Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026

Chaconne in G major "La Sharonne" (N. Canzano) performed by Nuova Pratica (youtube, 2.11.2026)

 ..............................................................


Chaconne in G major "La Sharonne" (N. Canzano) performed by Nuova Pratica.

Rafa Prendergast, Rebecca Nelson -- Baroque Violins

Ryan Cheng, Alyssa Campbell -- Baroque Violas

Cullen O'Neil -- Baroque Cello

Dani Zanuttini-Frank -- Baroque Guitar

John Stajduhar -- Violone

Nicola Canzano -- Harpsichord


(youtube, 2.11.2026)


Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

"Ο Άδωνις, το Πολυτεχνείο και η τυραννία της πραγματικότητας" γράφει ο Γιάννης Ανδρουλιδάκης (www.protagon.gr, 17 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2026)

...............................................................


 

"Ο Άδωνις, το Πολυτεχνείο και η τυραννία της πραγματικότητας"


Η μνήμη του Πολυτεχνείου δεν επιχειρείται να απαξιωθεί μόνο μέσα από τη σοφιστεία σχετικά με το αν οι νεκροί του ήταν μέσα ή έξω από τον πανεπιστημιακό χώρο –μια λογική που θα κατέληγε να αμφισβητήσει αν υπήρχαν νεκροί στο Μεσολόγγι τον Απρίλιο του 1826. Είχε ξεκινήσει με τη γενίκευση της ιδέας ότι η «γενιά του Πολυτεχνείου» είναι φορέας παρακμής 

γράφει ο Γιάννης Ανδρουλιδάκης (www.protagon.gr, 17 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2026)

Υπήρχε μια εποχή, όχι πολύ μακριά από σήμερα, που αυτός που εκφωνούσε με στόμφο τη θεωρία ότι «δεν υπήρχαν νεκροί μέσα στο Πολυτεχνείο» μπορεί να ήταν οδηγός ταξί που κάπνιζε μέσα στο αυτοκίνητο με κλειστά παράθυρα ακούγοντας σκυλάδικα, ενοχλητικός πελάτης σε καφενείο που εισέπραττε την αποδοκιμασία και την απομόνωση από τους υπόλοιπους θαμώνες, αντιπαθητικό nerd στο πανεπιστήμιο χωρίς φίλους και κοινωνικές δεξιότητες. Αλλά σίγουρα όχι υπουργός. Και μάλιστα υπουργός Υγείας. 

Ζούσαμε καλύτερα τότε; Υπάρχουν στοιχεία που βεβαιώνουν ότι ναι. Το διαθέσιμο εισόδημα, για παράδειγμα, ήταν τότε κατά 11% υψηλότερο και ο αριθμός αυτός εξακοντίζεται αν εξετάσουμε μόνο το χαμηλά και μεσαία στρώματα, κάτι που συνεπάγεται μια μεγάλη αύξηση του δείκτη ανισότητας. Οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν 35% περισσότερο από τον κατώτατο μισθό. Πάνω από ένας στους τέσσερις ανθρώπους σήμερα δαπανά σχεδόν το μισό του εισόδημα για τη στέγαση – μια αύξηση 67%. Η κιλοβατώρα που τότε στοίχιζε 10 λεπτά έχει πάει στα 24. Ο αριθμός των ανθρώπων που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν ένα απρόβλεπτο έξοδο έχει διπλασιαστεί. Οι ετήσιες γεννήσεις έχουν πέσει από τις 112.000 στις 65.000 και είναι περίπου οι μισές από τους ετήσιους θανάτους. Η διάμεση ηλικία ανέβηκε από τα 39,9 στα 47,2 χρόνια. Στο μεταξύ, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι έφυγαν αναζητώντας εργασία στο εξωτερικό. Όλα συντείνουν σε μια πραγματική καταχνιά χωρίς προοπτική αλλαγής. Βέβαια, τα πάντα είναι σχετικά. Μπορεί κανείς να θυμηθεί τη ρήση του Εντουάρντο Μεντόθα: «Είναι δύσκολο να πεις τι ακριβώς ήταν ο Φράνκο. Στις μέρες του δεν υπήρχε ελευθερία ούτε κοινωνική δικαιοσύνη, αλλά αν έβλεπες τηλεόραση, περνούσες καλά». 

Και τι σχέση έχει, θα αναρωτηθεί κανείς, η εξέλιξη του βιοτικού επιπέδου στη χώρα με το αν ο Αδωνις Γεωργιάδης πιστεύει ότι στο Πολυτεχνείο δεν υπήρξαν νεκροί; Εχει τόση σχέση όση το νερό με τον ατμό και τον πάγο, είναι η απάντηση. Αν υπάρχει κάτι που μας δίδαξε η εποχή μας είναι ότι η υπερ-δεξιά ρητορική τρέφεται από την απουσία προοπτικής που σκέπασε σαν άχλη τις δυτικές κοινωνίες, ιδιαίτερα μετά την οικονομική κρίση του 2008 και την πανδημία του 2020. Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά στα αποβιομηχανοποιημένα κάστρα του Τραμπ και της Λεπέν, στη Δυτική Βιρτζίνια και στο Πα-ντε-Καλέ, για να καταλάβει ότι όσο μειώνεται η παρουσία σταθερής και ασφαλούς εργασίας σε μια κοινωνία, τόσο αυξάνεται η παρουσία θεωριών συνωμοσίας. Διόλου παράξενο: όσο δυσκολεύονται να βρουν απαντήσεις οι άνθρωποι, τείνουν να φαντάζονται πράγματα. Πάνω σε αυτό τα ελώδη εδάφη, ισχυρισμοί που δεν θα έβρισκαν ρίζα πουθενά κάποτε, σήμερα μπορούν και ανθίζουν. 

