"Η ιδεολογία της πολιτικής νοσταλγίας" έγραψε ο Κύρκος Δοξιάδης ("Εφημερίδα των Συντακτών" / ΑΠΟΨΕΙΣ, 31.03.26)

 

Η ιδεολογία της πολιτικής νοσταλγίας

έγραψε ο Κύρκος Δοξιάδης ("Εφημερίδα των Συντακτών" / ΑΠΟΨΕΙΣ,  31.03.26) 

Κατά την περίοδο 2019-2023, όσο ήταν ακόμη αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ ο Αλέξης Τσίπρας, σε όλες τις δημοσκοπήσεις που παρουσίαζαν μαζί δημοτικότητα πολιτικών αρχηγών και πρόθεση ψήφου, η διαφορά μεταξύ Μητσοτάκη και Τσίπρα ήταν σαφώς μεγαλύτερη από τη διαφορά μεταξύ Ν.Δ. και ΣΥΡΙΖΑ. Επί πλέον, ως προς την τωρινή περίοδο, σύμφωνα με έγκριτους δημοσκόπους, όσο το ποσοστό που απαντάει «σίγουρα ναι» στην υποθετική ερώτηση αν θα ψήφιζε «κόμμα Τσίπρα» κυμαίνεται κάτω από 20% (σε κάποια πρόσφατη δημοσκόπηση το ποσοστό ήταν 7,5%), αν όντως υπάρξει «κόμμα Τσίπρα», τούτο θα πάρει μονοψήφιο ποσοστό. Αυτά (τα παλαιότερα αλλά και τα πρόσφατα) είναι ευρέως γνωστά δημοσκοπικά δεδομένα, δεν τα ξέθαψα από καμιά «μυστική» εκλογολογική έρευνα. Υπάρχει βέβαια και η χιλιοειπωμένη ερώτηση/ένσταση: «Εχετε να προτείνετε άλλη λύση (για να φύγει ο Μητσοτάκης);» Σύμφωνα με την απλή λογική, η φράση «άλλη λύση» προϋποθέτει ότι το «κόμμα Τσίπρα» είναι λύση. Αν κρίνουμε όμως τουλάχιστον από τα παραπάνω δεδομένα, το εν λόγω υποθετικό κόμμα ΔΕΝ είναι λύση.

Είναι απορίας άξιο λοιπόν το γεγονός ότι, τουλάχιστον από τότε που ο Αλέξης Τσίπρας αποφάσισε να παραιτηθεί από βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και συνεπώς να δώσει έναυσμα για συζητήσεις περί «κόμματος Τσίπρα», υπάρχουν τόσοι άνθρωποι στην Αριστερά ή στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο που προσβλέπουν στο υποθετικό κόμμα του πρώην πρωθυπουργού για μια ρεαλιστική προοπτική να απαλλαγεί η χώρα από την κυβέρνηση της Δεξιάς. Πώς είναι δυνατόν προοδευτικοί άνθρωποι να σκέφτονται αγνοώντας τα σχετικά επιστημονικά πραγματολογικά δεδομένα αλλά και στοιχειώδεις κανόνες της απλής λογικής; Είμαστε υποχρεωμένοι να αναζητήσουμε για ακόμη μια φορά την αιτία στον «συνήθη ύποπτο» που παρεμβαίνει στην ανθρώπινη υποκειμενικότητα, δηλαδή στη σφαίρα της ιδεολογίας.

«Μεσσιανισμός» είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται ευρέως με αναφορά στο φαινόμενο ανθρώπων που αντιμετωπίζουν τον Τσίπρα ως πολιτικό σωτήρα με υπερφυσικές ικανότητες. Χωρίς να διαφωνώ τελείως με τον όρο, πιστεύω ότι μας απομακρύνει από μια βασική ιδιότητα της περίπτωσης Τσίπρα και της περί αυτήν συγκροτηθείσας ιδεολογίας – που είναι η συγκεκριμένη ιστορική ιδιαιτερότητά της. Ο Τσίπρας ήταν ο ηγέτης ενός αριστερού κόμματος που κατάφερε να κυβερνήσει την Ελλάδα για τεσσεράμισι χρόνια – και κατά τούτο ενός κόμματος που είχε κατορθώσει να διασπάσει τον επί τρεισήμισι δεκαετίες αδιάσπαστο δικομματισμό που επικρατούσε στην ελληνική πολιτική. Το κόμμα αυτό δεν υπάρχει πια – υπάρχουν μόνο το όνομα και τα γραφεία στην Κουμουνδούρου. Από πλευράς προσώπων, την ευθύνη για αυτό φέρει κυρίως ο Τσίπρας. Η ειρωνεία όμως είναι ότι, ακριβώς επειδή ο πάλαι ποτέ μεγάλος ΣΥΡΙΖΑ έχει διαλυθεί, το μόνο που έχει απομείνει από αυτόν στη σκέψη κάποιων ανθρώπων είναι ο ηγέτης του.

Αντί του «μεσσιανισμού» λοιπόν, ακριβέστερος ίσως θα ήταν ο όρος «ιδεολογία της πολιτικής νοσταλγίας». Η ιδεολογία εν προκειμένω συνίσταται σε μια αναπαράσταση της πρόσφατης ιστορίας που «εξαφανίζει» την τραυματική περίοδο που μεσολάβησε από τον Μάιο-Ιούνιο του 2023. Οσοι αρνούνται να δεχτούν το πραγματικό μέγεθος της συντριβής των εκλογών του 2023 και τις πρακτικές συνέπειες της αυτογελοιοποίησης του ΣΥΡΙΖΑ με την προεδρία Κασσελάκη προστρέχουν στη «λύση» Τσίπρα, σε πείσμα των πραγματολογικών δεδομένων και της απλής λογικής.

