε να πάει στην τουαλέτα.

«Επιστροφή απ’ την Τροία» Матеја Матевски (Ματέγια Ματέβσκι) (b. 1929) / Μετάφραση από τα Σλαβομακεδονικά Angelina Ajanovska – Ζ. Δ. Αϊναλής / Αναδημοσίευση από την Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης – "Ποιείν"

 ...............................................................

«Επιστροφή απ’ την Τροία»

 

Матеја Матевски (Ματέγια Ματέβσκι)

(b. 1929)

 

Μετάφραση από τα Σλαβομακεδονικά

Angelina Ajanovska – Ζ. Δ. Αϊναλής

 

 

Ι

 

Έτσι είναι που αφήσαμε πίσω μας την Τροία ειρηνική και γαλήνια

ταγμένη ολόκληρη στην τρυφερότητα των ανέμων

οι πύλες ορθάνοιχτες και γινωμένα τα φρούτα

η Τροία λουσμένη τους ηλιοβόλους παιάνες

την αφήσαμε ψηλά πάνω από τους ανθισμένους βράχους

όπου το κρασί αναβλύζει και να σβολιάζει ο άρτος

Την αφήσαμε θλιμμένοι και τρυφεροί σύντροφοι από χρόνους

που από χωριστά μονοπάτια κινήσαμε από μακριά

γυρεύοντας την αμφίβολη φιλοξενία των καρπισμένων ελιών

 

Όταν όμως στεκόμασταν πια μονάχοι στην ανοιχτή θάλασσα

μην ατενίζοντας μπροστά μας παρά τ’ απροσπέλαστα κύματα

και τους βράχους που τρυπούσανε τα πλευρά των πλοίων

κι όταν σώθηκε πια το κρασί και καταναλώθηκε το λαρδί

δεν είχαμε να στηριχτούμε παρά σ’ εκείνα τα άσματα που κυλούσαν απ’ το λαιμό

ανακαλύπτοντας αργά την πείνα μαύρη και την απροσμέτρητη κούραση

ότι μακρύς ήταν ο δρόμος μέσα από άγνωστα ρεύματα και γνωστά

όπου αναμειγνύονταν οι πορείες αστέρων εφιαλτικών

μέχρις ότου η πείνα και η αγρύπνια κι η περιπλάνηση και το δικό μας τραγούδι

γίνονταν ένα με τις βαθιές δίνες της θάλασσας

 

Πολύ καιρό που δεν είχαμε καταλάβει πως από κείνο το έρκος οδόντων

η λέξη ύπουλη κηλίδωνε τον αλαλάζοντα αφρό του χρόνου

θυμίζοντας μας τα γεγονότα εκείνα που νυχτωμένη η μνήμη αγνοούσε

έπεα πτερόεντα επινοήσεις της αργόσχολης θάλασσας.

 

ΙΙ

 

Έτσι επινοήσαμε την κραταιή στρατιά και τις ανδραγαθίες

το ξύλινο άλογο του ανέμελου γιου του Λαέρτη

όλες τις περιπέτειες τα δάκρυα των βίαιων αντεγκλήσεων

τις βροντές των οπλών και τις αστραπές των δοράτων

και τις σταγόνες του αίματος ν’ ανθίζουν κατά τις επιθυμίες κακόβουλων θεών

που έτσι κοντά μας δίπλα μας να φθονούν τους στεναγμούς και τους γάμους μας

Έτσι επινοήσαμε τους πανύψηλους πύργους να καίγονται

τα δάκρυα τους θρήνους το χείμαρρο του θανάτου

ανάμεσα στα ερείπια του ήλιου και του ανέμου και του ονείρου

 

Ότι Τροία ποτέ δεν υπήρξε

ούτε και η πολύχρονη πολιορκία κάτω από τα τείχη της

ούτε η ασπίδα του Αχιλλέα ούτε τα δάκρυα του Πριάμου

όλα μια φαντασίωση εκστατική κάποιου κακόμοιρου τυφλού

που όλους μας ξεγέλασε έτσι κατάκοπους πάνω στα μαύρα πλοία

ίσαμε να κοπάσει η καταιγίδα και να πέσει ο άνεμος

όλα μια μελωδία μακρόσυρτη των ακατάβλητων υδάτων

ότι να πλέκεται με το όραμα η φωνή του ανδρός

 

Δεν ήμασταν παρά ταξιδευτές σε αναζήτηση ανήκουστων πραγμάτων

που περιφρονώντας το άροτρο για την περιέργεια των κουπιών

αγκαλιάσαμε τη θάλασσα σφιχτά τυλιγμένοι μιαν απειλητική σκοτεινιά

εγκαταλείποντας στο απομακρυσμένο πούσι τα τρυφερά τζιτζίκια της Ιθάκης

Παρά ονειρευτές του κοιμισμένου βάθους

που ανασκάβοντας την καρδιά κάθε που οι πρόγονοι κι οι πρόγονοι των προγόνων

ιστορούσανε με τρυφερά παραμύθια και πολύβουες πλάνες

κι όλο αυτό το τραγούδι για την περιπλάνηση και τις απίθανες περιπέτειες

δεν είχε παρά ν’ αποδείξει μόνη την ομορφιά της λέξης

όταν ο γιος του Λαέρτη ξανάνιωνε ξαπλωμένος στην όχτη

 

ΙΙΙ

 

Ο βόμβος της θάλασσας μας φέρνει στα χνάρια των πανύψηλων πύργων

από τα μούσκλα των κάστρων

και τη σκόνη των κατασκότεινων πυλών

όσο ακάματα κυλούν στον οφθαλμό ακόμα ζωντανό

οι ανθισμένες ομίχλες του φθινόπωρου

κι η παγωνιά της μοναξιάς

 

Βρήκαμε τα χνάρια της μες σε παμπάλαια χρονικά

πάνω σε φαγωμένες ξέρες

ανάμεσα στα στίγματα της τέφρας

η όψη της χανότανε στα βάθη λησμονημένων αφηγήσεων

στις λικνιστικές νηνεμίες σε γεωλογικά μυστικά

η φωνή της έσβηνε αργά μες τις τεκτονικές αναστατώσεις

μέσα στο γοργό βρόντο των υγρών στοιχείων

 

Η πόλη ορθωνόταν μπροστά στα ζαρωμένα μάτια

πάνω σε ψηλούς βράχους πάνω από τους λόφους κάτω από τη σκέπη των σύννεφων

η πόλη κρυβόταν κάτω απ’ τα μούσκλα την πέτρα το κύμα

ένα όνειρο τρελό εφιάλτης παραλήρημα το τραύλισμα του ανέμου

παρούσα να πληγώνει ή μακρινή σαν άσμα

η πόλη των συνεχών συναγερμών των θαλάσσιων μεγαλείων

 

