"Back Door Man" · The Doors (1967) (youtube, 8.11.2014)

 ...............................................................

"Back Door Man" · The Doors (1967)

(youtube, 8.11.2014)

"Μαζική ψυχική διαταραχή, άλογη βία και καταστροφή του νοήματος"

 ...............................................................

"Μαζική ψυχική διαταραχή, άλογη βία και καταστροφή του νοήματος"

έγραψε ο δικηγόρος και φίλος στο fb Δημήτρης Μπελαντής (facebook, 22.9.2026)

Αυτό με τους ηλικιωμένους που σκοτώνονται για τις ξαπλώστρες είναι ένα τελευταίο περιστατικό φαινομενικά παράλογης βίας. Οι μαζικές αυτοκτονίες, τα μαζικά ανθρωποκτόνα εγκλήματα, οι σεξουαλικές επιθέσεις, και μάλιστα σε νέες ιδίως ηλικίες, δείχνουν καθημερινά μια σοβούσα επιθετική πραγματικότητα που κινείται γύρω μας εδώ και χρόνια, και που καμία επιστημονική ένωση η πολιτικό κόμμα δεν θέλει να την πιάσει η να την αγγίξει. Είναι κοινωνικό ταμπού, από τα μεγαλύτερα.

Ούτε καν συστηματικές και στοχευμένες στατιστικές δεν φαίνεται να έχουμε.

Το πρόβλημα της ψυχικής διαταραχής έχει περάσει προ καιρού το στάδιο της ατομικής δυσανεξίας δια των συμπτωμάτων και της ατομικής θεραπείας. Πάρα πολλοί άνθρωποι, πιθανόν η κοινωνική πλειοψηφία πάσχουν λίγο ή πολύ από ψυχικές διαταραχές, με ή και χωρίς έντονα συμπτώματα, και ορισμένοι από αυτούς κάποιαν στιγμή εκρήγνυνται. Οι περισσότεροι δεν φτάνουν ποτέ στον ειδικό, δυστυχώς, χωρίς όμως να είναι και δεδομένο ότι αυτή η γενίκευση των διαταραχών μπορεί να απαντηθεί αποκλειστικά από τους ειδικούς πέραν ίσως μιας μορφής (σαφώς χρήσιμης ) διαχείρισης. Η κοινωνική διάσταση της ψυχικής εξάρθρωσης είναι μια καταβόθρα που ρουφάει τους πάντες.

Και τι μπορεί να σημαίνει μια κατάσταση ατομικής ψυχικής υγείας, όταν γύρω σου συμβαίνει το πανδαιμόνιο, και πρέπει να σώσεις την λειτουργικότητά σου, έστω μέσα στο πανδαιμόνιο, και μην μπορώντας να παρέμβεις αποτρεπτικά σε αυτό;

Το πρόβλημα θα έπρεπε να θεωρείται από τα σοβαρότερα κοινωνικά, πολιτικά προβλήματα της χώρας, αν υπήρχε κυβέρνηση, αντιπολίτευση και δημόσια σφαίρα που να αξίζουν το όνομα τους. Όλοι ασχολούνται ποιος έχει το πιο καλό "αφήγημα" (και η χρήση αυτού του όρου συλλογική ψυχασθένεια δηλώνει - ποιος έχει δηλαδή το καλύτερο μύθευμα, την καλύτερη κοροϊδία, ποιος έχει τον καλύτερο τρόπο να σας εξαπατήσει, αυτή είναι η γνήσια σημασία του "αφηγήματος").

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο ατομικό ψυχικό, χωρίς καθόλου, να υποτιμώ το έργο των ψυχιάτρων και των ψυχολόγων. Έχουμε μια έκρηξη ενδοβολής της οργής, για κοινωνικούς ψυχολογικούς αλλά και ατομικούς βιωματικούς λόγους - δεν υπάρχουν, πιστεύω, στεγανά ανάμεσα στα δύο - και μια έκρηξη της απουσίας ψυχικού νοήματος και συνεκτικής ταυτότητας. Έχουμε την άνωθεν καλλιέργεια ενός ακραίου ναρκισσισμού και ατομικισμού που διαλύει τα εγώ των ανθρώπων. Όλοι μαθαίνουμε ότι είμαστε μια Εικόνα η ένα Προφίλ ή ένα Άβαταρ, τίποτε παραπάνω. Η "επίλυση" της θαμμένης οργής και συνεχούς ματαίωσης είναι τα έξωθεν φαινόμενα ως ακατανόητα εγκλήματα βίας, δολοφονίες η τραυματισμοί χωρίς λόγο, αυτοκτονίες που επίσης μεταθέτουν στον εαυτό την τεράστια συσσωρευμένη οργή.