Και είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί η υπερ-Δεξιά και ακόμα η Ακροδεξιά είναι κατά κόρον οι δυνάμεις που ευνοούνται από την κοινωνική κατάθλιψη. Η κατάθλιψη αυτή προέρχεται από μια μείζονα ματαίωση των υποσχέσεων που άπλετα μοίρασαν οι δυτικές κοινωνίες τις προηγούμενες δεκαετίες και οι οποίες συνδέθηκαν κατά βάση με τις αξίες της Αριστεράς. Οι προοδευτικές ιδέες και ένα είδος ελευθεριακής χειραφέτησης ταυτίστηκαν ιστορικά με την κοινωνική προστασία και την ευημερία. Αν τα τελευταία χάθηκαν, ένοχα είναι και τα πρώτα. Τα πιο λαϊκά στρώματα τείνουν να εκδικούνται τις προοδευτικές παραδοχές των περασμένων δεκαετιών και να στρέφονται σε αυτό που θα τις θύμωνε. 

Το Πολυτεχνείο είναι μια πολύ χαρακτηριστική τέτοια περίπτωση στην ελληνική εκδοχή. Ο Αδωνις Γεωργιάδης, με αναπτυγμένη έτσι κι αλλιώς την τάση να ζει διά της πρόκλησης και της κανονικοποίησης ιδεών και στάσεων μέχρι πρότινος απαράδεκτων, το γνωρίζει αυτό. Και μπορεί να λέει στον λαό ότι στο Πολυτεχνείο δεν υπήρχαν νεκροί, εννοώντας στην πραγματικότητα ότι θα τον απελευθερώσει από την τυραννία της πραγματικότητας. Καμιά σημασία δεν έχει αν οι συγγενείς των νεκρών του Πολυτεχνείου ζουν ακόμα ανάμεσά μας. Ο Αδωνις ξέρει. 

Η μνήμη του Πολυτεχνείου δεν επιχειρείται να απαξιωθεί μόνο μέσα από τη σοφιστεία σχετικά με το αν οι νεκροί του ήταν μέσα ή έξω από τον πανεπιστημιακό χώρο –μια λογική που θα κατέληγε να αμφισβητήσει αν υπήρχαν νεκροί στο Μεσολόγγι τον Απρίλιο του 1826. Είχε ξεκινήσει με τη γενίκευση της ιδέας ότι η «γενιά του Πολυτεχνείου» είναι φορέας παρακμής και υπεύθυνη για το ότι αυτή η παρακμή έκανε μετάσταση σε όλη τη χώρα. Ο ισχυρισμός δεν στηρίζεται σε πραγματικά στοιχεία, αλλά έτσι κι αλλιώς δεν αποτελεί ελληνική έμπνευση. Στη Γαλλία το κόμμα της Λεπέν καλλιέργησε για πάρα πολλά χρόνια την ίδια ιδέα για τη γενιά του Μάη του 1968. 

Και έπειτα, θα πει κανείς, τι πειράζει αν ένας υπουργός αμφισβητεί τις κοινές παραδοχές για το Πολυτεχνείο; Ελευθερία της γνώμης έχουμε και σε τελική ανάλυση αρκεί να είναι αποτελεσματικός σε αυτό που ανέλαβε. Αρχικά, ας είμαστε επιφυλακτικοί ως προς το τελευταίο: η αποτελεσματικότητα των υπερ-δεξιών υπουργών της κυβέρνησης είναι ίσως η πρώτη παραδοχή που αξίζει να αμφισβητηθεί. Αλλά πέρα από αυτό, ας μην υποτιμάμε την επίδραση που μπορεί να έχει σε μια κοινωνία η κανονικοποίηση ενός λόγου υπερβολικού, αυθαίρετου, ατεκμηρίωτου και παραπειστικού. Σε όλον τον κόσμο αυτό υπήρξε το βάθρο πάνω στο οποίο υψώθηκε ένας νέος αυταρχισμός, διαβρωτικός και ολέθριες για τις κοινωνίες. Στηριγμένος στον ιστορικό αναθεωρητισμό, ο λόγος αυτός κανονικοποιεί αλλού τους υποστηρικτές της δουλείας στις ΗΠΑ, τους απολογητές των αποικιοκρατικών εγκλημάτων στην Ευρώπη, αυτούς που σχετικοποιούν τη χούντα στην Ελλάδα. 

