...............................................................
"Ο Άδωνις, το Πολυτεχνείο και η τυραννία της πραγματικότητας"
Η μνήμη του Πολυτεχνείου δεν επιχειρείται να απαξιωθεί μόνο μέσα από τη σοφιστεία σχετικά με το αν οι νεκροί του ήταν μέσα ή έξω από τον πανεπιστημιακό χώρο –μια λογική που θα κατέληγε να αμφισβητήσει αν υπήρχαν νεκροί στο Μεσολόγγι τον Απρίλιο του 1826. Είχε ξεκινήσει με τη γενίκευση της ιδέας ότι η «γενιά του Πολυτεχνείου» είναι φορέας παρακμής
γράφει ο Γιάννης Ανδρουλιδάκης (www.protagon.gr, 17 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2026)
Υπήρχε μια εποχή, όχι πολύ μακριά από σήμερα, που αυτός που εκφωνούσε με στόμφο τη θεωρία ότι «δεν υπήρχαν νεκροί μέσα στο Πολυτεχνείο» μπορεί να ήταν οδηγός ταξί που κάπνιζε μέσα στο αυτοκίνητο με κλειστά παράθυρα ακούγοντας σκυλάδικα, ενοχλητικός πελάτης σε καφενείο που εισέπραττε την αποδοκιμασία και την απομόνωση από τους υπόλοιπους θαμώνες, αντιπαθητικό nerd στο πανεπιστήμιο χωρίς φίλους και κοινωνικές δεξιότητες. Αλλά σίγουρα όχι υπουργός. Και μάλιστα υπουργός Υγείας.
Ζούσαμε καλύτερα τότε; Υπάρχουν στοιχεία που βεβαιώνουν ότι ναι. Το διαθέσιμο εισόδημα, για παράδειγμα, ήταν τότε κατά 11% υψηλότερο και ο αριθμός αυτός εξακοντίζεται αν εξετάσουμε μόνο το χαμηλά και μεσαία στρώματα, κάτι που συνεπάγεται μια μεγάλη αύξηση του δείκτη ανισότητας. Οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν 35% περισσότερο από τον κατώτατο μισθό. Πάνω από ένας στους τέσσερις ανθρώπους σήμερα δαπανά σχεδόν το μισό του εισόδημα για τη στέγαση – μια αύξηση 67%. Η κιλοβατώρα που τότε στοίχιζε 10 λεπτά έχει πάει στα 24. Ο αριθμός των ανθρώπων που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν ένα απρόβλεπτο έξοδο έχει διπλασιαστεί. Οι ετήσιες γεννήσεις έχουν πέσει από τις 112.000 στις 65.000 και είναι περίπου οι μισές από τους ετήσιους θανάτους. Η διάμεση ηλικία ανέβηκε από τα 39,9 στα 47,2 χρόνια. Στο μεταξύ, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι έφυγαν αναζητώντας εργασία στο εξωτερικό. Όλα συντείνουν σε μια πραγματική καταχνιά χωρίς προοπτική αλλαγής. Βέβαια, τα πάντα είναι σχετικά. Μπορεί κανείς να θυμηθεί τη ρήση του Εντουάρντο Μεντόθα: «Είναι δύσκολο να πεις τι ακριβώς ήταν ο Φράνκο. Στις μέρες του δεν υπήρχε ελευθερία ούτε κοινωνική δικαιοσύνη, αλλά αν έβλεπες τηλεόραση, περνούσες καλά».
Και τι σχέση έχει, θα αναρωτηθεί κανείς, η εξέλιξη του βιοτικού επιπέδου στη χώρα με το αν ο Αδωνις Γεωργιάδης πιστεύει ότι στο Πολυτεχνείο δεν υπήρξαν νεκροί; Εχει τόση σχέση όση το νερό με τον ατμό και τον πάγο, είναι η απάντηση. Αν υπάρχει κάτι που μας δίδαξε η εποχή μας είναι ότι η υπερ-δεξιά ρητορική τρέφεται από την απουσία προοπτικής που σκέπασε σαν άχλη τις δυτικές κοινωνίες, ιδιαίτερα μετά την οικονομική κρίση του 2008 και την πανδημία του 2020. Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά στα αποβιομηχανοποιημένα κάστρα του Τραμπ και της Λεπέν, στη Δυτική Βιρτζίνια και στο Πα-ντε-Καλέ, για να καταλάβει ότι όσο μειώνεται η παρουσία σταθερής και ασφαλούς εργασίας σε μια κοινωνία, τόσο αυξάνεται η παρουσία θεωριών συνωμοσίας. Διόλου παράξενο: όσο δυσκολεύονται να βρουν απαντήσεις οι άνθρωποι, τείνουν να φαντάζονται πράγματα. Πάνω σε αυτό τα ελώδη εδάφη, ισχυρισμοί που δεν θα έβρισκαν ρίζα πουθενά κάποτε, σήμερα μπορούν και ανθίζουν.
