"An Ancient Song" - Louis Tillett & Charlie Owen (From "Midnight Rain", 1995 & youtube, 27.10.2015)

 .............................................................

"An Ancient Song" - Louis Tillett & Charlie Owen

From "Midnight Rain", 1995

"H αλμυρή λίμνη" ποίημα του Yvan Goll (1891 - 1950) Μετάφραση: Δ. Π. Παπαδίτσας Πηγή: Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου (επιμ.), δεν άνθησαν ματαίως, Ανθολογία Υπερρεαλισμού, Νεφέλη 1980.

 ...............................................................

                 Yvan Goll (1891-1950)

"H αλμυρή λίμνη"

Το φεγγάρι γλείφει σα χειμωνιάτικο ζωο το αλάτι των χεριών σου,

Μα τα μενεξεδένια μαλλιά σου αφρίζουν σαν ένας θάμνος κουφοξυλιάς,

Που μέσα του κραυγάζει ο μικρός έμπειρος μπούφος.

Ιδού για μας χτισμένη η ζηλεμένη ονειροπολιτεία,

Που οι δρόμοι της είναι μαύροι και άσπροι.

Συ περπατάς πάνω στο σπιθοβόλο χιόνι της ελπίδας,

Για μένα στήνονται τα σίδερα της σκοτεινής γνώσης.

Κατάντικρυ στον ουρανό είναι τα σπίτια με κιμωλία ζωγραφισμένα

Κι οι πόρτες τους από χυτό μολύβι·

Ψηλά μονάχα κάτω απ’ την κορφή φυτρώνουν κίτρινα κεριά

Σαν πρόκες σε αναρίθμητες νεκρόκασσες.

Όμως σε λίγο θα `μαστε στην αλμυρή λίμνη.

Εκεί τα παγοπούλια μας παραμονεύουν με τα μακριά τους ράμφη.

Που όλη τη νύχτα με γυμνά χέρια τα παλεύω,

Πριν από μας τα ζεστά πούπουλά τοςυ ετοιμάζουν τη φωλιά.

Μετάφραση: Δ. Π. Παπαδίτσας

Πηγή: Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου (επιμ.), δεν άνθησαν ματαίως, Ανθολογία Υπερρεαλισμού, Νεφέλη 1980.

"Mercy, mercy, mercy "· Cannonball Adderley (youtube, 24.8.2016)

 ..............................................................

Mercy, mercy, mercy · Cannonball Adderley

Composer Lyricist: Josef Zawinul

(youtube, 24.8.2016)

"Το κατώγι" ποίημα του Γιώργη Παυλόπουλου (1924-2008) (εκδ. Κίχλη, 2017)

 ..............................................................

              Γιώργης Παυλόπουλος (1924 - 2008)

Το κατώγι

Μνήμη του Μακρυγιάννη

Στον Ποιητή Γιώργο Σεφέρη

Βρεθήκαμε κλεισμένοι τότε με τον Ποιητή σ’ ένα παλιό σπίτι

κι άρχισα πάλι να ψάχνω για κάτι χαρτιά ενός δικού μας

που γύρευε Δικαιοσύνη

ακούγοντας ολοένα τη φωνή του να λιγοστεύει χωρίς να παραδίνεται

τη φωνή του ν’ αντέχει όσο είναι ο κόσμος τούτος κι ακόμη

όταν κανένας πια δε θα υπάρχει.

Ήταν σκοτεινά κι ανάβοντας το λυχνάρι για να φωτιστούμε

είδα μια κασέλα και την άνοιξα με την τρεμούλα της ελπίδας

όμως δε βρήκα τίποτε, μονάχα σκόνη από φθαρμένα

πράγματα που έλιωναν και τά ’τρωγε ο καιρός

και μια πιστόλα φυλαγμένη στο βάθος· δοκίμασα θαρρώ να την κρατήσω.

Ο αγέρας κατεβαίνοντας από το κάστρο δαιμόνιζε το σπίτι

και στο κατώγι θά ’λεγες πως κάποιος ξεκάρφωνε τους νεκρούς

χώμα και κόκαλα. Έπειτα ησυχία. Και πάλι ο αγέρας

σαν ποδοβολητό αλόγου κοντά στον τοίχο του περιβολιού

έφευγε ξαναγύριζε και ξαφνικά πηδώντας το λάκκο του ονείρου μου

μπήκε στην αυλή, ακούστηκαν στις πλάκες καθαρά τα πέταλά του

πέρασε τα χαγιάτια κι ανέβηκε τριποδίζοντας τη σκάλα.

Σπρώχνοντας τότε την πόρτα στάθηκε ανάμεσά μας

λυτό ξεκαπίστρωτο λαχανιάζοντας ιδρωμένο ένα άσπρο άλογο.

Μας κοίταξε περίλυπο στα μάτια και σηκώνοντας το πόδι

χτύπησε δυνατά στο πάτωμα με την οπλή κι έσπασε το σανίδι.

«Σκύψε, τί βλέπεις;» μου είπε ο Ποιητής

και γονατίζοντας πάνω από το μαύρο άνοιγμα

είδα και γνώρισα κει κάτω πλήθος αλυσοδεμένους

γεμάτο το κατώγι λιωμένα κορμιά που στενάζανε και γύρευαν Δικαιοσύνη.

Έτσι με πήρανε τα κλάματα καθώς ξημέρωνε

και βγήκα κι ακούμπησα στον τοίχο του περιβολιού.

Γύρω μου κανείς. Μήτε ο Ποιητής μήτε το άσπρο άλογο.

