Από τον "Μικρό Ναυτίλο" του Οδυσσέα Ελύτη (1985) Μυρίσαι το άριστον (IV και V).

...................................................................................

                                                         IV

Την άνοιξη δεν τη βρήκα τόσο στους αγρούς ή, έστω, σ' έναν Botticelli όσο σε μια Βαϊοφόρο κόκκινη. Έτσι και μια μέρα, τη θάλασσα την ένιωσα κοιτάζοντας μια κεφαλή Διός.

Όταν ανακαλύψουμε τις μυστικές σχέσεις των εννοιών και τις περπατήσουμε σε βάθος θα βγούμε σ' ένα άλλου είδους ξέφωτο που είναι η Ποίηση. Και η Ποίηση πάντοτε είναι μία, όπως ένας είναι ο ουρανός. Το ζήτημα είναι από πού βλέπει κανείς τον ουρανό.

Εγώ τον έχω δει από καταμεσής της θάλασσας. 

                                                           V

Θέλω να 'μαι ειλικρινής όσο και το λευκό πουκάμισο που φορώ - και ίσιος , παράλληλος με τις γραμμές πόχουν τα ξοχόσπιτα κι οι περιστεριώνες, που δεν είναι καθόλου ίσιες κι ίσως γι' αυτό στέκουνε τόσο σίγουρα μες στην παλάμη του Θεού. Τείνω μ' όλους μου τους πόρους προς ένα - πώς να το πω; - περιστρεφόμενο, εκθαμβωτικό  ευ . Από το πώς δαγκώνω μέσα στο φρούτο έως το πώς κοιτάζω απ' το παράθυρο αισθάνομαι να σχηματίζεται μια ολόκληρη αλφαβήτα, που πασχίζω να βάλω σ' ενέργεια με την πρόθεση ν' αρμόσω λέξεις ή φράσεις, και την απώτερη φιλοδοξία, ιάμβους και τετράμετρα. Που σημαίνει: να συλλάβω και να πω έναν άλλο, δεύτερο κόσμο, που φτάνει πάντα πρώτος μέσα μου. Μπορώ μάλιστα να φέρω μάρτυρες ένα σωρο ασήμαντα πράγματα: βότσαλα που τα ρίγωσαν οι τρικυμίες, ρυάκια μ' ένα κάτι παρήγορο στο καταρκυλητό τους, μυριστικά χορτάρια, λαγωνικά της αγιοσύνης μας. Μια ολάκερη φιλολογία, οι αρχαίοι Έλληνες και Λατίνοι, οι κατοπιμοί χρονογράφοι και υμνωδοί - μια τέχνη, ο Πολύγνωτος, ο Πανσέληνος: όλοι τους βρίσκονται μεταγλωττισμένοι και στενογραφημένοι μέσα εκεί από το λείο, το χλοερό, το δριμύ και το εκστατικό, που η μόνη γνήσια και αυθεντική τους παραπομπή ενυπάρχει στην ψυχή του ανθρώπου.

Αυτή την ψυχή τη λέω αθωότητα. Κι αυτή τη χίμαιρα, δικαίωμά μου.

"Από το Ηρώδειο έως την Επίδαυρο..." της Λίνας Στεφάνου (http://www.e-poema.eu/dokimio.php?id=264) Ή από το Θέατρο μέχρι την Ποίηση ερωτήματα "μετ' επιστροφής"

................................................................................