Και είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί η υπερ-Δεξιά και ακόμα η Ακροδεξιά είναι κατά κόρον οι δυνάμεις που ευνοούνται από την κοινωνική κατάθλιψη. Η κατάθλιψη αυτή προέρχεται από μια μείζονα ματαίωση των υποσχέσεων που άπλετα μοίρασαν οι δυτικές κοινωνίες τις προηγούμενες δεκαετίες και οι οποίες συνδέθηκαν κατά βάση με τις αξίες της Αριστεράς. Οι προοδευτικές ιδέες και ένα είδος ελευθεριακής χειραφέτησης ταυτίστηκαν ιστορικά με την κοινωνική προστασία και την ευημερία. Αν τα τελευταία χάθηκαν, ένοχα είναι και τα πρώτα. Τα πιο λαϊκά στρώματα τείνουν να εκδικούνται τις προοδευτικές παραδοχές των περασμένων δεκαετιών και να στρέφονται σε αυτό που θα τις θύμωνε.
Το Πολυτεχνείο είναι μια πολύ χαρακτηριστική τέτοια περίπτωση στην ελληνική εκδοχή. Ο Αδωνις Γεωργιάδης, με αναπτυγμένη έτσι κι αλλιώς την τάση να ζει διά της πρόκλησης και της κανονικοποίησης ιδεών και στάσεων μέχρι πρότινος απαράδεκτων, το γνωρίζει αυτό. Και μπορεί να λέει στον λαό ότι στο Πολυτεχνείο δεν υπήρχαν νεκροί, εννοώντας στην πραγματικότητα ότι θα τον απελευθερώσει από την τυραννία της πραγματικότητας. Καμιά σημασία δεν έχει αν οι συγγενείς των νεκρών του Πολυτεχνείου ζουν ακόμα ανάμεσά μας. Ο Αδωνις ξέρει.
Η μνήμη του Πολυτεχνείου δεν επιχειρείται να απαξιωθεί μόνο μέσα από τη σοφιστεία σχετικά με το αν οι νεκροί του ήταν μέσα ή έξω από τον πανεπιστημιακό χώρο –μια λογική που θα κατέληγε να αμφισβητήσει αν υπήρχαν νεκροί στο Μεσολόγγι τον Απρίλιο του 1826. Είχε ξεκινήσει με τη γενίκευση της ιδέας ότι η «γενιά του Πολυτεχνείου» είναι φορέας παρακμής και υπεύθυνη για το ότι αυτή η παρακμή έκανε μετάσταση σε όλη τη χώρα. Ο ισχυρισμός δεν στηρίζεται σε πραγματικά στοιχεία, αλλά έτσι κι αλλιώς δεν αποτελεί ελληνική έμπνευση. Στη Γαλλία το κόμμα της Λεπέν καλλιέργησε για πάρα πολλά χρόνια την ίδια ιδέα για τη γενιά του Μάη του 1968.
Και έπειτα, θα πει κανείς, τι πειράζει αν ένας υπουργός αμφισβητεί τις κοινές παραδοχές για το Πολυτεχνείο; Ελευθερία της γνώμης έχουμε και σε τελική ανάλυση αρκεί να είναι αποτελεσματικός σε αυτό που ανέλαβε. Αρχικά, ας είμαστε επιφυλακτικοί ως προς το τελευταίο: η αποτελεσματικότητα των υπερ-δεξιών υπουργών της κυβέρνησης είναι ίσως η πρώτη παραδοχή που αξίζει να αμφισβητηθεί. Αλλά πέρα από αυτό, ας μην υποτιμάμε την επίδραση που μπορεί να έχει σε μια κοινωνία η κανονικοποίηση ενός λόγου υπερβολικού, αυθαίρετου, ατεκμηρίωτου και παραπειστικού. Σε όλον τον κόσμο αυτό υπήρξε το βάθρο πάνω στο οποίο υψώθηκε ένας νέος αυταρχισμός, διαβρωτικός και ολέθριες για τις κοινωνίες. Στηριγμένος στον ιστορικό αναθεωρητισμό, ο λόγος αυτός κανονικοποιεί αλλού τους υποστηρικτές της δουλείας στις ΗΠΑ, τους απολογητές των αποικιοκρατικών εγκλημάτων στην Ευρώπη, αυτούς που σχετικοποιούν τη χούντα στην Ελλάδα.
Είμαστε προστατευμένοι από τους κινδύνους που κουβαλά το να συνηθίσουμε στον λόγο ανθρώπων που μπήκαν στην πολιτική πατώντας στη γέφυρα του ανορθολογισμού; Θα ήταν αστείο να το ισχυριστούμε. Η διατήρηση μιας στοιχειώδους δημοκρατικής μνήμης και μιας ρεπουμπλικανικής ευπρέπειας που υπήρξε κατάκτηση της Μεταπολίτευσης, αλλά και η υπεράσπιση του ορθού λόγου ως προαπαιτούμενο του πολιτικού λόγου, είναι ένα φρούριο που δεν δικαιούμαστε να παραδώσουμε. Η δημοκρατική κληρονομιά και κουλτούρα μισού αιώνα είναι αρκετά πολύτιμη για να την αφήσουμε ανυπεράσπιστη στην επίθεση μιας κουλτούρας που πουλά χειρόγραφες επιστολές του Ιησού και φάρμακα για τη φαλάκρα στα περιθωριακά κανάλια.
Πηγή: Protagon.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου