"Η «Νυχτερινή Εφημερία» της Κεντροαριστεράς" έγραψε ο Σπύρος Γεωργάτος (tvxs.gr, 10.4.2026)

 ...............................................................

Η «Νυχτερινή Εφημερία» της Κεντροαριστεράς

έγραψε ο Σπύρος Γεωργάτος (tvxs.gr, 10.4.2026)

Η «Νυχτερινή Εφημερία» (Late Shift, Heldin στο πρωτότυπο) είναι μια ταινία που γυρίστηκε από την Ελβετή σκηνοθέτη και σεναριογράφο Petra Volpe και κυκλοφόρησε το 2025. Το φιλμ αφηγείται την εφιαλτική καθημερινότητα μιας αφοσιωμένης νοσοκόμας σε ένα υποστελεχωμένο νοσοκομείο.

Άλλο βέβαια να το περιγράφεις σε ένα κείμενο, και άλλο να το βλέπεις. Ο ρυθμός της αφήγησης κόβει τη ανάσα και δεν μπορεί κανείς να τον παρακολουθήσει, εκτός εάν έχει καταλάβει το βασικό: το ότι ο παράδεισος της «Φιλελεύθερης Δημοκρατίας» είναι ένα παραμύθι, που δεν έχει καμιά σχέση με τη σκληρή κοινωνική πραγματικότητα.

Ας γίνω πιο συγκεκριμένος. Παραπονιόμαστε (ευγενικά και πολιτισμένα) ότι μας λείπουν οι θεσμοί, τα μέσα, οι πόροι. Και δεν είναι ψέματα. Αλλά μας λείπει, πρώτα από όλα, κάτι άλλο, πιο θεμελιώδες: οι πολιτικές που τοποθετούν τις ανθρώπινες ανάγκες πάνω από τα κέρδη.

Αν δεν κατανοήσουμε αυτή την απλή αλήθεια, αρχίζουν να μας παραμυθιάζουν οι διάφορες ψυχολογικές, ηθικιστικές ή ψευδοπολιτισμικές ερμηνείες για τα κακώς κείμενα, που προφανώς δεν έχουν (ή έχουν πολύ θολό) πολιτικό «δια ταύτα».

Έλλειψη ενσυναίσθησης, λένε μερικοί, λες και το νοιάξιμο για τους άλλους είναι κάτι που έρχεται από τον ουρανό· μια τάση ανυπακοής και μια παράδοση πελατοκρατίας, που έλκουν την καταγωγή από τα χρόνια της τουρκοκρατίας, ισχυρίζονται κάποιοι άλλοι· χαμηλό μορφωτικό επίπεδο και πολιτική διαπαιδαγώγηση, διατείνονται οι πιο εστέτ …

Να όμως που ο εργασιακή βαρβαρότητα και η απανθρωπιά υπάρχουν ακόμη και στην ευημερούσα Ελβετία! Να που, και εκεί, την κατάσταση διασώζουν τελικά οι άνθρωποι που έχουν υψηλή κοινωνική συνειδητότητα. Συνειδητότητα που αναπτύσσεται με την κοινωνική τριβή και την γείωση στα προβλήματα της καθημερινότητας. Γιατί έτσι μόνο αναδεικνύεται η αξία της ανθρώπινης ζωής και η σημασία του συνανήκειν.

Η αντίθεση Κεφάλαιο-Εργασία απουσιάζει από το σκεπτικό ακόμα και των λεγόμενων προοδευτικών κομμάτων, γιατί όλα αυτά θεωρούνται πλέον τελειωμένα, παλιομοδίτικα, αντιπαραγωγικά. Κι έτσι, διολισθαίνουμε σε μηχανιστικές ερμηνείες, που εξισώνουν τη Δημοκρατία με έναν αλγόριθμο «ρυθμίσεων» και «κανόνων». Εν τω μεταξύ, μέχρι να λύσουν όλα μας τα προβλήματα οι συνταγματολόγοι (ή το ΑΙ), ισχύει αυτό που λέει ο «Καραγκιόζης»: μας κοιτάει ο Χάρος και του τρέχουνε τα σάλια…