Από το Ηρώδειο έως την Επίδαυρο Σκέψεις για την ποίηση με αφορμή το Ελληνικό Φεστιβάλ	Της Λίνας Στεφάνου
Για άλλους ξεκίνησε με το Θέατρο σε τροχόσπιτο. Ενα βαριετέ του Γιώργου Νανούρη, στην κορεάτικη αγορά την πρώτη νύχτα του Ιουνίου. Για κάποιους ήταν η παράσταση της Τουρκάλας Zeynep Tanbay στον γνωστό χώρο της Πειραιώς 260. Για άλλους ήταν το πολυαναμενόμενο Θέατρο του Ηλιου της Αριάν Μνουσκίν. Για τους φιλότεχνους ήταν ο «Μαύρος Καθρέφτης», η παράσταση με πολυμέσα σ' ένα αγκυροβολημένο φεριμπότ στον Πειραιά, του Νταγκ Aϊτκεν. Για όλους σχεδόν όμως οι παραστάσεις του Φεστιβάλ Αθηνών και φέτος όπως και τις προηγούμενες χρονιές σηματοδότησαν μια κατάβαση στο ασυνείδητο και μέσω συμβόλων στόχευσαν στην αφύπνιση της μνήμης των θεατών, η οποία μνήμη, με τη σειρά της, ενεργοποίησε το συναίσθημα και την κρίση τους. Οπως συμβαίνει δηλαδή κάθε χρόνο, τέτοια εποχή.    Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών έχουμε δει και συνεχίζουμε να βλέπουμε εξαιρετικές παραστάσεις αληθινής τέχνης που ξεχωρίζουν είτε για την αρτιότητα είτε για την πρωτοτυπία είτε για την ικανότητά τους να καινοτομούν προκαλώντας ρήξη με οτιδήποτε γνωρίζαμε και ορίζαμε στο παρελθόν ως θέατρο, χορό ή δρώμενο.    Τι είναι αυτό όμως που εμπνέει τους ξένους καλλιτέχνες και τους βοηθάει να κάνουν τόσο ριζοσπαστικά βήματα στην τέχνη τους; Και γιατί αυτό έχει τόση σημασία σε ένα περιοδικό που ασχολείται αποκλειστικά με την ποίηση; Εάν δεχθούμε ότι η ποίηση είναι αποκομμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, και ότι ο ποιητής δεν χρειάζεται να παρακολουθεί τις εξελίξεις της εποχής του -πολιτικές, κοινωνικές ή ακόμη και επιστημονικές- τότε όντως αυτό το κείμενο δεν έχει θέση εν προκειμένω. Εάν συμφωνήσουμε πως η ποίηση τρέφεται με ποίηση μονάχα και πως οι άλλες τέχνες δεν έχουν τίποτε να προσφέρουν σ' έναν ποιητή, τότε πράγματι δεν μας αφορά αυτό που συμβαίνει στο θέατρο, τον χορό, τη μουσική και τα εικαστικά. (Εξηγεί επίσης γιατί η πλειονότητα των ποιητών μας απέχει από τέτοιες παραστάσεις ή στην καλύτερη περίπτωση πάει μόνο σε μία. Προφανώς η πνευματική τους δίψα είναι κορεσμένη).    Γεγονός παραμένει πως ενώ οι Ελληνες ποιητές κι εκδότες γκρινιάζουμε γιατί κανένας πια δεν διαβάζει ποίηση (κι έχουμε δίκιο), άλλοι ποιητές, συγγραφείς και φιλόσοφοι εμπνέουν ξένους καλλιτέχνες να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν ενδιαφέρουσες παραστάσεις, υπερβαίνοντας τις γνωστές φόρμες της τέχνης τους. Και είναι σ' αυτές τις παραστάσεις συνήθως που τα εισιτήρια εξαντλούνται πριν την πρεμιέρα και δημιουργείται το αδιαχώρητο. Μήπως λοιπόν δεν φταίει η ποίηση γενικώς αλλά ο δικός μας ποιητικός λόγος; Επικίνδυνη γενίκευση θα πείτε. (Τραβάει την προσοχή ωστόσο αφού κουβαλάει σπέρμα αλήθειας μέσα της).    Το ερώτημα παραμένει. Τι κινητοποιεί και τι εμπνέει τους καλλιτέχνες που παρουσίασαν και φέτος τις δουλειές τους στο Φεστιβάλ Αθηνών; Γιατί ο στίχος από ένα ποίημα μπορεί να συγκινήσει τους θεατές σε μια παράσταση αλλά αυτοί οι ίδιοι θεατές στην πλειονότητά τους προσπερνούν αδιάφορα την ελληνική ποίηση στους πάγκους των βιβλιοπωλείων; Γιατί οι ιδιοκτήτες βιβλιοπωλείων θεωρούν την ποίηση χάσιμο χώρου και αναξιόπιστη επένδυση; Φταίει το άλογο ή ο αναβάτης;    «Araz», είναι ο τίτλος που διάλεξε η τουρκάλα Ζεϊνέπ Ταμπάι για την παράστασή της (17-19 Ιουνίου). Σημαίνει σύμπτωμα, αλλά είναι επίσης το όνομα ενός χωριού στην ανατολική Τουρκία που έχει υποφέρει από εθνικές αντιπαραθέσεις. Η Τανμπάι είναι έντονα πολιτικοποιημένη. Παράλληλα με τη χορογραφική της πορεία, δραστηριοποιείται στην πολιτική, ως ιδρυτικό μέλος του Σοσιαλιστικού Δημοκρατικού Κόμματος, και πιστεύει πως οι κοινωνικές ανισότητες στη χώρα της είναι πολύ έντονες ενώ ότι η αυστηρότητα της κοινωνίας δεν επιτρέπει στις τέχνες να ανθήσουν. Η Ταμπάι εμπνέεται από εικόνες αγαλμάτων που έχει συγκρατήσει η μνήμη της, από την τουρκική παράδοση, από τους δερβίσηδες αλλά κι από αυτά που συμβαίνουν στη χώρα της. Οπως ένας ποιητής θα έδενε τη λύπη, την οργή ή την αντίδρασή του με λέξεις για να πλέξει το ποίημα που τον εκφράζει, έτσι κι εκείνη συνθέτει σε μια μυστική γλώσσα που εκφράζεται με την κίνηση.    Αξέχαστη για όσους τυχερούς την παρακολούθησαν και η παράσταση της Αριάν Μνουσκίν «Οι ναυαγοί της τρελής ελπίδας», (10-12 και 15-19 Ιουνίου) ένα άγνωστο σχετικά έργο του Ιουλίου Βερν που δημοσιεύθηκε μετά τον θάνατό του. Η Αριάν Μνουσκίν δικαίως θεωρείται πρωτοπόρος σ' αυτό που κάνει γιατί απλούστατα δεν υπάρχει πουθενά κάτι παρόμοιο με τις δικές της παραστάσεις. Με τις ιδέες, την τόλμη και τη διαρκή αναζήτηση νέων εκφραστικών μέσων η Μνουσκίν και οι συνεργάτες της στο Θέατρο του Ηλιου άλλαξαν πολλά στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το θέατρο. Στις παραστάσεις της συνδυάζονται επιτυχημένα διαφορετικές παραδόσεις και τεχνικές, τα έργα μεταμορφώνονται σε υπερθεάματα, οι ηθοποιοί χτίζουν νέες συνθήκες στη σχέση τους με το κοινό. Πάνω απ' όλα, η Μνουσκίν μας δείχνει ότι στο θέατρο όλα είναι πιθανά. Η 72χρονη Μνουσκίν όχι μόνο παρακολουθεί από κοντά τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις (πράγμα που απέδειξε στην πρόσφατη επίσκεψή της στη χώρα μας, όταν κατέβηκε με τον θίασό της να συμπαρασταθεί στους «Αγανακτισμένους» του Συντάγματος) αλλά τις θεωρεί «υποθέσεις εργασίας», τροφή για σκέψη και έμπνευση και καλλιτεχνική δημιουργία.    Eνας άλλος ριζοσπαστικός καλλιτέχνης ο Ρομέο Καστελούτσι, επανήλθε φέτος στο φεστιβάλ μαζί με την ομάδα του Societas Raffaello Sanzio, με το έργο «Περί της έννοιας του προσώπου του Υιού του Θεού» (22-25 Ιουνίου). Μια παράσταση που άλλοι τη λάτρεψαν κι άλλοι έφυγαν ενοχλημένοι προτού ολοκληρωθεί το έργο - θα έλεγα πριν πέσει η αυλαία, αλλά δεν υπήρχε αυλαία... Οπως δεν υπήρχε και καμία σχέση με αυτό που λέμε παραδοσιακό θέατρο. Ο Καστελούτσι, πασχίζει κι αυτός, με εντελώς διαφορετικό τρόπο από τη Μνουσκίν, να δημιουργήσει σε κάθε παράσταση μια νέα σκηνική γλώσσα, η οποία θα είναι ικανή να προχωρήσει πέρα από τους καθιερωμένους θεατρικούς κώδικες και, φυσικά, πέρα από την αφήγηση. Κι όπως είχε δηλώσει και ο ίδιος: «Με τη φιλολογία δεν κάνεις θέατρο. Το θέατρο δεν είναι ούτε εικονογράφηση ούτε απεικόνιση. Το θέατρο θέλει ριζοσπαστικό τρόπο και περιπέτεια». Αυτό που τελικά πετυχαίνει είναι μια ολική θεατρική εμπειρία που εγγράφεται στην νοητική και σωματική μνήμη του θεατή. (Οποιος παρακολούθησε την προηγούμενη παράστασή του αποκλείεται ποτέ να ξεχάσει το φλεγόμενο πιάνο. Κι όποιος είδε τη φετινή παράσταση  αποκλείεται να διαγράψει από τη μνήμη του την εικόνα του γέρου πατέρα βουτηγμένου στα περιττώματά του κάτω από την υπερμεγέθη αναπαραγωγή του έργου του Αντονέλο ντα Μεσίνα «Ο Σωτήρας του κόσμου»). Ο Καστελούτσι αναζητά στο έργο του τη σχέση του Θείου με το Ανθρώπινο και εμπνεύστηκε για τον σκοπό αυτό τόσο από τις εικαστικές τέχνες όσο και από την αρχιτεκτονική.    Πριν από δύο χρόνια η χορογράφος Μαγκί Μαρέν μας είχε ταράξει με την παράστασή της Turba (Ανατάραξη). Μια παράσταση χωρίς χορό, που ωστόσο είχε ολοκάθαρα ίχνη χορογραφίας καθ' όλη τη διάρκειά της. Το έργο ήταν βασισμένο στο ποίημα του Λουκρήτιου «Περί της φύσεως των πραγμάτων». Στην ερώτηση ποιο συναίσθημα θα κυριαρχούσε στην παράστασή της, η Μαρέν είχε απαντήσει τότε: «Η ποίηση. Και η φαντασία που δημιουργείται μέσω της ποίησης – ή και το αντίστροφο».    Φέτος η Μαρέν επανήλθε με δύο έργα. Το «MayB», (22-23 Ιουνίου) βασισμένο σε θεατρικά κείμενα του Σάμιουελ Μπέκετ που ήταν το έργο που την καθιέρωσε και το τελευταίο της έργο το «Salves» (27-29 Ιουνίου), που χρωστάει το όνομά του σε μια φράση του ποιητή Ρενέ Σαρ και σημαίνει κάτι σαν «ξεσπάσματα». Για τη νέα αυτή δημιουργία, η Μαγκί Μαρέν άντλησε έμπνευση από πολλούς συγγραφείς, μεταξύ των οποίων ο Λουκρήτιος, ο Κάφκα, η Χάνα Αρεντ και ο Ζορζ Ντιντί-Ουμπερμάν. Ουσιαστικά όμως το έργο μιλάει για την εποχή μας αφού όπως δήλωσε η ίδια σε συνέντευξή της (Ελευθεροτυπία 27/6): «...Το έργο είναι απολύτως πολιτικό. Γιατί το βασικό του θέμα, η έννοια της συλλογικότητας, στις μέρες μας έχει εντελώς καταστραφεί από τον νεοφιλελεύθερο κόσμο μας, που διαιρεί τους ανθρώπους με σκοπό να τους επιβληθεί, να τους έχει υπό την εξουσία του. Υπάρχουν, φυσικά, ακόμη εστίες αντίστασης, αλλά συναντούν μεγάλα προβλήματα ύπαρξης αφού η δύναμη και η φρίκη που επιβάλλονται από τα πάνω δεν έχουν όνομα». Για την κορυφαία Γαλλίδα χορογράφο, «...ο χορός είναι ένας από τους πολλούς τρόπους δράσης και αντίστασης».    Παράξενη και αξέχαστη για όσους την είδαν ήταν επίσης η μουσικοκινητική performance του Ντενί Μαριότ (28-29/7). Ή το «Yes we can’t» του Γουίλιαμ Φόρσαϊθ (3-5 Ιουλίου) που άλλοι λάτρεψαν κι άλλοι αποδοκίμασαν ενοχλημένοι.    Προσπαθώντας να κρύψω το χασμουρητό μου ενώ παρακολουθούσα βαριεστημένη τον κιτς Αμλετ του ανατρεπτικού και πρωτοεμφανιζόμενου στη χώρα μας Νικολάι Κολιάντα (7-9/7), σκεφτόμουν πως δεν αρκεί να είναι πρωτότυπη ή ριζοσπαστική μια δημιουργία. Εάν το αποτέλεσμά της δεν αγγίζει το κοινό της, τότε έχεις απλά αποτύχει. Και ίσως εδώ κολλάει η ρήση του Μπέκετ: «Δοκίμασε ξανά, απότυχε ξανά, απότυχε καλύτερα». Στο εξωτερικό δεν νοείσαι καλλιτέχνης εάν δεν ρισκάρεις. Αναρωτιέμαι στον ποιητικό λόγο, ποιο είναι το ρίσκο που πήραμε στην Ελλάδα μετά τον Σεφέρη και τον Ελύτη...     Γιατί άραγε ο πιο πρωτοποριακός λόγος παραμένει εκείνος του Καβάφη; Γιατί κανείς δεν μπόρεσε να διευρύνει τα όρια που άνοιξε ο Σαχτούρης; Γιατί οι Ελληνες ποιητές με τις παρέες, τις λέσχες τους και τους μικρούς τους κύκλους που αρέσκονται στις μεταξύ τους κολακείες και τους επαίνους, κυνηγώντας μια θέση στα ευπώλητα της οποιασδήποτε εφημερίδας, συζητάνε ακόμη -ωσάν να ανακάλυψαν μόλις την Αμερική- εάν πρέπει ή όχι η ποίηση να είναι στρατευμένη; Γιατί εάν ένα ποίημα δεν "μυρίζει" Ακαδημία (τουλάχιστον), Ζαχαρία Παπαντωνίου ή Κάλβο έστω, δεν θεωρείται ποίηση; Γιατί είναι θέμα εάν ένας ποιητής μπορεί ή δεν μπορεί να γράφει και μυθιστορήματα, να παίζει τάβλι ή να οδηγεί αεροπλάνο;     Κι αν έχω εξαιρετική γραφή και γνώση της γλώσσας καταπληκτική, αν έχω ρυθμό αλλά επί της ουσίας δεν έχω τίποτε να πω και κανέναν δεν μπορώ με τα ωραία μου ελληνικά να συγκινήσω, τότε μήπως αυτό που γράφω είναι απλώς βαρετό; Μήπως αν δεν μας διαβάζουν παρά μια χούφτα άνθρωποι έχουμε απλά αποτύχει; Οχι επειδή φταίνε οι άλλοι αλλά επειδή απουσιάζει ο ρηξικέλευθος λόγος που θα αφύπνιζε τους αναγνώστες μας με μια κλοτσιά στο ωραίο τους κεφάλι; Μήπως, με άλλα λόγια, γράφουμε ανώδυνη ποίηση (ανώδυνη για τους αναγνώστες, εννοώ). Πάνω σ' αυτό άραγε ήθελε να μας επιστήσει την προσοχή ο Ελύτης όταν μας έκλεινε το μάτι κάπως ειρωνικά όταν έγραφε: «Ολα μένουν. Εγώ φεύγω. Εσείς να δούμε τώρα»; http://www.e-poema.eu/dokimio.php?id=264