Και ιδού η θάλασσα μας φέρνει στα χνάρια της πόλης

που πρέπει συνέχεια να βρίσκουμε και να ξαναβρίσκουμε και να υποδεχόμαστε

μια φούχτα φρούτα καλλιεργημένα κορώνα των ανθέων

άγριο φρούριο μες σε κατάφορτα κλαριά

για τ’ όνειρο του ταξιδιού και τον εφιάλτη της περιπλάνησης

γαλήνια ανάπαυση μπροστά στον κυνισμό του χρόνου βάνδαλου

που έθραυε τον ύπνο μας πάνω σε τρομερές διαδρομές δίχως τέλος

 

Πουθενά δεν είναι δεν ήτανε δεν πρόκειται να είναι αυτή η πόλη

στους λειμώνες των αφηγήσεων μήτε στις θάλασσες των ασμάτων

ούτε και χνάρια ούτε και χρονικά δεν μαρτυρούν αυτή την πόλη

κι όλα δεν θα ‘ταν παρά μια θλιμμένη κι όμορφη περιπλάνηση του Οδυσσέα

για την αγάπη των κυμάτων για την πλαισίωση μιας κώμης φαντασιακής

αν δεν κυλούσε από τούτο τον λαιμό μια θορυβώδης θαλασσινή μυθολογία

λέγοντας ξανά και ξανά

την επίμονη διάρκεια του ονείρου

μες τα ερείπια της καρδιάς

 

***

 

Αναδημοσίευση από την Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης – "Ποιείν"

 

[«Turkaegean», πολιτικός καιροσκοπισμός και φαιδρότητες] - γράφει η Βασιλική Σιούτη (www.lifo.gr, 2.7.2022)

 ...............................................................

«Turkaegean», πολιτικός καιροσκοπισμός και φαιδρότητες

Στην ελληνική πολιτική σκηνή ο πατριωτισμός είναι συχνά μια παράσταση που σκοπό έχει να κόψει εισιτήρια

                γράφει η Βασιλική Σιούτη (www.lifo.gr, 2.7.2022)

ΤA EΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ διχάζουν σχεδόν πάντα τους Έλληνες και αποτελούν ιδανικό πεδίο για πολιτική εκμετάλλευση από κάθε καιροσκόπο. Στο πολιτικό σύστημα της χώρας μας η υπερβολή για πολλούς είναι εργαλείο και οι αντιδράσεις των πολιτικών συχνά δεν στηρίζονται σε σταθερές αρχές. Προσαρμόζονται κάθε φορά ανάλογα με την περίσταση.

Το διαπιστώσαμε πρόσφατα με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το βλέπουμε και τώρα με το «Turkaegean», που μεταμόρφωσε σε θιγμένους υπερπατριώτες, πολιτικούς που δεν έδιναν δεκάρα για αυτά και τώρα ενώνουν τη φωνή τους διαμαρτυρόμενοι μαζί με εκείνους που μέχρι πρότινος τους αποκαλούσαν «μπατριώτες» και «μακεδονομάχους».

Παρόμοια μετάλλαξη έχουν υποστεί και κάποιοι που πούλαγαν πατριωτισμό προεκλογικά, αλλά το μαγικό ραβδί της εξουσίας μεταμόρφωσε σε «ρεαλιστές».

Η πρόσφατη αφορμή ήταν το γεγονός ότι η επιτροπή δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας της Ε.Ε. ενέκρινε ένα τουρκικό αίτημα για χρήση του ονόματος «Turkaegean» που χρησιμοποιήθηκε σε τουριστική καμπάνια. Το θέμα μάς απασχόλησε όταν άρχισε να κυκλοφορεί το σχετικό διαφημιστικό σποτ της Τουρκίας και κάποιοι διαμαρτυρήθηκαν ότι «μας κλέβουν το Αιγαίο» και το παρουσιάζουν ως τουρκικό, άλλοι είπαν ότι «το αφελληνίζουν» κ.λπ.

Αν όμως υπήρχε και πολιτική σκοπιμότητα πίσω από αυτό, όπως βλέπουν κάποιοι, τότε γιατί στο σποτ να μη μιλάνε για (όλο το) Αιγαίο, αντί για το «ΤουρκοΑιγαίο»; Χρησιμοποιώντας τον όρο «Turkaegean» αναγνωρίζουν de facto τη διαφοροποίηση του από το Αιγαίο. Καλύτερο από ό,τι θα μπορούσε να περιμένει κανείς από το καθεστώς Ερντογάν και γι' αυτό πιθανόν να μην ασχολήθηκε κανένας πολιτικός με το θέμα.

Ωστόσο η Τουρκία έχει κι αυτή ένα μικρό τμήμα στο Αιγαίο, τα γνωστά τρία μίλια. Το ότι τα αποκαλεί «TurkAegean» και όχι σκέτο Aegean, μάλλον θετικό ακούγεται, παρά αρνητικό.

Είναι προφανές, για όποιον δει το βίντεο, ότι για λόγους τουριστικού μάρκετινγκ προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την παγκόσμια φήμη των ελληνικών νησιών και του ελληνικού πολιτισμού για να προσελκύσει τουρίστες. Αν όμως υπήρχε και πολιτική σκοπιμότητα πίσω από αυτό, όπως βλέπουν κάποιοι, τότε γιατί στο σποτ να μη μιλάνε για (όλο το) Αιγαίο, αντί για το «ΤουρκοΑιγαίο»;

Χρησιμοποιώντας τον όρο «Turkaegean» αναγνωρίζουν de facto τη διαφοροποίηση του από το Αιγαίο. Καλύτερο από ό,τι θα μπορούσε να περιμένει κανείς από το καθεστώς Ερντογάν και γι' αυτό πιθανόν να μην ασχολήθηκε κανένας πολιτικός με το θέμα.

Δεν λέμε βεβαίως ότι γενικά δεν υπάρχει θέμα. Απλώς ότι εδώ πρόκειται περί υπερβολής. Η Τουρκία πράγματι διεκδικεί το μισό Αιγαίο που δεν της ανήκει και ασφυκτιά στα τρία μίλια που έχει βάσει των συνθηκών. H «Γαλάζια Πατρίδα» συνιστά πολύ σοβαρή απειλή, η οποία πρέπει να αναδεικνύεται και οι ελληνικές κυβερνήσεις οφείλουν να έχουν σοβαρό σχέδιο αντιμετώπισής της.

Η Τουρκία άλλωστε δεν κρύβει ότι θέλει να μοιραστεί με την Ελλάδα τον πλούτο του ελληνικού Αιγαίου και αυτό είναι απαράδεκτο. Πού είναι όμως το πρόβλημα στο να αποκαλεί «Turkaegean» τα τρία μίλια που έχει στο Αιγαίο; Πιο πιθανό είναι με αυτό να μην ασχολήθηκε ποτέ ο Ερντογάν, παρά να έχει συμβεί βάσει σχεδίου, διότι αν είχε εμπνευστεί από τη δική του στρατηγική, μάλλον δεν θα περιοριζόταν στο «Turkaegean». Η προσθήκη «Turk» υποβαθμίζει τις όποιες διεκδικήσεις του Ερντογάν και είναι άξιο απορίας πώς κάποιοι βλέπουν το αντίθετο.