Χάραζε η μέρα σκοτεινή. Μονάχα πίσω από τα κυπαρίσσια

το φως ενός σπαθιού κρεμόταν στον αγέρα.

Γιώργης Παυλόπουλος (1924 - 2008)

Απρίλης 1969

Πηγή: Το κατώγι, 1971, Ποιήματα 1943-2008, Κίχλη, 2017.

"Η Κυψέλη που βουλιάζει" έγραψε ο Θωμάς Τσαλαπάτης ("Εφημερίδα των Συντακτών"/"Ανοχύρωτη Πόλη", 3-4.10.2026)

...............................................................

Η Κυψέλη που βουλιάζει

Αυτό που βιώνουμε είναι βιασμός. Μια βρόμικη αλλοίωση των ζωών, της κουλτούρας της πόλης, του αττικού τοπίου, της μακράς και της βραχείας ιστορίας της

έγραψε ο Θωμάς Τσαλαπάτης ("Εφημερίδα των Συντακτών"/"Ανοχύρωτη Πόλη", 3-4.10.2026)

Το μετρό περνάει κάτω από την πόλη μας κόβοντας τις ρίζες των κατοικιών. Η πόλη αυτή είναι μια πλημμύρα ανθρώπων. Γεμάτη. Διαρκώς γεμάτη. Τα μέσα μεταφοράς τη διασχίζουν αλλά δεν την εξυπηρετούν.

Πάρε το 224 ή το 022 ένα τυχαίο μεσημέρι και θα καταλάβεις τι σημαίνει να εξευτελίζεσαι μέσα από την πιο καθημερινή δραστηριότητα. Εδώ είμαστε πεσμένοι ο ένας πάνω στον άλλο και προσπαθούμε να τα βγάλουμε πέρα. Οταν έγινε γνωστό πως θα ξεκινήσει νέα γραμμή του μετρό πολλοί χαμογέλασαν. Οι πιο πολλοί -σχεδόν όλοι- ειρωνικά. Η εμπειρία βλέπετε. Πολλοί είπαν πως το έργο αυτό δεν θα γίνει ποτέ, πως ολόκληρη η περιοχή θα μετατραπεί σε ένα ατελείωτο γιαπί για χρόνια. Η Κυψέλη άλλωστε (όπως και πολλές περιοχές της Αθήνας) είναι ένας ασθενής με τον θώρακα μονίμως ανοικτό για διαφορετικές επεμβάσεις: καλώδια, φυσικό αέριο, παροχές. Και ο ασθενής μονίμως ξαπλωμένος.

Οσοι μεγαλώσαμε εδώ θυμόμαστε αυτόν τον θόρυβο που συνεχίζει. Ηταν τα τρυπάνια και τα Black & Decker της αντιπαροχής. Στο πάνω μέρος της Κυψέλης ολόκληρες γειτονιές μετατράπηκαν σε απρόσωπες προθήκες ανθρώπων. Θυμάμαι την οικοδομή απέναντι από το σπίτι μου να κοπανάει αμείλικτα ενώ έδινα πανελλήνιες και προσπαθούσα να διαβάσω, σαν ο ήχος της άχρηστης γνώσης να είχε βρει εδώ τη σωστή του τονικότητα. Τα τρυπάνια συνεχίζουν και σήμερα. Είναι οι ατελείωτες επιδιορθώσεις της Airbnb μεταμόρφωσης. Διαμερίσματα που αδειάζουν, που γίνονται εύχρηστα για βιαστική χρήση. Βολικά και απρόσωπα, ροκανίζοντας τον κοινωνικό δεσμό της γειτονιάς. Μαθαίνεις όμως να ζεις εδώ. Παρά το γεγονός πως η πόλη χτίστηκε στραβά, δομήθηκε πάνω σε ρέματα και χειμάρρους από μεθυσμένους εργολάβους και μεγαλομανείς μηχανικούς. Ετσι τη βρήκαμε την πόλη και την κατοικήσαμε.

Τις τελευταίες εβδομάδες οι ρίζες των σπιτιών κόβονται από την έλλειψη σχεδίου. Τοίχοι στραβώνουν, κτίρια κουνιούνται, υπόγεια πλημμυρίζουν. Ολα μοιάζουν με τα πρώτα καρέ ενός αυτοκινητικού δυστυχήματος σε αργή κίνηση. Γιατί η μαλακία -το ξέρεις- θα γίνει. Και οι γείτονές μου, λίγο πιο κάτω από εκεί που μένω, τρέμουν και οργίζονται κάθε φορά που ακούν τις δηλώσεις του υφυπουργού Υποδομών. Νιώθουν κοροϊδία, γελοιότητα, σαν να τους λερώνει μια βρόμα προφορική. Ανθρωποι που ζούσανε εδώ μια ζωή, άνθρωποι που με το ζόρι καταφέρνουν να συμπληρώσουν τα χρήματα για να πληρώσουν το ενοίκιο του μήνα και κάποιοι που δανείστηκαν από χίλιες μπάντες και θα ξεχρεώνουν μια ζωή για ένα σπίτι σε ένα κτίριο που τώρα κουνιέται και αύριο μπορεί να πέσει.