Για του λόγου το αληθές, ας συγκρίνει κανείς την (τεχνικά άψογη) παρέμβαση του Ευάγγελου Βενιζέλου στο ΒΗΜΑ για το ζήτημα των υποκλοπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ με όσα αναφέρονται στο άρθρο «Γιατί πέφτει η Κεντροαριστερά; (στην παγίδα του Κέντρου)» που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο tvxs.

Ο Βενιζέλος ασκεί κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη από τη σκοπιά του ειδικού (ή, στην καλύτερη περίπτωση, του σοφού πολιτικού), υπαινισσόμενος εμμέσως πλην σαφώς ότι μια «ενάρετη» διακυβέρνηση σοσιαλδημοκρατικού τύπου θα αντιμετώπιζε αποτελεσματικά όλα τα δεινά μας. Το άρθρο όμως της Μόνικας Αρτινού υπογραμμίζει ότι όλες οι λύσεις που έχει προτείνει μέχρι τώρα η ευρωπαϊκή Κεντροαριστερά αποδεικνύονται ατελέσφορες και προβληματικές: «Τα κόμματα με ρίζες στα συνδικάτα και την βιομηχανική εργατική τάξη δεν επεξεργάστηκαν ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο που να αντιμετωπίζει προβλήματα της εποχής όπως η αυτοματοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη και το μέλλον της εργασίας», λέει, εξηγώντας ταυτόχρονα γιατί η επιρροή των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων διαρκώς μειώνεται.

Φοβάμαι ότι και αυτή ακόμη η διατύπωση είναι υπερβολικά «ευγενική» και «πολιτισμένη». Η έννοια του «κοινωνικού συμβολαίου» έχει την ηλικία του Jean-Jacques Rousseau. Εις τα καθ’ ημάς, την επικαιροποίησε και τη διέδωσε ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος της προσέδωσε τον χαρακτήρα ενός «New Deal». Στην πρώτη κυβερνητική του θητεία, το ΠΑΣΟΚ εισήγαγε πράγματι ορισμένους θεσμικούς νεωτερισμούς και επιχείρησε μια ευρείας κλίμακας αναδιανομή, που ανακούφισε τους εργαζόμενους. Όμως, πόσο γρήγορα όλα αυτά εκτροχιάστηκαν, αναστράφηκαν, μετατράπηκαν στο αντίθετό τους! Ακόμα και η εμβληματικότερη των μεταρρυθμίσεων, το ΕΣΥ, υπονομεύθηκε από τις επόμενες κυβερνήσεις και κατέληξε σε κατάσταση «Νυχτερινής Εφημερίας».

Αλλά ας μην παρασυρθούμε σε μια πολιτικίστικη φλυαρία. Αρκεί να κοιτάξουμε τα παιδιά στα μάτια και τον εαυτό μας στον καθρέφτη. Όταν έρχονται γιορτές, όπως τώρα το Πάσχα, η πραγματικότητα των κοινωνικών ανισοτήτων, της στέρησης, της φτώχειας, της ματαίωσης των ονείρων, γίνεται ιδιαίτερα αισθητή. Κι εκεί ακριβώς είναι που δεν μπορεί πια να παριστάνουμε τους «ρεαλιστές», τους «μετριοπαθείς», τους «υπεράνω».

Πάσχα, άλλωστε, θα πει «διάβαση» στα εβραϊκά. Ας διαβεί λοιπόν η Αριστερά το ποτάμι για να φτάσουμε κάποτε στην άλλη όχθη. Τι άλλο να πεις, μέρες που είναι; Τη λέξη «Ανάσταση» δεν τολμάμε πλέον να τη βάλουμε στο στόμα μας…