"Χρωματική σύγχυση" γράφει ο Μανώλης Πιμπλής ("Εφημερίδα των Συντακτών" / "ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ" 23.03.26)

 ..............................................................

                  Χρωματική σύγχυση

γράφει ο Μανώλης Πιμπλής ("Εφημερίδα των Συντακτών" / "ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ" 23.03.26) 

Ζούμε σε μια κοινωνία που, εκτός του ότι βρίσκεται πια στα πρόθυρα μιας γενικευμένης πολεμικής σύρραξης, είναι και μια κοινωνία απόλυτης σύγχυσης. Φυσικά το ένα δεν είναι άσχετο με το άλλο.

Υπάρχουν λ.χ. αριστεροί που θεωρούν εαυτόν δημοκράτη αλλά δεν ανέχονται άλλη άποψη, υπάρχουν και δεξιοί που μέσα τους αυταπατώνται ότι αυτοί είναι οι αυθεντικοί αριστεροί.

Και υπάρχουν και αυτοί που αυτοαποκαλούνται «απολιτίκ», οι οποίοι είναι απλώς έρμαια των επιρροών που ασκεί πάνω τους κάποια καθεστηκυία τάξη. Αν όμως στον χώρο της Αριστεράς οι αιώνιες πολυδιασπάσεις έχουν κάνει τη σύγχυση κάποιου είδους κανονικότητα, ο χώρος που εκπλήσσει σήμερα και δημιουργεί μεγάλη σύγχυση με τις αλλαγές του και τις παραλλαγές του είναι ο χώρος της Δεξιάς. Υπήρχε εδώ και χρόνια η αίσθηση ότι ο νεοφιλελευθερισμός, στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης που εισήγαγε, ήθελε να εμπορευματοποιήσει τα πάντα, μέχρι και τα ήθη, οπότε αποσυνδέθηκε επί της ουσίας από την ηθική, αφήνοντας ξεκρέμαστους τους παλιότερους συντηρητικούς να παρατηρούν με τρόμο το ξεχαρβάλωμα των παραδοσιακών ηθών.

Σήμερα όμως, μια τελευταία φουρνιά νεοφιλελεύθερων, οι τραμπικοί, φαίνεται να θέλουν να επιστρέψουν σε πολύ παραδοσιακές αξίες που πλέον θεωρούνταν ξεπερασμένες και από τον μέσο Ευρωπαίο συντηρητικό. Θα πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι στην εξίσωση των ΗΠΑ δεν πρέπει να ξεχνάμε τον παράγοντα «φυλετικές διαμάχες» που υφίσταται ήδη από την εποχή Βορείων και Νοτίων. Οπότε το θέμα είναι σε μεγάλο βαθμό η επαναφορά της ισχύος στον λευκό άντρα που θεωρήθηκε ότι απειλήθηκε από τις νεωτερικές ιδέες. Και κάπως έτσι το ζήτημα λ.χ. των αμβλώσεων δεν θα πρέπει να το δούμε μόνο από την πλευρά των θρησκευτικών πεποιθήσεων αλλά και από την πλευρά της θέσης της γυναίκας στην κοινωνία. Δεδομένου ότι για πολλούς τραμπικούς ο ρόλος της γυναίκας είναι να είναι μητέρα και όχι να αποφασίζει για το σώμα της.

Στο βιβλίο της «Στα ερείπια του νεοφιλελευθερισμού», που στις ΗΠΑ κυκλοφόρησε το 2019 και στα ελληνικά πριν από λίγες μέρες από τις Εκδόσεις San Casciano, η Γουέντι Μπράουν βάζει στο παιχνίδι και το θέμα της ηθικής στον νεοφιλελευθερισμό, λέγοντας ότι βασικοί θεωρητικοί του, όπως ο Χάγιεκ, είχαν ενσωματώσει σε αυτόν τη συνιστώσα της ηθικής, ήδη στη σημαδιακή διακήρυξη του Μον Πελερέν το 1947. Από κει και πέρα, κατά τον ίδιο τρόπο που ο Μαρξ δεν μπορεί να θεωρηθεί ακριβώς υπεύθυνος για το τι ακριβώς προέκυψε στη Σοβιετική Ενωση αργότερα, έτσι και αυτοί δεν μπορούν να θεωρηθούν ακριβώς υπεύθυνοι για τον δρόμο που πήρε ο σύγχρονος νεοφιλελευθερισμός. Που στα δικά τους μάτια, λέει η Μπράουν, θα ήταν τώρα ένας νεοφιλελευθερισμός-Φρανκενστάιν.