Παρομοίως, άξια απορίας είναι και η σύνδεση με τη συμφωνία των Πρεσπών και το όνομα της Μακεδονίας που γίνεται από ορισμένους. Για τους πολιτικούς, που το κάνουν για να συμψηφίσουν ή να αποκομίσουν κομματικά οφέλη, είναι κατανοητό. Η απορία είναι για όσους τα πιστεύουν.

Πρώτα από όλα τι σχέση μπορεί να έχει η κατοχύρωση ενός εμπορικού σήματος για τουριστικούς σκοπούς και ημερομηνία λήξης, που δεν παράγει κανένα πολιτικό αποτέλεσμα, με μια διακρατική συμφωνία, οι διατάξεις της οποίας είναι νομικά δεσμευτικές από άποψη Διεθνούς Δικαίου και ισχύει επ' αόριστον. Καμία φυσικά.

Οι βόρειοι γείτονες μας, όταν έπαψαν να αποτελούν τμήμα του γιουγκοσλαβικού κράτους και δημιούργησαν το δικό τους, θέλησαν αυτό να ονομάζεται «σκέτα» Μακεδονία, χωρίς άλλο συνθετικό, και αυτό ήταν το πρόβλημα για την Ελλάδα (και τη Βουλγαρία). Αν το ονόμαζαν π.χ «Σλαβομακεδονία», κάτι αντίστοιχο δηλαδή με το «Turkaegean», δεν θα υπήρχε πρόβλημα, διότι θα διαφοροποιούνταν από την ελληνική Μακεδονία και δεν θα προκαλούσε σύγχυση.

Άλλωστε και για το «Βόρεια Μακεδονία», όπως τελικά ονομάστηκε επίσημα, δεν υπήρξαν σοβαρές ενστάσεις. Η κυβέρνηση Τσίπρα κατηγορήθηκε κυρίως επειδή η ονομασία της Βόρειας Μακεδονίας συνοδεύτηκε με την αναγνώριση από την Ελλάδα «μακεδονικής ιθαγένειας» και «μακεδονικής γλώσσας». Οι πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας δεν δηλώνουν «Βόρειομακεδόνες» (όπως τους αποκάλεσε πρόσφατα ο Μακρόν και παρεξηγήθηκαν) αλλά σκέτο «Μακεδόνες». Επιπλέον, δεν έχουν τηρήσει την υποχρέωση που έχουν από τη Συμφωνία των Πρεσπών για αλλαγή της ονομασίας της χώρας σε όλους τους θεσμούς και τα έγγραφα.

Είναι λοιπόν παραλογισμός, εάν δεν είναι υποκρισία, όταν δεν σε ενοχλεί το «Βόρεια Μακεδονία» (και ορθώς) ή ακόμα και το σκέτο «Μακεδονία», να σε ενοχλεί το «Turkaegean». Αφού έχουν και οι Τούρκοι ένα κομμάτι του Αιγαίου, δεν έχουν δικαίωμα να διαφημίζουν τα παράλια τους κάνοντας χρήση του όρου αυτού; Με ποια λογική διαμαρτυρόμαστε για αυτό; Η διαμαρτυρία μας έχει λογική βάση μόνο όταν η Τουρκία αμφισβητεί την κυριαρχία του ελληνικού Αιγαίου, όχι όταν ασχολείται με το δικό της κομμάτι.

Κάποιοι θεωρούν ότι αυτό είναι μία μελετημένη κίνηση για να ακούει ο τουρίστας Αιγαίο και να σκέφτεται Τουρκία, όχι μόνο για την προώθηση του τουρισμού της, αλλά και ως μέρος της επεκτατικής στρατηγικής της.

Πρώτα από όλα είναι πολύ δύσκολο τα τουρκικά παράλια να συναγωνιστούν τη φήμη των ελληνικών νησιών και αυτό δεν έχει να κάνει καθόλου με την ικανότητα των Ελλήνων στο μάρκετινγκ, αλλά με το μοναδικό κάλλος των ελληνικών νησιών. Αντικειμενικά δηλαδή, είναι εξαιρετικά δύσκολο ο δυτικός τουρίστας να ακούει Αιγαίο και να σκέφτεται τα τουρκικά παράλια.

Από την άλλη, αν αυτό είναι μία κίνηση που έχει και κρυφούς πολιτικούς σκοπούς αμφισβήτησης, αναρωτιέται κανείς για ποιον λόγο χρειάζεται αυτές τις υπόγειες κινήσεις η Τουρκία, όταν ευθέως δημόσια και προκλητικά αμφισβητεί σχεδόν καθημερινά την ελληνική κυριαρχία.

Όσο για τους πολιτικούς, αυτοί για άλλη μια φορά πολιτεύονται εκμεταλλευόμενοι καιροσκοπικά κάθε ευκαιρία που προσφέρεται (ή έτσι νομίζουν) για εύκολο σκοράρισμα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, θεωρώντας το γεγονός ως ιδανική ευκαιρία για να πάρει ρεβάνς γι' αυτά που άκουσε για τις Πρέσπες, σήκωσε το θέμα με σκληρή κριτική προς την κυβέρνηση, την οποία κατηγόρησε λέγοντας: «Αυτοί που δεν θα έλεγαν ποτέ "Βόρεια Μακεδονία" έδωσαν στην Τουρκία το "Turkaegean"». Ο Αλέξης Τσίπρας είπε πως «αν το Turkaegean είχε περάσει επί των ημερών του, θα γύριζε στην Ελλάδα με τα πόδια».

Ο υπουργός Ανάπτυξης Άδωνις Γεωργιάδης, διατηρώντας τους δραματικούς τόνους της υπερβολής, αρχικά ανακοίνωσε ΕΔΕ για να αναζητήσει τους υπαίτιους και μετά από λίγες ώρες ανέφερε ότι η αναζήτηση αποκάλυψε ότι και επί ΣΥΡΙΖΑ είχε γίνει το ίδιο.

Είναι προφανές ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε φασαρία για το «Turkaegean» για λόγους πολιτικής εκμετάλλευσης, αλλά ποιος αμφιβάλλει ότι το πιθανότερο είναι πως και η Νέα Δημοκρατία θα έκανε το ίδιο;

Στο θέμα της Συμφωνίας των Πρεσπών άλλωστε, για την οποία η Ν.Δ. δήλωνε αντίθετη και ο Κυριάκος Μητσοτάκης προεκλογικά δεσμευόταν ότι θα έβαζε βέτο στην ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας στην Ε.Ε., αν δεν τηρούσε τις υποχρεώσεις της, από τότε που βρέθηκε στην κυβέρνηση, έχει αλλάξει στάση.