Στο μεταξύ, το κοινωνικο-πολιτικό καθεστώς τρίβει τα χέρια του. Αντί να φοβάται την προοπτική δημιουργίας νέου κόμματος υπό τον Αλέξη Τσίπρα, φαίνεται πως την ενθαρρύνει κιόλας – αν κρίνουμε και από το πώς προβάλλεται ο πρώην πρωθυπουργός από τα καθεστωτικά μέσα ολοένα και περισσότερο. Γνωρίζει πως ο Τσίπρας όχι απλώς δεν δύναται να αποτελέσει απειλή για τον Μητσοτάκη, αλλά ότι η προοπτική επανενεργοποίησής του πιθανότατα θα επιφέρει την περαιτέρω αποδιοργάνωση και διάλυση της (όποιας) εναπομείνασας Αριστεράς. Οπως συχνά ισχύει με τα ιδεολογικά φαινόμενα, η ιδεολογία της πολιτικής νοσταλγίας δεν θα μπορούσε να μείνει ανεκμετάλλευτη από τις καθεστωτικές δυνάμεις.

Δεν κάνω δίκη προθέσεων και δεν είμαι σε θέση να κρίνω τα βαθύτερα κίνητρα των στελεχών που διαφωνούν με την επιμονή στην προτεραιότητα της αυτόνομης ύπαρξης της Νέας Αριστεράς. Σε αυτό το πλαίσιο βέβαια εντάσσεται και η παραίτηση του Αλέξη Χαρίτση από την προεδρία του κόμματος. Εκείνο όμως που κατά την άποψή μου έχει κρίσιμη σημασία στην παρούσα συγκυρία είναι η συνειδητοποίηση ότι η Νέα Αριστερά δεν είναι ακόμη ένα κόμμα στην πανσπερμία μικρο-ομάδων που προέκυψαν από τη διάλυση της Αριστεράς. Αλλά το πρακτικό αποτέλεσμα της ρεαλιστικής αποδοχής της ήττας της – γι’ αυτό ακριβώς και η μόνη ελπίδα για την αληθινή επανεκκίνησή της.

Ομότιμος καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

"Από περιέργεια υπάρχω" Μουσική/Στίχοι: Ξυδάκης Νίκος/Ρασούλης Μανώλης - Τραγούδι Νίκος Παπάζογλου / Από τον δίσκο "Η εκδίκηση της γυφτιάς" (1978)

 ...............................................................

"Από περιέργεια υπάρχω"




Μουσική/Στίχοι: Ξυδάκης Νίκος/Ρασούλης Μανώλης
Τραγούδι Νίκος Παπάζογλου


Από τον δίσκο "Η εκδίκηση της γυφτιάς" (1978)

Τη ζωή σαν αχθοφόρος
όπου βρω την κουβαλάω
Στο αγώγι τραγουδάω
κι ο σκοπός θανατηφόρος

Μεροκάματο δε θέλω
ούτε και για χαρτζιλίκι
Από περιέργεια υπάρχω
και από καραγκιοζιλίκι

Δίχως τέλος κι ως το τέλος
θέλω να την κουβαλάω
Κι αν στον Άδη πει να πάω
σύμφωνος κι ετοιμασμένος

The Last Waltz (1978) - The Weight Scene (4/7) | Movieclips (youtube, 13.7.2017)

 ...............................................................

The Last Waltz (1978) - The Weight Scene (4/7) | Movieclips

(youtube, 13.7.2017)

"ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΧΩΡΑ" ποίημα του Νίκου - Αλέξη Ασλάνογλου (1931 - 1996) Από τη συλλογή "Ο θάνατος του Μύρωνα" που συμπεριλαμβάνεται στον "Δύσκολο Θάνατο" (εκδ."Εγνατία", 1978)

 ...............................................................

Νίκος - Αλέξης Ασλάνογλου (1931 - 1996)

ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΧΩΡΑ

Όσο κι' αν προχωρώ στην ενδοχώρα

τίποτα δε μου σβήνει από τα μάτια

τον αιώνιο χωρισμό. Μες σε βαθιές κοιλάδες, λασπωμένες

απ' τη βροχή, έρχεται το ψιθύρισμα του ήλιου με τη θάλασσα

παραπατώντας σ' ένα σμίξιμο σφιχτό, ιδανικό

Πόσο γυαλίζουν μες στη στάχτη τους, έλεγε, πόσο

βαθαίνουν την καρδιά, ακρωτηριάζοντας

δάχτυλα και νευρώσεις, σκάβουνε

βαθιά μέσα στη γη για ναρκοπέδια

Μα εγώ καθώς προχώρησα στην ενδοχώρα, είδα

στην πυρκαγιά της θύμησης τη στάχτη μες στα φώτα 

Από τη συλλογή "Ο θάνατος του Μύρωνα" που συμπεριλαμβάνεται στον "Δύσκολο Θάνατο" (εκδ."Εγνατία", 1978)

Mily Balakirev - Nocturne No. 3 in D Minor · Alexander Paley (youtube, 8.11.2014)

 ..............................................................

