"Μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και Ανδρέα Κάλβο" έγραψε ο Γιώργης Γιατρομανωλάκης (www.tovima.gr, 24/03/2018)

..............................................................
 

Μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και Ανδρέα Κάλβο

 

 

 

 

 

 

 

 

έγραψε ο Γιώργης Γιατρομανωλάκης

(www.tovima.gr, 24/03/2018)

 

 

Η Επανάσταση του 1821 δεν φαίνεται, εξ όσων τουλάχιστον γνωρίζω, να απασχολεί σοβαρά τους περισσότερους μείζονες έλληνες ποιητές του 20ού αιώνα. Αν λ.χ. αναζητήσουμε ένα ποίημα του Κ. Π. Καβάφη σχετικό με την Ελληνική Επανάσταση, θα απογοητευθούμε. Το ποιητικό ενδιαφέρον του Αλεξανδρινού είναι σαφώς στραμμένο σε άλλες ιστορικές περιόδους και σε άλλα συμβάντα. Ούτε όμως και στον Σεφέρη, τον Ελύτη, τον Ρίτσο ή τον Σαχτούρη θα μπορούσε να εύρει κάποιος ένα ποίημα ευθέως υμνητικό της Ελληνικής Επανάστασης. Οι ποιητές αυτοί είχαν άλλους πολέμους και άλλες συμφορές να αφηγηθούν. Ο Σεφέρης τη Μικρασιατική καταστροφή, ο Ελύτης, παρά τη φωτεινότητα των στίχων του, παραμένει εσαεί ένας χαμένος «ανθυπολοχαγός», ο Ρίτσος είναι σημαδεμένος ως τον θάνατό του από τη βιαιότητα του Εμφυλίου, τις φυλακές και τις εξορίες. Ο Σαχτούρης αυτοπροβάλλεται ως εσταυρωμένος ποιητής που ακούει ένα άσπρο πουλί να απαγγέλλει «μέσα / σ' ένα τρομακτικό τώρα σκοτάδι, τα τραγούδια [τ] ου».

Παρά ταύτα, η μεγάλη Εθνική Επανάσταση, που δεν αξιώθηκε ακόμη να αποβεί και επανάσταση κοινωνική, δεν έμεινε αδόξαστη. Και δεν αναφέρομαι μόνο στους δύο μείζονες ποιητές μας, τον Διονύσιο Σολωμό και τον Ανδρέα Κάλβο, με τους οποίους θα καταλήξει το παρόν σημείωμα, αλλά και σε τρεις λαμπρούς ποιητές του 20ού αιώνα: τον Κ. Γ. Καρυωτάκη, τον Αγγελο Σικελιανό και τον Ν. Εγγονόπουλο, οι οποίοι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο στρέφονται σε αυτό το μέγα γεγονός. Ωστόσο, όπως παρατηρούμε, και οι τρεις παραπέμπουν στην Επανάσταση, ή σε κάποιους ήρωές της, προκειμένου να σχολιάσουν, πλαγίως πλην σαφώς, τεκταινόμενα της δικής τους εποχής. Και δεν μπορούσε να γίνει αλλιώς. Εδώ το θέμα της Επανάστασης συνιστά ένα είδος «μυθικοϊστορικής μεθόδου» (θα μπορούσα να πω) προκειμένου ο ποιητής να εκφράσει, όπως γίνεται με τη γνωστή «μυθική μέθοδο», αντικειμενικότερα τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνεται αυτό το συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός. Ο Καρυωτάκης, παράλληλα με τη βραχεία «Ηρωική Τριλογία» του (Διάκος, Κανάρης, Byron), στο ποίημά του «Εις Ανδρέαν Κάλβον» (1925-1926) θρηνεί απροκάλυπτα τη Μικρασιατική καταστροφή. Ο Σικελιανός με το ποίημα «25 Μαρτίου 1821 - 25 Μαρτίου 1946» (και όχι «25 Μάρτη 1821») αφορμώμενος από το «Εικοσιένα» ενώνει το αίμα που χύθηκε τότε με τα ποτάμια αίματος των Λαών, «που ορμάν στη λευτεριά π' ανοίγεται μπροστά τους».

Το ενδιαφέρον του Εγγονόπουλου με την Επανάσταση του 1821 προβάλλεται έντονα με δύο τρόπους. Πρώτον, με την ιδιοφυή εξεικόνιση ηρωικών μορφών του 1821, κυρίως φουστανελοφόρων ηρώων, και, δεύτερον, με τις πλάγιες, πλην σαφείς ιστορικές αναφορές του. Ο αναγνώστης τού Μπολιβάρ, λ.χ., συχνά βλέπει να συμπορεύεται ο νοτιοαμερικανός επαναστάτης με μορφές της ελληνικής και διεθνούς επανάστασης: «Μπολιβάρ! Είσαι του Ρήγα Φερραίου παιδί, / Του Αντωνίου Οικονόμου - που τόσο άδικα τον σφά/ξαν - και του Πασβαντζόγλου αδελφός / Τ' όνειρο του μεγάλου Μαξιμιλιανού ντε Ροβεσπιέρ...». Ας μνημονευθούν, τέλος, οι γνωστοί παλαμικοί στίχοι (από ένα τετράστιχο) που απευθύνονται στους έλληνες φαντάρους που φεύγουν για το μέτωπο (Νοέμβριος του 1940): «Αυτό το λόγο θα σας πω, δεν έχω άλλο κανένα / μεθύστε με τ' αθάνατο κρασί του Εικοσιένα!».

Ωστόσο, ας μη νομίσει ο αναγνώστης ότι αυτές και μόνο είναι οι μνείες των ελλήνων ποιητών του 20ού αιώνα στην Επανάσταση. Σε πάμπολλους έλληνες ποιητές του περασμένου αιώνα ανευρίσκονται, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, πολλές και ποικίλες αναφορές στο ίδιο το γεγονός της Επανάστασης και στον συμβολισμό της. Κυρίως όμως είναι οι εθνικοί ποιητές του 19ου αιώνα, δηλαδή ο Διονύσιος Σολωμός και ο Ανδρέας Κάλβος, που έχουν προβάλει και υμνήσει το Μέγα Γεγονός της φυλής. Την (ως σήμερα ανολοκλήρωτη) Επανάσταση του Εικοσιένα.

Δεν χρειάζεται, πιστεύω, (άλλωστε θα ήταν αδύνατον) να παραθέσω στίχους από τα σχετικά ποιήματα των δύο ιερών ποιητών μας που έχουν θέμα την Επανάσταση. Σχεδόν όλη η ποίηση του Σολωμού εκεί αναφέρεται. Το ίδιο γίνεται και με τον Κάλβο. Εύκολα, λοιπόν, ο αναγνώστης μπορεί να τα εντοπίσει και σε πολλά θα ωφεληθεί από τη μελέτη τους, καθώς θα αντιληφθεί ότι αυτά τα ποιήματα δεν σχετίζονται μόνο με τους αγώνες του Εθνους για την ελευθερία. Ενα βασικό στοιχείο τους είναι και η πολιτική. Το θέμα λ.χ. της ενότητας και της ομόνοιας του Εθνους, που σήμερα ολοένα και υπονομεύεται από την πολιτική αφροσύνη, συχνά εμφανίζεται στους δύο ποιητές.

Iδού κάποιοι στίχοι από τον «Υμνον εις την Ελευθερίαν»:

«Παλληκάρια μου, οι πόλεμοι / για σας όλοι είναι χαρά, / και το γόνα σας δεν τρέμει / στους κινδύνους εμπροστά. // Απ' εσάς απομακραίνει / κάθε δύναμη εχθρική, / αλλά ανίκητη μια μένει / που τες δάφνες σας μαδεί. // Μία, που όταν ωσάν λύκοι / ξαναρχόστενε ζεστοί, /  κουρασμένοι από τη νίκη, αχ, το νου σάς τυραννεί. // Η Διχόνοια που βαστάει / ένα σκήπτρο η δολερή / καθενός χαμογελάει, / "«πάρ' το", λέγοντας, "και συ". // Κειό το σκήπτρο που σας δείχνει / έχει αλήθεια ωραία θωριά· / μην το πιάστε, γιατί ρίχνει / εισέ δάκρυα θλιβερά. //  [...] Μην ειπούν στο στοχασμό τους / τα ξένα έθνη αληθινά: / "Εάν μισούνται ανάμεσό τους / δεν τους πρέπει ελευθεριά"».