Έτσι, ενώ η γειτονική χώρα αθετεί υποχρεώσεις της, ο Κυριάκος Μητσοτάκης όχι μόνο δεν της βάζει βέτο, αλλά πρωτοστατεί στην υποστήριξη της ένταξής της, φτάνοντας πριν από λίγο καιρό να «μαλώσει» τον Γάλλο Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν που κρατούσε πιο αυστηρή στάση.

Είδαμε λοιπόν πολιτικούς που μέχρι πρότινος υποτιμούσαν το τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», την πραγματική απειλή, να ξεσηκώνονται για το «Turkaegean» και να αναζητούν εκεί τον κρυμμένο δόλο, όταν έχουν μπροστά στα μάτια τους τον φανερό. Διότι στην ελληνική πολιτική σκηνή ο πατριωτισμός είναι συχνά μια παράσταση που σκοπό έχει να κόψει εισιτήρια.

"Ο Γκιούλιβερ στη χώρα των εξοπλισμών" συνέντευξη του ιστορικού Αντώνη Λιάκου στη Φωτεινή Λαμπρίδη (tvxs.gr, 8.10.2021)

 .............................................................

Ο Γκιούλιβερ στη χώρα των εξοπλισμών

συνέντευξη του ιστορικού Αντώνη Λιάκου στη Φωτεινή Λαμπρίδη (tvxs.gr, 8.10.2021) 

«Η υπερχρεωμένη Ελλάδα με χρέος πάνω από το διπλάσιο του ΑΕΠ, μπαίνει σε μια κούρσα εξοπλισμών χωρίς μια προηγούμενη εθνική συζήτηση που θα αποσαφηνίσει ποιους στόχους έχουμε σαν χώρα και θα τους συσχετίσει με τις δυνατότητες και τις αντοχές μας» λέει ο ομότιμος καθηγητής νεότερης ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής Ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ, Αντώνης Λιάκος στο tvxs.gr, με φόντο την ψήφιση της ελληνογαλλικής συμφωνίας που μεταξύ άλλων προβλέπει την αγορά γαλλικών φρεγατών.

Υποστηρίζει «...η έννοια της άμυνας πρέπει να ενταχθεί σε μια στρατηγική διαπραγματεύσεων, λύσης των διαφορών, ειρηνικής συνύπαρξης και συνεργασίας». Απαντάει στην ερώτηση, πού έχει οδηγήσει έως σήμερα η πολιτική των εξοπλισμών και εξηγεί γιατί η Αριστερά πρέπει να πει ένα καθαρό «όχι», στην πολιτική των εξοπλισμών.

«Η Αριστερά δεν πρέπει να περιορίζεται σε μια στεγνή αντιπολιτευτική πολιτική στον Μητσοτάκη. Δεν φεύγει έτσι ο Μητσοτάκης γιατί ήρθε με ένα πλαίσιο αξιών που στηρίζουν την πολιτική του. Χωρίς ένα διαφορετικό πλαίσιο αξιών, χωρίς αυτό να απλωθεί στην κοινωνία, δεν μπορεί να γίνει αλλαγή»

Σε πρόσφατο άρθρο σας στην ΕΦΣΥΝ, υποστηρίζετε ότι η αριστερά, πρέπει να πάρει σαφή θέση ενάντια στους εξοπλισμούς. Έως σήμερα, καμία κυβέρνηση δεν το έχει τολμήσει και το επιχείρημα είναι η τουρκική απειλή, έστω κι αν ακόμα κι ο διεθνής τύπος επισημαίνει, ότι είναι αδύνατο να αποκτήσει η Ελλάδα υπεροχή έναντι της Τουρκίας. Τι απαντάτε;

Ο σκεπτικισμός για το κόστος των εξοπλισμών είναι διάχυτος. Όχι μόνο στο εξωτερικό, αλλά και στο εσωτερικό. Η Ελλάδα, παρά την ευρωπαϊκή ένταξη της, αξιοποιεί ελάχιστα τις δυνατότητες συνεργασίας με τους γείτονές της υπερτονίζοντας τις διαφορές εθνικού τύπου. Το Μακεδονικό δεν θα έπρεπε καν να υπάρξει ή να έχει λυθεί πριν τριάντα χρόνια. Η κοινή γνώμη γαλβανίζεται από τα ΜΜΕ με τα αδιαπραγμάτευτα εθνικά δίκαια. Δημιουργείται μια εθνική ορθοδοξία η οποία είναι μια φυλακή σκέψης. Έχει πράγματι μεγάλο κόστος το να τεθεί ένα συνολικό ερωτηματικό «πού πάμε;».

Η υπερχρεωμένη Ελλάδα με χρέος πάνω από το διπλάσιο του ΑΕΠ, μπαίνει σε μια κούρσα εξοπλισμών χωρίς μια προηγούμενη εθνική συζήτηση που θα αποσαφηνίσει ποιους στόχους έχουμε σαν χώρα και θα τους συσχετίσει με τις δυνατότητες και τις αντοχές μας. Μπορεί η Ελλάδα να φτάσει σε εξοπλισμούς την Τουρκία που διαθέτει τετραπλάσιο ΑΕΠ; Προφανώς η χώρα δεν μπορεί να είναι άοπλη. Χρειάζεται αμυντική- αποτρεπτική δύναμη. Που φτάνουν τα όρια της επαρκούς άμυνας; Εκφράζεται η ιδέα να γίνει η Ελλάδα όπως το Ισραήλ. Το θέλουμε; Μήπως το τίμημα είναι ασύμμετρο με τις απειλές; Σε ποιο βαθμό οι απειλές είναι πραγματικές και σε ποιο βαθμό υπερβάλουμε; Μήπως βρισκόμαστε σε μια τροχιά αυτοεκπληρούμενων προφητειών;

Μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις μόνο ως γυμνό συσχετισμό δύναμης, ως εάν οι δυο χώρες να ήταν δυο μονομάχοι στην έρημο, αφαιρώντας το διπλωματικό και θεσμικό πλαίσιο όπου ανήκουν; Μήπως η έννοια της άμυνας πρέπει να ενταχθεί σε μια στρατηγική διαπραγματεύσεων, λύσης των διαφορών, ειρηνικής συνύπαρξης και συνεργασίας; Πόσο ρεαλιστική είναι η εικόνα της Τουρκίας που έχουμε; Κοιτάζοντας αναδρομικά στο ιστορικό παρελθόν βλέπουμε ότι η έννοια της ισορροπίας δυνάμεων χρησίμευε στις εκάστοτε μεγάλες δυνάμεις ως πρόσχημα υπερεξοπλισμών και επέκτασης. Στις μικρότερες χώρες η εθνική αρχή προσέδιδε συχνά επίχρισμα δικαίωσης για επιθετικές διεκδικήσεις σε βάρος των γειτόνων τους και των μειονοτήτων τους.