Είμαστε προστατευμένοι από τους κινδύνους που κουβαλά το να συνηθίσουμε στον λόγο ανθρώπων που μπήκαν στην πολιτική πατώντας στη γέφυρα του ανορθολογισμού; Θα ήταν αστείο να το ισχυριστούμε. Η διατήρηση μιας στοιχειώδους δημοκρατικής μνήμης και μιας ρεπουμπλικανικής ευπρέπειας που υπήρξε κατάκτηση της Μεταπολίτευσης, αλλά και η υπεράσπιση του ορθού λόγου ως προαπαιτούμενο του πολιτικού λόγου, είναι ένα φρούριο που δεν δικαιούμαστε να παραδώσουμε. Η δημοκρατική κληρονομιά και κουλτούρα μισού αιώνα είναι αρκετά πολύτιμη για να την αφήσουμε ανυπεράσπιστη στην επίθεση μιας κουλτούρας που πουλά χειρόγραφες επιστολές του Ιησού και φάρμακα για τη φαλάκρα στα περιθωριακά κανάλια. 

 Πηγή: Protagon.gr

"Βασίλης Παπαβασιλείου: Η τελευταία του συνέντευξη και οι λέξεις που έμειναν πίσω" Από την ΓΕΩΡΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ (https://www.news247.gr, 17 Νοεμβρίου 2026)

 ...............................................................


Βασίλης Παπαβασιλείου: Η τελευταία του συνέντευξη και οι λέξεις που έμειναν πίσω




Δύο μήνες πριν φύγει από τη ζωή, ο Βασίλης Παπαβασιλείου παραχώρησε την τελευταία του συνέντευξη στο Εθνικό Θέατρο. Η φωνή του επιστρέφει στις 23 και 30 Νοεμβρίου, μέσα από ένα πολύτιμο ηχητικό ντοκουμέντο. Το NEWS 24/7 ανατρέχει σε μια παλαιότερη συνομιλία μαζί του, αναδεικνύοντας τη σκέψη, το χιούμορ και τη μοναδική ματιά του στο θέατρο και στη ζωή.


Από την ΓΕΩΡΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ (https://www.news247.gr, 17 Νοεμβρίου 2026) 


Ο Βασίλης Παπαβασιλείου είχε το σπάνιο χάρισμα να μετατρέπει μια συζήτηση για το θέατρο σε μια συναρπαστική περιπλάνηση στην ανθρώπινη ύπαρξη. Μπορούσε να ξεκινήσει από μια γαλλική κωμωδία του 19ου αιώνα και να φτάσει, σχεδόν αβίαστα, στον Αριστοφάνη, στη δημοκρατία, στη γελοιότητα της εξουσίας, στην οικογένεια και στις αντιφάσεις της σύγχρονης ζωής.

Όχι με τη σοβαροφάνεια του διανοούμενου που επιδιώκει να εντυπωσιάσει, αλλά με την ευρυμάθεια, τη σκωπτική διάθεση και το ανεξάντλητο χιούμορ ενός ανθρώπου που γνώριζε ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο παράλογη από όσο θέλουμε να παραδεχτούμε.

Στις συζητήσεις του, η ειρωνεία δεν ήταν ποτέ αυτοσκοπός. Ήταν ένας τρόπος να αμφισβητεί τις βεβαιότητες, να απογυμνώνει την εξουσία από το κύρος της και να υπενθυμίζει πόσο εύθραυστες είναι οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στο σημαντικό και το ασήμαντο, στο τραγικό και στο κωμικό.


«Ο άνθρωπος είναι μια ρωγμή στον τοίχο των πραγμάτων», είχε πει σε συνέντευξή του στο NEWS 24/7.

Μια φράση που μοιάζει να συμπυκνώνει τη θεατρική και φιλοσοφική του ματιά. Γιατί ο Παπαβασιλείου δεν αντιμετώπιζε ποτέ τον άνθρωπο ως μια ολοκληρωμένη, συνεπή και προβλέψιμη οντότητα. Τον ενδιέφεραν οι αντιφάσεις του, οι αδυναμίες του, οι ματαιώσεις του. Εκείνες οι μικρές και μεγάλες ασυνέπειες που κάνουν τη ζωή άλλοτε τραγική και άλλοτε αβάσταχτα κωμική.

Η φωνή αυτού του ξεχωριστού ανθρώπου του ελληνικού θεάτρου επιστρέφει τώρα μέσα από ένα πολύτιμο ηχητικό ντοκουμέντο.


Η τελευταία συνέντευξη του Βασίλη Παπαβασιλείου

Το Εθνικό Θέατρο αποτίει φόρο τιμής στον σπουδαίο σκηνοθέτη, ηθοποιό, συγγραφέα και μεταφραστή, παρουσιάζοντας σε πρώτη πανελλήνια μετάδοση την τελευταία συνέντευξη που παραχώρησε, τον Απρίλιο του 2025, μόλις δύο μήνες πριν φύγει από τη ζωή.

Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στο σπίτι του, με πρωτοβουλία της Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης του Εθνικού Θεάτρου, και συνομιλήτριά του την Έρι Κύργια. Την καλλιτεχνική έρευνα και την επιμέλεια του υλικού ανέλαβε η Νικολέτα Φιλόσογλου.

Το ηχητικό αυτό ντοκουμέντο θα μεταδοθεί σε δύο μέρη από ΤΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ | The National Theatre Web Radio, τη Δευτέρα 23 και τη Δευτέρα 30 Νοεμβρίου, στις 13.00.