Ιδού και ο Ανδρέας Κάλβος στο ποίημα «Το φάσμα».

 (ιέ) «Μεγάλη, τρομερή, με τα πτερά απλωμένα / καθώς αετός ακίνητος, κρέμεται στον αέρα / ψηλά η Διχόνοια // "Εγώ" φωνάζει, "εγώ / απ' τον κόσμον έσβυσα / ένα λαόν∙ και ταύτην / την γην εξολοθρεύσασα / τώρα εορτάζω" // (ιθ) Ω Ελλάς! - ω πατρίς μου! / ελπίδων γλυκύτατων μήτηρ! / σε βλέπω ακόμα / ζώσαν και μαχομένην / και αναλαμβάνω // (κβ) Αλλ' έφθασεν η ημέρα / κινδύνου∙ η δοξασμένη / δάφνη της κεφαλής σου / τρέμει∙ κι ο εχθρός προσέχει /  να την αρπάξη. // (κγ) Μάθε ότι εις τους χορούς / των πολέμων, ως έσωσεν / η ανδρεία τον στρατιώτην, / ούτω εις αυτούς η ομόνοια σόνει τα έθνη».

Ο κ. Γιώργης Γιατρομανωλάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Tο μήνυμα του Σάιμον ΜακΜπέρνι για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2018 (http://www.zougla.gr, 23/3/2018)

..............................................................


 

Tο μήνυμα του Σάιμον ΜακΜπέρνι για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2018*

   Μετάφραση: Γιώργος Παπαγιαννάκης



 

Το μικρό θέατρο της Επιδαύρου

                        

Μισό μίλι από τις Κυρηναϊκές ακτές, στη Βόρεια Λιβύη, βρίσκεται ένα τεράστιο βραχώδες καταφύγιο. 80 μέτρα πλάτος και 20 ύψος. Στην τοπική διάλεκτο το λένε Hauh Fteah. Το 1951 μια ραδιοχρονολόγηση έδειξε αδιάκοπη ανθρώπινη δραστηριότητα για τουλάχιστον 10.000 χρόνια. Ανάμεσα στα χειροποίητα αντικείμενα που ήρθαν στο φως ήταν ένα οστέινο φλάουτο, που χρονολογείται ανάμεσα σε 40 και 70.000 χρόνια. Σαν παιδί, όταν το άκουσα αυτό, ρώτησα τον πατέρα μου: «Οι άνθρωποι τότε είχαν μουσική;» Μου χαμογέλασε. «Όπως όλες οι ανθρώπινες κοινότητες». Ήταν αρχαιολόγος με ειδίκευση στην Προϊστορία, ο πρώτος που έκανε ανασκαφές στο Hauh Fteah στην Κυρηναϊκή.

Είναι μεγάλη μου τιμή και νιώθω ευτυχής που είμαι ο Ευρωπαίος εκπρόσωπος της εφετινής Παγκόσμιας Ημέρας του Θεάτρου. Το 1963, ο προκάτοχός μου, ο μεγάλος Arthur Miller, καθώς η απειλή ενός πυρηνικού πολέμου έπεφτε βαριά στον κόσμο, είχε πει: «Όταν ζητούν να γράψεις σε μια εποχή, όπου η διπλωματία και η πολιτική διαθέτουν τόσο τραγικά ανίσχυρα και περιορισμένα μέσα, η επισφαλής και, μερικές φορές, όψιμη εμβέλεια της τέχνης πρέπει να αντέχει το βαρύ καθήκον να διατηρεί τους δεσμούς ανάμεσα στους ανθρώπους».

Το νόημα της λέξης Drama προέρχεται από το Ελληνικό «δρᾶν», που σημαίνει «ενεργώ»…και η λέξη θέατρο γεννιέται από το Ελληνικό «Θέατρον», που στην κυριολεξία σημαίνει τον χώρο όπου κάποιος θεάται (βλέπει, παρατηρεί). Έναν χώρο, όπου όχι μόνο κοιτάζουμε, αλλά βλέπουμε, λαμβάνουμε και αντιλαμβανόμαστε. 2400 χρόνια πριν ο Πολύκλειτος ο νεότερος σχεδίασε το σπουδαίο θέατρο της Επιδαύρου. Αυτό το υπαίθριο θέατρο, που μπορούσε να φιλοξενήσει μέχρι 14.000 ανθρώπους, διέθετε μια ακουστική αξιοθαύμαστη. Ένα άναμμα σπίρτου στο κέντρο της σκηνής μπορεί να ακουστεί σε όλες τις 14.000 θέσεις. Όπως συνηθιζόταν στα Ελληνικά θέατρα, όταν έβλεπες τους ηθοποιούς έβλεπες μαζί και το τοπίο γύρω από το θέατρο και πέρα στον ορίζοντα. Μέσα σε εκείνο συγκεντρώθηκαν ταυτόχρονα όχι μόνο ορισμένες όψεις του Ελληνικού Κόσμου, η κοινότητα, το θέατρο και το φυσικό τοπίο, αλλά συνενώθηκαν και όλες οι εποχές. Καθώς το έργο ανέσυρε στο παρόν παλιούς μύθους, μπορούσες να κοιτάξεις πάνω από τη σκηνή, σε εκείνο που θα ήταν το απώτερο μέλλον σου. Στη Φύση.

Μια από τις πλέον αξιοσημείωτες αποκαλύψεις της ανοικοδόμησης του σαιξπηρικού Globe στο Λονδίνο σχετίζεται και με αυτό που βλέπεις. Η αποκάλυψη αυτή έχει να κάνει με το φως. Σκηνή και αμφιθέατρο φωτίζονται το ίδιο. Καλλιτέχνες και κοινό μπορούν να κοιτάζονται μεταξύ τους. Πάντα. Όπου και να στρέψεις το βλέμμα βλέπεις ανθρώπους. Και ένα από τα επακόλουθα είναι η υπενθύμιση πως οι σπουδαίοι μονόλογοι, όπως, ας πούμε, του Άμλετ ή του Μάκβεθ δεν ήταν απλά προσωπικοί στοχασμοί αλλά δημόσιος διάλογος.

Ζούμε σε εποχή που είναι δύσκολο να δούμε καθαρά. Σε καμία άλλη στιγμή της Ιστορίας ή της Προϊστορίας δεν μάς περιέβαλλε περισσότερο η μυθοπλασία. Κάθε «γεγονός» μπορεί να αμφισβητηθεί, ένα ανέκδοτο μπορεί να επιβάλλεται στην προσοχή μας ως «αλήθεια». Είναι όμως ένα συγκεκριμένο αποκύημα της φαντασίας, που μας περιβάλλει διαρκώς. Εκείνο που ζητά να μας χωρίσει. Από την αλήθεια. Να σπείρει τον διχασμό ανάμεσά μας. Έτσι που να είμαστε χωρισμένοι. Οι άνθρωποι από τους ανθρώπους. Οι γυναίκες από τους άντρες. Τα ανθρώπινα όντα από τη φύση.

Την ίδια, όμως, στιγμή που ζούμε σε καιρούς διχασμού και κατακερματισμού, ζούμε και σε εποχή τεράστιας κίνησης. Περισσότερο από ποτέ στην Ιστορία, οι άνθρωποι μετακινούνται, πολύ συχνά τρέπονται σε φυγή, περπατούν, στην ανάγκη, κολυμπούν, μεταναστεύουν παντού στον κόσμο. Και αυτό είναι μόνο η αρχή. Η απάντηση, όπως γνωρίζουμε, είναι να κλείσουμε τα σύνορα. Να υψώσουμε τείχη. Να αποκλείσουμε. Να απομονώσουμε. Ζούμε σε μία παγκόσμια τάξη που είναι τυραννική, όπου η αδιαφορία είναι το νόμισμα και η ελπίδα το παράνομο εμπόρευμα. Και κομμάτι αυτής της τυραννίας είναι ο έλεγχος, όχι μόνο του χώρου αλλά και του χρόνου. Η εποχή που ζούμε απέχει από το παρόν. Εστιάζει στο πρόσφατο παρελθόν και στο κοντινό μέλλον. Δεν το έχω αυτό. Θα το αγοράσω. Τώρα το αγόρασα, χρειάζομαι το επόμενο…πράγμα. Το μακρινό παρελθόν έχει ακυρωθεί. Το μέλλον είναι χωρίς επιπτώσεις.