Καταλαβαίνει κανείς ότι για τους πολιτικούς, και μάλιστα αυτούς που έχουν περάσει από τα Υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας είναι δύσκολος ο απογαλακτισμός από μια πολιτική που από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα αποτελεί κοινή συνισταμένη. Δουλειά όμως των ιστορικών, των διανοουμένων που μπορούν να παίρνουν τις αποστάσεις τους από την επικαιρότητα είναι να θέτουν παρόμοια ερωτήματα.

Που έχει οδηγήσει έως σήμερα η πολιτική εξοπλισμών;

Μια ιστορική ανασκόπηση του βάρους των εξοπλισμών στην ελληνική οικονομία και κοινωνία και του συσχετισμού τους με τις πτωχεύσεις μπορεί να διαβάσει κανείς στο βιβλίο του Γιώργου Δερτιλή, Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις, 1821-2016" (Εκδ. Πόλις). Τί κερδίσαμε και τί χάσαμε από την διαρκή ένταση με την Τουρκία από τα 1974; Αν κερδήθηκε κάτι, ήταν σε στιγμές ύφεσης, όπως η είσοδος της Κύπρου στην ΕΕ μετά το Ελσίνκι. Αν σήμερα απειλείται, πάλι στην Κύπρο, η παγίωση δυο κρατών, αν εκεί υπάρχει πράγματι υπαρξιακό αμυντικό πρόβλημα, δεν είναι εξαιτίας των αμυντικών ανεπαρκειών. Κάθε άλλο. Οι συνομιλίες και οι προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού, που αποτελεί το κύριο αγκάθι στις σχέσεις με την Τουρκία, δεν απέτυχαν λόγω υστέρησης στους εξοπλισμούς. Είναι εντελώς παραπλανητικό να ανάγει κανείς όλα τα προβλήματα με την Τουρκία σε συσχετισμούς δύναμης.

Έχει όμως αμυντικό πρόβλημα η χώρα κι αν ναι πως θα το αντιμετωπίσει;

Νομίζω ότι χρειάζεται μια εκλογίκευση της έννοιας του αμυντικού προβλήματος της χώρας. Προφανώς μια χώρα δεν μπορεί να είναι άοπλη. Από που όμως κινδυνεύει, και σε τί συνίστανται οι κίνδυνοι; Ας δούμε κάπως σε μακρό χρόνο τους κινδύνους. Αν υποβάλατε την ίδια ερώτηση στα 1950, θα σας έλεγε κάποιος ότι ναι, έχει αμυντικό πρόβλημα απέναντι στη Βουλγαρία και στην Αλβανία. Σήμερα καταλαβαίνουμε ότι ήταν ο Ψυχρός Πόλεμος που καθόριζε το είδος της απάντησης. Επομένως δεν υπάρχει γεωγραφικός ντετερμινισμός.

Αν το αμυντικό πρόβλημα της χώρας ονομάζεται Τουρκία, χρειάζεται να αναλύσουμε τις ελληνοτουρκικές διαφορές. Η ελληνική πολιτική ηγεσία παραγνώριζε την εκάστοτε ισορροπία δυνάμεων επειδή αδυνατούσε να διακρίνει σαφώς τους πραγματοποιήσιμους στρατηγικούς στόχους της εξωτερικής πολιτικής από τη μεγαλομανή εθνική ρητορεία. Και σήμερα παραγνωρίζουμε ότι το σημαντικότερο αμυντικό μας έρεισμα είναι η ένταξη στην ΕΕ. Γι αυτό άλλωστε οι Έλληνες, παρά τα αλλεπάλληλα προγράμματα λιτότητας, που τώρα από πολλούς θεωρούνται υπερβολικά και άδικα, προτίμησαν να υποστούν το κόστος τους παρά να εγκαταλείψουν την Ένωση.

Τι απαντάτε σε όσους λένε πως η πολιτική αυτή είναι μέρους εμπορικών συμφωνιών με σύμμαχες χώρες για την ενίσχυση της βιομηχανίας τους και θα είχε επιπτώσεις μια άρνηση με δεδομένη την αδύναμη θέση της χώρας στον διεθνή χάρτη;

Αν έχουν έτσι τα πράγματα όπως τα λέτε, τότε αναφερόμαστε σε έναν διαρκή εκβιασμό. Πάρε προστασία για να μη βρεθείς με σπασμένο το μαγαζί. Λογική υποκόσμου στις διεθνείς σχέσεις; Αλλά και στην περίπτωση αυτή, η μόνη δυνατότητα του αδύναμου είναι η νομιμότητα. Ας θυμηθούμε την κριτική του Γκαλμπραίηθ στο στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα. Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ δεν υπήρξε όμηρος αυτού του συστήματος οδηγώντας σε αδιέξοδα, όπως στο Ιράκ, το Αφγανιστάν κλπ.; Η μήπως το σύμπλεγμα αυτό περιορίζεται στην εκείθεν ακτή του Ατλαντικού και δεν αφορά την Ευρώπη και τη Γαλλία;

Υπάρχει κάποια δύναμη που απειλεί να παραβιάσει τα σύνορά μας στον Έβρο ή να καταλάβει ελληνικά νησιά, δηλαδή ευρωπαϊκό έδαφος; Ποιος μπορεί να απαντήσει χωρίς υπεκφυγές;

Κάνετε αναφορά στα δυσανάλογα λιγότερα ποσά που ξοδεύουμε ως χώρα για την έρευνα. Η αύξηση αυτών των κονδυλίων θα θωράκιζε τη χώρα και με ποιον τρόπο;

Η καχεξία της χρηματοδότησης της έρευνας στη χώρα μας είναι ενδεικτική. Η αμυντική ισχύς μιας χώρας εξαρτάται από την συνολική ευεξία της οικονομίας και της κοινωνίας της, από την κοινωνική συνοχή της. Από την αναπτυγμένη παιδεία, από τη μειωμένη ανεργία, από το κλείσιμο της ψαλίδας των ανισοτήτων, από την ισχυρή παραγωγή της, από το πολιτισμικό της επίπεδο κλπ. Όταν στεγνώνεις τη χώρα για την άμυνα, όταν η χώρα κατρακυλά και αποκλίνει όλο και περισσότερο από τον ευρωπαϊκό μέσον όρο και βρίσκεται στους περισσότερους δείκτες μαζί με την Βουλγαρία και τη Ρουμανία, όταν ο κίνδυνος της φτώχειας είναι μεγάλος, για ποια θωράκιση της χώρας μιλάμε; Οι φωτιές του καλοκαιριού που έκαιγαν ανεξέλεγκτες έδειξαν οχυρωμένη ή ανοχύρωτη χώρα; Η πανδημία όπως εξελίσσεται τί δείχνει οχύρωση της χώρας;