Πρόκειται για μια συνομιλία που αποκτά ιδιαίτερη ιστορική και συναισθηματική αξία. Όχι μόνο επειδή αποτελεί την τελευταία συνέντευξή του, αλλά και επειδή συγκεντρώνει τις αναμνήσεις, τις ιδέες, τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις και τις σκέψεις ενός δημιουργού που επηρέασε βαθιά το σύγχρονο ελληνικό θέατρο.

Στο πρώτο μέρος, που θα μεταδοθεί στις 23 Νοεμβρίου, ο Βασίλης Παπαβασιλείου επιστρέφει στα πρώτα ερεθίσματα που τον οδήγησαν στο θέατρο, στη σχέση του με το Θέατρο Τέχνης και τον Κάρολο Κουν, στους αγαπημένους του συγγραφείς και συνεργάτες. Μιλά ακόμη για τους νέους σκηνοθέτες, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, τη σχέση θεάτρου και πολιτικής και τη δική του ανάγνωση της σημερινής Ελλάδας.

Στο δεύτερο μέρος, στις 30 Νοεμβρίου, η συζήτηση επικεντρώνεται στη γλώσσα, στη σχέση του λόγου με τη θεατρική πράξη, στον ρόλο του σκηνοθέτη ως δασκάλου και στην κρίσιμη σημασία της εκπαιδευτικής αποστολής των κρατικών θεάτρων.


Francesca Giaitzoglou - Watkinson


«Μια εκδοχή της δημοκρατίας είναι η γελοιοκρατία»

Το χιούμορ του Βασίλη Παπαβασιλείου δεν ήταν απλώς ένα γνώρισμα της προσωπικότητάς του. Ήταν ένας τρόπος να ερμηνεύει τον κόσμο.

Σε παλαιότερη συνέντευξή του στο NEWS 24/7, με αφορμή την παράσταση «Οι Δύο Χέστηδες» του Ευγένιου Λαμπίς στο Θέατρο Τέχνης, είχε μιλήσει για την κωμωδία ως μια βαθιά ανθρώπινη συνθήκη.

«Η κωμωδία αυτό κάνει. Υπενθυμίζει στους μεγάλους τη μικρότητα και στη μικρότητα το μεγαλείο. Οι “Δύο Χέστηδες” έχουν να κάνουν με αυτό το μεγαλείο της ασημαντότητας».

Η συζήτηση είχε πραγματοποιηθεί στο σπίτι του, στο Παγκράτι, την ημέρα που ψηφιζόταν στη Βουλή το νομοσχέδιο για τα ομόφυλα ζευγάρια. Η τηλεόραση ακουγόταν από το βάθος του σπιτιού, ενώ ο ίδιος, παρά την κόπωση από την πρεμιέρα της προηγούμενης βραδιάς, είχε διατηρήσει ακέραιο το χαρακτηριστικό του χιούμορ.

Μιλώντας για τους ήρωες του Λαμπίς και τη διαχρονική παρουσία του γελοίου στην κοινωνική και πολιτική ζωή, είχε διατυπώσει μια από τις πιο χαρακτηριστικές του παρατηρήσεις:

«Αυτή η ικανότητα του μηδενός να παράγει αποτελέσματα. Υπάρχουν πολλά μηδενικά στον κόσμο τα οποία παράγουν αποτελέσματα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι μια εκδοχή της δημοκρατίας είναι η γελοιοκρατία».

Ανατρέχοντας στους «Ιππείς» του Αριστοφάνη, είχε συνδέσει τη γελοιότητα της εξουσίας με ένα φαινόμενο που διατρέχει τους αιώνες: την ανάδειξη ανθρώπων που μπορεί να αγνοούν ακόμη και τα στοιχειώδη, αλλά καταφέρνουν να αποκτήσουν δημόσια ισχύ.

Η κριτική του, ωστόσο, δεν κατέληγε ποτέ σε εύκολες γενικεύσεις.

«Λύση στο ανθρώπινο πρόβλημα δεν υπάρχει. Και όποιος μας υπόσχεται ότι έχει τη λύση, ψεύδεται».
«Έγινα ηθοποιός γιατί δεν μπορούσα να γίνω πολιτικός»

Μια από τις πιο γοητευτικές πλευρές του Βασίλη Παπαβασιλείου ήταν η ικανότητά του να αυτοσαρκάζεται, αποφεύγοντας την παγίδα της αυθεντίας.

Στην ίδια συνέντευξη στο NEWS 24/7, όταν η συζήτηση έφτασε στην πολιτική και του επισημάνθηκε ότι θα μπορούσε να έχει ακολουθήσει και αυτή τη διαδρομή, απάντησε γελώντας:

«Εγώ ξέρετε, έγινα ηθοποιός γιατί δεν μπορούσα να γίνω πολιτικός. Και έγινα σκηνοθέτης επειδή δεν μπορούσα να γίνω συγγραφέας. Δηλαδή δύο κλίσεις που ναυάγησαν και οδήγησαν σε μία τρίτη. Καλό κάνουν και τα ναυάγια μερικές φορές».

Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει κάτι ουσιαστικό από τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν τη δημιουργία.