Υπάρχουν πολλοί που λένε πως το θέατρο δεν πρόκειται, ούτε μπορεί να αλλάξει κάτι από όλα αυτά. Όμως το θέατρο δεν θα φύγει. Γιατί το θέατρο είναι χώρος. Καταφύγιο, τολμώ να πω. Εκεί όπου οι άνθρωποι συναθροίζονται και αμέσως σχηματίζουν κοινότητες. Όπως κάνουμε πάντα. Κάθε θέατρο έχει το μέγεθος των πρώτων ανθρώπινων κοινοτήτων, από 50 μέχρι 14.000 ψυχές. Από ένα νομαδικό καραβάνι μέχρι κάποια στην Αρχαία Αθήνα.

Κι επειδή το θέατρο υπάρχει μόνο στο παρόν, αυτή την καταστροφική όψη της εποχής την αψηφά. Για το θέατρο το ζήτημα είναι πάντοτε η παρούσα στιγμή. Τα νοήματά του χτίζονται με κοινή δράση ανάμεσα στον ερμηνευτή και το κοινό. Όχι μονάχα εδώ, αλλά και τώρα. Το κοινό δεν θα μπορούσε να πιστέψει δίχως τη δράση του καλλιτέχνη. Και χωρίς την πίστη του κοινού η ερμηνεία δεν θα ήταν ολοκληρωμένη. Γελάμε την ίδια στιγμή. Συγκινούμαστε. Μέσα στη σιωπή κόβεται η ανάσα μας ή μας διαπερνά ένα σοκ. Και ακριβώς τότε, μέσα από το δράμα, ανακαλύπτουμε την πιο ουσιαστική αλήθεια: πως αυτό το μύχιο στοιχείο που θεωρούσαμε πως μας χωρίζει, το όριο της ατομικής μας συνείδησης, είναι κάτι που δε γνωρίζει σύνορα. Είναι κάτι που μοιραζόμαστε.

Κανείς δεν μπορεί να μας σταματήσει. Κάθε βράδυ θα είμαστε πάλι στη σκηνή. Κάθε βράδυ ηθοποιοί και κοινό θα είναι ξανά όλοι μαζί και το ίδιο έργο θα ξαναπαίζεται. Γιατί, όπως είπε (ο Βρετανός κριτικός, συγγραφέας, ποιητής και καλλιτέχνης) Τζον Μπέργκερ, «βαθιά μέσα στη φύση του θεάτρου υπάρχει ριζωμένη μια αίσθηση τελετουργικής επιστροφής», γι’ αυτό, άλλωστε, είναι και η τέχνη των ανθρώπων των απογυμνωμένων, αυτό που, τελικά, είμαστε όλοι εμείς μέσα σε ένα κόσμο διαλυμένο. Όσο υπάρχουν καλλιτέχνες και ακροατήρια, όλο και θα λέγονται ιστορίες επάνω στη σκηνή, που πουθενά αλλού δεν θα μπορούν να ειπωθούν, είτε σε όπερες, είτε στα θέατρα των μεγαλουπόλεων ή ακόμα και σε στρατόπεδα φιλοξενίας μεταναστών και προσφύγων στη Βόρεια Λιβύη, αλλά και σε κάθε γωνιά στον κόσμο. Σε αυτή την αναπαράσταση θα είμαστε πάντοτε δεμένοι, συλλογικά.

Και αν βρισκόμασταν στην Επίδαυρο θα μπορούσαμε να σηκώσουμε τα μάτια για να δούμε πως όλο αυτό το μοιραζόμαστε με το τοπίο πέρα στον ορίζοντα. Να δούμε πως είμαστε πάντοτε κομμάτι της φύσης, πως δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτή, όπως δεν μπορούμε να δραπετεύσουμε και από τον πλανήτη. Ή αν ίσως πάλι βρισκόμασταν στο Globe, θα βλέπαμε πόσο ξεκάθαρα τίθενται σε όλους εμάς εσώτερα ερωτήματα. Και αν κρατούσαμε στα χέρια μας το Κυρηναϊκό φλάουτο των 40.000 χρόνων, θα αντιλαμβανόμασταν πως παρελθόν και παρόν είναι ένα. Πως η αλυσίδα της ανθρώπινης κοινότητας δεν θα σπάσει ποτέ από τυράννους και δημαγωγούς.

*Σημείωση: Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1962 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου (Δ.Ι.Θ.). Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Μαρτίου από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα. Το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Δ.Ι.Θ. επιλέγει κάθε φορά μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα του θεάτρου από μια χώρα - μέλος για να γράψει το μήνυμα, το οποίο διαβάζεται σε όλα τα θέατρα και μεταδίδεται από τα Μ.Μ.Ε σε όλον τον κόσμο. Κατά καιρούς μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου έχουν γράψει οι: Ζαν Κοκτώ, Άρθουρ Μίλλερ, Λώρενς Ολίβιε, Ζαν Λουί Μπαρώ, Πήτερ Μπρουκ, Πάμπλο Νερούδα, Ευγένιος Ιονέσκο, Λουκίνο Βισκόντι, Μάρτιν Έσλιν, Ιάκωβος Καμπανέλλης, Αριάν Μνουσκίν, Ρομπέρ Λεπάζ, Αουγκούστο Μποάλ, Τζούντι Ντεντς, Τζον Μάλκοβιτς, Ντάριο Φο κ.ά.

 

Το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου γιορτάζει τα 70 χρόνια και ζήτησε από 5 άτομα να γράψουν μήνυμα από 5 διαφορετικές ηπείρους. Το μήνυμα για την Ευρώπη ανέλαβε να γράψει ο Βρετανός Σάιμον Μακ Μπέρνι, ηθοποιός, συγγραφέας, σκηνοθέτης και συνιδρυτής του Théâtre de Complicité από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Το μήνυμα του σπουδαίου Άγγλου καλλιτέχνη θα μεταφραστεί σε περισσότερες από 50 γλώσσες και θα δημοσιοποιηθεί μέσα από το δίκτυο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (ΔΙΘ) και τα Εθνικά του Κέντρα, αλλά και θεατρικούς οργανισμούς σε όλο τον κόσμο, ενώ θα μεταδοθεί από τα Μέσα Επικοινωνίας σε όλο τον κόσμο. Στο μήνυμα του κάνει ιδιαίτερη μνεία στην Αρχαία Αθήνα και τη συμβολή της στην ανάπτυξη του Θεάτρου καθώς επίσης και στον αρχαίο Πολύκλειτο που σχεδίασε το θέατρο της Επιδαύρου.
Το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου είθισται να διαβάζεται σε κάθε θέατρο πριν από την παράσταση της 27ης Μαρτίου.

"H κατάρα των εθνικών μύθων του '21 μέχρι σήμερα" γράφει ο Γιάννης Σιδηρόπουλος (tvxs.gr, 25/3/2018)

...............................................................

H κατάρα των εθνικών μύθων του '21 μέχρι σήμερα 

 

γράφει ο Γιάννης Σιδηρόπουλος (tvxs.gr, 25/3/2018)

H επέτειος της 25η Μαρτίου που  γιορτάζουμε με τυμπανοκρουσίες είναι η πλέον χαρακτηριστική υπενθύμιση των εθνικών μύθων που καταδιώκουν τον ελληνισμό για δύο αιώνες και τον αποκόπτουν από τις αξίες μια σύγχρονης ευρωπαϊκής δημοκρατίας.

Η ελληνική επανάσταση, τέκνο της αναγεννητικής ορμής του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, πολεμήθηκε και αφορίστηκε από την Εκκλησία και τους προεστούς με κάθε μέσο, σε βαθμό εμφύλιας σύρραξης ενώ η ανεξαρτησία ήταν προϊόν επιμονής της Ευρώπης, την οποία εξυπηρετούσε συν τοις άλλοις. Αντιθέτως, σύμφωνα με τη μεταγενέστερη εθνική κατασκευή όλα τα αντεπαναστατικά στοιχεία αποκαταστάθηκαν και  επιβλήθηκαν ως πρωταγωνιστές της παλιγγενεσίας αυτοί που είχαν καταπνίξει κάθε προσπάθεια εθνικής, πολιτικής και κοινωνικής αυτοδιάθεσης ενώ στον πυρήνα του εθνικού μύθου βρέθηκε μια τεχνητή συνέχεια του αρχαίου ελληνισμού και της βυζαντινής χιλιετίας, παρότι αξιακά αντικρουόμενων. Η ίδια η ημερομηνία της επετείου μαρτυρά τους σκοπούς που εξυπηρέτησε ο αυθαίρετος ορισμός της.