Επίσης, έχουμε ένα διαρκές παράλογο κυνήγι του χρόνου και ένα βίωμα μετατροπής των ανθρώπων σε Κενταύρους που είναι μισοοργανικά και μισομηχανικά όντα. Έχουμε χιλιάδες ερεθίσματα σε νέους ανθρώπους μέσω των σμαρτ τηλεφώνων που δεν τους έχουμε διδάξει πώς να τα διαχειριστούν, και να κρίνουν τι είναι ουσιώδες ή τι να απορρίψουν. Και η έμφυλη και η άφυλη βία με αυτήν την ενδοβολή της οργής σχετίζονται, και κατά φαντασία αποκλειστικά και μόνο με τον πόλεμο των φύλων. Κι επίσης πολλά φαινόμενα είναι και πολυπαραγοντικά.

Για να μην θέσω, που θέλει και μια αυτόνομη πραγμάτευση, το ζήτημα της πλήρους κοινωνικής "ομαλοποίησης" των ναρκωτικών ουσιών, του αλκοολισμού, που είναι ένας πρόσθετος καταλύτης στην νοσηρή διοχέτευση της οργής και της ψυχικής βίας. Ούτε αυτό θεωρείται πολιτικό πρόβλημα για τις πολιτικές δυνάμεις που ασκούν η διεκδικούν εξουσία. Στην πραγματικότητα οι κάτοχοι της εξουσίας είναι και οι φορείς μεγαδιαχείρισης του ανθρώπινου ψυχισμού και της ανθρώπινης διαταραχής. Και τις ουσίες αυτοί τις διαχειρίζονται, κοινό μυστικό και μέσω αυτών ασκούν βιοεξουσία .

Όπως είχε δείξει ο μεγάλος κοινωνιολόγος Εμίλ Ντυρκαίμ στα τέλη του 19oυ αιώνα στην μελέτη του για την αυτοκτονία, υπάρχει μια ισχυρή αναλογία μεταξύ της αυτοκαταστροφής, θα προσέθετα και των σοβαρών ψυχικών διαταραχών γενικότερα, και της ανομίας, της αίσθησης δηλαδή ότι δεν υπάρχουν γενικά και διυποκειμενικά αποδεκτοί κανόνες, ότι απουσιάζει ο κώδικας είτε ο ηθικός είτε ο νομικός είτε ευρύτερα της συνύπαρξης μεταξύ των ανθρώπων εντός μιας υποτίθεται " κοινωνίας" . Όταν τα πράγματα φτάνουν εκεί, και ο άγριος νεοφιλελευθερισμός, συμμαχώντας και με την πολιτική ταυτοτήτων, τα έχει φτάσει εκεί και πιο πέρα ακόμη, ακόμη και αν κάνουμε το καλύτερο δυνατόν, μπορεί να έχουμε φτάσει σε ένα σημείο μη επιστροφής. Ελπίζω όχι ακόμη, αλλά ο ψυχικός σπαραγμός και ετεροσπαραγμός, η κλιμάκωση της κοινωνικής βίας, είναι μείζον και επείγον πολιτικό πρόβλημα και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπισθεί. Αλλάζοντας τους υλικούς όρους, δείχνοντας κοινωνική αλληλεγγύη, κοινωνικοποιώντας τον ορίζοντα της ψυχοθεραπείας, σίγουρα όχι με μια ρηχη επίκληση ηθικολογίας ότι η βία είναι κακό πράγμα, δημιουργώντας εγρήγορση. Αφού είναι "κακή" η βία γενικώς, γιατί άραγε οι επίσημοι μηχανισμοί της κοινωνίας και το διαδίκτυο, όπως λειτουργεί, γεννούν ένα ντελίριο ατομικής και κοινωνικής αλληλοεξόντωσης;

