"Το αίμα δεν εξυπηρετεί" της Άννας Δαμιανίδη ("Εφημερίδα των Συντακτών", 5/3/2013)

  ....................................................... 

 

 

  Το αίμα δεν εξυπηρετεί

   

της  Άννας Δαμιανίδη

Το αίμα είναι υπερβολικά συμβολικό, αλλά συμβαίνει να είναι και εξαιρετικά πραγματικό. Είναι το βασικότερο στοιχείο της ζωής και το πρώτο που εμφανίζεται και ξοδεύεται στο θάνατο. Είναι χαρακτηριστικό ανώτερων οργανισμών, δεν το έχουν οι σουπιές, το διαθέτουν όμως οι χελώνες. Μάλιστα των χελωνών είναι πιο σκούρο, θα μπορούσε να είναι και γαλάζιο. Αλλά γαλάζιο δεν έχει κανείς. Χρειάστηκε να χυθεί πολύ από το αίμα των γαλαζοαίματων για να βεβαιωθούν όλοι πως ήταν απολύτως κόκκινο όπως και των υπολοίπων.

Οι μόνες διακρίσεις που κάνει το αίμα είναι οι επιστημονικές ομάδες ρέζους που ονομάστηκαν με τα πρώτα γράμματα του αλφαβήτου και πρόσημα αριθμητικής. Αλφα και βήτα, θετικό και αρνητικό. Και το μηδέν. Οι μόνες σχέσεις αίματος που μπορεί να έχει κανείς οφείλουν να γίνουν με βάση αυτές. Αν χρειάζεσαι αίμα και έχεις πολλούς αγαπημένους συγγενείς έτοιμους να σου το προσφέρουν, δεν μπορείς να το δεχτείς αν η ομάδα τους δεν ταιριάζει με τη δική σου. Μπορεί να είσαι ο βασιλιάς της Αγγλίας ή των Φιλιατρών και να σε σώσει το αίμα του πακιστανού μετανάστη που μόλις κοίταξες περιφρονητικά στο δρόμο. Είναι μαύρος, κοντός και τον βρίσκεις άσχημο, κι εσύ μπορεί να είσαι ψηλός, ξανθός και κτηματίας, και μόνο το δικό του αίμα να σου ταιριάζει.

Το αίμα λοιπόν στην πραγματικότητα πρόδωσε όλες τις πανάρχαιες προσπάθειες των ανθρώπων να ξεχωρίσουν σε φυλές και σε άλλες κατηγορίες. Ενώ το είχαν διαλέξει να σημαδεύει τις βαθιές τους διαφορές, το αίμα τους εξευτέλισε, δείχνει μόνο τις βαθιές ομοιότητες. Βέβαια οι άνθρωποι συνεχίζουν να χρησιμοποιούν παροιμίες όπως "Το αίμα νερό δεν γίνεται", να επικαλούνται το jus sanguinis, να μιλάνε για δεσμούς αίματος. Ομως και οι πιο ανόητοι ρατσιστές αν χρειαστούν αίμα, αληθινό, ζεστό κόκκινο ανθρώπινο αίμα για τη ζωή τους θα αναγκαστούν να το συνειδητοποιήσουν κι ας μην το παραδεχτούν: το αίμα δεν εξυπηρετεί τις ιδέες τους.  Το αίμα αποδεικνύει ότι είμαστε όλοι ίδιοι,  μας ανακατεύει με κάθε έθνος και κάθε άτομο λες και θυμάται τα πιο παλιά ταξίδια της ανθρωπότητας, τις δύσκολες μετακινήσεις του homo πριν γίνει sapiens, καταργεί τις κοινωνικές διακρίσεις, την επιστήμη περί φυλών, τα σύνορα, τις βίζες, τα έθνη και τις προκαταλήψεις. Ποιος ξέρει ποιες ανάγκες εξυπηρέτησε με τις επιλογές του. Η σοφία του αίματος πάει υπερβολικά πίσω, η φιλοσοφία του πάει μπροστά, καθώς εμπαίζει όλη την ενδιάμεση συμβολική του χρήση.

Αλλά βέβαια το αίμα, το αληθινό, αυτό που μπορεί κανείς να δει να τρέχει απο την παραμικρή λύση συνέχειας του δέρματος του, είναι κάτι που τρομάζει. Παιδιά που ματώνουν ουρλιάζουν απο φόβο, μανάδες ανατριχιάζουν, φοιτητές Ιατρικής λιποθυμούν στη θέα του αίματος. Κι αυτό τον τρόμο  προσπαθούν να προκαλέσουν όσοι το επικαλούνται. Να τρομάζουν θέλουν, να υποβάλουν δέος για τις απόψεις τους. Ο φόβος είναι το υλικό τους, άυλος και στην ουσία αναίμακτος. Μπορεί να είναι και το αρχικό τους κίνητρο. Από τον πολύ φόβο να εξοικειώνονται μαζί του τόσο που αγκυρώνονται σ' αυτόν.

 Λίγα μαθήματα Πρώτων Βοηθειών θα έκαναν καλό σε όλους.