Τα σπίτια είναι παλιά, δεν αντέχουν στην ανάπτυξη. Λίγο-πολύ αυτό ήταν το ρεζουμέ από τα σχόλια του υφυπουργού πριν από μερικές εβδομάδες σε τηλεοπτική συνέντευξη που παραχώρησε. Υπενθυμίζοντάς μας πως δεν υπήρξε ποτέ πιο τοξική και πιο ταξική κυβέρνηση που να έχει περάσει από αυτή τη χώρα. Ακόμα και το σπίτι σου σε αυτή τη συνθήκη μπορεί να είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια, κάτι αδιάφορο σε έναν κακόγουστο και χυδαίο σχεδιασμό ηλίθιων ανθρώπων που δεν μπορούν να καταλάβουν τι σημαίνουν οι ανθρώπινες ζωές, η καθημερινότητα, οι κοινότητες.

Αυτό που βιώνουμε είναι βιασμός. Από την Κυψέλη μέχρι το Ελληνικό και από τον εξευγενισμό των γειτονιών μέχρι το άδειασμα του κέντρου. Μια βρόμικη αλλοίωση των ζωών, της κουλτούρας της πόλης, του αττικού τοπίου, της μακράς και της βραχείας ιστορίας της. Μια επέλαση των κατσαπλιάδων που στη λαίμαργη πορεία τους δεν διστάζουν να βυθίσουν κτίρια, να φράξουν πλατείες, να βιάσουν τον συλλογικό ορίζοντα. Χωρίς σχέδιο, χωρίς πρόληψη, χωρίς μέριμνα.

Γιατί αυτό που ορίζουν ως ανάπτυξη δεν είναι τίποτα άλλο από ένα καρκίνωμα και τα κτίρια που τρίζουν στην Κυψέλη μία από τις πολλές μεταστάσεις του.

"Nature Boy" · Ella Fitzgerald · Joe Pass / Released on: (1976-01-01) & youtube (30.7.2018)

 ..............................................................

"Nature Boy" · Ella Fitzgerald · Joe Pass


There was a boy
A very strange, enchanted boy
They say he wandered very far, very far
Over land and sea
A little shy and sad of eye
But very wise was he

And then one day
A magic day he passed my way
And while we spoke of many things
Fools and kings
This he said to me
"The greatest thing you'll ever learn
Is just to love and be loved in return"

"The greatest thing you'll ever learn
Is just to love and be loved in return"

Released on: (1976-01-01) & youtube (30.7.2018)

"Η χρεοκοπία της κριτικής" έγραψε ο Στάθης Τσαγκαρουσιάνος (www.lifo.gr, 3.10.2026)

 ..............................................................

Η χρεοκοπία της κριτικής

Η παρακμή του κριτικού λόγου δεν ήρθε από τη μια μέρα στην άλλη― είναι προϊόν μιάς άνευ προηγουμένου διαπλοκής που έδεσε κόμπο ένα ολόκληρο έθνος.

έγραψε ο Στάθης Τσαγκαρουσιάνος (www.lifo.gr, 3.10.2026)

ΠΟΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ, σε συζητήσεις, τυχαίνει να βρεθώ μπροστά σε κάποιον που σχεδόν παραληρεί από αγανάκτηση για την κακότητα ενός έργου τέχνης. «Γιατί δεν το γράφεις;», του λέω. «Είμαι διατεθειμένος να το δημοσιεύσω».

―Α, δεν μπορω. Τον ξέρω (τον δημιουργό) χρόνια… Ποιός αντέχει τη μίρλα του… κ.λπ.

Δεν περνάνε λίγες μέρες και ο αγανακτισμένος δημοσιεύει στη στήλη του έναν δειλό διθύραμβο για το έργο τέχνης που τον αγανάκτησε.

Πιστεύω ότι η κριτική έχει χρεοκοπήσει στην Ελλάδα, σχεδόν σε όλους τους τομείς ― πολιτική, Τέχνες, εστίαση― για μια σειρά λόγων. Και δεν μιλώ για την ανεπαρκή κριτική που δεν ξέρει να αναγνωρίζει το πρώτο από το δεύτερο― τέτοια πάντα υπήρξε, είναι δείγμα αμορφωσιάς, όχι ανηθικότητας. Ούτε μιλώ για όσους μέσα στα χρόνια απέκτησαν εμμονικά γούστα και πάθη, που όσο νάναι τους στερούν την διαύγεια της ματιάς. Μιλάμε για όσους βλέπουν το κακό και το αποσιωπούν.

Αυτή η χρεοκοπία δεν ήρθε από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι προϊόν μιας άνευ προηγουμένου διαπλοκής που έδεσε κόμπο ένα ολόκληρο έθνος ―σαν κάτι χωριά που όλοι βιάζουν τα παιδιά τους και δεν μιλάει κανείς. Και βεβαίως δεν εξαιρούμε τον εαυτό μας.

Ιδού οι λόγοι που αναγνωρίζω ότι οδήγησαν ως εδώ:

1. Οι δημοσιογράφοι δεν αμείβονται καλά. Έτσι έχουν ανάγκη τα κεράσματα, τις προσκλήσεις, τα δωρεάν ταξίδια κ.λπ. Ορισμένοι αποκτούν με τον καιρό την ψυχολογία του τζαμπατζή: όσο πιο πολυτελές το «κέρασμα», τόσο πιο παθιασμένο το γράψιμο. Ακραία εκδοχή κεράσματος: να σε προσλαμβάνει η κυβέρνηση ως σύμβουλο, ενώ ταυτόχρονα εργάζεσαι στα μέσα.

2. Η πόλη είναι μικρή και γνωρίζονται όλοι μεταξύ τους. Θέλουν να μη τους βγαίνει ξινή μια έξοδος, όταν πέφτουν πάνω σε εκείνον που έκριναν αυστηρά.