Η όποια απόπειρα αστικού εκσυγχρονισμού είχε διακοπεί γρήγορα και άδοξα με τη δολοφονία του Καποδίστρια, η ακόλουθη γερμανική μοναρχία ανανέωσε το ρομαντικό εθνικισμό και μέσω της εθνοκεντρικής παιδείας και της ταύτισης με το κράτος, οι σκοταδιστικοί κύκλοι επιβίωσαν μέχρι σήμερα, καθιστώντας την Ελλάδα μοναδικό φαινόμενο κράτους με στοιχεία θεοκρατίας στη Δύση, όπου ο ορθός λόγος δεν είναι αυτονόητη κατάκτηση και η κοινωνία δεν έχει απελευθερωθεί από τις μεσαιωνικές προκαταλήψεις.

Η βίαιη εθνική χειραφέτηση αποτυπώνεται στη διοικητική συγκρότηση του ελληνικού κράτους, ακόμη και μέχρι το πλέον σύγχρονο Σύνταγμα, αυτό του 1975, ενώ ο νεοέλληνας συνεχίζει να διαπαιδαγωγείται με μια επικίνδυνη θεωρία εθνικής ανωτερότητας, ταύτιση του έθνους-κράτους με τη θρησκεία και την Εκκλησία, στείρα αρχαιολατρία και ημιμάθεια και ένα καταστροφικό ετεροπροσδιορισμό που εξηγεί τον πατριωτισμό όχι μόνο ως αγάπη για την πατρίδα αλλά και ως μίσος για τον κάποιον άλλον. Σύμφωνα με το αφήγημα Έλληνας είναι αυτός που υποτάσσεται χωρίς κριτική σκέψη και ατομική ελευθερία σε όλους τους θεσμούς που επιβλήθηκαν ως δυνάστες του. Από αυτή την ιδεολογική μήτρα ξεπήδησαν όλα τα φαντάσματα και οι τραγωδίες της σύγχρονης ιστορίας.

Ο υφέρπων φανατισμός εκδηλώνεται με κάθε αφορμή και ερέθισμα όπως ή πρόσφατη τουρκική προκλητικότητα ή ο παροξυσμός γύρω από το Μακεδονικό. Υποκινείται από τις ίδιες δυνάμεις που ευθύνονται για την υστέρηση της νεοελληνικής κοινωνίας και επιχειρούν να αναβαπτιστούν, όπως οι ακραίοι εκκλησιαστικοί κύκλοι που καπελώνουν τους μετριοπαθείς, παλαιοκομματικά και πελατειακά δίκτυα, επαγγελματίες "πατριώτες" και υποκριτές που εργαλειοποιούν πάντα ένα "εχθρό" εντός ή εκτός συνόρων.

Τα πρόσφατα περιστατικό απειλών και επιστολών σε βάρος των βουλευτών, αποτυπώνουν και τη διολίσθηση μιας σημαντικής μερίδας πολιτών, τα χρόνια της κρίσης, σε ένα απεγνωσμένα βίαιο και διχαστικό λόγο που μεταχειρίζεται την έννοια της "προδοσίας" με ελαφρότητα ημίτρελων των κοινωνικών δικτύων. Τα πρόσωπα που ξεπρόβαλαν πρόσφατα ως "μακεδονομάχοι" και απειλούν βουλευτές με κρεμάλες είναι σχεδόν τα ίδια που έχουν αποστείλει αμέτρητες επιστολές στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον Πρωθυπουργό με ακραίες και μισαλλόδοξες απόψεις για ζητήματα από την προσφυγική κρίση μέχρι τη Θράκη. Ο κάθε νοήμων μπορεί να κατατάξει ψυχολογικά μια φράξια ανθρώπων που θεωρούν ότι μπορούν να απευθύνονται με ύφος εθνικών προστατών και σε τακτική βάση στην πολιτειακή και πολιτική ηγεσία.

Είναι η επιβεβαίωση της επίδρασης που συνεχίζει να ασκεί ο εθνικός μύθος στο συλλογικό ασυνείδητο και κρατά καθηλωμένη μια χώρα που αυτοχειριάζεται διαρκώς, ιδιαίτερα στα Βαλκάνια όπου έχασε αμέτρητες ευκαιρίες να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο, κρύβοντας πολιτικές γκάφες και ανεπάρκεια πίσω από ανέξοδη δημαγωγία. Δεν υπάρχουν ελπίδες ότι κάτι μπορεί να αλλάξει, με το νεοέλληνα υπνωτισμένο να επαίρεται για την εθνική του ανωτερότητα σε παρελάσεις, σύμβολα και προφητείες, να καταναλώνει θεωρίες διεθνούς συνωμοσίας σε βάρος του και να μεταχειρίζεται υβριστική ρητορική για το διαφορετικό, έχοντας εγκαταλείψει κάθε λογική σκέψη και προσπάθεια για κοινωνική πρόοδο και εξέλιξη.

Όσο η καθημερινότητα δυσκολεύει, προσφεύγει όλο και περισσότερο στους βαλκανικούς εθνικισμούς και τις βυζαντινές δοξασίες και όσο η διαφθορά και η ανεπάρκεια του πολιτικού συστήματος γίνονται ορατές, τόσο οι πολιτικοί απατεώνες και οι υπερσυντηρητικοί θεσμοί της χώρας αναζητούν καταφύγιο στο δήθεν πατριωτισμό. Βιώνουμε μια τέτοια στενάχωρη αλλά και κρίσιμη στροφή της ιστορίας, στην οποία επιχειρούν να ξεπλυθούν όλοι οι υπαίτιοι της οικονομικής και αξιακής χρεοκοπίας της Ελλάδας. Όπως κάθε φορά...

"ΟΝΕΙΡΟΠΟΛΟΣ" πεζό αφήγημα του Κώστα Γ. Καρυωτάκη (1896 - 1928)

............................................................




Κώστας Γ. Καρυωτάκης (1896 - 1928)

                                  ΟΝΕΙΡΟΠΟΛΟΣ

Ι

Δὲν ἤξερε ἂν ἦταν μικρόβιο ἢ ἀόρατος κακοποιός, ἢ ἀκόμη τίποτε ἄλλο. Ἐπίστευε ὅμως ὅτι ὁ Χρόνος ὑπῆρχε στὸ διάστημα. Εἶχε ἀρκετὲς ἀποδείξεις.

Κάποτε, σ᾿ ἕνα μακρινὸ ταξίδι του, τὸ βαπόρι πέρασε ἀπὸ τὸ λιμάνι μιᾶς ἐπαρχιακῆς πόλεως ὅπου εἶχε ζήσει μικρός. Ἐβγῆκε ἔξω, θέλοντας νὰ θυμηθεῖ τὴν παιδική του ζωή. Ἦταν Κυριακή. Στὴν πλατεία ἡ μπάντα ἔπαιζε κάποια ἰταλικὴ ὄπερα. Ὁ κόσμος ἔκανε βόλτες ἢ καθόταν στὸ καφενεῖο. Τὰ παιδιά, ὅσα δὲν ἔτρεχαν, παρακολουθοῦσαν τὶς κινήσεις τοῦ ἀρχιμουσικοῦ. Μιὰ μακαριότης ἐπλανᾶτο πάνω σ᾿ ὅλα.

Εἶδε τὸ πατρικό του σπίτι. Τὸν κῆπο. Τὴν ταράτσα, ποὺ ἀνέβαινε γιὰ νὰ ἁπλώσει τοὺς ἀετούς, ἢ γιὰ νὰ κηρύξει πετροπόλεμο, δένοντας βιαστικὰ βιαστικὰ χάρτινες σημαιοῦλες.