Η καλλιτεχνική πορεία δεν ήταν για εκείνον μια ευθύγραμμη αλληλουχία επιτυχιών, αλλά μια διαρκής αναμέτρηση με το απρόβλεπτο, την αποτυχία, τη ματαίωση και τη δυνατότητα να ανακαλύπτει κανείς κάτι διαφορετικό από εκείνο που αρχικά αναζητούσε.

Άλλωστε, η δική του διαδρομή είχε ξεκινήσει μακριά από τη θεατρική σκηνή.

Γεννημένος το 1949, είχε αρχίσει τις σπουδές του στην Ιατρική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, πριν τις εγκαταλείψει για να στραφεί στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης.

Η Ιατρική, όμως, δεν έπαψε ποτέ να αποτελεί σημείο αναφοράς στη σκέψη του.

Το θέατρο ως μια μορφή θεραπείας

Στην παλαιότερη συνομιλία του με το NEWS 24/7, ο Βασίλης Παπαβασιλείου είχε μιλήσει για την ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στην τέχνη και τη θεραπεία.

Είχε αναφερθεί στη συνεργασία του με την ελληνική ογκολογική κοινότητα, σε συζητήσεις για την αρχαία τραγωδία και στη βαθιά ανάγκη του ανθρώπου να αναζητά μέσα από την τέχνη τρόπους κατανόησης της ύπαρξής του.

Όταν ρωτήθηκε αν μετάνιωσε που εγκατέλειψε τις σπουδές του στην Ιατρική, η απάντησή του υπήρξε αποκαλυπτική:

«Όχι, γιατί κάνω μια δουλειά ευτυχώς που έχει ιαματική φιλοδοξία. Πολλές φορές σκέφτομαι “είπα όχι στην ιατρική ευθέως. Αλλά μήπως αυτό το όχι περιέκλειε εν δυνάμει μια κατάφαση με άλλο πρόσωπο;”»

Μέσα σε αυτή τη φράση συνοψίζεται μια ολόκληρη στάση απέναντι στο θέατρο.

Για τον Παπαβασιλείου, η σκηνή δεν ήταν αποκομμένη από την κοινωνία και την ανθρώπινη εμπειρία. Ήταν ένας χώρος στον οποίο μπορούσαν να συναντηθούν η σκέψη, η μνήμη, η ιστορία, η πολιτική και η βαθύτερη ανάγκη του ανθρώπου να κατανοήσει τον εαυτό του.

Και η κωμωδία αποτελούσε ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία αυτής της διαδικασίας.

Όπως είχε εξηγήσει:

«Η κωμωδία και το θέατρο βοηθάει να σχετικοποιεί κανείς τις απόλυτες παραδοχές για τα πράγματα, τις ιδέες και τους ανθρώπους. Αυτό είναι η επιτυχία του κωμικού, να προσβάλλει αυτό τον κόσμο των στερεοτύπων, των έτοιμων σχημάτων, της απολυτότητας, της αυθεντίας».


Η μεγάλη διαδρομή στο ελληνικό θέατρο

Ο Βασίλης Παπαβασιλείου υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης ελληνικής θεατρικής δημιουργίας.

Συνιδρυτής της εταιρείας θεάτρου «Η Σκηνή» το 1982 και ιδρυτής του θεατρικού οργανισμού «Εποχή» το 1986, διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Σερρών και του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος.

Στη μακρά καλλιτεχνική του διαδρομή σκηνοθέτησε περισσότερες από 49 παραστάσεις, αναμετρήθηκε με έργα του Σοφοκλή, του Ευριπίδη, του Σαίξπηρ, του Μολιέρου, του Γκολντόνι, του Μαριβώ, του Γκαίτε, του Πιραντέλλο και πολλών άλλων συγγραφέων.

Παράλληλα, εργάστηκε ως μεταφραστής, συγγραφέας και δάσκαλος, επηρεάζοντας διαδοχικές γενιές θεατρικών δημιουργών.

Στο Εθνικό Θέατρο σκηνοθέτησε, μεταξύ άλλων, τον «Οιδίποδα Τύραννο» το 2000, τις «Κατά λάθος πρόβες» το 2003, «Του Κουτρούλη ο γάμος» το 2012, τον «Κύκλωπα» το 2013, την «Αθηναίων Πολιτεία» το 2020 και τον «Ιμπρεσάριο από τη Σμύρνη» το 2023.

Το 2016 τιμήθηκε με τον τίτλο του Ιππότη Γραμμάτων και Τεχνών της Γαλλικής Δημοκρατίας.

Ωστόσο, πέρα από τις παραστάσεις και τις διακρίσεις, εκείνο που τον καθιστούσε τόσο ιδιαίτερη περίπτωση ήταν η πνευματική του συγκρότηση και η ικανότητά του να συνδέει το θέατρο με τα μεγαλύτερα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης.

«Η πλήξη είναι η μητέρα του καλού»

Ίσως μία από τις πιο χαρακτηριστικές φράσεις του Βασίλη Παπαβασιλείου να ειπώθηκε στο τέλος εκείνης της παλαιότερης συνέντευξης στο NEWS 24/7.

Έχοντας διανύσει ένα εξαιρετικά απαιτητικό θεατρικό δεκάμηνο, με συνεχείς παραστάσεις και πρόβες, είχε ερωτηθεί για τα επόμενα σχέδιά του.

