...............................................................
Η συμφωνία Mercosur και τα ελληνικά προϊόντα
έγραψε ο Γιάννης Κιμπουρόπουλος ("Εφημερίδα των Συντακτών"/"ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ", 12.01.26)
Πώς η κυβερνητική αφωνία έξι χρόνων στη διαπραγμάτευση της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών της Ε.Ε. με την «Κοινή Αγορά του Νότου» της Λατινικής Αμερικής, αφήνει εκτεθειμένα στον ανταγωνισμό εισαγωγών δεκάδες ελληνικά αγροτικά προϊόντα.
Πόσοι, άραγε, γνώριζαν πριν από την περασμένη εβδομάδα ή πριν από 40 και κάτι ημέρες, οπότε γεωργοί και κτηνοτρόφοι ξεκίνησαν τις κινητοποιήσεις τους, τι σημαίνει το αρκτικόλεξο «Mercosur»; Πόσοι ήξεραν αρχές Δεκέμβρη ότι ήταν θέμα εβδομάδων η υπογραφή μιας συμφωνίας ελεύθερων (ήτοι αδασμολόγητων) συναλλαγών της Ε.Ε. με μια αγορά 270 εκατ. κατοίκων –ίσως όμως πάνω από μισού δισεκατομμυρίου, αν συνυπολογιστούν οι συνδεδεμένες με την «Κοινή Αγορά του Νότου» (=Mercosur) χώρες της Λατινικής Αμερικής;
Λίγοι, πολύ λίγοι είναι η αλήθεια. Οφείλουμε στους Γάλλους, στους Γερμανούς, στους Βέλγους και στους Ελληνες αγρότες το γεγονός ότι η συμφωνία της Ε.Ε. με τις τέσσερις χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη) και η έγκρισή της με ειδική πλειοψηφία (σ.σ. τώρα ίσως καταλαβαίνει και η γαλλική πολιτική ελίτ τι σημαίνει η κατάργηση του κανόνα της ομοφωνίας) δεν πέρασαν απαρατήρητες, στα βουβά.
Οι αναλυτικές εξηγήσεις που έσπευσε να δώσει το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης την τελευταία στιγμή –μόλις μια μέρα πριν ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ε.Ε. υπερψηφίσει με άλλες 20 χώρες τη συμφωνία– για το πόσο καλά έχουν προστατευτεί 21 ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ και ποιες δικλίδες έχουν τάχα προβλεφθεί, αποκαλύπτουν πανικό και, κυρίως, μια εξοργιστική απραξία έξι ολόκληρων χρόνων. Ιδού ένα απλό τεστ. Ψάξτε στην επίσημη ιστοσελίδα του ΥΠΑΑΤ, από την ηγεσία του οποίου έχουν περάσει τέσσερις υπουργοί. Θα βρείτε όλες κι όλες μόλις 3-4 φευγαλέες αναφορές τους στην επίμαχη συμφωνία Mercosur, πριν από την υπερψήφισή της:
15/7/ 2019: Λίγες μέρες μετά τον σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησης Μητσοτάκη, ο τότε υπουργός Μάκης Βορίδης, με αφορμή τη συμμετοχή του στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε. επισημαίνει την ανάγκη εκπόνησης «μελέτης για τη σωρευτική επίδραση των παραχωρήσεων» στο πλαίσιο της συμφωνίας Mercosur.
17/11/ 2020: Σε συμβούλιο υπουργών της Ε.Ε. η τότε υφυπουργός Φωτεινή Αραμπατζή ανέφερε ότι «δεν μπορούν να ισχύουν άλλα, αυστηρότερα standards για τους Ευρωπαίους αγρότες και άλλα για τους αγρότες των χωρών Mercosur» και θύμισε τις αρνητικές συνέπειες της κατάργησης του συστήματος των τιμών εισόδου για τα οπωροκηπευτικά σε άλλες συμφωνίες με τρίτες χώρες.
9/4/2025: Ο Κώστας Τσιάρας στο Φόρουμ των Δελφών προειδοποιούσε ότι ενδεχόμενη είσοδος της Ουκρανίας στην Ε.Ε. ή «νέες εμπορικές συμφωνίες τύπου Mercosur μπορεί να οδηγήσουν σε συνολική αναδιάταξη τον πρωτογενή τομέα» (σ.σ. η αναδιάταξη είναι προφανώς ευφημισμός μιας δραματικής επιδείνωσης).
Αυτές είναι όλες κι όλες οι δημόσιες, επίσημες καταγραφές της ενασχόλησης της ηγεσίας του ΥΠΑΑΤ από το 2019 μέχρι τις αρχές αυτού του μήνα για τη συμφωνία Mercosur. Ανεπισήμως, όπως ανέφεραν σε ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.» στις 8/1/2019 («Επιτήδειος ουδέτερος η Ελλάδα για τη συμφωνία Ε.Ε. - Mercosur») βαθείς γνώστες της διαπραγμάτευσης με την τεχνοκρατία της Κομισιόν, η κυβέρνηση δεν έδωσε ποτέ ξεκάθαρη γραμμή στους επιστήμονες και στους υπηρεσιακούς παράγοντες, που αναγκάζονταν πολλές φορές να αυτοσχεδιάζουν στις συναντήσεις με ειδικούς της Ε.Ε., δεν πρόσθεσε τίποτα στα συμφωνημένα από το 2019 ΠΟΠ αγαθά που τίθενται υπό προστασία, ενώ μόλις πριν από λίγους μήνες παρήγγειλε μελέτη η οποία κατέδειξε πάμπολλες βλαπτικές συνέπειες σε δεκάδες αγροτοκτηνοτροφικά προϊόντα, αλλά δεν αποκάλυψε ποτέ το περιεχόμενό της.