Τίποτε δὲν ἄλλαξε. Οἱ καρέκλες τοῦ ζαχαροπλαστείου σὲ τρεῖς σειρές, ὅπως καὶ τότε. Ἀκόμα καὶ ἡ πλάκα ποὺ πατοῦσε ἦταν ἴδια. Ὅλα ἦταν τὰ ἴδια. Μόνο ποὺ εἶχαν μικρύνει. Εἶχαν ἀπελπιστικὰ μικρύνει. Εἶχαν χάσει τὸ ἕνα τρίτο του ὄγκου τους. Ἀλλὰ αὐτὸ ἔγινε συμμετρικά, κ᾿ ἔτσι οἱ ἄνθρωποι ποὺ κάθονταν ἀκίνητοι καὶ σιωπηλοί, σὰν ἀπόντες, γύρω στὰ μαρμάρινα τραπέζια, καὶ τὰ κορίτσια, πιὸ πέρα, μὲ τὶς φωτεινὲς γραμμὲς τῆς σιλουέτας τους, ὑψωμένες παράλληλα πρὸς τὸ νερὸ τοῦ ἀναβρυτηρίου, καὶ οἱ δυὸ γέροι, σ᾿ ἕνα μπαλκόνι, μὲ τὶς θαμπές, ἀμφίβολες γραμμές, τῶν χαρακτηριστικῶν τους, καὶ οἱ μουσικοί, καὶ ὁ ἀρχιμουσικὸς ἀκόμα, ποὺ ἐνόμιζε ὅτι κρατοῦσε μὲ τὴ μπαγκέτα του τὸ Χρόνο, δὲν εἶχαν τίποτε ἀντιληφθεῖ. Ὁ Χρόνος ὅμως ἐδούλευε ἐλεύθερα ἀνάμεσά τους, τρώγοντας κάθε στιγμὴ κάτι ἀπὸ τὴ φτωχή τους ὕπαρξη.

Ἔμεινε ἐκεῖ ἀρκετὴ ὥρα, ἀφηρημένος, σὰ νὰ περίμενε τοὺς μικρούς του φίλους. Γιὰ νὰ συνέλθει χρειάστηκε ἕνα στριγγὸ σφύριγμα. Τὸ καράβι ἔφευγε.

ΙΙ

Ὕστερα θυμόταν ἕναν χορὸ μεταμφιεσμένων. Ὑποχρεωτικὸ ἔνδυμα ὁρισμένης ἐποχῆς. Κυρίες, μὲ μεταξωτὰ ρὸζ ἢ οὐρανιὰ κρινολίνα, μὲ πουδραρισμένα μαλλιά, μὲ πράσινες καὶ χρυσὲς περοῦκες, ἔπεφταν ἡμίγυμνες, γεμάτες ἐμπιστοσύνη, στὰ χέρια τῶν δουκῶν - χρηματομεσιτῶν καὶ μαρκησίων - καπνεμπόρων. Ἐσφίγγονταν τόσο, ποὺ τὰ μέτωπά τους ἀκουμποῦσαν κάποτε στὰ χείλη τῶν καβαλιέρων καὶ ἡ στεφάνη τοῦ κρινολίνου ἀνασηκωνόταν.

Παραμερίζοντας ὅλοι, ἐσχημάτιζαν ἕνα κύκλο στὸ κέντρο τῆς αἰθούσης, καὶ τέσσερα ζεύγη, τὰ πιὸ ἐξαϋλωμένα, ἄρχισαν νὰ χορεύουν μενουέτο. Ἡ παραίσθησις ἦταν πλήρης. Τὸ κομμάτι θὰ περιεῖχε βέβαια δυὸ τρεῖς μαγικὲς νότες, ποὺ ἐπαναλαμβάνονταν σὲ κάθε φράση, καὶ οἱ νότες αὐτὲς δημιουργοῦσαν τὴν ἀτμόσφαιρα τῆς περασμένης ἐποχῆς, συνεχῆ, κρυστάλλινη. Τὰ μικρά, γρήγορα βήματα, οἱ κομψὲς ὑποκλίσεις, τὰ νοσταλγικὰ βλέμματα, τὰ γεμάτα συγκρατημένο ἐρωτισμὸ χαμόγελα, περίεργες ἐστάμπες ποὺ εἶχαν διατηρηθεῖ ἄθικτες στὴν προθήκη ἑνὸς μουσείου.

Ἔπειτα ἔγινε τὸ πιὸ ἀπροσδόκητο. Οἱ χορευτὲς ἔχασαν τὸ λογαριασμό τους. Ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὑπολογίσουν ἀκριβῶς πόσα χρόνια εἶχαν ὑποχωρήσει πρὸς τὸ παρελθόν, γιὰ νὰ μπορέσουν νὰ ξαναγυρίσουν καὶ νά ῾βροῦν τὴν προσωπικότητά τους, ἔβλεπε κανεὶς πὼς εἶχαν γελαστεῖ. Ἀνεπανόρθωτα γελαστεῖ. Ἑκατὸ ὁλόκληρα χρόνια ἐπροχώρησαν, χωρὶς βέβαια νὰ τὸ ὑποπτευθοῦνε. Παρακολουθοῦσε τώρα τὶς κινήσεις τους. Οἱ τέσσερις γυναῖκες σκελετοί, θανάσιμα κομψοί, ἐπήγαιναν πρὸς τοὺς ἀντρικούς, κ᾿ ἔπειτα ἐπέστρεφαν μὲ μελαγχολικὴ χάρη, σὰ ν᾿ ἀναγνώριζαν τὸ λάθος τους. Οἱ καβαλιέροι σταματοῦσαν, καὶ τὸ κρανίο τους ἐβάραινε τὴ γῆ, ἐνῷ ψηλά, μὲ ἡλεκτρικὰ γράμματα ποὺ ἄναβαν κι ἔσβηναν, ἦταν γραμμένο: ΑΠΟΚΡΕΩ 2027.

ΙΙΙ

Ἄλλοτε συνέβαινε κάτι περίεργο. Ἀκούγοντας μία φράση ἢ παρακολουθώντας ἕνα ἀσήμαντο γεγονός, εἶχε τὴν ἐντύπωση ὅτι τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἔγινε ἢ ἐλέχθηκε προηγουμένως, ἄγνωστο σὲ ποιὸ μέρος καὶ πότε ἀκριβῶς, καὶ ὅτι τώρα ἐπαναλαμβάνεται κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο. Τοῦ φαινόταν πολὺ παράξενο. Μπορεῖ τὴν πρώτη φορὰ νὰ ἦταν ὄνειρο. Ὁλοφάνερο ὅμως ὅτι τώρα ἢ τότε κάποιος ἤθελε νὰ παίξει μαζί του.

Συνήθως αὐτὸ γινόταν μὲ τὴν ὁμιλία πάνω στὰ κοινότερα θέματα. Ζητοῦσε λ.χ. νὰ πληροφορηθεῖ γιὰ ἕνα δρόμο ποὺ δὲν ἤξερε. Ὁ ἄνθρωπος τὸν ὁποῖον εἶχε ρωτήσει τὸν κοίταζε γιὰ μία στιγμὴ χωρὶς ν᾿ ἀπαντήσει, κ᾿ ἔπειτα ἔβγαζε τὸ καπέλο του κ᾿ ἐσκούπιζε τὸ μέτωπό του. Τὸν ρωτοῦσε πάλι, ἀλλὰ συγχρόνως σὰν ἀστραπὴ περνοῦσε ἀπὸ τὸ νοῦ του ἢ σκέψις ὅτι αὐτὴ ἡ μικρὴ ἱστορία εἶχε ξαναγίνει. Ἡ πληροφορία ποὺ ζήτησε, ἡ σιωπὴ τοῦ ἄλλου, ἡ δεύτερη ἐρώτησή του, ὅλα, ὅλα ἀπαράλλαχτα. Ἔπειτα, συνεχίζοντας τὴ σκέψη του, ἔλεγε μέσα του: «Νὰ ἰδεῖς ποὺ τώρα θ᾿ ἀκούσω: -Δὲν ξέρω, ἀλλὰ νομίζω μετὰ τὶς γραμμὲς τοῦ τρὰμ ποὺ θὰ συναντήσετε-». «Δὲν ξέρω, ἀλλὰ μετὰ τὶς γραμμὲς ποὺ θὰ συναντήσετε», ἀπαντοῦσε ὁ ἄγνωστος σὰν ἠχὼ τῆς σκέψεώς του, κ᾿ ἔφευγε βιαστικά, σκυμμένος, πνίγοντας ἕνα γέλιο.