"Ο εθισμός στην υποκρισία" του Κωνσταντίνου Ζούλα ("Καθημερινή") και "Τοτέμ και Τatoos" της Ρούλας Γεωργακοπούλου ("ΤΑ ΝΕΑ") - 4/8/2011

...................................................................................

Ο «εθισμός» στην υποκρισία

Tου Κωνσταντινου Ζουλα / zoulas@kathimerini. gr/ 4-8-2011

Αλήθεια πόσοι 35άρηδες ή 45άρηδες δεν έχουν δοκιμάσει έστω μια φορά ένα «περίεργο» τσιγάρο; Το ερώτημα μού γεννήθηκε ακούγοντας δύο συναδέλφους στο ραδιόφωνο να κατακεραυνώνουν την κυβέρνηση για την απόφασή της να αποποινικοποιήσει τη χρήση των μαλακών ναρκωτικών. «Ολα τα ’χε η Ελλάδα, αυτό της έλειπε» έλεγε ο ένας, «το κάνουν για να “ξεχνιέται” ο κόσμος και να μην καταλαβαίνει τα μέτρα» συμπλήρωσε δήθεν με χιούμορ ο έτερος.

Ε, λοιπόν η απορία μου έγινε μεγαλύτερη όταν συνειδητοποίησα ότι οι συνάδελφοι δεν ήταν άνω των 30 ετών. Επομένως, σκέφτηκα, είναι στατιστικώς αδύνατον να μην έχουν κάποιους φίλους ή γνωστούς που είναι περιστασιακοί, έστω, χρήστες, ενώ πιθανότατα κάποια στιγμή έχουν δοκιμάσει και οι ίδιοι ένα «τσιγάρο». Ποιους, λοιπόν, κορόιδευαν, και σε ποιους απευθύνονταν, παριστάνοντας τους αδαείς και τους τάχα εξοργισμένους;

Καθώς δεν γνωρίζω τι συμβαίνει στις νεότερες ηλικίες, θα μιλήσω για τη γενιά των 40 και κάτι. Τη γενιά, δηλαδή, που ήδη από την εφηβεία της είχε -αν ήθελε- ευκολότατη πρόσβαση σε πάσης φύσεως drugs και θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι ενδεχομένως η πλειοψηφία της, έστω μια φορά, δοκίμασε την περιβόητη φούντα. Σε αυτή τη γενιά, λοιπόν, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, αρκετοί έγιναν για ένα διάστημα περιστασιακοί χρήστες, κάποιοι λιγότεροι «κόλλησαν» για μερικά χρόνια και κάποιοι ακόμη λιγότεροι δεν την εγκατέλειψαν μέχρι σήμερα, χωρίς να ενοχλούν όλους εμάς τους υπόλοιπους.

Δεν είμαι σε θέση να ξέρω πώς αντιμετωπίζουν το χασίς οι σημερινοί 20άρηδες, αλλά έχω την αίσθηση ότι, όπως και στους περισσότερους ομιλήκους μου, είναι απολύτως απομυθοποιημένο. Με την έννοια ότι ο περιστασιακός χρήστης ενός «τσιγάρου» δεν τους φαίνεται ούτε εγκληματίας ούτε καν άρρωστος, όπως άλλωστε και κάποιος που πίνει ένα ποτό κάθε βράδυ για να χαλαρώσει. Με άλλα λόγια, ακόμη και η πλειονότητα των μη χρηστών εδώ και χρόνια βρίσκει εξαιρετικά γελοίο να πρέπει κάποιος να κρύβεται από την αστυνομία για να καπνίσει ένα «τσιγάρο», όπως επίσης απίθανο το ενδεχόμενο αν δεν βρει φούντα να αγοράσει... ηρωίνη.