Μια αδρή απαρίθμηση των «πεδίων κινδύνου» για τα ελληνικά προϊόντα περιλαμβάνει τα εξής:
● Το διμερές εμπόριο Ε.Ε. - Mercosur ξεπερνά τα 110 δισ. τον χρόνο –ελάχιστα πλεονασματικό υπέρ των τεσσάρων χωρών της Λατινικής Αμερικής– αλλά η συμβολή της Ελλάδας σε αυτό είναι ελάχιστη. Το 2023, ο όγκος του εμπορίου της χώρας με τις δύο μεγαλύτερες της Mercosur, Βραζιλία και Αργεντινή, ήταν 770 εκατ. (με τις άλλες δύο χώρες τα μεγέθη είναι ασήμαντα). Δηλαδή μόλις 0,007% του συνολικού εμπορίου Ε.Ε. - Mercosur!
Εμπορικό έλλειμμα
● Ωστόσο, το εμπορικό έλλειμμα εις βάρος της Ελλάδας με τις δύο χώρες είναι τεράστιο: η Ελλάδα εξάγει μόλις 124 εκατ. και εισάγει 639 εκατ. ευρώ! Και από αυτές τις λιγοστές εξαγωγές, μόλις 34 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν σε αγροτικά προϊόντα. Αντιθέτως, Βραζιλία και Αργεντινή τροφοδοτούν την Ελλάδα σχεδόν 15πλάσιας αξίας αγροτικά προϊόντα, από καφέ και προϊόντα καπνού μέχρι ζωοτροφές.
● Η δομή της συμφωνίας περιορισμού των δασμών στα αγροτικά προϊόντα αφορά άμεσα και βλαπτικά κυρίως προϊόντα που παράγει –ή μπορεί να παράγει– σε επάρκεια η Ελλάδα: πουλερικά, μέλι, ρύζι, καλαμπόκι, ζάχαρη, λεμόνια, κρασιά, σταφύλια, πεπόνια, καρπούζια, αβοκάντο κ.ά. Ο κύριος κίνδυνος για τα ελληνικά προϊόντα δεν είναι τόσο οι φθηνές εισαγωγές από Mercosur στην εγχώρια αγορά, όσο ο εκτοπισμός τους στην ευρωπαϊκή αγορά.
● Η διαφορά του κόστους παραγωγής μεταξύ Ελλάδας και χωρών Mercosur είναι τεράστια, πρωτίστως λόγω της εδώ χωρικής στενότητας έναντι των αχανών εκτάσεων που διαθέτουν Αργεντινή και Βραζιλία, περιλαμβανομένου και του διαρκώς αποψιλούμενου πνεύμονα της γης, του Αμαζόνιου.
● Στην πτηνοτροφία, στην οποία η Ελλάδα είναι αυτάρκης σχεδόν 100%, με ετήσια παραγωγή 250.000 τόνων, στην Ε.Ε. θα εισάγονται από τον πρώτο χρόνο της συμφωνίας αδασμολόγητοι 180.000 τόνοι.
● Στο καλαμπόκι, έναντι 1,3 εκατ. τόνων εγχώριας παραγωγής, θα εισάγονται από τη Mercosur στην Ε.Ε. αδασμολόγητοι –και φυσικά γενετικά τροποποιημένοι– 1 εκατ. τόνοι.
● Η Ελλάδα που παράγει 25.000 τόνους μέλι, περίπου το 10% όλης της Ε.Ε., θα έχει να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό 45.000 αδασμολόγητων τόνων από Mercosur και με τη «σφραγίδα» της πιο πράσινης περιοχής του πλανήτη.
● Στο αποφλοιωμένο ρύζι, που η χώρα μπορεί να εξάγει στην Ε.Ε. τους 100.000 από τους 160.000 τόνους που παράγει κάθε χρόνο, στην πρώτη πενταετία της συμφωνίας θα έχει να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό των 60.000 τόνων από Mercosur.
● Απόλυτα εκτεθειμένη είναι και η πολλαπλώς πληγείσα εγχώρια και εντελώς απροστάτευτη παραγωγή εσπεριδοειδών.
● Τέλος, η εγχώρια κτηνοτροφία, βυθισμένη στη χειρότερη κρίση εδώ και δεκαετίες, αντιμέτωπη με τον κίνδυνο δραματικής συρρίκνωσης λόγω ζωονόσων αλλά και σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ, θα πιεστεί σημαντικά από τις εισαγωγές της υψηλής ποιότητας, λόγω παράδοσης και γεωμορφολογίας, αργεντίνικης κτηνοτροφικής παραγωγής. Αλλωστε, αν ακριβώς γι’ αυτό ανησυχεί η κραταιά της διεθνούς αγοράς κρέατος Γαλλία, τι θα έπρεπε να κάνει η Ελλάδα, με το εγχώριο κρέας σε απαγορευτικές για τα περισσότερα νοικοκυριά τιμές;