IV

Ἐμελέτησε. Ἐπούλησε κάποιο σπίτι ποὺ εἶχε, καὶ ἀγόρασε χημικὰ ὄργανα. Κλεισμένος ὁλημέρα σ᾿ ἕνα ὑπόγειο, ἔκανε σειρὲς πειραμάτων, ἀρχίζοντας ἀπὸ τὰ πιὸ ἁπλὰ καὶ τολμώντας τὰ ἀδύνατα. Ἀνέλυε τὶς οὐσίες, ἤλεγχε τοὺς τύπους ποὺ παραδέχτηκε ἡ ἐπιστήμη. Προσπαθοῦσε νὰ βρεῖ ἕνα λάθος στὰ δεδομένα της, κι ἀπὸ τὸ λάθος αὐτὸ νὰ βγάλει τὸ νέο στοιχεῖο. Μέσα στὸ ὑδρογόνο ἢ τὸ ὀξυγόνο, μποροῦσε νὰ ὑπάρχει, σὲ μικρὴ βέβαια ἀναλογία, ὁ Χρόνος. Δὲν ἀποθαρρυνόταν. Γεμάτος χαρὰ ἐπανελάμβανε τὸ πείραμα ποὺ ἀπέτυχε.

Παρακολουθοῦσε τὴ ζωὴ ἀπὸ τὴν ἐφημερίδα. Χαμογελοῦσε πονηρὰ στὴ σκέψη ὅτι κανένας δὲν τὸν παρακολουθεῖ τὸν ἴδιο. Ὅλοι, σκυμμένοι στὶς δουλίτσες τους, συλλογιζόταν μόνο πὼς νὰ τὰ βολέψουν. Ὅταν ὅμως θὰ τελειοποιοῦσε τὴν ἐφεύρεσή του καὶ θὰ περιόριζε τὸ Χρόνο μέσα σ᾿ ἕνα γυαλὶ τοῦ ἐργαστηρίου του, νὰ ἰδοῦμε τοὺς μεγαλόσχημους κυρίους ποὺ γέμισαν τὸν κόσμο μὲ σαπουνόφουσκες. Νὰ ἰδοῦμε τί θὰ γίνουν οἱ τόκοι καὶ τὰ ἐπιτόκια τοῦ ἀπέναντι τοκογλύφου. Νὰ ἰδοῦμε μὲ ποιὰ ἡμερομηνία θὰ βγάζουν τὶς ἐφημερίδες τους.

V

Τώρα ἡ ἱστορία αὐτὴ ἔχει τελειώσει. Στὸ ἀπομονωτήριο τοῦ ἀσύλου ποὺ βρίσκεται, ἡ νύχτα καὶ ἡ μέρα τοῦ εἶναι τὸ ἴδιο ἀδιάφορες. Ἂν μπαίνει ἀπὸ τὸ φεγγίτη λίγο φῶς, τὸ κοιτάζει γιὰ μία στιγμὴ κ᾿ ἔπειτα τὸ ἐπιστρέφει μὲ ὅλη του τὴν καρδιά. Βλέπει τὸ φωτεινὸ ἐκεῖνο τετραγωνάκι, δειγματολόγιο σὲ σχῆμα βιβλίου, ν᾿ ἀλλάζει χρώματα, σὰ νὰ τὸ φυλλομετρᾷ τὸ ἀόρατο χέρι τοῦ Θεοῦ. Ρόζ, μπλέ, πράσινο, μώβ... Αὐτὸς ὅμως προτιμᾷ τὸ βελούδινο μαῦρο ποὺ προεκτείνεται στὸ δωμάτιο ὅταν νυχτώσει.

Ἔτσι περνοῦνε οἱ ὧρες, ἔτσι περνοῦνε οἱ μέρες κάθε εὐτυχισμένου ὀνειροπόλου. Μένει ὁλομόναχος, ἀκίνητος μέσα στοὺς τέσσερες τοίχους, σὰν παλιὰ λιθογραφία στὴν κορνίζα της. Ἔχει τὸ συναίσθημα ὅτι ἐπραγματοποίησε τὸ μεγάλο σκοπὸ τῆς ζωῆς του. Τίποτε δὲν ἀλλάζει ἀπὸ ὅσα τὸν περιστοιχίζουν. Καὶ ὁ Χρόνος δὲν ὑπάρχει.

"Οι λόγοι που ο Μισέλ Ουελμπέκ είναι ίσως ο μεγαλύτερος συγγραφέας της εποχής μας." Από τον φίλο στο fb Giannis Smoilis (facebook, 17, 21/3/2018)

.............................................................

 

Οι λόγοι που ο Μισέλ Ουελμπέκ είναι ίσως ο μεγαλύτερος συγγραφέας της εποχής μας. 

 Από τον φίλο στο fb Giannis Smoilis (facebook, 17, 21/3/2018)

Μέρος πρώτο.

Κάθε μεγάλος δυτικός συγγραφέας, ιστορικά, κατάφερνε να δει καθαρά το πού κατευθυνόταν η Δύση, πολύ πριν το αντιληφθούν οι σύγχρονοί του (γιατί η δυτική ιστορία είναι, επί της ουσίας, κίνηση). Ίσως αυτό να είναι και το ίδιον του σπουδαίου καλλιτέχνη, γενικώς. Οι κρίσιμες ιστορικές φάσεις, έχουν τους κορυφαίους συγγραφείς τους, τους ανθρώπους αυτούς που αντιλαμβάνονται καλύτερα από τον καθένα, ποιο είναι το "εδώ" και το "τώρα" της εποχής τους, τι πραγματικά συμβαίνει στους ανθρώπους και τους κοινωνικούς σχηματισμούς τους,τη δεδομένη χρονική στιγμή. Για παράδειγμα, αδυνατούμε να φανταστούμε την ανάδυση της αστικής κοινωνίας χωρίς τον Μπαλζάκ. Η μεταπολεμική έκλειψη του νοήματος στον εικοστό αιώνα, δεν καθρεφτίζεται απλά στο έργο του Μπέκετ, ΕΙΝΑΙ το έργο του Μπέκετ. Η Δύση γνωρίζει τον εαυτό της, μέσω της μεγάλης λογοτεχνίας, κι από αυτήν ενημερώνεται, κατά βάση, για τον σκοπό της διαδρομής της (ή την απουσία του). Ο Ουελμπέκ είναι ο κορυφαίος συγγραφέας αυτή τη στιγμή (κι ας λένε οι ανόητοι haters), διότι στο έργο του η Δύση μαθαίνει πως έχει ολοκληρώσει την ιστορική αποστολή της: το τέλος του ανθρώπου. Όπως το είδε ο Φουκώ, ο άνθρωπος υπήρξε μια σχετικά όψιμη επινόηση του φιλελεύθερου καπιταλισμού, κι όπως τον δημιούργησε η Δύση, έτσι θα τον εξαφανίσει. Ο Νίτσε το αντιλήφθηκε πρώτος κι ο Ουελμπέκ (με όραμα ζωής "νιτσεϊκό χαμηλής κλίμακας" όπως το χαρακτηρίζει ο ίδιος μέσω του Μπρυνώ, σ' ένα από τα μείζονα λογοτεχνικά έργα του εικοστού αιώνα, τα "Στοιχειώδη Σωματίδια"), μετατρέπει αυτή τη σκοτεινή ενόραση σε μεγάλη τέχνη. Τούτος ο κόσμος που δεν σβήνει μ' έναν λύγμο, όπως το ήθελε ο Έλιοτ, αλλά μέσα στους σπασμούς μιας απόλαυσης μηχανικής και κούφιας, μπουχτισμένος από ευχαρίστηση και απελπιστικά κενός νοήματος, είναι για τον Ουελμπέκ η τελευταία φάση μιας μακραίωνης εξελικτικής διαδικασίας: ο δυτικός άνθρωπος απελευθερώθηκε σταδιακά από όλα του τα δεσμά (θρησκευτικά, ηθικά, ιδεολογικά) και τώρα πια αργοπεθαίνει από την πολλή ελευθερία. Πεθαίνει γιατί κατανοεί, επιτέλους, ότι δεν είναι τίποτα και πως δεν θα καταφέρει ξανά να γεμίσει το κενό με κάποιο παρηγορητικό ψέμα. Το τίμημα της ριζικής απελευθέρωσης της Δύσης από τις ψευδαισθήσεις της, είναι η ίδια της η εξαφάνιση, η προσέγγιση του τέρματος στην ιστορική της διαδρομή. Ο Ουελμπέκ το βλέπει αυτό, και το εκφράζει, καθαρότερα από τον καθένα. Εξ αυτού του γεγονότος, ίσως να είναι κι ένας από τους τελευταίους μεγάλους συγγραφείς της ετοιμοθάνατης Δύσης.