Πού θέλω να καταλήξω; Μια από τις σοβαρότερες ελληνικές παθογένειες είναι η απίστευτη υποκρισία μας για κάποια θέματα που θεωρούνται ταμπού. Και σε αυτό φέρουμε τεράστια ευθύνη οι δημοσιογράφοι, που δήθεν δηλώνουμε έκπληκτοι όταν π. χ. συλλαμβάνεται ως «χρήστης» κάποιος διάσημος, ενώ την παραμονή στη συναυλία που πήγαμε μπορεί δίπλα μας ακριβώς να κάπνιζε φούντα κάποιος άσημος. Ως εκ τούτου, μακάρι τούτη τη φορά το όλο θέμα να συζητηθεί με την πρέπουσα σοβαρότητα και ειλικρίνεια. Και τούτο προκειμένου να ληφθούν οι κατάλληλες αποφάσεις που θα νομιμοποιήσουν κάτι που είναι ήδη νομιμοποιημένο και κυρίως δεν θα δίνουν κανένα περιθωριο στους εμπόρους των σκληρών να εμφανίζονται ως χρήστες μαλακών...

................................................................................

Τοτέμ και tattoos

ΤΗΣ ΡΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στα "ΝΕΑ", Πέμπτη 04 Αυγούστου 2011

 

Ενώ τα σπλάγχνα της μουλιάζουν ακόμα μέσα στα υγρά των βρετανικών παρασκευαστηρίων, ο πατέρας της Εϊμι Γουάινχαουζ συζήτησε χτες με την κυβέρνηση το ενδεχόμενο να χρηματοδοτήσει κέντρα απεξάρτησης νέων τοξικομανών και ταυτόχρονα ανακοίνωσε ότι το μεταθανάτιο άλμπουμ της θυγατέρας του, εμπνευσμένο από τον συφοριασμένο υμέναιό της, πρόκειται να κυκλοφορήσει μέσα στο 2012. Να χαρώ ή να ανατριχιάσω;

Το ίδιο αναποφάσιστη με βρήκε και το νέο για την αποποινικοποίηση των ναρκωτικών και ο αποχαρακτηρισμός των χρηστών από «εγκληματίες» σε αρρώστους. Κι ήταν τόσο βολική για όλους μας η ρετσινιά, η φυλακή και η εφ' όρου ζωής περιθωριοποίηση. Τώρα; Πώς ακριβώς θα γίνεται η ιατρική παρακολούθηση των ασθενών και ποια από τα φαλιρισμένα δημόσια νοσοκομεία θα αναλάβουν το ευγενικό αυτό έργο χωρίς υποδομές, χωρίς ειδικευμένο προσωπικό, χωρίς μια αποστειρωμένη γάζα, ένα μπουκαλάκι μπεταντίν, ένα απλό παυσίπονο, έναν στρατό από κλινικούς ψυχολόγους; Και για να μην ξεχνιόμαστε, τι απέγιναν τα πολυδιαφημισμένα προγράμματα απεξάρτησης άλλων εποχών που θα 'καναν, λέει, το θαύμα, αλλά δεν το έκαναν γιατί έπεσαν νεκρά με το πρώτο ντουφεκίδι της υποχρηματοδότησης και της οικονομικής κρίσης;

Το καταρρέον Εθνικό Σύστημα Υγείας, στην προκείμενη περίπτωση, οφείλει να κρατηθεί και να μην καταρρεύσει γιατί αλλιώς η απόφαση του υπουργού κινδυνεύει να εκφυλιστεί και να δώσει την ευκαιρία στους χιουμορίστες των ραδιοτηλεοπτικών να συνεχίσουν το αποτρόπαιο καλαμπούρι που άρχισαν με το που έσκασε η είδηση: Λευτεριά στα Ζωνιανά, από πού πάνε για τον Πύργο και τι φυτά παράγει η Καλαμάτα...

Δεν λέω, καλό θα ήταν να μπει και κάνα φράγκο στα δημόσια ταμεία από τη φορολόγηση των «επίμονων κηπουρών» ινδικής κάνναβης που τόσα χρόνια κάνουν το περίσσευμά τους Πόρσε Καγιέν και Καλάσνικοφ από δεύτερο χέρι. Αυτό όμως δεν είναι διόλου θεραπεία αλλά μάλλον απλή οικονομικοτεχνική διευθέτηση, κι εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα πολύ μεγάλο κοινωνικό δράμα.

Και για να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας, τι εμπόδισε παρακαλώ την κατακαημένη την Εϊμι να βρει την υγειά της στα υπερειδικευμένα κέντρα που κατέφευγε κατά καιρούς; Αμερικανοί ερευνητές, με αφορμή την περίπτωσή της, δημοσίευσαν μόλις χτες τη σύγχυσή τους απέναντι στο πρόβλημα της χρόνιας τοξικομανίας πετώντας το μπαλάκι (πάλι) στην ψυχιατρική και στο καινούργιο μας άλλοθι, τους νευροδιαβιβαστές. Δεν θα μπω στον κόπο να μεταφράσω. Καλύτερα να σας τραγουδήσω κάτι από το πασίγνωστο σουξέ της, το Rehab, στο οποίο η ντίβα με τα tattoos δήλωνε απερίφραστα ότι δεν επιθυμούσε θεραπεία.

Γιατρός: Γιατί είσαι εδώ παιδί μου;

Εϊμι: Ειλικρινά δεν έχω ιδέα

Αυτά...

"Ο ηθοποιός και ο χώρος του Ή η άρνηση ως λόγος ύπαρξης" της Ναταλίας Κατσού (από τις "Αναγνώσεις" της "ΑΥΓΗΣ", 31/7/2011)

..................................................................................

29/7/11

Ο ηθοποιός και ο χώρος του ή η άρνηση ως λόγος ύπαρξης

ΤΗΣ ΝΑΤΑΛΙΑΣ ΚΑΤΣΟΥ

Κωνσταντίνα Αραπάκη- Χωρίς τίτλο

Χώρος κενός. Χώρος ελεύθερος και έξω ο κόσμος. Το χιόνι κι οι άνθρωποι. Κι οι άστεγοι. Χώρος μέσα στο χρόνο. Εδώ που η φαντασία δοκιμάζεται, εάν αντέχει την τρισδιάστατη μορφή. Καθρέφτες στους τοίχους, πόδια γυμνά, περπατάμε. Κυριολεκτικά. Σκορπίζουμε κι ενώνουμε, αγγίζουμε σώματα ξένα για να βρούμε το δικό μας. Δοκιμάζουμε. Ξανά και ξανά. Χωρίς λάθος. Το λάθος είναι αδύνατον όταν η πραγματικότητα είναι υποθετική. Περπατάμε στον χώρο, ελεύθερα. Να συγχρονίσουμε τα βήματα, την σκέψη, την ανάσα. Δεν φτάνει. Να ριχτούμε βαθύτερα, πριν από την σκέψη και την ανάσα, στο μαύρο της προσδοκίας. Εκεί πλάθουμε κάθε μέλος, κάθε σημείο του κορμιού γίνεται σταγόνα που ποτέ δεν πετρώνει. Ανταλλάσουμε το σώμα μας με την ζώνη του σαμουράι και περιμένουμε. Χωρίς αγωνία. Ό,τι κι αν έρθει πρέπει να ανταποκριθούμε. Η μόνη λεπίδα του ηθοποιού είναι η αντίδραση.
Αυτήν ακονίζουμε ανελέητα. Την άμεση, ειλικρινή και εντυπωσιακή ετοιμότητα. Την άρνηση στο λήθαργο, την αντίσταση στη βαρύτητα. Που μεταφράζεται σε μια άλλη δράση. Για να επέλθει μια ισορροπία. Ή μια δημιουργική έκπληξη.

Αtkac είναι το άλφα, είναι το πριν. Είναι αυτό που συνήθως λέμε προετοιμασία. Η στιγμή-πριν την πράξη, η κίνηση-πριν την κίνηση. Αυτή που καθορίζει τί θα γίνει. Έχει υπόσταση, συμβαίνει στο σώμα.

Είναι η αντίσταση των κλειδώσεων και των αρθρώσεων που δυσκολεύει το αυτονόητο, το καθίζει απέναντι, το ανακρίνει κι ύστερα το κάνει δράση με νόημα άλλο. Είναι η διάφανη μεμβράνη που παγιδεύει τα μέλη και δένει τις κινήσεις σε μια συνέχεια, το αόρατο νήμα που νοηματοδοτεί. Αυτή είναι η πρώτη άρνηση. Στη Ρωσία το λένε atkac.

***
Ο πρώτος ηθοποιός ανεβαίνει στην σκηνή. Ο χώρος μυρίζει αναμονή. Όλοι ξέρουν ένα μεγάλο μυστικό, ότι αυτό που θα αρχίσει τώρα είναι έξω από την πραγματικότητα. Αυτός ο άνθρωπος θα πάψει να ανήκει στον εαυτό του και θα μεταμορφωθεί σε κάτι άλλο. Καθόλου φυσιολογικό. Ποιος το χρειάζεται; ποιον θα ωφελήσει; δεν είναι γελοίο, μια τέτοια προφανής σύμβαση; Ο χρόνος που χρειάζεται ο ηθοποιός για να ξεπεράσει αυτά τα βουβά ερωτήματα είναι η προετοιμασία του. Η άρνηση του. Η δεύτερη. Κάθε φορά που ανεβαίνει στην σκηνή πρέπει να αρνείται αυτόν τον δισταγμό, να πείσει τον εαυτό του και τους άλλους ότι αυτό είναι αναγκαίο και πραγματικό, το θέατρο. Κάθε φορά που ανεβαίνει στην σκηνή πρέπει ακόμη να αρνείται τον εαυτό του. Λίγη σημασία έχει εάν πρόκειται για κλόουν ή ακροβάτη ή μέλος ενός χορού, ή πρωταγωνιστή σε ρεαλιστικό δράμα. Το σώμα και το μυαλό του ηθοποιού, τόσο αληθινό όσο ποτέ, χαρίζονται στο παιχνίδι. Σε μια στιγμή καθαρής αυτοσυνείδησης, ο ηθοποιός-performer βγαίνει από το σώμα του για να μπορεί να ενωθεί με αυτό ολοκληρωτικά σε ένα άλλο επίπεδο. Είναι μια άρνηση τού είναι όπως αυτό ισχύει ως εκείνη την στιγμή κι ένα πέρασμα σε μια άλλη αλήθεια. Άλλωστε, εάν ο ηθοποιός ήταν σε απόλυτη ταύτιση με τον εαυτό του και την εικόνα του, χωρίς αμφιβολίες και ανασφάλειες, δεν θα ήταν καλλιτέχνης, θα ήταν υπάλληλος σε γραφείο. Είναι αυτός ο δισταγμός που ροκανίζει την σκηνή πριν την παράσταση. Εάν τον ξεπεράσει, δικαιούται να ανέβει και να μας πει μια ιστορία. Πρέπει να βρει τον εσωτερικό του λόγο ο καλλιτέχνης που θέλει να μας κλέψει τον χρόνο και την προσοχή μας. Τον λόγο ως αιτία και ως τρόπο έκφρασης.

Αυτός ο λόγος δεν προκύπτει ούτε από έμπνευση ούτε από συνήθεια. Χρειάζεται καθημερινή αναμέτρηση. Όλες οι συνθήκες της πραγματικότητας φωνάζουν εκκωφαντικά στον ηθοποιό να κλειστεί στο σπίτι του και να σιωπά. Η άρνηση απλώνει σαν την γύρη του Απρίλη. Θέλει δύναμη και τόλμη για να κάνει μία κίνηση ένας άνθρωπος και να τον κοιτάζουν οι εκατό μέσα από το σκοτάδι. Πρέπει να αποκοπεί από όλα τα φυσιολογικά και καθημερινά κι ανθρώπινα, να στραγγίξει ό,τι έχει ως το τέρμα και λίγο πριν το θάνατο να ξεσπάσει και να γλιτώσει τους ανθρώπους από τις ψευδαισθήσεις. Τις ψευδαισθήσεις που έχουν οι ίδιοι υφάνει για αλήθεια, κι όχι την ψευδαίσθηση που τίμια η τέχνη προσφέρει.

Έχει αυτοκαταστροφή ο ηθοποιός μέσα του, έχει σκοτάδια και πληγές - ποιος δεν έχει; Κι αυτά πρέπει να τα αρνηθεί, να τα κουρελιάσει και να τα κάνει σκηνικό, να μας δανείσει τους φόβους του και να μας ξυπνήσει το γέλιο και το κλάμα. Δεν κλαίει ο κλόουν, ούτε γελάει. Πράττει μόνο. Perpetuum mobile, με γενναιόδωρες κινήσεις, προ-ετοιμάζει την πτώση του. Γιατί γελάμε ενώ ακόμη ανεβαίνει μια σκάλα; είναι τόσο αφοσιωμένος, μας προ-ετοιμάζει, οπωσδήποτε θα πέσει. Όσο πιο μεγάλη η κίνηση τόσο μεγαλύτερο το ρίσκο. Όσο μεγαλύτερη προ-ετοιμασία, τόσο σημαντικότερη κίνηση. Όμως δεν διστάζει - όχι τώρα που η παράσταση έχει αρχίσει. Σίγουρα αρνήθηκε πριν, αρνήθηκε να είναι ασφαλής, να μην εκτεθεί στην ανελέητη χλεύη. Μέσα στην ασφάλεια και την ησυχία, η μοναξιά γίνεται τέρας και μας σπαράσσει. Καλύτερα στα ζωντανά λιοντάρια. Αυτοί που στο τέλος, όταν ο ηθοποιός ισορροπήσει στο σπασμένο ποδήλατο με την μοναδική ρόδα, χωρίς τιμόνι, θα χειροκροτήσουν. Κι αυτό αρκεί, μας ξανακάνει ανθρώπους. Και χαρίζει στον ηθοποιό την συνείδησή του: δεν είναι σαν τους άλλους, αλλά δεν είναι και διωγμένος. Αύριο θα πρέπει κάτι άλλο να αρνηθεί, κάτι άλλο να προ-ετοιμάσει για να έχει λόγο να βγει στους δρόμους, να ανέβει στις σκηνές και να φωνάξει, να χορέψει, να ελευθερώσει όσα εμείς δεν τολμάμε.

Αρνούμαι σημαίνει πρώτα αναιρούμαι κι ύστερα αρχίζω.

Η Ναταλία Κατσού είναι θεατρολόγος και ποιήτρια

"Περίπατος Ι." ποίημα του Τάσου Πορφύρη (από την "ΑΥΓΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 31/7/2011)

.................................................................................

               Περίπατος Ι.