Η απάντηση συνδύαζε το χιούμορ με μια βαθιά παρατήρηση για τη δημιουργική διαδικασία:

«Μετά από ένα ιδιαίτερα έντονο δεκάμηνο, που από τον Αίαντα στην Κρήτη, πήγα στον Γκολντόνι και τώρα στον Λαμπίς, δικαιούμαι λίγη… ταβανοθεραπεία. Φτάσαμε να θεωρούμε και αυτό πολυτέλεια. Ξέρετε αν ο άνθρωπος δεν πλήττει, αποκλείεται και από το θαύμα της δημιουργίας. Η πλήξη είναι η μητέρα του καλού».

Ο Παπαβασιλείου υπενθύμιζε ότι η δημιουργία χρειάζεται χρόνο, σιωπή, κενό. Ότι η σκέψη δεν μπορεί να ανθίσει όταν ο άνθρωπος δεν επιτρέπει στον εαυτό του ούτε μια στιγμή αδράνειας.

Αυτή η ιδιαίτερη αντίληψη για τη ζωή και την τέχνη διαπερνούσε το έργο του.

Και είναι ακριβώς αυτή η πνευματική παρακαταθήκη που αποκτά ξανά φωνή μέσα από την τελευταία του συνέντευξη στο Εθνικό Θέατρο.

Μια συνέντευξη που δεν αποτελεί μόνο ένα πολύτιμο ιστορικό ντοκουμέντο, αλλά και μια υπενθύμιση της σημασίας ανθρώπων που δεν αρκέστηκαν να δημιουργούν παραστάσεις. Δημιουργούσαν τρόπους να σκεφτόμαστε.

Και όπως είχε υπενθυμίσει ο ίδιος, αναφερόμενος στον αγαπημένο του «Γλάρο» του Τσέχωφ και στα λόγια του Σόριν:

«Ναι παιδί μου, αλλά χωρίς θέατρο δεν γίνεται».
Πότε μεταδίδεται η τελευταία συνέντευξη του Βασίλη Παπαβασιλείου


«Βασίλης Παπαβασιλείου: Η Τελευταία Συνέντευξη»

Πρώτη πανελλήνια μετάδοση: ΤΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ | The National Theatre Web Radio

Α΄ Μέρος: Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 2026, στις 13:00

Β΄ Μέρος: Δευτέρα 30 Νοεμβρίου 2026, στις 13:00

Διαδικτυακή ακρόαση: webradio.n-t.gr

On demand: Στο Spotify από τη Δευτέρα 7 Δεκεμβρίου 2026

Σχεδιασμός και διεξαγωγή συνέντευξης: Έρι Κύργια

Καλλιτεχνική έρευνα – Επιμέλεια υλικού: Νικολέτα Φιλόσογλου

Ηχοληψία – Μοντάζ: Παναγιώτης Χρονέας

Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

"...Να ξέρεις μόνο πως 24 χρόνια δε χωράνε ποτέ σε μια βαλίτσα..." Από τη φιλόλογο και φίλη στο fb Χρύσα Κακατσάκη (facebook, 11.11.2026)

 .............................................................


"...Να ξέρεις μόνο πως 24 χρόνια δε χωράνε ποτέ σε μια βαλίτσα..." 




Από τη φιλόλογο και φίλη στο fb Χρύσα Κακατσάκη (facebook, 11.11.2026)

Τη στριφογυρνάνε δεξιά αριστερά, πάνω κάτω και πλαγίως. Μα το κορμί, άκαμπτο και κοκκαλιασμενο, αντιστέκεται. Πώς να χωρέσει σε μια βαλίτσα; Σαν να ακούει τα βήματά τους να απομακρύνονται. Ή μήπως δεν ακούει; Δεν ξερει αν είναι νεκρή η ζωντανή. Δινει μια με το μυτερό τακούνι και ανοιγει μια τρύπα. Καποιος θα δει το πόδι που προεξεχει, θα κλείσει τη μυτη του από τη σάρκα που αρχίζει να μυριζει κάτι σαπιο.
Θελει να βγει στο φως. Κρυβόταν από παιδί στα μπαμπακοχωραφα να μην την ξυλοφορτωσει ο επιστάτης. Κρυβόταν στις αποθήκες να μην την βρουν οι οπλισμενοι στρατιώτες. Στις κούτες που μετεφεραν τα φορτηγά όταν έφυγε από την πατριδα της . Ειχε ζαρώσει στ’ αμπαρια του σαπιοκαραβου. Τώρα δεν έχει νοημα να κρυβεται. Όλα τέλειωσαν .
Είναι μερα ή νυχτα; Γιατί δεν περνάει κανείς; Μα να που κάποιος κοντοστεκεται
-Θα γράψεις κατι για μένα;
Σιωπή. Επιμένει.
-Θα γραψεις κάτι για μένα;
- Να γραψω πού και γιατί;
-Στο φβ , στον τοίχο, στο πάτωμα, σε ένα κομματι χαρτί και μετά κάνε το σαϊτα να το πάρει ο ανεμος
-Είναι σπουδαια η ιστορία σου ;
-Όχι . Πολύ κοινή με χιλιαδες άλλες. Ερχομαι από την Αραπιά . Καταπια προσβολές πιο ευκολα από τα χαλίκια. Συρθηκα στην έρημο , πεινασα, ξεχασα την περηφανεια για την επιβίωση. Μια ιδρωμενη φωνή μου λεγε στο αυτί . Τρεξε . Κανενας δεν σερνεται κάτω από φραχτες, παρά μόνο όταν η λεπίδα χαραζει απειλές. Οι άνθρωποι γινοται σωροί, φάλαγγες, καταπίνουν τα κύματα στις σκουριασμενες πλώρες και νοσταλγούν το μέλλον. Ένα μελλον με καθαρό νερό σε χιλιομετρα θολά.
-Σταμάτα . Εισαι νεκρή. Είσαι φαντασμα.
-Θα ανεβάσεις και μια φωτογραφία μου; Όχι για να με μοιρολογησουν . Αυτό ουτε η μανα μου δεν θα το κάνει, γιατί το ξερω πως θα μείνω στα αζητητα. Αλλά έτσι, για να πουν ένα κριμα στο κοριτσι και να παρει φως η ανυπαρξία μου. Βαλε φίλτρο για να μην φαινονται οι πληγες από το σκοινί. Η γιαγια μου δουλευε υπηρετρια σε κάτι Γαλλους. Όταν τελειωνε τη λάτρα, ξεφυλλιζε περιοδικά . Ειδε μια μερα εξωφυλλο τη Ναομι Καμπελ . Της εμοιαζα, μου ειπε και από τοτε με φωναζε Ναόμι που εμαθα πως σημαινει χαρά. Δώσε μου λοιπόν τη χαρα και κανε μου αυτή τη χαρη . Γραψε κάτι για μενα και μετα γυρνα στις δουλειές σου. Να ξερεις μονο πως 24 χρόνια δε χωράνε ποτέ σε μια βαλίτσα . Παντα ένα δακρυ θα περισσευει για να μουσκευει το φερμουάρ και να μην κλεινει .

Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026

"Προσέχτε τη νοσταλγία, θα σας σκοτώσει" Από τη συλλογή “Στο γύρισμα της μέρας” (1992), στον συγκεντρωτικό τόμο “Γιάννης Κοντός, Ποιήματα (1970-2010) εκδ. "Τόπος" (2013).

 ............................................................




           Γιάννης Κοντός (1943 - 2015)



"Προσέχτε τη νοσταλγία, θα σας σκοτώσει"


Εισέρχεται στο δέρμα και στο αίμα
όπως η ψείρα. Έχει τα ίδια συμπτώματα.
Φαγούρα, μολύνσεις, εκτεταμένη καταστροφή
των ιστών, που τις περισσότερες φορές φτάνει
μέχρι το κόκαλο. Ο ασθενής πέφτει σε μεγάλη
λύπη. Κοιτάζει τις πλάτες των ανθρώπων
και πιστεύει ότι το περαστικό πρόσωπο
είναι το δικό του, το φευγάτο, το χαμένο.
Κάθεται σε καρέκλα με τα χέρια
στα γόνατα, σε προχωρημένη σήψη
–ο ίδιος δεν αντιλαμβάνεται τίποτα–
και προσπαθεί να μπαζώσει το κενό
με αυτές τις σκέψεις-μέδουσες. Προσέχτε,
δεν είναι παρελθόν, υπάρχει ουσιαστική διαφορά.
Τον υπνωτίζει ύπουλη μουσική πνευστών
και συνομιλεί και μονολογεί με μαλλιά,
χείλη, αυτιά και χέρια
ή ολόκληρα σώματα γυναικών
που βγαίνουν από τοίχους
ή αναδύονται απότομα
από το πάτωμα και τα διάφορα έπιπλα του σπιτιού.
Αν συνεχίσει έτσι, θα καταλήξει
πεταμένη εφημερίδα μα παλιές ειδήσεις
στο δρόμο.


Από τη συλλογή “Στο γύρισμα της μέρας” (1992), στον συγκεντρωτικό τόμο “Γιάννης Κοντός, Ποιήματα (1970-2010) εκδ. "Τόπος" (2013).

"Η Φιέστα" ποίημα της ποιήτριας και φίλης στο fb Μαργαρίτας Παπαμίχου (facebook, 15.11.2026)

 ..............................................................





"Η Φιέστα"




Τα τετριμμένα δε φοβήθηκα
Τα χιλιοφορεμένα ντύνομαι
και μπαίνω σε τούτο το πανηγύρι των λέξεων
Επιστρέφω αλυσιτελής
Αφήνω την ολομέθυστη πλάνη μου
θυσία στο ευπροσήγορο τραπέζι των συνδαιτυμόνων
Ακουμπώ στα σερβίτσια
λουλούδια θνητά
φτερά πεταλούδας
εφήμερης
επίθετα σκισμένα
από ουσιαστικά βραδύνοα
κι ένα μαχαίρι ζηλευτό
ν' αστράφτει πάνω απ' τις ασάφειες
Ως ανίατη εμμονή περιφέρομαι
στο λαμπρό σαλόνι
με τις φιλόδοξες κορνίζες
Δεν τσουγκρίζω το ποτήρι μου
Δεν χαμογελώ σηκώνοντας τους ώμους μου
Δεν κάνω πως δεν ξέρω
Δεν μπαίνω στην κορνίζα
Δεν μπαίνω στην κορνίζα
Δεν αγοράζω
Δεν πουλώ
Μόνο επιστρέφω
Για να γράφω στον αέρα με το σώμα μου
Ξανά και ξανά
ό, τι αγαπώ
ή απλώς το κενό

Μαργαρίτα Παπαμίχου (facebook, 15.11.2026)


* Το οπτικό ποίημα δημιούργησε ο Αμερικανός ποιητής και συγγραφέας Mark Yakich.