Mily Balakirev (1837 -1910) - Nocturne No. 3 in D Minor · Alexander Paley

(youtube, 8.11.2014)

"Βαθύς, πολυδύναμος ρατσισμός" γράφει ο Νικόλας Σεβαστάκης (www.lifo.gr / Οπτική Γωνία, 26.3.2026)

 ..............................................................

Βαθύς, πολυδύναμος ρατσισμός

Σε Ελλάδα και Ευρώπη βγαίνει στην επιφάνεια ένα κύμα αληθινού μίσους για ό,τι θεωρείται κατώτερο, μια κοινή γνώμη που προτιμά να γίνει σχεδόν φασιστική η Δύση παρά να μοιραστεί κάποια από τα προνόμιά της.

 γράφει ο Νικόλας Σεβαστάκης (www.lifo.gr / Οπτική Γωνία, 26.3.2026)

ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΠΟΡΕΙΑ για τον πόλεμο στο Ιράν σε κάποια πόλη της Ελλάδας. Εκλέγεται ένας μαύρος δήμαρχος (με καταγωγή από το Μάλι) στο λαϊκό προάστειο Saint-Denis του Παρισιού. Ένας «όχι επώνυμος» πολίτης εκφράζει με μια του ανάρτηση τη λύπη του για ένα ακόμα ναυάγιο με μετανάστες-πρόσφυγες κάπου στο Αιγαίο. Μια κοπέλα αναρτά κάτι για την ασφυκτική περικύκλωση της Κούβας και τις απειλές επέμβασης του Ντόναλντ Τραμπ.

Όλες αυτές οι περιπτώσεις φαίνεται να αντιμετωπίζονται από το ίδιο εχθρικό ακροατήριο. Κοινός παρονομαστής αυτού του ακροατηρίου είναι ένας βαθύς, σειραϊκός ρατσισμός, και θα εξηγήσω εδώ τι εννοώ. Μέρος από αυτό το κοινό δεν κάνει πια τον κόπο να αρνηθεί τον ρατσισμό του. Επιλέγει να δικαιολογεί τα συναισθήματά του ή περνά αμέσως στην αντεπίθεση. Κάθε μέρα συναντούμε δόσεις ρατσισμού πίσω από άλλες συμβατικές και ευυπόληπτες αξίες: το εθνικό συμφέρον, τις αδήριτες ανάγκες της κρατικής πραγματικότητας, τη διαφύλαξη της πολιτιστικής συνοχής της κοινωνίας, την αντιμετώπιση γεωπολιτικών απειλών. Καθόλου τυχαία, στο τέλος τα λόγια του μαινόμενου κοινού αφήνουν στην άκρη τις υψηλές δικαιολογίες. Δεσπόζει ένα μείγμα αλαζονείας, ανασφαλούς φόβου και μικροψυχίας. Ο βαθύς ρατσισμός βγαίνει στην επιφάνεια υποδυόμενος πια την κανονική ελληνική, δυτική και ευρωπαϊκή ταυτότητα. Ή αντιστοίχως, βέβαια, τη ριζωμένη γαλλική ταυτότητα, τη βρετανική ψυχή κ.λπ. Σε αντίθεση με λίγο παλαιότερες συγκυρίες, ο ρατσισμός δεν είναι πια περιθωριακή και «ακραία» γλώσσα ή κοινωνική λογική. Έχει διευρύνει την περίμετρο, τα μέτωπα και τις συμμαχίες του. Ενώνεται κατά βάση με μια ορισμένη φαντασίωση δυτικού πολιτισμού που αμύνεται κατά ορισμένων επιλεκτικών (ανατολικών, νότιων) εχθρών.

Τι είναι όμως πια αυτός ο κόσμος που περιγελά τον όποιο επικριτή του Ισραήλ, συκοφαντεί πολίτες που διεκδικούν περισσότερο πράσινο στις πόλεις μας και βγάζει όλη τη χολή του στον καραβοτσακισμένο μετανάστη;

Ας μην κοιτάζουμε μόνο τα αποτελέσματα σε εκλογικές αναμετρήσεις ή τις δημοσκοπήσεις. Στην πολιτική σκηνή εξακολουθεί να ισχύει, σε μεγάλο βαθμό ο ρητορικός εξορκισμός του ρατσισμού και η αναγωγή του στα «άκρα». Ακόμα και προσωπικότητες της άκρας δεξιάς μπορεί να δηλώνουν έναν δικής τους έμπνευσης «αντιρατσισμό». Έχει όμως γίνει ορατό σε πλείστες χώρες ότι ιδίως ένας ταξικός και ένας πολιτισμικός ρατσισμός δεν περιορίζονται καθόλου στα δεξιά του χάρτη. Ακόμα και ο ρατσισμός της φυλής –του χρώματος–, ο πιο παραδοσιακός και πιο γνωστός από όλους, κυριεύει τη γλώσσα και τις μύχιες σκέψεις ανθρώπων που μπορεί να ανήκουν σε ευρύτερο πολιτικό φάσμα. Αφορά και τις πιο καλλιεργημένες και πολιτικά συνειδητές εκδοχές μας, γιατί δεν είναι πάντα μια ορθολογική θέση ούτε μια ηθική τοποθέτηση που τον κατανικά.