3. Επειδή οι δημοσιογράφοι δεν κάνουν ρεπορτάζ, απλώς δημοσιοποιούν αυτό που οι «πηγές» τούς εγχειρίζουν (διαμοιράζοντάς το κυκλικά, για να είναι όλοι ευχαριστημένοι). Φροντίζουν λοιπόν να τα έχουν καλά με τις πηγές (κάτι μέγαιρες συνήθως που πουλάνε φύκια, ή «υπεύθυνοι δημοσίων σχέσεων» γενικώς). Έτσι η ομερτά συναντά τη νωθρότητα σε έναν εναγκαλισμό, που θα τον έλεγες και διαπλοκή.

4. Η οικονομική δυσπραγία των μέσων έχει επιτρέψει στη διαφήμιση να επιβάλλει επιλεκτικές αποσιωπήσεις «για να μη θιγεί ο πελάτης». Είτε αυτός είναι ένα ταβερνάκι που ψήνει σάπιες μπριζόλες, είτε είναι μια Τράπεζα γεμάτη αποσιωπημένα σκάνδαλα, είτε μια διεφθαρμένη κυβέρνηση. Δεν είναι ίδιας έντασης η απαξία (η πολιτική είναι η μεγαλύτερη διότι θίγει την βασική αποστολή της δημοσιογραφίας που είναι ο έλεγχος της εξουσίας)― είναι όμως απαξία και στις τρεις περιπτώσεις.

5. Οι περισσότεροι σημερινοί εκδότες αντιμετωπίζουν τα media ως πάρεργο- επιχειρούν κυρίως αλλού. Έχουν σκελετούς στην ντουλάπα τους και χρησιμοποιούν τη δημοσιογραφία ως μοχλό πίεσης. Αφ΄ενός προωθούν τα (μεγάλα) συμφέροντά τους, αφ' ετέρου ντιλάρουν με την κυβέρνηση: Με αφήνεις ήσυχο, σε αγιογραφώ νυχθημερόν. Και η κυβέρνηση, ευγνωμονούσα, τους επιδαψιλεύει με νέες εύνοιες.

6. Οι πλείστοι από τους «μη συστημικούς» κριτικούς, που σήμερα σφαδάζουν απο ηθική αγανάκτηση, το βουλώνουν όταν η δική τους παρέα (ή χειρότερα: το δικό τους κόμμα) γίνει κυβέρνηση και Σύστημα. Αποδεδειγμένο. Οπότε ακόμη κι οι ορθές τους κρίσεις, σήμερα, ξέρεις ότι είναι προϊόν στρεψοδικίας.

7. Yπάρχει κι ένας λόγος, κάπως συμπαθητικός. Σε μια χώρα χαμηλών επιδόσεων, που π.χ. η καλλιτεχνική παραγωγή δεν είναι και για χόρταση, όταν βλέπεις κάποιον να προσπαθεί φιλότιμα, χωρίς να τα καταφέρνει πάντα, θες να κάνεις ότι δεν είδες το στραβοπάτημα, δεδομένου ότι υπάρχουν πολύ χειρότερα ένα γύρω.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ (και άλλους ίσως που μου διαφεύγουν), φτάσαμε σε ένα στάδιο που η επίσημη κριτική είναι νεκρή, σε όλα τα επίπεδα. Φυτοζωεί, ένθεν κακείθεν, σε λίγες φωνές που παρότι θα μπορούσαν να εξαγοραστούν, δεν εξαγοράστηκαν.

Στην αντίπερα όχθη, στην ανεπίσημη χάβρα των social media, οι τολμηρές, ελεύθερες φωνές πνίγονται μέσα στις κραυγές, τις απειλές και τις κατάρες του πλήθους ή των μισθοφόρων.

Κι έτσι, μεταξύ επίσημης σιωπής και ανεπίσημης τσιρίδας, το κακό ταβερνάκι, το κακό βιβλίο, η κακή παράσταση, η κακή Τράπεζα, η κακή κυβέρνηση μένουν οι μοιραίοι κυρίαρχοι του παιχνιδιού σε ένα μοιραίο κράτος.

«ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΞΟΡΙΑΣ» ποίημα του Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898 – 1956) Από τα «ΠΟΙΗΜΑΤΑ» (μτφ. Μάριος Πλωρίτης, εκδ. «Θεμέλιο», 2000)

 ..............................................................

Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898 - 1956)

«ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΞΟΡΙΑΣ»

 

   Ι

Μη φυτεύεις ούτε καρφί στον τοίχο.

Στην καρέκλα πέτα το σακάκι σου.

Γιατί να σκοτιστείς για τέσσερις ημέρες;

Αύριο θα γυρίσεις πίσω.

 

Άσε και το δεντράκι απότιστο.

Γιατί να φυτεύεις δέντρα τώρα;

Πριν φτάσει το μπόι του σκαλοπατιού

χαρούμενος θα φύγεις από δω.

 

Χώνε ως τη μύτη το καπέλο σαν συναντάς ανθρώπους!

Γιατί να ξεφυλλίζεις ξένες γραμματικές;

Το μήνυμα που πίσω θα σε προσκαλεί

θα ‘ναι γραμμένο σε γλώσσα που γνωρίζεις.

 

Καθώς ο ασβέστης μαδάει απ’ το ταβάνι

(μην κάνεις τίποτα για να τον σταματήσεις!)

έτσι θα γκρεμιστεί της βίας ο φράχτης

που ορθώθηκε στα σύνορα

ενάντια στη Δικαιοσύνη.

 

   ΙΙ

Κοίτα στον τοίχο το καρφί που φύτεψες.