"Δεν υπάρχει έρωτας με ατομική ελευθερία, με ανεξαρτησία, είναι απλούστατα ψέμα, και μάλιστα ένα από τα πιο χοντροειδή που επινοήθηκαν ποτέ• έρωτας υπάρχει μόνο όταν υπάρχει επιθυμία εκμηδένισης, συγχώνευσης, ατομικού αφανισμού, ένα είδος ωκεάνιου αισθήματος, όπως λέγαμε παλαιότερα, κάτι πάντως που είναι, στο προσεχές μέλλον τουλάχιστον, καταδικασμένο.
(...)
Είτε είχε επιστρέψει είτε όχι, δεν άλλαζε τίποτε, ήξερα ότι δεν είχε διάθεση να με ξαναδεί, για εκείνη ήμουν παρελθόν και, για να πω την αλήθεια, ήμουν παρελθόν και για μένα τον ίδιο, είχα εγκαταλείψει οριστικά την ιδέα να συνεχίσω την καριέρα μου ως δημόσιου προσώπου, ή γενικότερα να έχω σχέσεις με τους ομοίους μου, με είχε αδειάσει, είχα ξοδέψει μαζί της τις τελευταίες μου δυνάμεις, τώρα είχα ξοφλήσει• είχε υπάρξει η ευτυχία μου, όμως επίσης είχε υπάρξει, όπως είχα εξαρχής διαισθανθεί, και ο θάνατός μου• αυτό το προαίσθημα, επιπλέον, δεν μ' έκανε να διστάσω καθόλου, είναι τόσο μεγάλη αλήθεια ότι πρέπει να συναντήσουμε το θάνατό μας, να τον δούμε τουλάχιστον μια φορά κατά πρόσωπο, ότι καθένας από μας βαθιά μέσα του το ξέρει, και ότι γενικά είναι προτιμότερο αυτός ο θάνατος, αντί για εκείνο το κοινό πρόσωπο της ανίας και της φθοράς, να έχει κατ' εξαίρεση το πρόσωπο της απόλαυσης."

-Μισέλ Ουελμπέκ "Η δυνατότητα ενός νησιού"

Ξανά: "Ερωτικός χωρισμός" ποίημα του Christopher Ifekandu Okigbo (1930–1967) Από το "ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ" της "ΑΥΓΗΣ" (26/2/2015)

..............................................................
 

Christopher Ifekandu Okigbo (1930–1967)









 



Ερωτικός χωρισμός
 

Το φεγγάρι ανέβηκε ανάμεσά μας
Ανάμεσα σε δυο πεύκα
Που σκύβουν το 'να στ' άλλο

Ο έρωτας με το φεγγάρι ανέβηκε
Τράφηκε με τους μοναχικούς μας μίσχους

Και τώρα είμαστε σκιές
Π' αγκαλιάζουν η μια την άλλη
Αλλά φιλούν τον άνεμο μόνο.

                                CHRISTOPHER OKIGBO
                                                [Nιγηρία]

Μετάφραση: Αλέξης Τραϊανός

Από το βιβλίο  Ανθολογία νέγρων ποιητών, εκδ. Εγνατία 1973

Από το "ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ" της "ΑΥΓΗΣ" (26/2/2015)
με ανθολόγο του Φεβρουαρίου του 2015 τον Αντώνη Ψάλτη

100 χρόνια από το θάνατο του Κλώντ Ντεμπυσσύ (25 Μαρτίου 1918) / Debussy: Violin Sonata, Cello Sonata, Piano Trio (youtube, 26/1/2018)

..............................................................

100 χρόνια από το θάνατο του Κλώντ Ντεμπυσσύ (25 Μαρτίου 1918)

Εδώ εργοβιογραφία του συνθέτη: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%BB%CF%89%CE%BD%CF%84_%CE%9D%CF%84%CE%B5%CE%BC%CF%80%CF%85%CF%83%CF%83%CF%8D

Debussy: Violin Sonata, Cello Sonata, Piano Trio

 (youtube, 26/1/2018)

 Composer: Claude Debussy 

Artists: Trio Stradivari, Federico Guglielmo (violin), Luigi Puxeddu (cello), Jolanda Violante (piano) 

 

These original works and arrangements for violin, cello and piano by Claude Debussy span the composer’s protean career, from the early Piano Trio of 1880 to the Cello Sonata of 1915 and the Violin Sonata, completed in 1917 as part of an abortive six-sonata project which ended halfway when he died the following year. Especially since the performances are given with the experience harvested by three musicians who are better known as early-music specialists, soaked in the philosophy of historically informed performance practice, they offer an intriguing survey, unique on record, of the composer’s development. As Harold Schonberg, music critic of The New York Times, wrote, it would be amusing to invite classical music ‘experts’ to listen to the Piano Trio, with its expressive reminiscences of Schumann, and then guess who the composer is: few of them would say Debussy. And yet the two late sonatas masterfully shuffle the cards of Impressionism, pre-Classical sonata structures and Stravinskian distance and eccentricity: the Cello Sonata originally bore a heavily symbolic title (Pierrot faché avec la lune) relating to the paintings of Watteau with their elusive mixture of melancholy and irony. It uses the timbre of early music and citations from the great French harpsichordists to conjure up Pierrot’s moody, troubled world, which was that of the slyly smiling masks of the commedia dell’arte. The arrangements are the work of several hands, among them Debussy himself, of better-known and justifiably popular works that revel in the sophisticated evocation of mood through lyrical melody and evanescent textures, including ‘The Girl with the Flaxen Hair’ and ‘Minstrels’ 

  

 

00:00:00 Piano Trio in G Major, L. 3: I. Andantino con moto allegro 00:09:04 Piano Trio in G Major, L. 3: II. Scherzo-Intermezzo. Moderato con allegro 00:12:35 Piano Trio in G Major, L. 3: III. Andante espressivo 00:16:30 Piano Trio in G Major, L. 3: IV. Finale. Appassionato 00:21:57 Violin Sonata in G Minor, L. 140: I. Allegro vivo 00:27:25 Violin Sonata in G Minor, L. 140: II. Intermède. Fantasque et legér 00:31:39 Violin Sonata in G Minor, L. 140: III. Finale. Très animé 00:36:11 Cello Sonata in D Minor, L. 135: I. Prologue. Lent, sostenuto e molto risoluto 00:40:54 Cello Sonata in D Minor, L. 135: II. Sérénade. Modérément animé 00:44:26 Cello Sonata in D Minor, L. 135: III. Final. Animé, léger et nerveux 00:48:05 Intermezzo, L. 27 00:53:34 Scherzo, L. 26 00:59:00 Préludes, L. 117: No. 12, Minstrels 01:01:22 Préludes, L. 117: No. 8, La fille aux cheveux de lin 01:04:00 Deux Arabesques, L. 66: Première Arabesque 01:08:57 Romances, L. 79: Romance No. 1 01:11:07 Rêverie, L. 68

Γιάννης Ρίτσος / Μίκης Θεοδωράκης - 18 Λιανοτράγουδα Της Πικρής Πατρίδας (Full Album) (youtube, 22 Αυγ 2017)

............................................................

Γιάννης Ρίτσος / Μίκης Θεοδωράκης - 18 Λιανοτράγουδα Της Πικρής Πατρίδας  (Full Album)

 

  (youtube, 22 Αυγ 2017)

18 Λιανοτράγουδα Της Πικρής Πατρίδας | Audio Release HQ © FM Records S.A.