Τι είναι όμως πια αυτός ο κόσμος που περιγελά τον όποιο επικριτή του Ισραήλ, συκοφαντεί πολίτες που διεκδικούν περισσότερο πράσινο στις πόλεις μας και βγάζει όλη τη χολή του στον καραβοτσακισμένο μετανάστη; Τι είναι αυτό που εκφράζεται ρατσιστικά ακόμα και σε θέματα φαινομενικά άσχετα με ρατσισμούς, όπως η χρήση της πυρηνικής ενέργειας; Παρουσιάζοντας, ας πούμε, τους όποιους αντίπαλους των πυρηνικών σχεδίων ως «ισλαμολάγνους» που θέλουν την «ήττα της ευρωπαϊκής Ελλάδας»;

Βλέπει κανείς πως όλες οι «ακάθαρτες» ταυτότητες στιγματίζονται ως αντεθνικές, αντικανονικές, αν όχι διαβολικές. Κάπως έτσι έχουν προκύψει τελευταία αρκετές παραλλαγές τραμπισμού δίχως Τραμπ, ένας ελληνόκτητος τραμπισμός, ακόμα και με την αναβάπτιση του πιο χοντρού εθνικισμού σε μαχητική ευρωφροσύνη. Διότι πλέον αυτός ο βαθύς ρατσισμός αντλεί εικόνες και σκηνικά από την παλαιά, μεσαιο-μεγαλοαστική Ευρώπη. Χρησιμοποιεί πονηρά την αισθητική των ευρωπαϊκών αναμνήσεων –πόλεις, καφέ, πλατείες– για να προσβάλει όποια λαϊκά σώματα και στρώματα εμφανίζονται σήμερα. Κυρίως όμως περιφρονεί τα πιο ταπεινά κοινωνικά στρώματα, τα φτωχά άτομα από άλλες εθνότητες και ηπείρους.

Ανακουφιζόμαστε φυσικά όταν πολιτικοί φορείς αυτών των απόψεων δεν κατακτούν τους άμεσους στόχους τους. Όπως τώρα στις δημοτικές εκλογές στη Γαλλία, που κρατήθηκε η Μασσαλία και φυσικά το Παρίσι. Ας μην έχουμε όμως αυταπάτες, γιατί ο βαθύς ρατσισμός κυκλοφορεί ευρέως ως οπτική υπεράσπισης όλων σχεδόν των προνομιούχων θέσεων. Γίνεται κάτι ολικό παρασιτώντας, όπως είπαμε, σε αξιοσέβαστες παραδόσεις. Στις εποχές ενός Χάμπερμας ή ενός Λιονέλ Ζοσπέν (που πέθανε επίσης προχθές), ο φιλοευρωπαϊσμός, η υπεράσπιση του ορθολογισμού ή η αντίθεση στον απολυταρχισμό σε χώρες του Νότου και της Ανατολής δεν είχε μολυνθεί με ρατσισμό. Είχε φυσικά άλλα πολιτικά όρια, όμως εκείνος ο ευρωπαϊσμός είχε μια πρόθεση και να φιλοξενήσει, να συνομιλήσει και ίσως να μάθει κι από κάτι έξω από αυτόν. Συνυπήρχαν –σε αυτούς τους κλασικής κοπής δημοκράτες ανθρωπιστές– οι συμβιβασμοί της σκέψης και της πολιτείας τους με ένα αίσθημα σιχαμάρας για τον πολεμόχαρο εθνικισμό και δεν θα χαίρονταν ποτέ με ένα μπλακ άουτ στην «κομμουνιστική Κούβα». Τώρα, στον βαθύ ρατσισμό που κυκλοφορεί σε Ελλάδα και Ευρώπη, αναδύεται από τα υπόγεια ένα κύμα αληθινού μίσους για ό,τι θεωρείται κατώτερο. Έχει εμφανιστεί μια κοινή γνώμη που προτιμά να γίνει σχεδόν φασιστική η Δύση παρά να μοιραστεί κάποια από τα προνόμια ή να αλλάξει τη σχέση της με τον υπόλοιπο κόσμο και με το μέλλον.

Οι αισιόδοξοι επιμένουν πως αυτά τα κεφαλάκια ρατσιστών σχολιαστών είναι ανύπαρκτες περσόνες δημιουργημένες στον ψηφιακό πόλεμο επιρροής. Προφανώς ένα μέρος αυτής της διογκωμένης σφαίρας μπορεί να είναι όπως οι ψευδαισθήσεις της τεχνητής νοημοσύνης. Όμως εδώ και καιρό το τεχνητό, το ψευδαισθησιακό ή και το παραληρηματικό είναι μέρος της αλήθειας των ατόμων και του τρόπου που συναντούν ο ένας τον άλλον στα ψηφιακά αλώνια. Η ψευδαίσθηση παράγει ταυτίσεις, συγκινήσεις, πολιτικούς και συναισθηματικούς κραδασμούς, άρα είναι πραγματική.

Δεν λέει πια τίποτα το να εντοπίζουμε «ψευδαισθήσεις» ή fake news. Ο βαθύς πολυδύναμος ρατσισμός είναι αντιθέτως εδώ, ενοποιώντας και τσιμεντάροντας όλα τα βλέμματα που απεχθάνονται την ισότητα. Γιατί η φιλοσοφική ουσία του ρατσισμού είναι αυτή: η αντι-ισότητα μεταξύ των ανθρώπων. Από αυτό γεννιέται και η πρωτοφανής επιθετικότητα εναντίον όσων διανοούνται ακόμα να «κάνουν θέμα» την ισότητα (ή την απουσία της) και τη δικαιοσύνη (και την καταστρατήγησή της). Τώρα, για παράδειγμα, θα δούμε τον βαθύ ρατσισμό να βγαίνει στην επιφάνεια για να οικτίρει, να διακωμωδήσει, να αμφισβητήσει τους ανθρώπους που έσπευσαν στη δίκη για τα Τέμπη στη Λάρισα. Είπαμε: εχθρική φυλή –για αυτόν τον ρατσισμό και τους θιασώτες του– είναι οτιδήποτε αποστασιοποιείται από τον λόγο της εξουσίας για τα πράγματα της ζωής και για το μέλλον μας ως πολιτών. Η αντι-ισότητα θέλει να μην υπάρχει κανένα δείγμα –ανθρώπινο, πολιτικό, ψυχικό– που να την αντιμάχεται και να παρακούει στις εντολές του.

"Ψυχιθεραπεία Α' " & "Ψυχοθεραπεία Β' " Δύο ποιήματα του Νίκου Αλέξη Ασλάνογλου (1931 - 1996) Από το ιστολόγιο "To Koskino" (8.8.2025)

 ...............................................................

Νίκος - Αλέξης Ασλάνογλου (1931 - 1996) 

Ψυχοθεραπεία Α΄

Πάρτε μικρό νυστέρι, έλεγε ο γιατρός. Οπλισθείτε το χέρι του αρχιτέκτονα, τη σκληράδα του μεταλλειολόγου, το μάτι του επιμελητού Μνημείων Λόγου και Τέχνης. Όχι πια οι πυρακτωμένες λέξεις μα τα ψυχρά υλικά – γυαλί, αλουμίνιο γραφίτης. Μείνετε πάντοτε ο ευγενής νοσταλγός ενός παραδείσου πετρωμάτων ή ακρωτηριασμένων έργων τέχνης. Σκεφτήκατε ποτέ την ικμάδα και το σφρίγος ενός συνταξιούχου συλλέκτη;

*

Ψυχοθεραπεία Β΄

Χαρείτε τον παλμό της εποχής μας, έλεγε ο γιατρός. Αφήστε τον ρόλο του έκπτωτου ονειροπόλου πρίγκιπα. Χαρίστε εγκαρδιότητες –τι σας κοστίζουν–, πιστέψτε στη χρησιμότητα –κρατώντας βέβαια τις αναγκαίες αποστάσεις– μιας αβρής επιστολογραφίας. Γίνετε ο περιλάλητος εκφραστής, ο ενσαρκωτής των πόθων και των ελπίδων της πολύκλαυστης γενιάς σας. Σας ευχαριστώ. Να περνάτε. Σας διαβεβαιώ, μου είσθε συμπαθής.

"Αποχαιρετώντας τα τελευταία προσχήματα" γράφει ο Δημήτρης Πολιτάκης (www.lifo.gr, 25.3.2026)

 ...............................................................

Αποχαιρετώντας τα τελευταία προσχήματα

Οι εμφυλιοπολεμικές κροτίδες που πετάει κάθε τόσο ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου έχουν φτάσει να αποτελούν mainstream απόψεις και επίσημες θέσεις. Και κανείς δεν σοκάρεται πια.

γράφει ο Δημήτρης Πολιτάκης (www.lifo.gr, 25.3.2026)

Θα μπορούσε να ρισκάρει κανείς τον υπολογισμό ότι ο Υπουργός Μετανάστευσης 

και Ασύλου (έννοιες τις οποίες αντιμετωπίζει ως διώκτης και ως τιμωρός) είναι 

πιο δραστήριος επικοινωνιακά ακόμα κι από τον Άδωνι Γεωργιάδη, 

όσο ακατόρθωτο κι αν μοιάζει αυτό. 

Φωτ.: Μιχάλης Καραγιάννης/Eurokinissi

ΕΝΤΟΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ, ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ, προκάλεσαν οι δηλώσεις του κ. Πλεύρη (υιού) από το βάθρο εκδήλωσης του κυβερνώντος κόμματος στο Κιλκίς, όπου είπε, και μάλιστα με χαλαρό τρόπο, σαν να ερμηνεύει ένα χιλιοειπωμένο κλισέ που όμως αρέσει πάντα στο κοινό, ότι «δεν πρέπει ούτε να σεβόμαστε ούτε να τιμούμε τους αγώνες της Αριστεράς, οι οποίοι ήταν πάντοτε σε βάρος του έθνους, ήταν αντίθετες με το καλό της πατρίδας». Θερμό χειροκρότημα. Προς τι όμως οι έντονες αντιδράσεις; Το ίδιο είχε πει και σε τηλεοπτική του εμφάνιση στα τέλη του περασμένου μήνα (και υποθέτει κανείς ότι το έχει πει σε αμέτρητες άλλες δημόσιες περιστάσεις): «Ούτε σέβομαι ούτε τιμώ τους αγώνες της αριστεράς. Είμαι δεξιός». Ήταν μια δήλωση που έγινε «viral» και προβλήθηκε δεόντως από τη διαβόητη «Ομάδα Αλήθειας».

Πριν από μερικά χρόνια τέτοιου είδους αντιδραστικές κορόνες θα στοιχειοθετούσαν μια κατ’ εξακολούθηση σκοταδιστική και μισαλλόδοξη συμπεριφορά, μια υπολογισμένη ρητορική μίσους, ξενοφοβίας και ρεβανσισμού, ανάρμοστη και απαράδεκτη για τόσο υψηλόβαθμο στέλεχος μιας «κεντροδεξιάς» υποτίθεται κυβέρνησης.