Πότε, λοιπόν, θαρρείς πως θα γυρίσεις πίσω;

Θέλεις να μάθεις τι κατάβαθα σκέφτεσαι για σένα;

Μέρα τη μέρα

για την Απελευθέρωση δουλεύεις,

γράφεις στην κάμαρά σου καθισμένος.

Θέλεις να μάθεις για τη δουλειά σου;

Κοίτα στην άκρια της αυλής την καστανιά

που, τώρα δα, ένα σταμνί νερό την πότισες!

 

                                                                (1937)

                         (Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898 – 1956)

Από τα «ΠΟΙΗΜΑΤΑ» (μτφ. Μάριος Πλωρίτης, εκδ.

«Θεμέλιο», 2000)  

 

"Laurens Walking" · Angelo Badalamenti "The Straight Story" Directed by David Lynch (1999) (Original Motion Picture Soundtrack)

 ...............................................................

"Laurens Walking" · Angelo Badalamenti 

"The Straight Story"   Directed by David Lynch (1999) (Original Motion Picture Soundtrack)

"ΣΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ" ποίημα του Νίκου - Αλέξη Ασλάνογλου (1938 - 1996) Από την ποιητική συλλογή "Ποιήματα της τελευταίας άνοιξης" και τον "Δύσκολο Θάνατο" (εκδ. "Εγνατία", 1978)

 ..............................................................

Νίκος - Αλέξης Ασλάνογλου (1931 - 1996)

"ΣΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ"

Σ' αυτό το φθινοπωρινό ξενοδοχείο, έγραφες

που αγαπηθήκαμε τα περασμένα χρόνια

γυρίζω πάλι στις ταράτσες του και σκέφτομαι

βλέποντας φώτα εργοστάσια μες στη συννεφιά

πόσο το πεθαμένο αίσθημα επιζεί

ανήμπορο για μια σταγόνα αίμα

Κι όμως δεν λυπάμαι τα εργοστάσια, δεν τα σκέφτομαι

δε με μεθούνε πια το απόβραδο οι μηχανές

ούτε και η μνήμη σου, ξέθωρη πια πάνω στα τζάμια

Μόνο τον γείτονά μου, αυτόν δεν τον ξεχνώ

φυματικός και συνταξιούχος έμπορας

κρεμάστηκε στα δέντρα αυτά

                                                      άνοιξη 1951

Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου (1938 - 1996)

Από την ποιητική συλλογή "Ποιήματα της τελευταίας άνοιξης" και τον "Δύσκολο Θάνατο" (εκδ. "Εγνατία", 1978)

"Η αλαζονεία ως ιδεολογία" έγραψε ο Κύρκος Δοξιάδης ("Εφημερίδα των Συντακτών", 29.9.2026)

 ...............................................................

               Η αλαζονεία ως ιδεολογία

έγραψε ο Κύρκος Δοξιάδης ("Εφημερίδα των Συντακτών", 29.9.2026)

Η τεράστια λαϊκή δυσαρέσκεια με την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η μέχρι το 2023 αξιωματική αντιπολίτευση έχει διαλυθεί, είναι απολύτως αναμενόμενο να αποτελεί το διηνεκές κοινωνικό υπόβαθρο για το αίτημα οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης να μπορέσουν κάπως να συνεργαστούν. Εχω γράψει αρκετά άρθρα προσπαθώντας να εξηγήσω τους αντικειμενικούς και υποκειμενικούς λόγους για τους οποίους τούτο το αίτημα είναι ούτως ή άλλως εξωπραγματικό. Δεν παύω όμως να το κατανοώ ως έκφραση κοινωνικής απόγνωσης και πολιτικής αγωνίας.

Και για αυτόν τον λόγο, θα ξεκινήσω το σημερινό άρθρο με μια τελείως υποθετική αφετηρία. Ας ξεχάσουμε λοιπόν προς στιγμήν ότι η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα είναι –κατ’ ουσίαν αλλά και επισήμως– το κόμμα του «δημοκρατικού καπιταλισμού» και της «υγιούς επιχειρηματικότητας». Ας πιστέψουμε δηλαδή, στο πλαίσιο τούτης της υποθετικής αφήγησης, ότι ο όρος «Αριστερή» στην ονομασία του κόμματος «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη» ανταποκρίνεται στοιχειωδώς στην ιδεολογικο-πολιτική πραγματικότητα. Θα ήταν τότε εφικτή μια συνεργασία μαζί του;

Η απάντηση είναι απλή: Οχι. Και τούτο διότι απλούστατα ο ίδιος ο Τσίπρας δεν δείχνει να επιθυμεί οποιουδήποτε είδους συνεργασία με οιονδήποτε. Το ζήτημα έχει μεριμνήσει προνοητικά να το επιλύσει ήδη από τον τίτλο του κόμματος: ο όρος «Συμπαράταξη» υπονοεί ότι η όποια «συνεργασία» βρίσκεται ήδη εντός του κόμματός του – και ότι κατά συνέπεια όποιος θέλει να «συνεργαστεί» δεν έχει παρά να υποβάλει αίτηση ένταξης στην ήδη υπάρχουσα «Συμπαράταξη».