Τη σύγχυση επιτείνει το γεγονός ότι η ίδια η έννοια «νεοφιλελευθερισμός» έχει υποστεί πολλές ερμηνευτικές μεταλλάξεις, ενώ δεν βοηθάει καθόλου και το πορτοκαλί χρώμα που πήρε στις μέρες μας, έστω και αν μάταια προσπαθεί να κρύψει μια μαύρη ψυχή.

"Ο ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ" Jacques Prévert, ("Le sultan", στη συλλογή "Paroles", 1946) από τον φίλο στο fb Athanasse Athanassiou (facebook, 22.3.2026)

 ...............................................................

                   Ζακ Πρεβέρ (1900 - 1977)

Ο ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ(*)




Στα βουνά του Κασμίρ
Ζει ο σουλτάνος Σαλαμανδραγόρας
Τη μέρα σκοτώνει ένα σωρό κόσμο
Και σαν έρθει το βράδυ πάει για ύπνο
Αλλά μες στους εφιάλτες του κρύβονται οι νεκροί
Και τον κατασπαράζουν
Κάποια νύχτα ξυπνάει
Βγάζοντας μια δυνατή κραυγή
Και ο δήμιος πεταγμένος απ’ τον ύπνο του
Φτάνει χαμογελώντας στα πόδια του κρεβατιού
Αν δεν είχαμε ζωντανούς
Λέει ο σουλτάνος
Δε θα είχαμε νεκρούς
Ο δήμιος απαντά "σωστά"
Να τελειώνουμε λοιπόν και με τους υπόλοιπους
Και να μην ξανασχοληθούμε
Σωστά λέει ο δήμιος
Είναι το μόνο που ξέρει να λέει
Και ξεπαστρεύουν όλους τους υπόλοιπους καθώς είπε ο σουλτάνος
Τις γυναίκες τα παιδιά τα δικά τους κι αυτά των άλλων
Το λύκο τη γλυκιά προβατίνα τη σφήγκα και το μοσχαράκι
Τη θερμοκέφαλη γκαμήλα το καλοκάγαθο το γεροντάκι
Τις θεατρίνες και το βασιλιά των ζώων
Όσους παλεύουν για το μεροκάματο και όσους βγάζουν μεγάλους λόγους
Και τους κοκόρους με τις κότες τους τα αυγά με τα τσόφλια τους
Και δε μένει κανένας για να θάψει κανέναν
Τώρα είμαστε εντάξει
Λέει ο σουλτάνος Σαλαμανδραγόρας
Αλλά μείνε εδώ δήμιε
Εδώ δίπλα μου
Και πάρε μου το κεφάλι
Αν ποτέ ξαναποκοιμηθώ


.

(*) Jacques Prévert, "Le sultan", στη συλλογή Paroles, 1946--------------------------------------------------------------

Γραμμένο στα 1944, το ποίημα θυμίζει στον αναγνώστη της εποχής τον Χίτλερ και τα εγκλήματά του, μπορούμε όμως άνετα να πούμε ότι ο αιμοσταγής αυτός σουλτάνος με τις παράλογες σκέψεις είναι κατ’ εικόνα και ομοίωση των τυράννων όλων των εποχών και όλων των χωρών. Ο Σαλαμανδραγόρας είναι προφανώς μια εφεύρεση του Πρεβέρ που κατασκευάζει μια λέξη-βαλίτσα με τη "σαλαμάνδρα" και τον "μανδραγόρα". Η πρώτη, ένα άκακο και ακίνδυνο ερπετό, θα ήταν σίγουρα συμπαθής στον (βαθιά αντιμοναρχικό) Πρεβέρ, αν δεν απεικόνιζε τον βασιλικό θυρεό του Οίκου των Βαλουά και του Φραγκίσκου Α’ της Γαλλίας, του βασιλιά εκείνου που έδωσε αποφασιστική ώθηση στην απόλυτη μοναρχία εισάγοντας την έκφραση "διότι αυτή είναι η θέλησή μας". Όσο γα τον μανδραγόρα, γνωρίζουμε πως για μεγάλο χρονικό διάστημα είχε κακή φήμη και αποτελούσε πρόσχημα - ιδίως κατά το Μεσαίωνα - για μακάβριες πράξεις. Ορισμένοι μάγοι θεωρούσαν τη ρίζα του ως ανθρώπινο έμβρυο που μπορούσε να έρθει στη ζωή. Αλλά μήπως και οι τύραννοι, σουλτάνοι ή άλλοι, δεν θεωρούν τον εαυτό τους ως μάγο ή θεό;