Γράφετε «Η Αριστερά πρέπει να εμψυχώσει ένα νέο αντιπολεμικό κίνημα, ένα κίνημα εναντίον των εξοπλισμών. Πρέπει να φιλοτεχνήσει το πρόσωπο και να προβάλει την ιδέα ενός νέου πατριωτισμού. Ενός δραματικά επίκαιρου και πραγματικού πατριωτισμού, ριζικά διαφορετικού από τον παρωχημένο της Δεξιάς». Μιλάτε για μια ζύμωση σε βάθος χρόνου ώστε να προετοιμαστεί η κοινωνία για κάτι τέτοιο;

Υπάρχει ο χρόνος, υπάρχει κι ο καιρός. Η μεταβολή του καιρού απαιτεί αλλαγές στις νοοτροπίες, στις πολιτισμικές αξίες, στην παιδεία με την ευρύτερη έννοια. Η Αριστερά δεν πρέπει να περιορίζεται σε μια στεγνή αντιπολιτευτική πολιτική στον Μητσοτάκη. Δεν φεύγει έτσι ο Μητσοτάκης γιατί ήρθε με ένα πλαίσιο αξιών που στηρίζουν την πολιτική του. Χωρίς ένα διαφορετικό πλαίσιο αξιών, χωρίς αυτό να απλωθεί στην κοινωνία, δεν μπορεί να γίνει αλλαγή. Μπορεί να θεωρείται αντιπολιτευτικά ευφυέστερο να ασκήσει κανείς στην κυβέρνηση κριτική από πατριωτικότερες θέσεις, αλλά η επιτυχία αυτή είναι εφήμερη. Σε πόσα αδιέξοδα δεν οδήγησε η πολιτική Πασόκ, τύπου «βυθίσατε το Χόρα»; Η πατριωτική πλειοδοσία είναι ενδημική στην ελληνική πολιτική ιστορία, και η ΝΔ στις Πρέσπες έδωσε ρεσιτάλ.

Γιατί κατά τη γνώμη σας ο ΣΥΡΙΖΑ δεν υιοθετεί -από την περίοδο που ήταν στην κυβέρνηση ώς σήμερα- ένα καθαρό «όχι» στο θέμα των εξοπλισμών;

Ο Σύριζα ήρθε στην κυβέρνηση μέσα σε συνθήκες κρίσης και εποπτείας. Από τη μια η Τρόικα, από την άλλη οι ΑΝΕΛΛ, αναγκάστηκε σε έναν ιστορικό συμβιβασμό σε μια σειρά ζητήματα. Θα πρέπει όμως να γίνει κριτική στη διαμόρφωση της πολιτικής του απέναντι στην Τουρκία, και κυρίως στην αναζήτηση συμμαχιών με τον Νετανιάχου και τον Σίσσι και στην απίστευτη περιπέτεια του EastMed- αιωνία η μνήμη του.

Παρ’ όλα αυτά είχε μέτρο και σύνεση στα εξοπλιστικά, πάντα εντός των ορίων της εξωτερικής πολιτικής όπως καθορίστηκε μεταπολιτευτικά. Και κυρίως ήταν θεσμικός. Σήμερα από ποια θεσμική διαδικασία πέρασε και αποφασίστηκε η διαδικασία των εξοπλισμών; Οι θεσμοί και οι διαδικασίες μιας δημοκρατίας αποτελούν δικλείδες που περιορίζουν τα λάθη. Κι εδώ πρόκειται για χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων τα οποία θα έπρεπε να λογαριάζονται με μεγάλη φειδώ.

Είναι εφικτό να διαφοροποιηθεί η αριστερά σε μια συγκυρία κατά την οποία οι ακροδεξιές δυνάμεις στην Ελλάδα και την Ευρώπη κερδίζουν έδαφος;

Μα ακριβώς τώρα οφείλει να συσπειρώσει τον κόσμο της. Αν υποχωρήσει απέναντι στις αξίες που υποστηρίζει η ακροδεξιά, η Αριστερά δεν θα κερδίσει, πάντοτε οι αυθεντικοί υποστηρικτές θα έχουν προτεραιότητα. Χρειάζεται νέα επιχειρήματα και νέα ορμή απέναντι στις επιθέσεις, νέες συμμαχίες για την υπεράσπιση της δημοκρατίας αλλά και συμμαχίες κοινωνικές για την υπεράσπιση της εργασίας και του επιπέδου ζωής των μεσαίων και φτωχότερων στρωμάτων του πληθυσμού, άλλες λογικές για την ανάπτυξη της χώρας αλλά και για όλα τα μεγάλα ζητήματα, ξεκινώντας από το περιβάλλον και φτάνοντας στο προσφυγικό.

Το αμυντικό πρόβλημα είναι μόνο πρόβλημα παραβίασης συνόρων; Ποιοι είναι οι κίνδυνοι που απειλούν την κοινωνία μας; Γι αυτούς τους κινδύνους πρέπει να μιλήσει η Αριστερά. Για την άμυνα της κοινωνίας. Πού είναι η συζήτηση για το περιβάλλον; Μη μου πείτε ότι αγοράζουμε πράσινα Ραφάλ και οικολογικές φρεγάτες! Και βέβαια ο Έλληνας πολίτης, πραγματικά δεν πιστεύει στα μάτια του όταν σε ώρες πυρκαγιών που κατακαίνε την Ελλάδα, ζητιανεύουμε βοήθεια και πυροσβεστικά αεροπλάνα ακόμη και από την Αυστραλία, ενώ ο πολεμικός μας στόλος αεροπλάνων αναπαύεται σε ασφαλή σκιά.

Αν προσπαθήσουμε να τα δούμε όλα αυτά με τη ματιά του Τζόναθαν Σουίφτ, όπως δηλαδή ο Γκιούλιβερ τις διαμάχες ανάμεσα στη Λιλιπούτη και το Μπλεφούσκου που αφορούσαν τον τρόπο που καθάριζαν τα αυγά, θα καταλάβουμε την έκταση του παραλογισμού που μας έχει τυλίξει. Μια σταγόνα σαρκαστικό Διαφωτισμό χρειαζόμαστε, όχι νέους εξοπλισμούς.

"Την «Πρέσπα» με την Τουρκία θα τη βρούμε πριν ή μετά από θερμό επεισόδιο;" Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (www.lifo.gr, 27.8.2020)

..............................................................

Την «Πρέσπα» με την Τουρκία θα τη βρούμε πριν ή μετά από θερμό επεισόδιο;

Η Τουρκία, υπό την καθοδήγηση ενός αυταρχικού, επικίνδυνου και ριψοκίνδυνου ηγέτη, βρυχάται. 

Η διακρατική διαφορά είναι μια πραγματική κατάσταση, την οποία, όσο δεν αντιμετωπίζεις, γίνεται πιο δύσκολη. 