Είναι οξύς ο ανταγωνισμός και ανεκτίμητη η διαρκής προσφορά περιεχόμενου και από τους δύο, αλλά θα μπορούσε να ρισκάρει κανείς τον υπολογισμό ότι ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου (έννοιες τις οποίες αντιμετωπίζει ως διώκτης και ως τιμωρός) είναι πιο δραστήριος επικοινωνιακά ακόμα και από τον Άδωνι Γεωργιάδη, όσο ακατόρθωτο κι αν μοιάζει αυτό. Μόνο τον τελευταίο καιρό έχει διαβεβαιώσει σε διάφορες εμφανίσεις, συνεντεύξεις, αναρτήσεις κ.λπ. ότι «μέχρι το καλοκαίρι θα γίνουν 1.000 ανακλήσεις ασύλου», ότι «έχουμε κλείσει τρεις παράνομους λατρευτικούς χώρους και όποιος λειτουργεί τέτοιους χώρους οδηγείται σε απέλαση», ότι «η Ελλάδα είναι θωρακισμένη απέναντι στις μεταναστευτικές ροές», ότι «εξετάζουμε την απαγόρευση της μαντίλας στα σχολεία», ότι «κόβουμε τα επιδόματα. Πήγαινε να εργαστείς, αλλιώς σήκω και φύγε από την Ελλάδα. Η λογική “τον ταΐζω, τον ποτίζω” είναι λάθος», ότι «τα ασυνόδευτα ανήλικα “λαθρο” κοστίζουν 3.000 ευρώ τον μήνα», ότι «είμαστε έτοιμοι για πιο σκληρά μέτρα εάν δούμε αυξημένες ροές». Και για να μην ξεχνιόμαστε, δεν παρέλειψε πριν από λίγο καιρό στη Βουλή να εκδηλώσει για άλλη μια φορά τον εμφυλιοπολεμικό του οίστρο, λέγοντας «είμαστε υπερήφανοι και γι' αυτούς που πολέμησαν στο Βίτσι και στον Γράμμο».

Όλα αυτά μόνο τον τελευταίο ενάμιση μήνα. Λίγο πριν είχε δώσει τα θερμά του συγχαρητήρια στο Λιμενικό για τη σφαγή στη Χίο που άφησε πίσω 14 νεκρούς, ενώ τα περασμένα Χριστούγεννα (δεν υπάρχει αργία για τους θεματοφύλακες της αγίας τριάδας «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια) είχε εκδηλώσει τη θρησκευτική οργή του για μια γιορτή που είχε διοργανώσει το Κέντρο Ένταξης Μεταναστών του Δήμου της Αθήνας στον περίβολο εκκλησίας στο Γαλάτσι.

Μια κόπωση με έπιασε που έκατσα και τα απαρίθμησα, μια ματαιότητα. Πριν από μερικά χρόνια τέτοιου είδους αντιδραστικές (και αποπροσανατολιστικές) κορόνες θα στοιχειοθετούσαν μια κατ’ εξακολούθηση σκοταδιστική και μισαλλόδοξη συμπεριφορά, μια υπολογισμένη ρητορική μίσους, ξενοφοβίας και ρεβανσισμού, ανάρμοστη και απαράδεκτη για τόσο υψηλόβαθμο στέλεχος μιας «κεντροδεξιάς» υποτίθεται κυβέρνησης. Σήμερα έχουν φτάσει να αποτελούν mainstream απόψεις και επίσημες θέσεις. Και κανείς δεν σοκάρεται πια.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ

Μετανάστες, ΜΚΟ και δικαιώματα στο στόχαστρο – η κυβέρνηση νομοθετεί τον αποκλεισμό28.08.25

"Social media / Πώς μας προδίδουν τα likes" έγραψε η Μαργαρίτα Φράγκου (tvxs.gr, 16 Μαρ. 2026)

 

Social media / Πώς μας προδίδουν τα likes

                        έγραψε η Μαργαρίτα Φράγκου (tvxs.gr, 16 Μαρ. 2026) 

Στον τόπο ενός εγκλήματος, μια τρίχα μπορεί να «τοποθετήσει» κάποιον στη σκηνή του φόνου. Στο διαδίκτυο, τα δέκα τελευταία «μου αρέσει» (likes) δεν αποκαλύπτουν απλώς πού βρεθήκαμε και πότε. Επιτρέπουν να σκιαγραφηθεί το προφίλ μας, να προβλεφθούν οι κινήσεις μας και –το σημαντικότερο– να επηρεαστούν οι αποφάσεις μας.

Αν το DNA λειτουργεί ως βιομετρικό αποτύπωμα ταυτοποίησης, το ψηφιακό μας ίχνος λειτουργεί ως χάρτης της καθημερινής μας ζωής: συνήθειες, σχέσεις, ρουτίνες, επιθυμίες.

Το κρίσιμο δεν είναι το μεμονωμένο δεδομένο, αλλά ο συνδυασμός πολλών μικρών ιχνών. Το σύστημα δεν ρωτά «ποιος είστε;», αλλά «πότε συνδέεστε;», «από πού;», «τι κοιτάτε μετά;», «πόση ώρα μένετε σε μια ανάρτηση;». Δεν χρειάζεται απόλυτη βεβαιότητα. Αρκεί μια υψηλή στατιστική πιθανότητα ώστε να αντιμετωπιστούμε ως «ο ίδιος χρήστης». Σε αυτή τη στατιστική βεβαιότητα εδράζεται η νέα μορφή ισχύος.