Επισημαίνω πράγματα τα οποία, καλώς εχόντων των πραγμάτων, θα ήταν αυτονόητα. Φαίνεται όμως πως για πολλούς δεν είναι. Μόνο έτσι εξηγείται το ότι το αίτημα για συνεργασία, από κοινού με την επίρριψη της ευθύνης για την έλλειψη συνεργασίας, συνήθως δεν απευθύνεται στον Τσίπρα και στην ΕΛΑΣ αλλά στους υπόλοιπους. Εν τοις πράγμασι, με άλλα λόγια, το αίτημα για συνεργασία στις περισσότερες περιπτώσεις ισοδυναμεί με το αίτημα οι υπόλοιπες δυνάμεις της αντιπολίτευσης να… αυτοδιαλυθούν ως κόμματα και τα μέλη τους να ενταχθούν στο κόμμα του Τσίπρα. Πρόκειται για μια κατάσταση που αγγίζει τα όρια του παραλογισμού.

Δύσκολο να διεξαχθεί εμπειρική έρευνα για τέτοιου είδους ζητήματα, επομένως μόνο υποθέσεις μπορούμε να διατυπώσουμε. Μια πιθανή αιτία για την προβολή αυτού του παράλογου αιτήματος είναι μια εκτός πραγματικότητας «νοσταλγία», που επιθυμεί μια ως διά μαγείας επαναφορά του παλαιού ισχυρού ΣΥΡΙΖΑ, πάλι με τον Τσίπρα αρχηγό αλλά με διαφορετικό όνομα (ΕΛΑΣ). Τα παράλογα αιτήματα αναμενόμενο είναι να στηρίζονται σε επίσης παράλογες επιθυμίες, αλλά μάλλον θα ήταν σκόπιμο να αναζητήσουμε τις αιτίες σε κάτι που υπό μία έννοια δεν είναι και τόσο παράλογο.

Ο Τσίπρας τον τελευταίο καιρό μάς σοκάρει με την αμετροεπή αλαζονεία του. Πέρα από τον άκρως προσωποπαγή τρόπο με τον οποίο συγκρότησε το νέο κόμμα του και τον συνακόλουθο τρόπο που αντιλαμβάνεται τις «συνεργασίες» που αναφέρθηκε πιο πάνω, υπάρχουν και κάποιες πρόσφατες δηλώσεις του με τις οποίες ξεπερνάει και τον εαυτό του. Για παράδειγμα, στη ΔΕΘ: «Δεν ζητώ δεύτερη ευκαιρία για μένα, αλλά δεύτερη ευκαιρία για τη χώρα». Δήλωση που προφανώς ισοδυναμεί με: «Ζητώ να δοθεί δεύτερη ευκαιρία στη χώρα να έχει εμένα πρωθυπουργό». Και πριν από λίγες μέρες: «Ή εμείς [θα ρίξουμε τον Μητσοτάκη] ή κανείς». Δεν έχει νόημα να σχολιάσουμε την περίπτωσή του χαρακτηρολογικά. Ο Τσίπρας έχει σημαδέψει τη σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία. Από τη σκοπιά της κοινωνικής και πολιτικής ανάλυσης, ως κοινωνικο-πολιτικό φαινόμενο θα πρέπει να αντιμετωπιστεί – ακόμη και ως προς τη συμπεριφορά του.

Προσφεύγοντας σε μια σχηματική διατύπωση, θα λέγαμε πως, όσον αφορά την αλαζονική του συμπεριφορά, ο Τσίπρας «βρίσκει και τα κάνει»… ιδεολογικά. Φαίνεται πως έχει σκόπιμα δημιουργηθεί από τις κυρίαρχες κοινωνικο-πολιτικές και επικοινωνιακές δυνάμεις ένα ιδεολογικό κλίμα που δικαιώνει και καλλιεργεί περαιτέρω την αλαζονεία του Τσίπρα. Το κοινωνικο-πολιτικό καθεστώς το βολεύουν απεριόριστα η περαιτέρω αφάνιση της Αριστεράς και η συσπείρωση (ή «συμπαράταξη») γύρω από έναν κοινωνικο-πολιτικά ακίνδυνο αλαζόνα ηγέτη.

● Ομότιμος καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

"Caravan" · Ella Fitzgerald · Duke Ellington & His Orchestra (recorded 1.1.1957 & youtube 22.11.2018)

 ...............................................................

"Caravan" · Ella Fitzgerald · Duke Ellington & His Orchestra 

From "Ella Fitzgerald Sings The Duke Ellington Song Book"

(recorded 1.1.1957 & youtube 22.11.2018)

"Out Of This World" · John Coltrane Quartet (Released on: 1.7.1962, youtube, 27.7.2018)

 ............................................................

"Out Of This World" · John Coltrane Quartet

(Released on: 1.7.1962, youtube, 27.7.2018)

"ΕΩΘΙΝΟΝ" ποίημα του Βασίλη Ρώτα (1889-1977) ποίημα δημοσιευμένο στο περ. «Ελεύθερα Γράμματα», περίοδος Γ’, τ. 1-2, Γενάρης – Φλεβάρης 1949] Από τον ποιητή και φίλο στο Γιώργο Χ. Θεοχάρη (facebook, 26.9.2026)

 ...............................................................

             Βασίλης Ρώτας (1889 - 1977)

"ΕΩΘΙΝΟΝ"

Ροδοχαράζει η χαραυγή πέτα, κορυδαλέ μου,

πέτα, πουλί, μεσούρανα, χαρούμενα λαλώντα,

τι απόψε ξενυχτίσαμε στης λυγερής τον κόρφο.

Στον ύπνο την αφήσαμε την πολυφιλημένη∙

κοιμάται ροδομάγουλη και ξεπλεκομαλλούσα

και μια γλυκοχαμογελάει, μια γλυκαναστενάζει∙

κι η νεραντζούλα απάνω της τινάζει τον ανθό της.