Chopin - Ballade No. 3 in A flat Major, Op. 47 (Remastered 2023, Prague 1960) · Sviatoslav Richter (youtube, 15.11.2021)

 ...............................................................




Chopin - Ballade No. 3 in A flat Major, Op. 47 (Remastered 2023, Prague 1960) · Sviatoslav Richter

(youtube, 15.11.2021)

"ALLOTINO" Composition by Antonis Skamnakis (youtube, 22.2.2022)

 ..............................................................


"ALLOTINO"

Composition by Antonis Skamnakis

Antonis Skamnakis : viola da gamba

Lefteris Chavoutsas : guitar

Dimitris Tsekouras : double bass

Nikos Sidirokastritis : drums

Recorded at ARIONMUSIC studios by Nikos Pitloglou

Camera: Frosso Zagoraiou


Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026

Απόσπασμα από τη συλλογή "Ο ΗΛΙΟΣ Ο ΗΛΙΑΤΟΡΑΣ" (1971) του Οδυσσέα Ελύτη (1911 - 1996)

 ...............................................................





       Οδυσσέας Ελύτης (1911 - 1996)


...ΧΟΡΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Εμείς ψωμί δεν έχουμε

        και τέτοια δεν κατέχουμε


Χρόνους πολλούς μας πολεμάν

         κι ανάσα δεν επήραμαν.


        ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ

Φύγανε τα πουλιά γι' αλλού

         μα εγώ στο κύμα του γιαλού


θεμέλιωσα το σπιτικό

         να τ' αποσώσω δεν μπορώ.


         ΟΛΕΣ ΜΑΖΙ

Τέσσερις μήνες χτίζουμε

          και τους οχτώ γκρεμίζουμε


και κάθε γινωμένη ελιά

           στοιχίζει και μια φαμελιά.


          ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ

Όνειρο πόκανα κρυφά

     για τα παιδιά π' ανάθρεψα


Ποιος το 'λεγε πως θε να μου

      τα στείλουνε του σκοτωμού.


           ΟΛΕΣ ΜΑΖΙ

Άλλος εβγήκε απ' τα βουνά

       κι άλλος απ' τα πλεούμενα


με το πουκάμισο χακί

         κατάρα οι ξένοι κι οι εδικοί.  


                 ΑΦΗΓΗΤΗΣ

Τ' άκουσε ο ήλιος κι έφριξε

          το φως το κόκκινο έριξε


Πήραν να καίγονται οι κορφές

           κι όλες οι πάνω γειτονιές.


                   Ο ΗΛΙΟΣ

Ώρ' τι 'ναι τούτ' η αποκοτιά

            βρε συ Βοριά βρε συ Νοτιά


Πουνέντε και Λεβάντε μου

             ένα ραπόρτο κάντε μου.


                   ΑΝΕΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ


Θέλω καράβια σπρώχνω     θέλω σταματώ

         Τα δυό βουνά χωρίζω     και τα περπατώ


Μες στις αγάπες μπαίνω     και ζαλίζομαι

          κι από τα μυστικά τους    αντραλίζομαι


Σ' όλους το παραγγέλνω     σ' όλους το μηνώ

           Τρώγεται ο νους     μόνο αλίμονο


                           ΑΝΕΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ


Ανάθεμα την ώρα     ποιος ορίζει εδώ

           το ανάποδο βαφτίζει     και το λέει σωστό


Του αδύναμου το δίκιο     μήτε λέει ποτέ

          βγαίνει τη νύχτα μέρα     και τ' ορκίζεται


Όπου μεγάλή πόρτα     πίσω της αυτός

          κάνεις να την ανοίξεις     γίνεται άφαντος.


      ΑΝΕΜΟΣ ΤΡΙΤΟΣ


Κάμποι της Σαλονίκης κι όρη του Μοριά

        πού 'ν' τα παρμένα κάστρα πού 'ναι τα χωριά


Μες στον αέρα κοίτα μισοφέγγαρο

         κοίτα κορίτσι πράμα πού να το χαρώ


Δευτέρα μεγαλώνει     Τρίτη πολεμά

          Τετάρτη γονατίζει     Πέμπτη ξεψυχά.



                            ΑΝΕΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ


Δρόμοι περπατημένοι κι απερπάτητοι

           Ποιος τους εδιάβη πέρα ποιος δεν τους πατεί


Μα ο που τους πήρε κι ήμπε μες στα αίματα

          Μήτε ο Θεός μήτ' άλλος δεν τον σταματά


Κατακαημένη πλάση που σε γήτεψαν

         Όλ' οι τρελοί του κόσμου κι εστρατήγεψαν!...


Οδυσσέας Ελύτης (1911 - 1996)

Από τη συλλογή "Ο ΗΛΙΟΣ Ο ΗΛΙΑΤΟΡΑΣ" (1971)