Ανοίξτε την πόρτα του κήπου ν' αναχωρήσει
το δέντρο γκρεμίστε τη σκεπή της κι ένα
μέρος του τοίχου στην ανάγκη
γιατί οι καρποί του είναι συνθήματα
το φύλλωμά του διαδήλωση
ο κορμός του κοντός για την καινούργια
σημαία τα τριχοειδή του ανιχνευτές
άγνωστων περιοχών η σκιά του
δεν είναι τόπος για ύπνο ούτε
για όνειρα αλλά χώρος αποθέσεως
εκρηκτικών υλών
οι άνεμοι το διεκδικούν
ο ήλιος το περιπαίζει
η θύελλα προσμένει την ώρα της
μια διασταύρωση παρακάτω.
Συνοδέψτε αυτό το δέντρο.


                                   ΤΑΣΟΣ ΠΟΡΦΥΡΗΣ

Μαρτυρίες, δίμηνο λογοτεχνικό περιοδικό,
Ιανουάριος 1964, τεύχος 8, σελ. 10
........................................................
από το "ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ" της "ΑΥΓΗΣ" με ανθολόγο του Ιουλίου 
την Χρυσούλα Σπυρέλη   

"Θα στείλω σπίτι σου τη Χρυσή Αυγή" του Μάριου Διονέλλη (από την TVXS, 2/8/2011) Μια ιστορία σε χρώμα πράσινο σχεδόν μαύρο...

«Θα στείλω σπίτι σου τη Χρυσή Αυγή».  

Του Μάριου Διονέλλη

15:10 - Τρί 02/08/2011, tvxsteam

 

Το παραλήρημα ενός αστυνομικού οργάνου αντιμετώπισαν Μαροκινοί μετανάστες στην Αθήνα, που έτυχε να βρεθούν στο δρόμο του το βράδυ της 25ης Ιουλίου, στην Πλατεία Βάθης. Σε μια έξαρση τσαμπουκά ο αστυνομικός του τμήματος Ομονοίας (σ.σ. τα στοιχεία του είναι στη διάθεση του Δρόμου) θεώρησε καλό να υποβάλει σε έλεγχο μια ομάδα μεταναστών που βρίσκονταν συγκεντρωμένοι σε καφενείο στην οδό Μάγερ 29, προετοιμάζοντας τη γιορτή τους για το Ραμαζάνι, που ακολουθούσε σε λίγες μέρες.

Όπως καταγγέλλει στον Δρόμο ο αντιπρόεδρος της Μαροκινής Κοινότητας, Αμπντεραχίμ Ζούχρι, ξαφνικά ένα περιπολικό σταμάτησε έξω από το καφενείο και οι δύο αστυνομικοί άρχισαν να ελέγχουν τα χαρτιά των μεταναστών. Ο ένας εκ των δύο, με ιδιαίτερα έντονο ύφος, άρχισε να κλοτσάει τις καρέκλες του καφενείου φωνάζοντας στους μετανάστες. Το παραλήρημά του, όμως, ξεκίνησε όταν διαπίστωσε πως μία νεαρή γυναίκα που βρισκόταν εκεί, είχε, όπως προέκυπτε από τα χαρτιά της, την υποχρέωση να δίνει το «παρών» σε αστυνομικό τμήμα μία φορά το μήνα, εξαιτίας κάποιου αδικήματος για το οποίο είχε προσαχθεί παλαιότερα.

Ο «ράμπο» αστυνομικός απαίτησε να του πει δημοσίως το λόγο για τον οποίο δίνει «παρών», ενώ εκείνη του απάντησε πως είναι σαφώς γραμμένο στα χαρτιά της, τα οποία ήδη του είχε παραδώσει προς έλεγχο. Ο αστυνομικός επέμεινε να πει δημοσίως το λόγο και από εκεί ξεκίνησε η περιπέτειά της. Βρίζοντάς την (καριόλα) ο αστυνομικός της πήρε τα χαρτιά, της πέρασε χειροπέδες και την έβαλε στο περιπολικό. Ο κ. Ζούχρι, ως αντιπρόεδρος της Κοινότητας παρενέβη επιδεικνύοντας την ελληνική του ταυτότητα (είναι Ελληνομαροκινός, διαμένει και δραστηριοποιείται επιχειρηματικά επί 27 χρόνια στην Ελλάδα).

Κόκκινο πανί η ταυτότητα

Όπως καταγγέλλει ο ίδιος στον Δρόμο, το γεγονός αυτό ήταν που εξόργισε το αστυνομικό όργανο. Συνέλαβε και τον ίδιο τον αντιπρόεδρο και τον έβαλε στο περιπολικό, ενώ έσκισε τις κάρτες τού νυν και του τέως γενικού αστυνομικού επιθεωρητή Νοτίου Ελλάδας Γρηγόρη Μπαλάκου και Γιώργου Γαλιάτσου αντίστοιχα, τις οποίες ο κ. Ζούχρι είχε στην κατοχή του. «Τις βρισιές που άκουσα μέσα στο περιπολικό, δεν τις έχω ξανακούσει στα 51 χρόνια της ζωής μου», λέει στον Δρόμο ο κ. Ζούχρι και απαριθμεί: «Θα σας γαμήσω όλους του Μαροκινούς, θα σας ανοίξουμε τις τρύπες, να ποιο μουνόπανο σου έδωσε ελληνική ταυτότητα» και άλλα τέτοια ωραία, σε όλη τη διαδρομή από την Πλατεία Βάθης μέχρι το Αστυνομικό Τμήμα Ομονοίας.

Όποιος μιλάει συλλαμβάνεται

Εκτός από τον Αμπντεραχίμ Ζούχρι και την κοπέλα, συνελλήφθησαν ακόμα ένας Μαροκινός που τόλμησε να μιλήσει από το παράθυρο του περιπολικού στους συλληφθέντες, αλλά και ο γιος του κ. Ζούχρι που μετέβη στο τμήμα μαζί με τη μητέρα του. Το παραλήρημα του αστυνομικού, με την ανοχή των συναδέλφων και των ανωτέρων του, φυσικά, συνεχίστηκε και στο Τμήμα, ενώ «φιλοδώρησε» με δύο σπασμένα δάχτυλα την αρχικώς συλληφθείσα Μαροκινή. Επέμενε, μάλιστα, στην κράτηση και του κ. Ζούχρι, από τον οποίο απαίτησε ακόμα και να γδυθεί εντελώς πριν μπει στο κρατητήριο. Σύμφωνα με όσα καταγράφονται στη μήνυση, το μενού των ύβρεων εμπλουτίστηκε με απειλές του τύπου: «Θα έρθω αύριο με πολιτικά στο καφενείο μαζί με 6-7 Χρυσαυγίτες και θα σας γαμήσουμε όλους».

Στο νοσοκομείο με χειροπέδες

Το κλίμα στο Αστυνομικό Τμήμα Ομονοίας άλλαξε μόνο μετά την άφιξη της δικηγόρου Ιωάννας Κούρτοβικ, παρουσία της οποίας υποβλήθηκαν εκατέρωθεν μηνύσεις, ενώ ο κ. Ζούχρι αντιμετώπισε πρόβλημα υγείας και με πίεση 22 μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο, όπου προσήλθε σιδηροδέσμιος στους γιατρούς για να τον εξετάσουν.

«Οι φίλοι μου οι Χρυσαυγίτες»

 

«Όση ώρα ήμασταν στο Τμήμα δεν μου έδωσαν ούτε ένα ποτήρι νερό, μας έβαλαν σε ένα κρατητήριο όπου υπήρχαν 12 άντρες και 1 γυναίκα, όλοι στο πάτωμα και μόλις 7 κουβέρτες. Είναι η χειρότερη εμπειρία μου στην Ελλάδα μετά από 27 χρόνια, ενώ ο αστυνομικός δεν φάνηκε να πτοείται ούτε όταν του είπα ότι θα ενημερώσω τους ανώτερούς του, των οποίων τις κάρτες έσκισε επιδεικτικά ενώ τσαλάκωσε και την (ελληνική) αστυνομική μου ταυτότητα» λέει στον Δρόμο ο κ. Ζούχρι.