Συχνά πιστεύουμε ότι η ταυτότητά μας περιορίζεται στις ιδέες μας ή σε έναν φάκελο δημόσιας υπηρεσίας. Ωστόσο, για τη σύγχρονη παραγωγική και εξορυκτική μηχανή δεδομένων, είμαστε ό,τι κάνουμε. Και όταν μια εταιρεία ή ένας οργανισμός μπορεί να προβλέψει την επόμενη ενέργειά μας, μπορεί και να την κατευθύνει: να επιμείνει με μια διαφήμιση, να χρησιμοποιήσει μια φράση που αγγίζει συγκεκριμένο συναίσθημα, να μας σπρώξει διακριτικά προς μια επιλογή. Αυτή η πίεση είναι το προοίμιο μιας νέας, πιο ρευστής βιομετρίας: της βιομετρίας της συμπεριφοράς.

Η αόρατη βιομετρία

Ο όρος «βιομετρία» δεν περιορίζεται πλέον σε δακτυλικά αποτυπώματα ή σάρωση ίριδας. Η συμπεριφορά αποτελεί μέρος της ταυτότητας μας και, υπό τη λογική της αγοράς, έχει μετατραπεί σε πολύτιμη πρώτη ύλη. Για να κατανοήσουμε το μέγεθος της εισβολής, χρειάζεται να δούμε πώς λειτουργεί η κλασική βιομετρία.

Ένας σαρωτής ίριδας δεν αποθηκεύει φωτογραφία του ματιού. Μετατρέπει την ανατομία σε γεωμετρικό πρόβλημα, όπως εξηγεί άρθρο στο The Conversation. Ο αλγόριθμος εντοπίζει χαρακτηριστικά σημεία και τα μεταφράζει σε αριθμητικά πρότυπα. Η ταυτοποίηση προκύπτει από τη σύγκριση αυτών των προτύπων με όσα υπάρχουν ήδη σε μια βάση δεδομένων. Αν οι αποκλίσεις είναι μικρές, θεωρείται ότι υπάρχει ταύτιση.

Όπου υπάρχει μετρήσιμος πόρος, γεννιέται αμέσως μια βιομηχανία έτοιμη να τον ιδιωτικοποιήσει. Η ανατομική βιομετρία άνοιξε μια τεράστια αγορά εμπορευματοποίησης του σώματος. Το είδαμε με εταιρείες που εγκαθιστούσαν σαρωτές σε σταθμούς μετρό ή εμπορικά κέντρα, προσφέροντας χρήματα για τη σάρωση της ίριδας ή για ένα «πορτρέτο του ματιού». Εκμεταλλευόμενες άγνοια και αφέλεια, αγόρασαν αμετάβλητες ταυτότητες σε εξευτελιστικές τιμές.

Οι μεσίτες της ιδιωτικότητας

Σήμερα, αυτή η λογική έχει επεκταθεί στη συμπεριφορά. Τον τεχνικό μηχανισμό του νέου αυτού εμπορίου κινούν οι λεγόμενοι data brokers: εταιρείες που εμπορεύονται προφίλ συμπεριφοράς. Υποστηρίζουν ότι οι βάσεις δεδομένων τους είναι ανώνυμες. Ωστόσο, στην εποχή των μεγάλων δεδομένων, η ανωνυμία είναι μαθηματικά εύθραυστη. Ο συνδυασμός ταχυδρομικού κώδικα, ημερομηνίας γέννησης, φύλου και τρόπου κίνησης του ποντικιού αρκεί για να απομονωθεί ένα σχεδόν μοναδικό προφίλ.

Για να διατηρηθεί η αγορά σε διαρκή κίνηση, επιβάλλονται πρακτικές που μοιάζουν αθώες: QR κώδικες στην εστίαση, εφαρμογές για στάθμευση ή εκπτώσεις, ψηφιακά εισιτήρια για τα μέσα μεταφοράς. Πρόκειται για «χωνιά» δεδομένων που συλλέγουν σε πραγματικό χρόνο τι χρησιμοποιούμε, πότε και πού. Αυτές οι πληροφορίες συσσωρεύονται και πωλούνται.

Η απάντηση δεν μπορεί είναι ηθικολογικού χαρακτήρα του τύπου «να διαβάζουμε καλύτερα τους όρους χρήσης». Απαιτείται δομική πολιτική παρέμβαση που θα απενεργοποιήσει την υποδομή που ζει από την παρακολούθησή μας. Η ουδετερότητα του διαδικτύου πρέπει να νοηθεί ευρύτερα: καμία εταιρεία δεν θα πρέπει να αξιοποιεί τα δεδομένα πλοήγησής μας για να αλλοιώνει, να φιλτράρει ή να χειραγωγεί την εμπειρία μας.

Η ουδετερότητα ως ανάχωμα

Απέναντι στη διαρκή επιτήρηση, η πολιτική απαίτηση είναι σαφής: απαγόρευση της εμπορίας συμπεριφορικών προφίλ, διαφάνεια στους αλγορίθμους που επηρεάζουν τις επιλογές μας και τερματισμός της μαζικής συλλογής δεδομένων. Διαφορετικά, το ψηφιακό οικοσύστημα καθίσταται επισφαλές για τον «ψηφιακό προλεταριάτο» – όλους εμάς τους χρήστες – από τους οποίους κερδίζουν αξία.