 

 

01▶ 00:04 Αναβάπτιση 02▶ 02:34 Κουβέντα Μ’ένα Λουλούδι 03▶ 04:49 Καρτέρεμα 04▶ 07:14 Λαός 05▶ 09:15 Μνημόσυνο 06▶ 11:46 Αυγή 07▶ 14:02 Δεν Φτάνει 08▶ 15:25 Πράσινη Μέρα 09▶ 17:34 Συλλειτουργώ 10▶ 20:40 Το Νερό 11▶ 22:11 Το Κυκλάμινο 12▶ 24:26 Λιγνά Κορίτσια 13▶ 26:53 Το Ασπρο Ξωκλήσι 14▶ 28:50 Επιτύμβιο 15▶ 31:05 Εδώ Το Φως 16▶ 33:46 Το Χτίσιμο 17▶ 35:04 Ο Ταμένος 18▶ 37:26 Τη Ρωμιοσύνη Μη Την Κλαις 

 

 

1. Αναβάφτιση     

Λόγια φτωχά βαφτίζονται στην πίκρα και στο κλάημα

βγάζουν φτερά και πέτονται πουλιά και κελαηδάνε

Και κειος ο λόγος ο κρυφός τής λευτεριάς ο λόγος

αντίς φτερά βγάζει σπαθιά και σκίζει τους αγέρες

2. Κουβέντα με ένα λουλούδι   

Κυκλάμινο-κυκλάμινο στου βράχου τη σχισμάδα

πού βρήκες χρώματα κι ανθείς πού μίσχο και σαλεύεις

Μέσα στο βράχο σύναξα το γαίμα στάλα-στάλα

μαντήλι ρόδινο έπλεξα κι ήλιο μαζεύω τώρα

3. Καρτέρεμα   

Έτσι με το καρτέρεμα μεγάλωσαν οι νύχτες

που το τραγούδι ρίζωσε και ψήλωσε σαν δέντρο

Κι αυτοί μες απ' τα σίδερα κι αυτοί μακριά στα ξένα

κάνουν πικρό να βγάλουν το "αχ" και βγαίνει φύλλο λεύκας

4. Λαός   

Μικρός λαός και πολεμά δίχως σπαθιά και βόλια

για όλου του κόσμου το ψωμί το φως και το τραγούδι

Κάτω απ' τη γλώσσα του κρατεί τους βόγγους και τα ζήτω

κι αν κάνει πως τα τραγουδεί ραγίζουν τα λιθάρια

5. Μνημόσυνο   

Στη μια γωνιά στέκει ο παππούς στην άλλη δέκα εγγόνια

και στο τραπέζι εννιά κεριά μπηγμένα στο καρβέλι

Μάνες τραβάνε τα μαλλιά και τα παιδιά σωπαίνουν

κι απ' το φεγγίτη η Λευτεριά τηρά κι αναστενάζει

6. Αυγή   

Λιόχαρη Μεγαλόχαρη της άνοιξης αυγούλα

και που 'χει μάτια να σε ιδεί να σε καλωσορίσει

Δυο κάρβουνα στο θυμιατό και δυο κουκιά λιβάνι

κι ένας σταυρός από καπνιά στ' ανώφλι της πατρίδας

7. Δε φτάνει   

Σεμνός και λιγομίλητος εθαύμαζε την πλάση

κι η σπάθα τον κεραύνωσε κι ως λιόντας εβρυχήθη

Τώρα δε φτάνει του η φωνή δε φτάνει του η κατάρα

για να λαλήσει το σωστό του πρέπει καριοφίλι

8. Πράσινη μέρα     

Πράσινη μέρα λιόβολη καλή πλαγιά σπαρμένη

κουδούνια και βελάσματα μυρτιές και παπαρούνες

Η κόρη πλέκει τα προικιά κι ο νιος πλέκει καλάθια

και τα τραγιά γιαλό-γιαλό βοσκάνε τ' άσπρο αλάτι

9.Συλλείτουργο     

Κάτω απ' τις λεύκες συντροφιά πουλιά και καπετάνιοι

συλλείτουργο αρχινήσανε με τον καινούργιο Μάη

Τα φύλλα φέγγουνε κεριά στ' αλώνι της πατρίδας

κι ένας αϊτός από ψηλά διαβάζει το Βαγγέλιο

10. Το νερό     

Του βράχου λιγοστό νερό απ' τη σιωπή αγιασμένο

απ' το καρτέρι του πουλιού τη σκιά της πικροδάφνης

Κρυφά το πίνει η κλεφτουριά και το λαιμό σηκώνει

σαν το σπουργίτι και βλογά τη φτωχομάνα Ελλάδα

11. Το κυκλάμινο     

Μικρό πουλί τριανταφυλλί δεμένο με κλωστίτσα

με τα σγουρά φτεράκια του στον ήλιο πεταρίζει

Κι αν το τηράξεις μια φορά θα σου χαμογελάσει

κι αν το τηράξεις δυο και τρεις θ' αρχίσεις το τραγούδι

12. Λιγνά κορίτσια     

Λιγνά κορίτσια στο γιαλό μαζεύουνε τ' αλάτι

σκυφτά πολύ, πικρά πολύ - το πέλαο δεν το βλέπουν

Κ' ένα πανί, λευκό πανί, τους γνέφει στο γαλάζιο

κι απ' το που δεν το αγνάντεψαν μαυρίζει απ' τον καημό του

13. Τ' άσπρο ξωκλήσι   

Τ' άσπρο ξωκλήσι στην πλαγιά κατάγναντα στον ήλιο

πυροβολεί με το μικρό στενό παράθυρό του

Και την καμπάνα του αψηλά στον πλάτανο δεμένη

την εκουρντίζει ολονυχτίς για του Αη Λαού τη σκόλη

14. Επιτύμβιο   

Το παλικάρι που 'πεσε με ορθή την κεφαλή του

δεν το σκεπάζει η γης ογρή σκουλήκι δεν τ' αγγίζει

Φτερό στη ράχη του ο σταυρός κι όλο χυμάει τ' αψήλου

και σμίγει τους τρανούς αϊτούς και τους χρυσούς αγγέλους

15. Εδώ το φως     

Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει

μηδέ αλυσίδα στου Ρωμιού και στου αγεριού το πόδι

Εδώ το φως εδώ ο γιαλός χρυσές γαλάζιες γλώσσες

στα βράχια ελάφια πελεκάν τα σίδερα μασάνε

16. Το χτίσιμο     

Το σπίτι αυτό πώς θα χτιστεί τις πόρτες ποιος θα βάλει

που 'ναι τα χέρια λιγοστά κι ασήκωτες οι πέτρες

Σώπα τα χέρια στη δουλειά τρανεύουν κι αυγαταίνουν

και μην ξεχνάς ολονυχτίς βοηθάν κι οι αποθαμένοι

17. Ο ταμένος   

Εδώ σωπαίνουν τα πουλιά σωπαίνουν κι οι καμπάνες

σωπαίνει κι ο πικρός Ρωμιός μαζί με τους νεκρούς του

Και άπα στην πέτρα τής σιωπής τα νύχια του ακονίζει

μονάχος κι αβοήθητος της λευτεριάς ταμένος

18. Τη ρωμιοσύνη μην την κλαις     

Τη ρωμιοσύνη μην την κλαις εκεί που πάει να σκύψει

με το σουγιά στο κόκκαλο με το λουρί στο σβέρκο

Να τη πετιέται αποξαρχής κι αντρειεύει και θεριεύει

και καμακώνει το θεριό με το καμάκι του ήλιου.

 

 

Γιάννης Ρίτσος: "Τα 16 από τα «Δεκαοχτώ Λιανοτράγουδα της Πικρής Πατρίδας» γράφτηκαν μέσα σε μια μέρα --στις 16 του Σεπτέμβρη του 1968- στο Παρθένι της Λέρου, ύστερα από κρυφό μήνυμα του Μίκη Θεοδωράκη με την παράκληση να μελοποιήσει κάτι δικό μου ανέκδοτο. Τα λιανοτράγουδα αυτά τα ξανα δούλεψα στο Καρλόβασι Σάμου τον Νοέμβρη του 1969. Το 16το και το 17μο γράφτηκαν την πρωτομαγιά το 1970. Το 7μο αλλάχτηκε ριζικά τον Γενάρη το 1973 στην Αθηνά. Δεν σκόπευα εκδώσω τα «Δεκαοχτώ Λιανοτράγουδα» και είχα ζητήσει να μη δημοσιευτούν και να μην μεταφραστούν, παρά μόνο να τραγουδηθούν. Αλλά να που τα περισσότερα δημοσιεύτηκαν κιόλας σε πάρα πολλά ντόπια και ξένα περιοδικά και μεταφράσθηκαν σε αρκετές ξένες γλώσσες. Έτσι, δεν υπάρχει πια λόγος να επιμείνω στην αρχική μου απόφαση. Τα «Τα Δεκαοχτώ Λιανοτράγουδα της Πικρής Πατρίδας» είναι αφιερωμένα στον Μίκη Θεοδωράκη.