"η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ως performance"

..........................................................

η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ως performance

 Ο Αμερικανός καλλιτέχνης Spencer Tunick ξεκίνησε το 1992 στη Νέα Υόρκη με ένα ή με λίγα άτομα σε κάθε λήψη και δύο χρόνια αργότερα βρίσκεται στο Μανχάταν, μπροστά στο κτίριο των Ηνωμένων Εθνών με 28 άτομα. Εκεί θεωρεί ο ίδιος πως άλλαξε πραγματικά η ιδέα του, απο απλή φωτογράφηση σε performance. Απο τότε έχει οργανώσει περισσότερες απο 65 προσωρινές εγκαταστάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο εξωτερικό. Καλεί τους συμμετέχοντες να ποζάρουν γυμνοί σ’ένα επιλεγμένο σημείο, τους φωτογραφίζει και τους βιντεοσκοπεί, δίνοντάς τους την ευκαιρία να συμμετέχουν στη δημιουργία ενός έργου τέχνης. Ο καθένας θα πάρει απο μία φωτογραφία μίας περιορισμένης έκδοσης του έργου.

 

Το δικαίωμα στο νερό : ακραία λύση! (http://www.youtube.com/watch?v=ByN9L2bzuwI, 15/2/2008)

........................................................

Μαργκερίτ Γιουρσενάρ (1903 - 1987) από το διήγημα "Κλυταιμνήστρα ή το Έγκλημα"

...........................................................

Μαργκερίτ Γιουρσενάρ

(1903 - 1987)














από το διήγημα "Κλυταιμνήστρα ή το Έγκλημα", 
(μτφ.Ιωάννας Δ. Χατζηνικολή, εκδ. Χατζηνικολή)

 ...Τον περίμενα, ετούτον τον άντρα, προτού αποκτήσει ακόμα ένα όνομα, ένα πρόσωπο, από τότε που δεν ήταν παρά η μακρινή δυστυχία μου. Το αναζήταγα μέσα στο πλήθος των ζωντανών ετούτο το πλάσμα, το απαραίτητο για τις μελλοντικές απολαύσεις μου. Πώς παρατηρούμε προσεκτικά τους διαβατικούς καθώς περνάν μπροστά από το γκισέ ενός σταθμού για να βεβαιωθούμε πως, πράγματι, δεν είναι αυτοί που περιμένομε, μόνον έτσι κοίταξα στη ζωή μου τους άντρες. Γι' αυτόν με φάσκιωσε η τροφός μου όταν βγήκα από την κοιλιά της μητέρας μου, για να κρατώ τους λογαριασμούς του πλούσιου αρχοντικού του έμαθα να λογαριάζω στο αβάκιο του σχολειού. Για να στολίσω το δρόμο που μπορεί να πατούσε κάποτε το πόδι αυτού του αγνώστου που θα με έκανε δούλα του, ύφανα στρωσίδια και φλάμπουρα με χρυσοκλωστή και τόση ήταν η απορρόφησή μου στο έργο μου, που από δω κι εκεί, λίγες σταγόνες από το αίμα μου κύλησαν και στάξαν πάνω στο απαλό φάδι. Οι γονείς μου, μου τον εδιάλεξαν, αλλά και αν με άρπαζε χωρίς την ευχή των δικών μου, πάλι στη θέλησή τους θα 'χα υπακούσει αφού κρατάμε τις προτιμήσεις μας απ' αυτούς κι αφού αυτός που αγαπούμε είναι πάντα αυτός που ονειρεύτηκαν οι προγόνοι μας... 

Μάριου Ποντίκα "Στα όρια της τρέλας" (1979-1980)

.........................................................

Μάριου Ποντίκα 

Στα όρια της τρέλας

(Μια γυναίκα που έχει ανέβει σε καρέκλα και προσπαθεί υστερικά σχεδόν να ισιώσει ένα κάδρο που έχει καρφώσει στον τοίχο απέναντι στην πλατεία. Μιλάει στον άντρα της που είναι ο Πανταζής. Δηλαδή στους θεατές). [Σημείωση: Οι φράσεις μέσα σε παρένθεση είναι οι απαντήσεις του Πανταζή. Και, φυσικά, δεν ακούγονται].