Ο αντιπρόεδρος της Μαροκινής Κοινότητας προαναγγέλλει την υποβολή αγωγής για ασφαλιστικά μέτρα εναντίον του αστυνομικού, καθώς οι απειλές δεν έχουν τελειώσει: «Φεύγοντας από το Τμήμα μου είπε πως πλέον ξέρει τη διεύθυνση του σπιτιού μου και θα στείλει τους φίλους του Χρυσαυγίτες, ενώ και τις επόμενες μέρες περνούσε επιδεικτικά με το περιπολικό έξω από το καφενείο των Μαροκινών στην Πλατεία Βάθης».

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Δρόμος της Αριστεράς", 30 Ιουλίου 2011

3/8/1953: Ο κομμουνιστής Νίκος Πλουμπίδης καταδικάζεται δυο φορές σε θάνατο για κατασκοπεία και οδηγείται στο εκτελεστικό. Θα εκτελεστεί στις 14/8/1953

...................................................................................

Ο Νίκος Πλουμπίδης (1902 - 14 Αυγούστου 1953) ήταν ηγετικό στέλεχος του Κ.Κ.Ε. κατά την περίοδο της μεταξικής δικτατορίας, τη Γερμανική Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο στην Ελλάδα. Έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στην αναδιοργάνωση του Κ.Κ.Ε. στους πρώτους μήνες της Κατοχής και στην οργανωτική συγκρότηση του Ε.Α.Μ. Εκτελέστηκε ένα χρόνο περίπου μετά την εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη και των συντρόφων του, έχοντας στιγματιστεί ως συνεργάτης των αστυνομικών αρχών από τον Νίκο Ζαχαριάδη.

 

Βιογραφικό

Γεννήθηκε στα Λαγκάδια Αρκαδίας. Σπούδασε στο Διδασκαλείο στον Πύργο Ηλείας και έγινε δάσκαλος. Υπηρέτησε στην Ελασσόνα και το 1926 εντάχθηκε στο Κ.Κ.Ε. Συνελήφθη το 1931, καταδικάστηκε σε 3 μήνες φυλάκιση και απολύθηκε. Συμμετείχε στην αντιπροσωπεία του Κ.Κ.Ε. που πήρε μέρος στο 7^ο Συνέδριο της Γ' Διεθνούς στη Μόσχα (1935). Στη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά ήταν γραμματέας αρχικά της παράνομης κομματικής επιτροπής του Κ.Κ.Ε. στη Θεσσαλία και στη συνέχεια στη Μακεδονία. Tο 1938 έγινε μέλος του Πολιτικού Γραφείου του κόμματος.

Την επόμενη χρονιά συνελήφθη αλλά επειδή έπασχε από φυματίωση μεταφέρθηκε στο σανατόριο «Σωτηρία» από όπου δραπέτευσε μαζί με άλλους κομμουνιστές το 1941. Το Δεκέμβριο του 1942 εξελέγη μέλος του Πολιτικού Γραφείου του Κ.Κ.Ε. (2η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη). Τον Απρίλιο του 1945 εκλέχτηκε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής από την 11^η Ολομέλεια και συμμετείχε στο νέο Πολιτικό Γραφείο. Μετά την επάνοδο του Νίκου Ζαχαριάδη δεν εκλέχτηκε ξανά στο Πολιτικό Γραφείο (Ιούνιος 1945) και όταν τελείωσε ο Εμφυλίος τέθηκε επικεφαλής της παράνομης κομματικής οργάνωσης εσωτερικού. Μετά τη σύλληψη του Νίκου Μπελογιάννη (20 Δεκεμβρίου 1950), καθώς και άλλων στελεχών του Κ.Κ.Ε., και την ανακάλυψη παράνομων ασυρμάτων σε σπίτια στην Ανω Γλυφάδα και την Καλλιθέα (13 Νοεμβρίου 1951), ο Πλουμπίδης έστειλε επιστολή, στην οποία υπήρχαν τα αποτυπώματά του για να μην αμφισβητηθεί η γνησιότητά της, στην οποία ανέφερε ότι οι ασύρματοι αυτοί ελέγχονταν από τον ίδιο και όχι από τον Μπελογιάννη. Όμως ο Ζαχαριάδης δήλωσε ότι η επιστολή ήταν κατασκεύασμα της Αστυνομίας και ότι ο Πλουμπίδης βρισκόταν στο εξωτερικό. Τελικά ο Πλουμπίδης συνελήφθη από τις αστυνομικές αρχές το Δεκέμβριο του 1952, δικάστηκε και εκτελέστηκε στις 14 Αυγούστου του 1953.

..................................................................................

 

 Νίκος Πλουμπίδης: πενήντα πέντε χρόνια από τη διπλή καταδίκη και την εκτέλεσή του

14 08 2009

 

Πιστός μέχρι το τέλος στο κόμμα που τον θυσίασε

Του  Βαγγέλη Καραμανωλάκη

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Παρασκευή 14 Αυγούστου 2009 στα «ΝΕΑ»

 

Η ΑΝΤΙΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΝ  ΟΔΗΓΗΣΕ ΣΤΟ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ, Η  ΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΝ ΚΑΤΗΓΟΡΗΣΕ  ΓΙΑ ΠΡΟΔΟΣΙΑ, Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΝ ΔΙΚΑΙΩΝΕΙ. Ο  ΝΙΚΟΣ ΠΛΟΥΜΠΙΔΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ,  ΑΛΛΑ Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΛΟΥΜΠΙΔΗ ΕΧΕΙ ΑΦΗΣΕΙ ΑΝΟΙΧΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Πενήντα πέντε χρόνια μετά την εκτέλεσή του, ο Νίκος Πλουμπίδης εξακολουθεί να διατηρείται ζωντανός στις μνήμες των ανθρώπων ως το θύμα μιας διπλής καταδίκης: πρώτα και κύρια ενός μισαλλόδοξου κρατικού μηχανισμού που, στο πλαίσιο μιας ψυχροπολεμικής αντικομμουνιστικής πολιτικής, τον οδήγησε στο εκτελεστικό απόσπασμα αλλά και της ηγεσίας του κόμματος του, το οποίο τον αποκήρυξε κατηγορώντας τον ως προδότη, με βάση ανύπαρκτα αποδεικτικά στοιχεία.

Και είναι κυρίως αυτή η δεύτερη καταδίκη που βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, καθώς αποτελεί μια από τις τραγικές στιγμές της ιστορίας του μεταπολεμικού ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος, μια ιστορία γεμάτη λαμπρές στιγμές και παράλληλα σκοτεινά σημεία.

Ας δούμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή.

Η υπόθεση

Στις 25 Νοεμβρίου 1952 ανακοινώθηκε από τις Αρχές η σύλληψη του «από οκταετίας κρυπτόμενου κομμουνιστή Νικόλαου Πλουμπίδη» . Φυματικός λόγω των κακουχιών που είχε περάσει από τα νεανικά του χρόνια, ο Πλουμπίδης ήταν γνωστός για την ακαταπόνητη δραστηριότητά του και την ικανότητά του να παραμένει ασύλληπτος. Ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ κατά τον Μεσοπόλεμο, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής (Κ.Ε.) και στη συνέχεια του Πολιτικού Γραφείου (Π.Γ.), είχε εμπλακεί ενεργά στις εσωκομματικές διαμάχες την περίοδο 1939-1942, ενώ είχε αμφισβητήσει την ορθότητα του «ανοιχτού γράμματος» του Ζαχαριάδη, τον Οκτώβριο του 1940. Από το 1946 ανέλαβε, αρχικά με τα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ Χρύσα Χατζηβασιλείου και Στέργιο Αναστασιάδη και μετά το 1949 μόνος του, την καθοδήγηση της παράνομης οργάνωσης του ΚΚΕ στην Αθήνα.