Θυμίζω ότι στο τέλος αυτής της γιγάντωσης της ατομικής και κοινωνικής βίας έρχεται συνήθως ο Μεγάλος Πόλεμος όπου σου δίνεται η άδεια να σκοτώνεις ελεύθερα. Θυμηθείτε ότι ο Ντυρκαίμ έγραφε στα 1880 και 1890, και το 1914 ξέσπασε ο εφιαλτικός Α ΠΠ, η πρώτη μαζική μηχανοποιημένη σφαγή που η γνώρισε η ανθρωπότητα. Τα καταστροφικά ένστικτα "χειραφετηθήκαν" από την εξουσία, και από ενδεχόμενος Τζακ ο Αντεροβγάλτης ή Κυανοπώγων, σου έδιναν ένα οπλοπολυβόλο, γινόσουν ήρωας και έπαιρνες και παράσημο.

Όταν "ομαλοποιείται" ως κοινωνική συνθήκη ή πολύ μαζική ψυχική διαταραχή, σχεδόν στα όρια μιας συλλογικής ψύχωσης, τα ένστικτα του θανάτου απελευθερώνονται, και μετά την μαζική εγκληματικότητα η αυτοτραυματισμό ακολουθεί η οδός του Πολέμου, που σώζει τις ελίτ από την κοινωνική εξέγερση, και διοχετεύει την τεράστια κοινωνική οργή και μίσος προς την κατεύθυνση της νόμιμης αλληλοεξόντωσης.

Η δική τους ειρήνη είναι ο δικός μας πόλεμος αλληλοεξόντωσης.

Jean-Marie Leclair: Concerto in D minor for Violin, Strings & B.c Op.7 No.1 Les Muffatti, Peter Van Heyghen Luis Otávio Santos, violin

 ...............................................................

Jean-Marie Leclair: Concerto in D minor for Violin, Strings & B.c Op.7 No.1

Les Muffatti, Peter Van Heyghen
Luis Otávio Santos, violin

00:00 I. Allegro

03:59 II. Aria gratioso

08:21 III. Vivace


Artwork: Portrait of the Painter Giuseppe Amedeo Aliberti by Edme Bouchardon. 1732

(youtube, 31.10.2023)

 

"Pervane" - Ross Daly, Djamshid Chemirani (youtube, 8.2.2011)

 ...............................................................

"Pervane" - Ross Daly, Djamshid Chemirani

(youtube, 8.2.2011)

"Ο μάγος και η γλώσσα του" έγραψε ο Μιχάλης Τσιντσίνης ("Καθημερινή", 20.9.2026)

 .............................................................

               Ο μάγος και η γλώσσα του

έγραψε ο Μιχάλης Τσιντσίνης ("Καθημερινή", 20.9.2026)

Δεν είναι αυτή η πατρίδα του. Την πατρίδα την άφησε το 1933 και την ξαναβρίσκει το 1949 καθημαγμένη. Κατεστραμμένη από τον πόλεμο που η ίδια προκάλεσε και ηθικά καταρρακωμένη από την παράδοσή της στη ναζιστική παραφορά. Ο Τόμας Μαν, όπως τον δείχνει ο Πάβελ Παβλικόφσκι στο «Vaterland», επιστρέφει σε έναν τόπο ξένο. Το βλέμμα του, καθώς κοιτάει τα συντρίμμια των γερμανικών πόλεων μέσα από μια μαύρη Μπιούικ, δεν δείχνει ούτε έκπληξη ούτε περιέργεια. Μόνο μια βουβή, νηφάλια απογοήτευση για αυτό που είχε απομείνει ως Γερμανία.

Η ομιλία που έδωσε τότε ο Μαν, πρώτα στη Δύση και μετά στην Ανατολή, για τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Γκαίτε, δεν ακούγεται παρά ελάχιστα στην ταινία. Βλέπουμε τον συγγραφέα να παλεύει με το κείμενο. Να ψάχνει τις φράσεις που θα απευθύνει στο αμφίθυμο ακροατήριο των συμπατριωτών του, που τον κοιτάνε με θαυμασμό, αλλά και ίση καχυποψία. Πού ήσουν, τον ρωτούν. Μήπως η φυγή σου μαρτυράει «ελλιπή αλληλεγγύη» προς τον λαό που καταστράφηκε, όσο εσύ ασφαλιζόσουν στο πνευματικό καταφύγιο της Αμερικής; Με ποιον είσαι τώρα; Με τη μία ή με την άλλη Γερμανία; Με τον Μίκυ Μάους ή με τον Στάλιν;

Ο Μαν του Παβλικόφσκι αναμετριέται με αυτά τα ερωτήματα συζητώντας με την κόρη του. Πού είναι τώρα το σπίτι μας, αναρωτιέται. Είχε όμως αποπειραθεί να απαντήσει και δημοσίως, από το βήμα των τελετών που είχαν οργανωθεί προς τιμήν του.