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (www.lifo.gr, 27.8.2020)

«ΤΗ ΔΙΕΝΕΞΗ, ΤΗΝ ΚΑΘΕ ΔΙΕΝΕΞΗ, μπορεί να τη δημιουργήσει οποιοσδήποτε διαφωνών μαζί σας, αμφισβητών το δίκιο σας. [...] Από τη στιγμή αυτή δημιουργείται πρόβλημα το οποίο δεν μπορείτε να αγνοήσετε. Είστε υποχρεωμένος να το αντιμετωπίσετε». Αυτά έλεγε στις 16 Μαρτίου 1978 ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής σε κοινοβουλευτικό διαξιφισμό του με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης Ανδρέα Παπανδρέου. Ο τελευταίος επέμενε στη γνωστή θέση, βάσει της οποίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας υπάρχει μόνο μία διαφορά, η υφαλοκρηπίδα, και πως όλα τα άλλα είναι τουρκικές προκλήσεις. 

Πολλά χρόνια αργότερα, ο Κωστής Στεφανόπουλος, έχοντας πλέον αφυπηρετήσει από το ύπατο αξίωμα, έγραφε σε κείμενό του στην «Καθημερινή» ότι η θέση σύμφωνα με την οποία «εμείς αναγνωρίζουμε ως μόνη διαφορά τον καθορισμό των ορίων της υφαλοκρηπίδας δεν φαίνεται σοβαρή. Οι διαφορές δημιουργούνται όταν ένα κράτος διατυπώνει αξιώσεις, δίκαιες ή άδικες, κατά του άλλου». 

Οι Καραμανλής και Στεφανόπουλος δεν ήταν ούτε διεθνιστές ούτε κοσμοπολίτες, έλεγαν όμως το αυτονόητο. Ωστόσο, οι θέσεις αυτές δύσκολα ακούγονται σήμερα. Η ελληνική κοινή γνώμη είναι γαλουχημένη με την αντίληψη ότι η μόνη διαφορά με την Τουρκία είναι η υφαλοκρηπίδα (κι αυτή, αν και εφόσον) και θεωρεί πως οποιαδήποτε διαπραγμάτευση πέραν της υφαλοκρηπίδας με την Τουρκία είναι προδοσία των εθνικών μας δικαίων. Αλλά η κοινή γνώμη δεν οφείλει να γνωρίζει, και ούτε γνωρίζει, Διεθνές Δίκαιο (ανεξαρτήτως του αν θεωρεί πως το Διεθνές Δίκαιο είναι πάντα αυτό που στηρίζει το δίκιο της). Έτσι, οποιαδήποτε τουρκική κίνηση προς την αντίθετη κατεύθυνση αποτελεί εξ ορισμού «πρόκληση» που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. 

Μυωπικά η Ελλάδα αρνείται να δει ποια ακριβώς είναι η διαφορά: οι τουρκικές αξιώσεις, είτε στον εναέριο χώρο, είτε στην αιγιαλίτιδα ζώνη, είτε στις διαβόητες «γκρίζες ζώνες», θεωρούνται a priori παράνομες προκλήσεις, για την ικανοποίηση των οποίων δεν χωρεί κουβέντα ούτε διαπραγμάτευση. Η διεθνής διαφορά, όμως, όπως ορθά επισήμαναν οι δύο μέντορες της νεότερης ελληνικής δεξιάς, δεν είναι αυτό που βολεύει το ένα μόνο μέρος. Είναι αυτό που αξιώνει και το άλλο, δικαίως ή αδίκως. Η διακρατική διαφορά είναι μια πραγματική κατάσταση, την οποία, όσο δεν αντιμετωπίζεις, γίνεται πιο δύσκολη. 

Η Ελλάδα, λοιπόν, δεν συζητά και η Τουρκία απαντά εντείνοντας εκβιαστικά τις αξιώσεις αυτές και διευρύνοντας το πεδίο με νέες, με βασική αιχμή την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, που είναι σχετικά νέα έννοια στο Διεθνές Δίκαιο της θάλασσας.

Μυωπικά η Ελλάδα αρνείται να δει ποια ακριβώς είναι η διαφορά: οι τουρκικές αξιώσεις, είτε στον εναέριο χώρο, είτε στην αιγιαλίτιδα ζώνη, είτε στις διαβόητες «γκρίζες ζώνες», θεωρούνται a priori παράνομες προκλήσεις, για την ικανοποίηση των οποίων δεν χωρεί κουβέντα ούτε διαπραγμάτευση. 

Έτσι, η χώρα μας είναι αιχμαλωτισμένη μεταξύ μιας λαίμαργης Τουρκίας και μιας ελληνικής κοινής γνώμης εθισμένης σε παραμύθια. Το ότι η Τουρκία, όμως, τελεί εν εξάλλω σε μια σειρά από ζητήματα που αφήνουν άφωνους ακόμα και τους διπλωμάτες της δεν σημαίνει ότι δεν έχει και σημεία με το μέρος της. Δηλαδή το ότι η Τουρκία έχει απόλυτο άδικο σε ό,τι αφορά το μνημόνιο με τη Λιβύη ή στο ζήτημα των γεωτρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο δεν σημαίνει πως γίνεται να μην έχει λόγο στο Αιγαίο, επί του οποίου έχει ακτογραμμή 3.000 χιλιομέτρων. 

Κοινώς, το ότι η Τουρκία συμπεριφέρεται ως ταραξίας, συνομολογώντας παράνομα μνημόνια με κράτη-παρίες, όπως η Λιβύη, ή το ότι κάνει τσαμπουκάδες με την απειλή γεωτρήσεων δεν σημαίνει ότι το Αιγαίο είναι ελληνική λίμνη. Το να υποστηρίξει, όμως, κανείς αυτό στην Ελλάδα θεωρείται μειοδοσία κι έτσι το πρόβλημα εδραιώνεται. 

Ένας συμβιβασμός σημαίνει υποχωρήσεις, τις οποίες η ελληνική κοινή γνώμη, διαπαιδαγωγημένη από κόμματα, ΜΜΕ, ειδικούς και «ειδικούς» σε μια λογική που υπαγορεύει πως η Ελλάδα έχει σε όλα δίκιο επειδή είναι η πατρίδα μας, δεν είναι σε θέση να τις δεχτεί. Έτσι, δημιουργείται ένας νοσηρός φαύλος κύκλος: οι κυβερνήσεις και οι πολιτικές δυνάμεις φοβούνται την κοινή γνώμη και παγιδεύονται από αυτήν, πλειοδοτούν σε εθνικισμό, η κοινή γνώμη γίνεται ακόμα πιο αδιάλλακτη κ.λπ. 

Έτσι, για μεγάλο χρονικό διάστημα είχε εδραιωθεί η αντίληψη που λέει ότι καλύτερα το όλον να παραμένει άλυτο και στο ψυγείο. Πλέον, όμως, το ψυγείο δεν αντέχει άλλο. Σκάει. Η Τουρκία, υπό την καθοδήγηση ενός αυταρχικού, επικίνδυνου και ριψοκίνδυνου ηγέτη, βρυχάται. Στη θέα της ισχύος της, η Ελλάδα ψάχνει συμμαχίες. 