Βασίλης Ρώτας (1889-1977), ποίημα δημοσιευμένο στο περ. «Ελεύθερα Γράμματα», περίοδος Γ’, τ. 1-2, Γενάρης – Φλεβάρης 1949]

Schubert: Allegretto in C Minor, D. 915 · Grigory Sokolov (Live at Church of San Bernardo, Rabbi / 2019) (youtube, 7.5.2020)

 ...............................................................

Schubert: Allegretto in C Minor, D. 915 · Grigory Sokolov (Live at Church of San Bernardo, Rabbi / 2019)

(youtube, 7.5.2020)

Beethoven: Piano Sonata No. 3 in C Major, Op. 2 No. 3: II. Adagio (Live at Mozart Hall of the Zaragoza Auditorium / 2019) · Grigory Sokolov (youtube, 7.5.2020)

 ...............................................................

Beethoven: Piano Sonata No. 3 in C Major, Op. 2 No. 3: II. Adagio

(Live at Mozart Hall of the Zaragoza Auditorium / 2019) · Grigory Sokolov

(youtube, 7.5.2020)

"Back Door Man" · The Doors (1967) (youtube, 8.11.2014)

 ...............................................................

"Back Door Man" · The Doors (1967)

(youtube, 8.11.2014)

"Μαζική ψυχική διαταραχή, άλογη βία και καταστροφή του νοήματος"

 ...............................................................

"Μαζική ψυχική διαταραχή, άλογη βία και καταστροφή του νοήματος"

έγραψε ο δικηγόρος και φίλος στο fb Δημήτρης Μπελαντής (facebook, 22.9.2026)

Αυτό με τους ηλικιωμένους που σκοτώνονται για τις ξαπλώστρες είναι ένα τελευταίο περιστατικό φαινομενικά παράλογης βίας. Οι μαζικές αυτοκτονίες, τα μαζικά ανθρωποκτόνα εγκλήματα, οι σεξουαλικές επιθέσεις, και μάλιστα σε νέες ιδίως ηλικίες, δείχνουν καθημερινά μια σοβούσα επιθετική πραγματικότητα που κινείται γύρω μας εδώ και χρόνια, και που καμία επιστημονική ένωση η πολιτικό κόμμα δεν θέλει να την πιάσει η να την αγγίξει. Είναι κοινωνικό ταμπού, από τα μεγαλύτερα.

Ούτε καν συστηματικές και στοχευμένες στατιστικές δεν φαίνεται να έχουμε.

Το πρόβλημα της ψυχικής διαταραχής έχει περάσει προ καιρού το στάδιο της ατομικής δυσανεξίας δια των συμπτωμάτων και της ατομικής θεραπείας. Πάρα πολλοί άνθρωποι, πιθανόν η κοινωνική πλειοψηφία πάσχουν λίγο ή πολύ από ψυχικές διαταραχές, με ή και χωρίς έντονα συμπτώματα, και ορισμένοι από αυτούς κάποιαν στιγμή εκρήγνυνται. Οι περισσότεροι δεν φτάνουν ποτέ στον ειδικό, δυστυχώς, χωρίς όμως να είναι και δεδομένο ότι αυτή η γενίκευση των διαταραχών μπορεί να απαντηθεί αποκλειστικά από τους ειδικούς πέραν ίσως μιας μορφής (σαφώς χρήσιμης ) διαχείρισης. Η κοινωνική διάσταση της ψυχικής εξάρθρωσης είναι μια καταβόθρα που ρουφάει τους πάντες.

Και τι μπορεί να σημαίνει μια κατάσταση ατομικής ψυχικής υγείας, όταν γύρω σου συμβαίνει το πανδαιμόνιο, και πρέπει να σώσεις την λειτουργικότητά σου, έστω μέσα στο πανδαιμόνιο, και μην μπορώντας να παρέμβεις αποτρεπτικά σε αυτό;

Το πρόβλημα θα έπρεπε να θεωρείται από τα σοβαρότερα κοινωνικά, πολιτικά προβλήματα της χώρας, αν υπήρχε κυβέρνηση, αντιπολίτευση και δημόσια σφαίρα που να αξίζουν το όνομα τους. Όλοι ασχολούνται ποιος έχει το πιο καλό "αφήγημα" (και η χρήση αυτού του όρου συλλογική ψυχασθένεια δηλώνει - ποιος έχει δηλαδή το καλύτερο μύθευμα, την καλύτερη κοροϊδία, ποιος έχει τον καλύτερο τρόπο να σας εξαπατήσει, αυτή είναι η γνήσια σημασία του "αφηγήματος").

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο ατομικό ψυχικό, χωρίς καθόλου, να υποτιμώ το έργο των ψυχιάτρων και των ψυχολόγων. Έχουμε μια έκρηξη ενδοβολής της οργής, για κοινωνικούς ψυχολογικούς αλλά και ατομικούς βιωματικούς λόγους - δεν υπάρχουν, πιστεύω, στεγανά ανάμεσα στα δύο - και μια έκρηξη της απουσίας ψυχικού νοήματος και συνεκτικής ταυτότητας. Έχουμε την άνωθεν καλλιέργεια ενός ακραίου ναρκισσισμού και ατομικισμού που διαλύει τα εγώ των ανθρώπων. Όλοι μαθαίνουμε ότι είμαστε μια Εικόνα η ένα Προφίλ ή ένα Άβαταρ, τίποτε παραπάνω. Η "επίλυση" της θαμμένης οργής και συνεχούς ματαίωσης είναι τα έξωθεν φαινόμενα ως ακατανόητα εγκλήματα βίας, δολοφονίες η τραυματισμοί χωρίς λόγο, αυτοκτονίες που επίσης μεταθέτουν στον εαυτό την τεράστια συσσωρευμένη οργή.