«Ερείπια με περιβάλλουν», έλεγε ο πραγματικός Μαν στην ομιλία του στη Φρανκφούρτη. «Ερείπια που άφησε πίσω χειροπιαστά η εθνική καταστροφή. Και βρίσκω τη χώρα σκισμένη στα δύο, χωρισμένη σε ζώνες των νικητριών δυνάμεων».

Η χώρα δεν είχε τεμαχιστεί μόνον εδαφικά. Είχε σκορπίσει και η ψυχή της. Ο κόσμος, που αναπαριστά το φιλμ, είναι σπασμένος σε θραύσματα. Το νόημα που τον συνείχε –ο πολιτισμός του– έχει εξαρθρωθεί και τη θέση του διεκδικούν νέες «άθραυστες» βεβαιότητες, όπως εμφανίζονται στα γύψινα πρόσωπα των γραφειοκρατών του Υπαρκτού.

Η σκισμένη χώρα ζητάει από τον εθνικό συγγραφέα της να διαλέξει. Με ποια «ζώνη» συντάσσεται; Πού ανήκει; Στην ταινία ο Μαν αντιδρά με μια «υπεράνω» αθυμία. Σαν να μην πατάει στη ραγισμένη γη. Σαν να είναι η Μπιούικ που τον μεταφέρει μια αλεξίσφαιρη κάψουλα, μέσα στην οποία ο ίδιος μπορεί να διατηρεί την πνευματική του ανωτερότητα. Του το πετάει στα μούτρα και η κόρη του, Ερικα. Εχεις χτίσει, του λέει, ένα φρούριο από λέξεις και έχεις κλειστεί μέσα.

Οι λέξεις του δεν έσωσαν τη μήτρα τους. Τα γερμανικά του Μαν δεν έσωσαν τη Γερμανία. Ο πραγματικός Μαν είχε αναμετρηθεί κατακούτελα και με αυτή την αποτυχία. Είχε το θράσος να πει στην ομιλία του: «Ποιος θα εγγυηθεί και θα παραστήσει την ενότητα της Γερμανίας, αν όχι ένας ανεξάρτητος συγγραφέας που η αληθινή του πατρίδα είναι η γερμανική γλώσσα, η ελεύθερη και η απάτητη από κατακτητές;». Τη γλώσσα αυτή την είχε πάρει μαζί του και στην εξορία. Την έφερε, είπε, σαν την «αληθινή και αναφαίρετη πατρίδα του», από την οποία κανένας δεν μπορούσε να τον διώξει. Εκεί, στον ξένο τόπο, δούλευε τη γλώσσα «πατώντας όλα τα πλήκτρα του θεσπέσιου οργάνου της», σε μια προσπάθεια να «ξανακατακτήσει όλες τις δυνατότητές της».

Η Ερικα μοιάζει, τελικά, να έχει δίκιο. Ο άνθρωπος που λατρεύει έτσι τον λόγο απομακρύνεται από τον κόσμο. Δεν τον βιώνει. Τον αντιμετωπίζει ως αντικείμενο αισθητικής παρατήρησης και καλλιτεχνικής ανάπλασης. Δεν συνδέεται ούτε με το συλλογικό ούτε με το οικογενειακό του δράμα. Ο γιος του αυτοκτονεί. Κι εκείνος βρίσκει να πει ότι ο αυτόχειρ ήταν πάντα ένα κακομαθημένο παιδί.