Όταν το αγοραίο ζεύγος Τουρκία - Ισραήλ τα έσπασε, η Ελλάδα δεν περίμενε στιγμή: πήδηξε αμέσως στο κρεβάτι του Ισραήλ με κουμπαριά του Κύπριου Προέδρου. Ένας νέος άξονας δημιουργήθηκε, όπως και με την Αίγυπτο, η κυβέρνηση της οποίας είναι μια δικτατορία για να κρατάει υπό έλεγχο τους Αδελφούς Μουσουλμάνους υπό την ευλογία της Δύσης. Οι άξονες, όμως, κάνουν αντι-άξονες κι έτσι γεννήθηκε το νομικό τερατούργημα του Μνημονίου Τουρκίας-Λιβύης. Και βυθιζόμαστε στην ένταση. 

Η Τουρκία, όμως, σε αντίθεση με την Ελλάδα, όχι απλώς είναι μεγαλύτερη και ισχυρότερη αλλά είναι εθισμένη σε κουλτούρα πολέμου, κάτι που η χώρα μας ευτυχώς έχει ξεχάσει. Κάποιοι στην Ελλάδα μπορεί να οικτίρουν που δεν είμαστε Ισραήλ, αλλά, είτε αρέσει είτε όχι, η ελληνική κοινωνία δεν μπορεί τις απώλειες ανθρωπίνων ζωών. Μετά από εβδομήντα χρόνια, ο πόλεμος μας είναι ξένος πλέον κι αυτό, αν μη τι άλλο, είναι επίτευγμα. Με την εξαίρεση των ΗΠΑ, οι χώρες της Δύσης δεν αντέχουν πια φέρετρα με σημαίες και πτώματα αγοριών. Η Τουρκία αντέχει. Κι αυτό δεν είναι μυστικό. 

Για τον λόγο αυτόν, μολονότι το κλίμα είναι στα όρια του πολεμοχαρούς, λίγοι είναι αυτοί που τολμάνε να ψελλίσουν «πάμε για πόλεμο». Οι περισσότεροι βολεύονται στην εκ του ασφαλούς ρητορεία, αλλά στο διά ταύτα υπερισχύει η κυνική συγκατάβαση. Ο φόβος του θερμού επεισοδίου είναι αυτός που πρυτανεύει, αλλά ο κίνδυνος, ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία, ολοένα και ζυγώνει. 

Έτσι, ανοίγει η πόρτα του πραγματικού ερωτήματος: θα διαπραγματευτούμε πριν ή μετά το θερμό επεισόδιο; Θα το προλάβουμε ή θα αρχίσουμε να συνομιλούμε για την επίλυση της ελληνοτουρκικής διαφοράς στο Αιγαίο, έχοντας χάσει μερικούς φαντάρους; Ας μην υπάρχουν ψευδαισθήσεις ότι αυτό και μόνο είναι, σε τελευταία ανάλυση, το επίδικο. Να διαλέξουμε. 

ΥΓ.: Η ελληνοτουρκική διένεξη για το Αιγαίο είναι πρόσφορο έδαφος εύκολης μαξιμαλιστικής αντιπολίτευσης. Το ίδιο ήταν και το Μακεδονικό. Η αξιωματική αντιπολίτευση, δυστυχώς, πληρώνει τη νυν κυβέρνηση με το ίδιο νόμισμα που η ΝΔ ανεύθυνα την πλήρωσε για τη Συνθήκη των Πρεσπών, όταν, ως αξιωματική αντιπολίτευση, πλειοδοτούσε σε πατριδοκαπηλία για το Μακεδονικό. Είναι, όμως, σημαντικό η Αριστερά να αντισταθεί στον πειρασμό αυτόν. Πολιτικά, αναμασώντας τα εθνικιστικά τετριμμένα, κάνει μια τρύπα στο νερό. Αντιθέτως, λέγοντας μερικές άβολες αλήθειες, θα κάνει καλό σε όλους: στην ειρήνη, στην Ελλάδα και στην ίδια. Από τη βολικά ανεύθυνη ρητορεία περί εθνικών δικαίων, άλλοι πάντα είναι αυτοί που κερδίζουν. 

Πηγή: www.lifo.gr

From Greece to Turkey, Solidarity to Grup Yorum - TENCERE TAVA HAVASI (youtube, Μάιος 2020)

..............................................................

From Greece to Turkey, Solidarity to Grup Yorum - TENCERE TAVA HAVASI

Αθήνα 13 Μαΐου 2020… 

Στο κατώφλι του Ηρωδείου, στη σκιά της Ακρόπολης, μια μοναδική πράξη αγάπης και αλληλεγγύης προς τους άγρια διωκόμενους Τούρκους μουσικούς και ηθοποιούς του “Grup Yorum”, υπό την αιγίδα της νεοσύστατης πρωτοβουλίας καλλιτεχνών #SupportArtWorkers. Πάνω από 120 Έλληνες μουσικοί, τραγουδιστές, ηθοποιοί, ηχολήπτες και εικονολήπτες ερμήνευσαν και απαθανάτισαν το “Tencere Τava Ηavası” των Kardeş Türküler στη μνήμη των απεργών πείνας Helin Bölek, Mustafa Koçak και İbrahim Gökçek, που πέθαναν μαχόμενοι για την ελευθερία της έκφρασής τους απέναντι στο απάνθρωπο καθεστώς του Ερντογάν. 

Athens, May 13, 2020 

At the entrance of Herodeion, in the shadow of Acropolis, a unique act of love and solidarity to the brutally persecuted Turkish musicians and actors of "Grup Yorum", under the newly formed #SupportArtWorkers artists' initiative. More than 120 Greek musicians, singers, actors, sound engineers and cameramen performed and immortalized Kardeş Türküler's "Tencere Tava Havası" in memory of the hunger strikers Helin Bölek, Mustafa Koçak and İbrahim Gökçek, who died fighting for their freedom of expression against Erdogan's inhumane regime.

Büyü - Grup Yorum (youtube, 1996) Δύο μουσικοί του Group Yorum στην Τουρκία ο MUSTAFA KOCAK και ο IBRAHIM GÖKCEK συνεχίζουν την απεργία έχοντας συμπληρώσει 300 μέρες απεργίας πείνας...

.............................................................

Δύο μουσικοί του Group Yorum στην Τουρκία ο MUSTAFA KOCAK και ο IBRAHIM GÖKCEK συνεχίζουν την απεργία έχοντας συμπληρώσει 300 μέρες απεργίας πείνας...

Η συνεχιζόμενη καταστολή, τα εγκλήματα της κυβέρνησης στην Τουρκία εναντίον όλης της αντιπολίτευσης και ειδικά κατά των κρατουμένων δεν σταμάτησαν κατά τη διάρκεια της “κρίσης του κορωνοϊού“, μάλλον η κυβέρνηση του ΑΚΡ προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τη σιωπή και τα περιοριστικά μέτρα που έχουν επιβληθεί στον τουρκικό λαό...

Δες εδώ:

https://www.alerta.gr/archives/2836