Επίσης, έχουμε ένα διαρκές παράλογο κυνήγι του χρόνου και ένα βίωμα μετατροπής των ανθρώπων σε Κενταύρους που είναι μισοοργανικά και μισομηχανικά όντα. Έχουμε χιλιάδες ερεθίσματα σε νέους ανθρώπους μέσω των σμαρτ τηλεφώνων που δεν τους έχουμε διδάξει πώς να τα διαχειριστούν, και να κρίνουν τι είναι ουσιώδες ή τι να απορρίψουν. Και η έμφυλη και η άφυλη βία με αυτήν την ενδοβολή της οργής σχετίζονται, και κατά φαντασία αποκλειστικά και μόνο με τον πόλεμο των φύλων. Κι επίσης πολλά φαινόμενα είναι και πολυπαραγοντικά.

Για να μην θέσω, που θέλει και μια αυτόνομη πραγμάτευση, το ζήτημα της πλήρους κοινωνικής "ομαλοποίησης" των ναρκωτικών ουσιών, του αλκοολισμού, που είναι ένας πρόσθετος καταλύτης στην νοσηρή διοχέτευση της οργής και της ψυχικής βίας. Ούτε αυτό θεωρείται πολιτικό πρόβλημα για τις πολιτικές δυνάμεις που ασκούν η διεκδικούν εξουσία. Στην πραγματικότητα οι κάτοχοι της εξουσίας είναι και οι φορείς μεγαδιαχείρισης του ανθρώπινου ψυχισμού και της ανθρώπινης διαταραχής. Και τις ουσίες αυτοί τις διαχειρίζονται, κοινό μυστικό και μέσω αυτών ασκούν βιοεξουσία .

Όπως είχε δείξει ο μεγάλος κοινωνιολόγος Εμίλ Ντυρκαίμ στα τέλη του 19oυ αιώνα στην μελέτη του για την αυτοκτονία, υπάρχει μια ισχυρή αναλογία μεταξύ της αυτοκαταστροφής, θα προσέθετα και των σοβαρών ψυχικών διαταραχών γενικότερα, και της ανομίας, της αίσθησης δηλαδή ότι δεν υπάρχουν γενικά και διυποκειμενικά αποδεκτοί κανόνες, ότι απουσιάζει ο κώδικας είτε ο ηθικός είτε ο νομικός είτε ευρύτερα της συνύπαρξης μεταξύ των ανθρώπων εντός μιας υποτίθεται " κοινωνίας" . Όταν τα πράγματα φτάνουν εκεί, και ο άγριος νεοφιλελευθερισμός, συμμαχώντας και με την πολιτική ταυτοτήτων, τα έχει φτάσει εκεί και πιο πέρα ακόμη, ακόμη και αν κάνουμε το καλύτερο δυνατόν, μπορεί να έχουμε φτάσει σε ένα σημείο μη επιστροφής. Ελπίζω όχι ακόμη, αλλά ο ψυχικός σπαραγμός και ετεροσπαραγμός, η κλιμάκωση της κοινωνικής βίας, είναι μείζον και επείγον πολιτικό πρόβλημα και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπισθεί. Αλλάζοντας τους υλικούς όρους, δείχνοντας κοινωνική αλληλεγγύη, κοινωνικοποιώντας τον ορίζοντα της ψυχοθεραπείας, σίγουρα όχι με μια ρηχη επίκληση ηθικολογίας ότι η βία είναι κακό πράγμα, δημιουργώντας εγρήγορση. Αφού είναι "κακή" η βία γενικώς, γιατί άραγε οι επίσημοι μηχανισμοί της κοινωνίας και το διαδίκτυο, όπως λειτουργεί, γεννούν ένα ντελίριο ατομικής και κοινωνικής αλληλοεξόντωσης;

Θυμίζω ότι στο τέλος αυτής της γιγάντωσης της ατομικής και κοινωνικής βίας έρχεται συνήθως ο Μεγάλος Πόλεμος όπου σου δίνεται η άδεια να σκοτώνεις ελεύθερα. Θυμηθείτε ότι ο Ντυρκαίμ έγραφε στα 1880 και 1890, και το 1914 ξέσπασε ο εφιαλτικός Α ΠΠ, η πρώτη μαζική μηχανοποιημένη σφαγή που η γνώρισε η ανθρωπότητα. Τα καταστροφικά ένστικτα "χειραφετηθήκαν" από την εξουσία, και από ενδεχόμενος Τζακ ο Αντεροβγάλτης ή Κυανοπώγων, σου έδιναν ένα οπλοπολυβόλο, γινόσουν ήρωας και έπαιρνες και παράσημο.

Όταν "ομαλοποιείται" ως κοινωνική συνθήκη ή πολύ μαζική ψυχική διαταραχή, σχεδόν στα όρια μιας συλλογικής ψύχωσης, τα ένστικτα του θανάτου απελευθερώνονται, και μετά την μαζική εγκληματικότητα η αυτοτραυματισμό ακολουθεί η οδός του Πολέμου, που σώζει τις ελίτ από την κοινωνική εξέγερση, και διοχετεύει την τεράστια κοινωνική οργή και μίσος προς την κατεύθυνση της νόμιμης αλληλοεξόντωσης.

Η δική τους ειρήνη είναι ο δικός μας πόλεμος αλληλοεξόντωσης.