Ο γηραιός τιτάνας των γραμμάτων, που αποκοιμιέται μέσα στην Μπιούικ, είναι ένας άνθρωπος περιττός. Καθόλου χρήσιμος πολιτικά. Καθόλου πρόθυμος να σώσει τους νέους κρατούμενους του Μπούχενβαλντ, που το νέο καθεστώς μαντρώνει εκεί όχι πλέον για το «αίμα», αλλά για το φρόνημά τους. Ο μεγάλος Μαν ζει, αλλά είναι απολιθωμένος στο βάθρο του, σαν τα κουτσουλισμένα αγάλματα ανάμεσα στα οποία η Ερικα περιφέρεται για να βρει την ησυχία της από τον θόρυβο της κομμουνιστικής προπαγάνδας.

Ο μάγος του λόγου (η ίδια του η οικογένεια τον φώναζε περιπαικτικά «Zauberer») είναι άσφαιρος. Η περιπλάνησή του τελειώνει στη σιωπή. Μέσα στο ανοιχτό κέλυφος ενός βομβαρδισμένου σπιτιού, παίζει ένα όργανο – ένα κανονικό, εκκλησιαστικό όργανο, όχι το «όργανο» της γλώσσας του μάγου. Παίζει Μπαχ. Και φαίνεται σαν αυτή η μουσική να έχει επωαστεί μέσα στο ερείπιο. Σαν να γεννήθηκε για πρώτη φορά εκεί, στο πέρας του λόγου, για να τελειώσει και να μην ξανακουστεί.

"Here's That Rainy Day" - Wes Montgomery Live London 1965 (youtube,28.11.2013)

...............................................................

"Here's That Rainy Day" - Wes Montgomery - Live London 1965

Stan Tracey (piano) Wes Montgomery (guitar) Rick Laird (bass) Jackie Dougan (drums) Television broadcast, "Tempo", ABC TV, London, England, May 7, 19652

(youtube,28.11.2013) 

"ΑΣΗΜΑΝΤΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ" ποίημα από τη συλλογή του ποιητή Θωμά Γκόρπα "Στάσεις στο μέλλον" (εκδ."Εγνατία", 1979) και τον "Χαρτοκόπτη" του ποιητή και φίλου στο fb Γιώργου Χ. Θεοχάρη (facebook, 20.9.2026)

 ..............................................................

          Θωμάς Γκόρπας (1935 - 2003)

"ΑΣΗΜΑΝΤΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ"


Στις εννιά το βράδι
ο νεαρός
με το μπλε κουστούμι
και την κόκκινη γραβάτα του σαββατοκύριακου
έβαλε χέρι
στα πισινά του δουλικού που θαύμαζε τη βιτρίνα
με το γιαούρτι του σπιτιού στα δυο του χέρια.
Τα μάτια του δουλικού δυο
ματωμέν' αστέρια.
Η καρδιά του
κύλησε
στο πεζοδρόμιο.

Δε φώναξε
-Βοήθειααα...
Δεν παρακάλεσε για τίποτε.
Ήξερε
Για τούτο έφυγε με το γιαούρτι του σπιτιού στα δυο του χέρια.
Και μεις βαλθήκαμε να ψάχνουμε για την τιμή μας
που κύλησε
κατά λάθος
στο ρείθρο...

Από τη συλλογή του ποιητή Θωμά Γκόρπα "Στάσεις στο μέλλον" (εκδ."Εγνατία", 1979) και τον "Χαρτοκόπτη" του ποιητή και φίλου στο fb Γιώργου Χ. Θεοχάρη (facebook, 20.9.2026)

"Οι κρυφές αλήθειες των χαρτών" έγραψε ο Μανώλης Πιμπλής ("Εφημερίδα των Συντακτών", 14.9.2026)

 .............................................................

Οι κρυφές αλήθειες των χαρτών

Η «ιδεολογία» των χαρτών άρχισε να αποτελεί τα τελευταία χρόνια αντικείμενο συζήτησης

έγραψε ο Μανώλης Πιμπλής ("Εφημερίδα των Συντακτών", 14.9.2026)

Πριν από πολλά χρόνια σε μια συνέντευξη που έπαιρνα από τον ελληνικής καταγωγής συγγραφέα, παραγωγό και σεναριογράφο Τζορτζ Πελεκάνο, του οποίου οι αστυνομικές ιστορίες διαδραματίζονται στην Ουάσινγκτον με πρωταγωνιστή τον Ελληνοαμερικανό ντετέκτιβ Νικ Στέφανος, είχα υποβάλει μια ερώτηση για το τι πιστεύει για την κατάσταση στη στοιχειώδη και τη μέση εκπαίδευση στις ΗΠΑ. Μου απάντησε αφοπλιστικά ότι στις ΗΠΑ μορφωμένος πρέπει να θεωρείται όποιος μπορεί να βρει την πόλη όπου γεννήθηκε στον χάρτη!