Η τεχνολογία για την προστασία της ιδιωτικότητας υπάρχει. Το πραγματικό δίλημμα είναι πολιτικό: θα απαιτήσουμε από τα κράτη και τις εταιρείες να θέσουν ως προτεραιότητα την ακεραιότητά μας ή θα επιτρέψουμε, από αδράνεια, να συνεχιστεί ένας αόρατος και ανεξέλεγκτος έλεγχος της ζωής μας; Στην εποχή της βιομετρίας της συμπεριφοράς, το ερώτημα δεν είναι αν αφήνουμε ίχνη – αλλά ποιος τα αξιοποιεί και με ποιο σκοπό.

"Χρωματική σύγχυση" γράφει ο Μανώλης Πιμπλής ("Εφημερίδα των Συντακτών" / "ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ" 23.03.26)

 ..............................................................

                  Χρωματική σύγχυση

γράφει ο Μανώλης Πιμπλής ("Εφημερίδα των Συντακτών" / "ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ" 23.03.26) 

Ζούμε σε μια κοινωνία που, εκτός του ότι βρίσκεται πια στα πρόθυρα μιας γενικευμένης πολεμικής σύρραξης, είναι και μια κοινωνία απόλυτης σύγχυσης. Φυσικά το ένα δεν είναι άσχετο με το άλλο.

Υπάρχουν λ.χ. αριστεροί που θεωρούν εαυτόν δημοκράτη αλλά δεν ανέχονται άλλη άποψη, υπάρχουν και δεξιοί που μέσα τους αυταπατώνται ότι αυτοί είναι οι αυθεντικοί αριστεροί.

Και υπάρχουν και αυτοί που αυτοαποκαλούνται «απολιτίκ», οι οποίοι είναι απλώς έρμαια των επιρροών που ασκεί πάνω τους κάποια καθεστηκυία τάξη. Αν όμως στον χώρο της Αριστεράς οι αιώνιες πολυδιασπάσεις έχουν κάνει τη σύγχυση κάποιου είδους κανονικότητα, ο χώρος που εκπλήσσει σήμερα και δημιουργεί μεγάλη σύγχυση με τις αλλαγές του και τις παραλλαγές του είναι ο χώρος της Δεξιάς. Υπήρχε εδώ και χρόνια η αίσθηση ότι ο νεοφιλελευθερισμός, στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης που εισήγαγε, ήθελε να εμπορευματοποιήσει τα πάντα, μέχρι και τα ήθη, οπότε αποσυνδέθηκε επί της ουσίας από την ηθική, αφήνοντας ξεκρέμαστους τους παλιότερους συντηρητικούς να παρατηρούν με τρόμο το ξεχαρβάλωμα των παραδοσιακών ηθών.

Σήμερα όμως, μια τελευταία φουρνιά νεοφιλελεύθερων, οι τραμπικοί, φαίνεται να θέλουν να επιστρέψουν σε πολύ παραδοσιακές αξίες που πλέον θεωρούνταν ξεπερασμένες και από τον μέσο Ευρωπαίο συντηρητικό. Θα πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι στην εξίσωση των ΗΠΑ δεν πρέπει να ξεχνάμε τον παράγοντα «φυλετικές διαμάχες» που υφίσταται ήδη από την εποχή Βορείων και Νοτίων. Οπότε το θέμα είναι σε μεγάλο βαθμό η επαναφορά της ισχύος στον λευκό άντρα που θεωρήθηκε ότι απειλήθηκε από τις νεωτερικές ιδέες. Και κάπως έτσι το ζήτημα λ.χ. των αμβλώσεων δεν θα πρέπει να το δούμε μόνο από την πλευρά των θρησκευτικών πεποιθήσεων αλλά και από την πλευρά της θέσης της γυναίκας στην κοινωνία. Δεδομένου ότι για πολλούς τραμπικούς ο ρόλος της γυναίκας είναι να είναι μητέρα και όχι να αποφασίζει για το σώμα της.

Στο βιβλίο της «Στα ερείπια του νεοφιλελευθερισμού», που στις ΗΠΑ κυκλοφόρησε το 2019 και στα ελληνικά πριν από λίγες μέρες από τις Εκδόσεις San Casciano, η Γουέντι Μπράουν βάζει στο παιχνίδι και το θέμα της ηθικής στον νεοφιλελευθερισμό, λέγοντας ότι βασικοί θεωρητικοί του, όπως ο Χάγιεκ, είχαν ενσωματώσει σε αυτόν τη συνιστώσα της ηθικής, ήδη στη σημαδιακή διακήρυξη του Μον Πελερέν το 1947. Από κει και πέρα, κατά τον ίδιο τρόπο που ο Μαρξ δεν μπορεί να θεωρηθεί ακριβώς υπεύθυνος για το τι ακριβώς προέκυψε στη Σοβιετική Ενωση αργότερα, έτσι και αυτοί δεν μπορούν να θεωρηθούν ακριβώς υπεύθυνοι για τον δρόμο που πήρε ο σύγχρονος νεοφιλελευθερισμός. Που στα δικά τους μάτια, λέει η Μπράουν, θα ήταν τώρα ένας νεοφιλελευθερισμός-Φρανκενστάιν.

Τη σύγχυση επιτείνει το γεγονός ότι η ίδια η έννοια «νεοφιλελευθερισμός» έχει υποστεί πολλές ερμηνευτικές μεταλλάξεις, ενώ δεν βοηθάει καθόλου και το πορτοκαλί χρώμα που πήρε στις μέρες μας, έστω και αν μάταια προσπαθεί να κρύψει μια μαύρη ψυχή.