Ο Πρεβέρ αναπλάθει ακόμα την αλλόκοτη και ταυτόχρονα μαγική ατμόσφαιρα των "Χιλίων και μιας νυχτών" (που αγαπούσε πολύ, όπως διηγείται σ’ ένα άλλο ποίημά του με τίτλο "Παιδική ηλικία" : Διαβάζω και ξαναδιαβάζω τις Χίλιες και μια νύχτες, τις Περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς και τον Γύρο της Γαλλίας για παιδιά…). Ο σουλτάνος παίρνει ο ίδιος τη θέση της Σεχραζάτ (χωρίς να έχει όμως το πνεύμα της), καταδικάζοντας τον εαυτό του σε θάνατο αν αποκοιμηθεί, και αφήνοντάς τον στο έλεος ενός αποχαυνωμένου δημίου ο οποίος, δεδομένης της παρανοϊκής διαταγής που έχει λάβει, στο τέλος θα σκοτώσει σίγουρα τον παράφρονα δυνάστη του. Επειδή κάθε δικτάτορας, αργά ή γρήγορα, πέφτει θύμα της ίδιας του της παραφροσύνης...

Severino Fortea Garcia (1853-1931) : Noche de Luna - Evangelos Assimakopoulos (youtube, 4.2.2013)

...............................................................

Severino Fortea Garcia (1853-1931) : Noche de Luna - Evangelos Assimakopoulos

(youtube, 4.2.2013)

"Σημειώσεις από το πουθενά" γράφει ο Μισέλ Φάις ("Εφημερίδα των Συντακτών" / "ΑΝΩ ΚΑΤΩ", 21.03.26)

 .............................................................

            Σημειώσεις από το πουθενά

γράφει ο Μισέλ Φάις ("Εφημερίδα των Συντακτών" / "ΑΝΩ ΚΑΤΩ", 21.03.26) 

1.Παγκόσμια Ημέρα του ύπνου στις 18 Μαρτίου. Στη γραφή μου αντλώ συνεχώς από τα κοιτάσματα του ενύπνιου βίου. Οχι τόσο θέματα, όσο βλέμματα. Μ’ άλλα λόγια, είμαι μεθοδικά αργόστροφος (μη έξ-υπνος).

2. Εχω πολλές δυσάρεστες ή κωμικές ονομασίες για να χαρακτηρίσω αυτό που συμβαίνει, όταν μειώνονται οι δυνάμεις σου και αυξάνονται οι επιθυμίες σου για να πραγματοποιήσεις ολοένα και περισσότερα σχέδια, να υλοποιήσεις όλα αυτά που αμέλησες να κάνεις όταν ήσουν θαλερός αλλά οκνός, τότε που ήσουν βέβαιος ότι χρόνος είναι αυτό που δεν τελειώνει ποτέ - οπότε μην μπείτε στον κόπο να το κατονομάσετε εσείς στη θέση μου, μη σπεύσετε, συγκρατηθείτε, μην παραβιάζετε ανοιχτές θύρες μιας παγιωμένης κατάστασης.