Αν ο Τραμπ είναι προϊόν μιας τέτοιας κουλτούρας, δεν θα πρέπει να προκαλούν εντύπωση οι ειρωνείες ευρωπαϊκών μέσων με αφορμή το ψήφισμα στον ΟΗΕ «Correct the Map» που ψήφισαν 164 χώρες και μόνο οι ΗΠΑ καταψήφισαν. Σχολιάστηκε σκωπτικά ότι τώρα που η Γριλανδία δεν θα φαίνεται πια στους χάρτες τόσο μεγάλη όσο η Αφρική, μπορεί να πάψει να τον ενδιαφέρει!

Γιατί πράγματι στους τωρινούς χάρτες με το σύστημα προβολής Mercator, που επινοήθηκε το 16ο αι. για να διευκολύνει τη ναυσιπλοΐα αλλά διατηρήθηκε μέχρι σήμερα, το βόρειο ημισφαίριο φαίνεται πολύ μεγαλύτερο από το νότιο, ιδίως από τις χώρες που βρίσκονται στη ζώνη του Ισημερινού. Η Γριλανδία αποτυπώνεται σε μέγεθος Αφρικής, ενώ στην πραγματικότητα είναι 14 φορές μικρότερη!

Η Αφρική, δεύτερη ήπειρος σε έκταση στη Γη, ένα είδος κοιμώμενου γίγαντα και αυτή, όπως λέγαμε άλλοτε για την Κίνα και γενικότερα την ανατολική Ασία, αφυπνίζεται σταδιακά. Με πρωτοβουλία δικών της χωρών -με επικεφαλής το Τόγκο- προωθήθηκε το ψήφισμα με το οποίο αναγνωρίζεται και ενθαρρύνεται η προβολή «Equal Earth», χωρίς να αποσύρεται από την κυκλοφορία η προβολή Mercator, αφήνοντας στη διακριτική ευχέρεια κάθε χώρας το ποια από τις δύο θα επιλέγει. Πλην της Αφρικής, που είναι ο κύριος θιγόμενος της προβολής Mercator, από την αλλαγή επωφελείται και η Νότια Αμερική που, ενώ είναι μόλις κατά ένα τέταρτο μικρότερη σε έκταση από τη βόρεια, δείχνει στους χάρτες αισθητά μικρότερη από αυτή την αναλογία.

Η Ευρώπη βέβαια μικραίνει, όπως όλο το βόρειο ημισφαίριο, αυτό όμως δεν εμποδίζει πολλές χώρες της να δηλώνουν -προς τιμήν τους- ότι θα υιοθετήσουν άμεσα τη νέα προβολή. Οι καιροί έχουν αλλάξει.

Η «ιδεολογία» των χαρτών άρχισε να αποτελεί τα τελευταία χρόνια αντικείμενο συζήτησης. Οι χάρτες είναι και αυτοί μια γλώσσα. Και όπως στην καθημερινή γλώσσα το να υπάρχουν λέξεις μειωτικές και υβριστικές για γυναίκες που έχουν μια όχι μονογαμική ερωτική ζωή, ενώ δεν υπάρχουν αντίστοιχες για τους άντρες, καθορίζει σχέσεις κυριαρχίας, το ποιος έχει δηλαδή ποια δικαιώματα, έτσι συμβαίνει και με τους χάρτες. Το ποιος είναι στο πάνω μέρος του χάρτη (θα μπορούσε ως γνωστόν ο χάρτης να είναι και ανάποδος, αφού η Γη είναι μια σφαίρα σε ένα Σύμπαν χωρίς πάνω και κάτω) και το ποιος δείχνει στον χάρτη μεγαλύτερος αποτελούν στοιχεία αναπαραγωγής σχέσεων κυριαρχίας χωρών και φυλών. Το πρόβλημα είναι αν οι πρώην κυρίαρχοι, όποιοι κι αν είναι, μπορούν να αντιμετωπίσουν ψύχραιμα την αλήθεια…

«Η χαζή γυναίκα» διήγημα από τη συλλογή διηγημάτων του Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898 – 1956) «Η χαζή γυναίκα και άλλες ιστορίες» (μτφ. Νάντια Βαλαβάνη, εκδ. Καστανιώτης, 1997)

 ...............................................................

         Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898 - 1956)

·       «Η χαζή γυναίκα» διήγημα από τη συλλογή διηγημάτων του Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898 – 1956)  «Η χαζή γυναίκα και άλλες ιστορίες» (μτφ. Νάντια Βαλαβάνη, εκδ. Καστανιώτης, 1997)

 

   Κάποιος είχε μια γυναίκα που ήταν σαν τη θάλασσα. Η θάλασσα αλλάζει με κάθε φύσημα του ανέμου, αλλά ούτε μεγαλώνει ούτε μικραίνει ούτε αλλάζει χρώμα ή γεύση. Και δε μαλακώνει ούτε σκληραίνει. Όταν σταματήσει να φυσάει ο άνεμος, ξαναημερεύει και δεν έχει γίνει διαφορετική. Κι ο άντρας έπρεπε να πάει ταξίδι.

   Όταν ήταν να ξεκινήσει, έδωσε στη γυναίκα ό,τι είχε και δεν είχε, το σπίτι του, το εργαστήρι του και τον κήπο γύρω απ’ το σπίτι του και όσα χρήματα είχε κερδίσει. «Όλ’ αυτά είναι δικά μου κι ανήκουν και σ’ εσένα. Να τα προσέξεις καλά». Τότε αυτή κρεμάστηκε απ’ το λαιμό του κι έκλαψε και του είπε: «Πώς θα τα βγάλω πέρα; Αφού είμαι χαζή». Αλλ’ αυτός την κοίταξε καλά και είπε : «Αν μ’ αγαπάς, θα τα καταφέρεις». Και στη συνέχεια την αποχαιρέτησε.

   Τώρα που η γυναίκα έμεινε πίσω μοναχή, άρχισε να φοβάται πολύ για όλα όσα βρέθηκαν μες στ’ αδύνατα χέρια της: κατατρομοκρατήθηκε. Γι’ αυτό και στράφηκε στον αδερφό της, έναν παλιάνθρωπο – κι αυτός τη γέλασε. Έτσι, η περιουσία της όλο και λιγόστευε. Όταν το πήρε είδηση, την έπιασε μαύρη απελπισία και αποφάσισε να σταματήσει να τρώει, για να μη λιγοστέψει κι άλλο. Και τις νύχτες έμεινε άγρυπνη. Έτσι αρρώστησε.

   Και κειτόταν τώρα στο δωμάτιό της και δεν μπορούσε πια να φροντίζει το σπίτι. Κι αυτό άρχισε να ρημάζει, κι ο αδερφός της βρήκε ευκαιρία και πούλησε τον κήπο και το εργαστήρι χωρίς να το πει στη γυναίκα. Η γυναίκα έμενε ξαπλωμένη πάνω στα μαξιλάρια της χωρίς να λέει κουβέντα και σκεφτόταν: Αν δε λέω κουβέντα, δεν υπάρχει περίπτωση να πω καμιά χαζομάρα, κι αν δεν τρώω, η περιουσία θα σταματήσει να λιγοστεύει.

   Κι έτσι ήρθαν τα πράγματα, που μια μέρα το σπίτι έπρεπε να βγει σε πλειστηριασμό. Ήρθαν γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι απ’ όλα τα γύρω μέρη, γιατί ήταν όμορφο σπίτι. Και η γυναίκα κειτόταν στο δωμάτιό της κι άκουγε τους ανθρώπους και το σφυρί έπεφτε. Και οι άνθρωποι γελούσαν κι έλεγαν: «Η βροχή περνάει μέσ’ απ’ τη στέγη κι οι τοίχοι είν’ έτοιμοι να πέσουν». Και τότε αισθάνθηκε μεγάλη αδυναμία κι αποκοιμήθηκε.