Δύο ημέρες μετά τη σύλληψη, ο ραδιοσταθμός του ΚΚΕ από το Βουκουρέστι μετέδωσε ανακοίνωση της Κ.Ε., στην οποία καταγγελλόταν ο Πλουμπίδης ως «από 28ετίας πράκτορας» της Ασφάλειας και των Άγγλων, υπεύθυνος για τη σύλληψη και εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη. Η ανακοίνωση βασιζόταν σε ένα ολιγοσέλιδο πόρισμα που είχε εγκρίνει το Π.Γ. τρεις μήνες πριν από τη σύλληψη και το οποίο παρέμεινε απόρρητο έως τη δεκαετία του 1990.

Το πόρισμα, βασισμένο σε εκθέσεις μελών του κόμματος που είχαν ζητηθεί από το Π. Γ., είχε μηδενική αποδεικτική αξία. Οι εκθέσεις παρουσίαζαν ελάχιστο τεκμηριωτικό υλικό, εμπλέκοντας ασημαντολογίες για το παρελθόν με ανυπόστατες υποθέσεις. Στόχος ήταν η συνολική πολιτική και ηθική εξόντωση του Πλουμπίδη. Η κατηγορία του χαφιεδισμού ακύρωνε όλη την αγωνιστική προσφορά του, καθώς άρχιζε από την ένταξή του στο κόμμα· η φυματίωση ήταν επαγγελματική κατασκευή, η ασκητικότητα έκρυβε έναν ανήθικο άνθρωπο. Ενοχοποιούνταν για όλα τα χτυπήματα της Ασφάλειας στο παράνομο κλιμάκιο της Αθήνας μετά το 1936. Παρότι μεγάλο μέρος των κατηγοριών αφορούσε τα πρόσφατα χρόνια της παρανομίας, απουσίαζε η αναφορά σε πληροφορίες ή εκτιμήσεις που προέρχονταν από την Ελλάδα Και αυτό, παρότι από την άνοιξη του 1949 με πρωτοβουλία νεαρών Επονιτών είχε δημιουργηθεί ένα δεύτερο καθοδηγητικό κέντρο, το οποίο βρισκόταν σε απευθείας επαφή με την εξόριστη κομματική ηγεσία και του οποίου ο υπεύθυνος Σταύρος Κασιμάτης διατύπωνε αμφιβολίες για τον Πλουμπίδη και τον μηχανισμό του.

Ο Πλουμπίδης δικάστηκε, καταδικάστηκε σε θάνατο και παρέμεινε στη φυλακή έως τις 14 Αυγούστου 1954, οπότε και εκτελέστηκε. Κατά τη διάρκεια της κράτησης και δίκης, ο Ραδιοφωνικός Σταθμός συνέχισε να μεταδίδει εκπομπές καταγγέλλοντας τον «προβοκάτορα». Αμφισβήτησε ακόμη και την εκτέλεση, λέγοντας ότι ήταν σκηνοθεσία των Αμερικανών. Το ίδιο διάστημα ο Πλουμπίδης αρνήθηκε να αποκηρύξει το ΚΚΕ, διακήρυξε τον σεβασμό στις αποφάσεις του Π.Γ. ακόμη και εάν ήταν λανθασμένες, όπως στη δική του περίπτωση, και ζήτησε την υποταγή όλων, συγγενών και φίλων, σε αυτές. Παράπεμψε, τέλος, τη δικαίωσή του σε μεταγενέστερο χρόνο, όταν το κόμμα θα επανεξέταζε την υπόθεσή του. Και ο καιρός δεν άργησε να έλθει.

Η αποκατάσταση

Το 1956, μετά την καθαίρεση του Ζαχαριάδη αποφασίστηκε η επανεξέταση της υπόθεσης από επιτροπή η οποία κατέληξε σε δυο διαφορετικά πορίσματα, τα οποία συνέκλιναν στην απαλλαγή του Πλουμπίδη, την αποκατάστασή του ως μέλος του ΚΚΕ και της Κ.Ε. και στην απόδοση ευθυνών στους Ζαχαριάδη, Μπαρτζώτα και Βλαντά. Το πρώτο πόρισμα απέδιδε ευθύνες όχι μόνο στη «ζαχαριαδική κλίκα»- όπως πρότεινε το δεύτερο το οποίο και εγκρίθηκε- αλλά και σε ολόκληρη την τότε Κεντρική Επιτροπή. Και τα δύο πορίσματα έθεταν τα προβλήματα στον στενό ορίζοντα μιας συγκεκριμένης ηγεσίας και όχι στην ευρύτητα της συγκρότησης και του τρόπου λειτουργίας ενός κομματικού μηχανισμού. Οι κυρίαρχες λογικές παρέμειναν καθώς πλέον η ζαχαριαδική ηγεσία, επωμιζόταν το σύνολο των ευθυνών. Η αποκατάσταση έγινε με μια λακωνική απόφαση της Κ.Ε. το 1958, η οποία περιελάμβανε και τους Γιώργη Σιάντο και Κώστα Καραγιώργη. Και βέβαια δεν έλαβε υπόψη τα γράμματα που ο Πλουμπίδης είχε γράψει από τη φυλακή και τα οποία για πολλά χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση παρέμειναν στα χέρια της κομματικής ηγεσίας για να δημοσιευθούν μόλις το 1997 από την οικογένειά του (ΔημοσθένηςΠαπαχρίστου, Νίκος Πλουμπίδης Ντοκουμέντα Γράμματα από τη φυλακή 1953-1954 ).

Οι επιστολές

Οι επιστολές- σημειώματα από τη φυλακή συγκροτούν μια οιονεί απολογία του Ν. Πλουμπίδη απέναντι σε μια κατηγορία που δεν γνώριζε. Στις σελίδες τους υπερασπίζεται τις αποφάσεις του, ως ανώτατο κομματικό στέλεχος, σε κρίσιμα θέματα, αναδεικνύει τις διαφοροποιήσεις του ως επιλογές που συνδέονταν με τη συγκυρία και τις διαφορετικές εφαρμογές της κομματικής γραμμής. Κάποτε διαφαίνεται η θλίψη του για τη στάση του κόμματος, άλλοτε η προσωπική πικρία και το συναίσθημα της αδικίας από τους συντρόφους του.

 Συναισθήματα που εξορίζει, καθώς θεωρεί ότι συσκοτίζουν τον πολιτικό χαρακτήρα της υπόθεσης, που είναι ο κυρίαρχος. Κρατώντας εμφαντικά την πίστη του στο Π.Γ. και στο κόμμα ως βασική γραμμή άμυνας, ο Πλουμπίδης διατηρεί όλα τα δικαιώματά του για το δικαστήριο της αύριον και παράλληλα κρατά γεμάτο το κιβώτιο της δικής του πορείας.

«Μη λυπάστε, εγώ τώρα θα ησυχάσω.

Ο θάνατος είναι μια αλλαγή της ύλης.

Έτσι είναι», έγραφε στο τελευταίο γράμμα του

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης είναι λέκτορας Ιστορίας της Ιστοριογραφίας και Γ. Γρ. του Δ.Σ. των ΑΣΚΙ

 http://ra64.wordpress.com/2009/08/14/ploumpidis/