3. Ολοκληρώθηκε η London Book Fair 2026 και το επιμύθιο ήταν ότι οι αναγνώστες αποζητούν αισιοδοξία και απόδραση. Κατανοητό. Αυτό με τη μαζική λογοτεχνία είναι συμβατό, με τη λογοτεχνία που αποζητά ν’ ανοίξει νέους δρόμους τι σχέση έχει…

4. Τον Γιώργο Μαρίνο τον είχα δει, τον είχα συναντήσει μέσω του Χατζιδάκι. Σόουμαν - τι απωθητική λέξη! Ηταν εκτυφλωτικός επί σκηνής, αλλά και εκτός. Προσωπικά αυτό που με μαγνήτιζε είναι ότι ήταν ευάλωτος. Η τρωτότητά του ήταν η αισθητική και η ηθική του. Αντίο, σπουδαίε…

5. Φαιδρότερη εκδοχή του υπερεκτιμημένου είναι ο αυτο-υπερεκτιμημένος.

6. «Ενας κηπάκος, σύκα, λίγο τυρί και τρεις-τέσσερις καλοί φίλοι - να ποια ήταν η τρυφή για τον Επίκουρο». (Φρ. Νίτσε) Αμφιβάλλω αν υπάρχει στην αρχαιότητα κάποιος φιλόσοφος, του μεγέθους του Επίκουρου, που να έχει υποστεί τόση βία, χλεύη και συκοφαντία από το σινάφι του.

7. Τι να πεις για αυτήν τη συγκλονιστική ταινία (La Grazia)... Το πολιτικό, υπαρξιακό, ειρωνικό, ερωτικό, ουμανιστικό βλέμμα του σπουδαίου Πάολο Σορεντίνο. Ναι, ο Τόνι Σερβίλο είναι υποδειγματικός, αλλά πάνω απ’ όλα είναι ο Ιταλός σκηνοθέτης που καδράρει έναν κόσμο που κλείνει κι έναν κόσμο που ανοίγει (μακριά από τα στερεοτυπικά αντιστερεότυπα σύγχρονων ομοτέχνων του που πασχίζουν «να αλλάξουν» τον κόσμο και τον κινηματογράφο). Ο Σορεντίνο πατάει στα χνάρια εμβληματικών Ιταλών σκηνοθετών και τα προεκτείνει με στοχασμό, αισθητική και «χάρη».

"Αlmost hear you sigh" - Rolling Stones From "Steel Wheels" album (1989)

 ...............................................................

"Αlmost hear you sigh" - Rolling Stones

From "Steel Wheels" album (1989)


Composer Lyricist, Vocalist: Mick Jagger

Composer Lyricist: Keith Richards

Bassvocalist: Bill Wyman

Brassband: Kick Horns

I can almost hear you sigh
I can almost hear you cry
On every crowded street
All the places we would meet

What'll I do without ya?
They say that life goes on
I'm feeling sorry for myself
I can't believe you're gone

And you acted much too calm
You turned on all the charm
You had a cold look in your eyes
And I feel your tongue on mine
Mhmm, silky smooth like wine
I'm living with these memories
That's all that's left of you and me

I can almost hear you sigh
Almost hear you cry
When you made sweet love to me
And you turned on all the charm
Acted much too calm
You had a cold look in your eyes

Did it mean nothing?
Was it all in vain?
Was I just your fool?
Or was the pleasure pain?

Have you set me free?
Or will I wake up
In the morning
And find out it's been a bad dream?

Come on, I beg you
I want to be your main man

I can almost hear you sigh
Almost hear you cry
When you make sweet love to me
I can almost see your smile
It stretched half a mile
That stone cold look in your eyes

Yeah
Come on
Almost see you laugh
I don't need no photograph
Come on, come on girl
Nothing left to say now
I can't believe, can't believe you're gone
I just can't believe, can't believe you're gone
Come on, baby

Skyline Trio feat. Ron Carter, Jack DeJohnette & Gonzalo Rubalcaba - "Silver Hollow" written by Jack DeJohnette (youtube, 2.10.2019)

 ...............................................................

Skyline Trio feat. Ron Carter, Jack DeJohnette & Gonzalo Rubalcaba - "Silver Hollow"

Ron Carter - Bass
Jack DeJohnette - Drums
Gonzalo Rubalcaba - Piano

"Silver Hollow" written by Jack DeJohnette

(youtube, 2.10.2019)