  Όταν ξύπνησε πάλι, κειτόταν σ’ ένα ξύλινο δωμάτιο πάνω σ’ ένα σκληρό κρεβάτι. Δεν υπήρχε παρά ένα όλο κι όλο παραθυράκι κι αυτό σε μεγάλο ύψος, κι ο κρύος αέρας διαπερνούσε τα πάντα. Και μπήκε μέσα μια γριά και της ρίχτηκε κακιασμένα και της είπε ότι το σπίτι της πουλήθηκε, αλλά τα χρέη της δεν καλύφθηκαν ακόμα όλα κι ότι θα της έδινε ένα κομμάτι ψωμί από λύπηση, αν και ο άντρας της ήταν αυτός που άξιζε λύπηση. Γιατί τώρα πια δεν του ‘χε απομείνει τίποτα. Μόλις τ’ άκουσε αυτά η γυναίκα, τα ‘χασε και το μυαλό της πειράχτηκε λιγάκι και σηκώθηκε απ’ το κρεβάτι. Κι απ’ αυτή τη μέρα άρχισε να δουλεύει στο σπίτι και στα χωράφια. Και τριγυρνούσε με παλιόρουχα και δεν έτρωγε σχεδόν τίποτα και βέβαια ούτε κέρδιζε τίποτα, γιατί δεν απαιτούσε. Και κάποτε άκουσε ότι ο άντρας της γύρισε.

   Την έπιασε μεγάλος φόβος. Μπήκε τρέχοντας στο σπίτι και χτένισε τα μαλλιά της κι έψαξε να βρει μια καθαρή πουκαμίσα, αλλά δεν υπήρχε καμία. Κι έβαλε τα χέρια πάνω στα στήθη της για να τα κρύψει κι ήταν εντελώς μαραμένα. Και ξεχύθηκε έξω από ένα πίσω πορτάκι τρέχοντας στα τυφλά.  

   Αφού, λοιπόν, έτρεχε κάμποση ώρα, έκανε τη σκέψη ότι ήταν ο άντρας της. Είχαν ενώσει τη ζωή τους και τώρα αυτή τον εγκατέλειψε. Κι αμέσως έκανε στροφή κι έτρεξε πίσω, χωρίς να σκέφτεται πια το σπίτι και το εργαστήρι και την πουκαμίσα. Και τον είδε από μακριά κι έτρεξε καταπάνω του και κρεμάστηκε στο λαιμό του.

   Ο άντρας όμως στεκόταν καταμεσής στο δρόμο κι οι άνθρωποι τον κορόιδευαν απ’ τα κατώφλια των σπιτιών τους. Κι ήταν πολύ θυμωμένος. Είχε όμως τη γυναίκα κρεμασμένη πάνω του, κι αυτή δεν απομάκρυνε πόντο το κεφάλι απ’ το λαιμό του ούτε τα χέρια της από το σβέρκο του. Και την ένιωθε να τρέμει και νόμιζε πως είναι από το φόβο της, επειδή τα ‘χασε όλα. Αλλά τελικά σήκωσε το πρόσωπό της και τον κοίταξε και είδε ότι δεν ήταν απ’ το φόβο της αλλά απ’ τη χαρά της. Χαιρόταν τόσο πολύ, που έτρεμε. Τότε ξαναβρήκε κάπως τον εαυτό του και τρέκλισε κι αυτός και την αγκάλιασε κι αισθάνθηκε έντονα το πόσο είχε αδυνατίσει στους ώμους και τη φίλησε στο στόμα.

(ΑΤΙΤΛΟ) ποίημα της Χρύσας Προκοπάκη [από τη συλλογή «Ο χλωρός παράδεισος», Κέδρος, 1982]

 ...............................................................

    Χρύσα Προκοπάκη (γ. Κομοτηνή)

(ΑΤΙΤΛΟ)


Συχνά και ακόμα, μεσημέρι πλάι στη θάλασσα,
ανοίγεις ξαφνικά τα μάτια, κι ένα κόκκινο βαθύ
σα ρίγες που πυκνώνουν, γίνονται τσαμπί
σε κρόταφο και τόνε βλέπεις – κολυμπάει και βάφει, κι έρχεται
λευκός κι αλλάζει, κι είναι ο Μαγιακόβσκη, λέει, στην Πρέβεζα.

Χρύσα Προκοπάκη [από τη συλλογή «Ο χλωρός παράδεισος», Κέδρος, 1982]