Γυναίκα: Ωραίο; (Σα στραβό μου φαίνεται) Εντάξει τώρα; (Δε θέλει λίγο πιο δεξιά) Τόσο; (Εντάξει). Μήπως μια ιδέα πιο αριστερά; (Για δοκίμασε) Εντάξει; (Νομίζω ναι) Σα να μου φαίνεται ότι στράβωσε λίγο (Δεν ξέρω) Τώρα; (Λίγο πιο δεξιά)  Νομίζω ότι είναι ίσιο τώρα (Ναι τώρα είναι ίσιο) Ναι είναι τέλειο (Είσαι ευτυχισμένη;) Ευτυχισμένη (Πάρα πολύ. Εσύ;) Πάρα πολύ (Άμα έρθει το μπαουλοντίβανο θα δεις) Θα χωράει δε θα χωράει;  (Αμέ) Παλατάκι. Σωστό παλατάκι.  (Εδώ μέσα θα γίνει σαλόνι περιωπής) Σαλονάκι με τα όλα του  (Μα τι διάολο έπαθες; Γιατί τα μειώνεις όλα; Κουζινίτσα, μπαλκονάκι…) Εγώ; Ίσα-ίσα που τα χαίρομαι (Και πού λες να πάει το μπαουλοντίβανο τελικά; Εγώ λέω εδώ) Θα χωράει; (Θα χωράει)  Γιατί δε μετράς να δούμε; (Θα χωράει) Πόσο είναι το μπαουλοντίβανο είπες; (Είναι ό,τι πρέπει) Αν είναι τσίμα-τσίμα, πού θα χωρέσει το τραπεζάκι με το πορτατίφ; Δε θα ‘χουμε δίπλα το πορτατίφ; (Αλίμονο)  Αχ, τι ωραία που θα ‘ναι!... (Μ’ αγαπάς;) Και βέβαια. Εσύ;  (Με κάνεις περήφανο)  Εγώ είμαι περήφανη (Το κάδρο σα να στράβωσε πάλι) Σοβαρά; Προς τα δεξιά δεν έγερνε; (Ναι…) Εντάξει; (Έτσι νομίζω) Δε σου φαίνεται να γέρνει προς τα αριστερά τώρα; (Μπα…) Κι εγώ σου λέω ότι γέρνει… (Για κούνα το) Ίσιωσε;  (Έτσι νομίζω)  Να κατέβω δηλαδή; (Για φέρτο πιο δεξιά)  Τόσο; (Εντάξει) Είσαι σίγουρος ε;  (Είναι φίνο)  Τώρα ίσιωσε… (Σ’ αρέσει;) Και βέβαια μ’ αρέσει! (Και μ’ αγαπάς;) Και σ’ αγαπώ. Έχω αυτή την αδυναμία, αυτή την παραξενιά. Θέλω τα κάδρα να είναι ίσια, να μη στραβώνουν ούτε χιλιοστό. Το σπίτι είναι η μισή ζωή του ανθρώπου, δε μ’ αρέσει να βλέπω τα πράγματα άνω-κάτω. Μ’ αρέσει η τάξη, η καθαριότητα, η ομορφιά.  (Είσαι ευτυχισμένη τώρα;) Είμαι ευτυχισμένη τώρα. (Σε λατρεύω) Εγώ σε λατρεύω… (Γέλιο που γίνεται βουβό κλάμα).

από το έργο του Μάριου Ποντίκα 

"Εσωτερικαί Ειδήσεις" - α' παράσταση 1979/1980 Θεατρο "Στοά")

(Μάριου Ποντίκα, Άπαντα τα Θεατρικά, Εκδόσεις "Αιγόκερως", 2007, τόμος Β') 

"40 χρόνια με μια ματιά" του Χρήστου Γιαννίμπα (www.koutipandoras.gr, 3/3/2013)

........................................................

40 χρόνια με μια ματιά

Posted date: Μαρτίου 03, 2013 6:00 ΜΜ (http://www.koutipandoras.gr)

 

Από το 1973 μέχρι τις μέρες μας έχουν περάσει μόλις 40 χρόνια. Ένα μικρό διάστημα στη μακρόχρονη διαδρομή της ανθρωπότητας. Σ’ αυτό όμως ο «Ιστορικός χρόνος» συμπυκνώθηκε με την έννοια πως συντελέστηκαν πολύ μεγάλες ποιοτικές και ποσοτικές αλλαγές. Αλλαγές που δεν αφορούν ένα μόνο κράτος, μια περιοχή, μια ομάδα ή κατηγορία ανθρώπων. Είναι παγκόσμιες, αφορούν και επηρεάζουν τους πάντες και τα πάντα. Η παγκοσμιοποίηση άλλωστε είναι πλέον γεγονός και όπως ήταν αναμενόμενο απέκτησε φανατικούς φίλους αλλά και φανατικούς εχθρούς. Αυτό που παραβλέπεται είναι πως καθαυτή η παγκοσμιοποίηση : (α) Δεν μπορεί να αγνοηθεί από ένα λαό, ακόμα κι αν αυτός το ήθελε. (β) Δεν οδηγεί σε καταστροφή τους λαούς, ούτε όμως στον παράδεισο. Βεβαίως δημιουργούνται νέα κοινωνικά προβλήματα αλλά και νέες δυνατότητες. Κοινωνίες, οικονομίες και πολιτικές βρίσκονται πλέον σε μια διαρκή δοκιμασία σε ένα νέο πολύ ποιο σύνθετο περιβάλλον. Οι προκλήσεις πολλές και πρωτόγνωρες. Ειδικά για την πολιτική που εμφανίζεται να έχει πρόβλημα επαρκούς ευελιξίας και ικανότητας να ανταποκριθεί έγκαιρα στις αλλαγές που γίνονται.

Ανέφερα το 1973 γιατί θεωρώ τη χρονιά αυτή ως έτος «σταθμό». Με την έννοια πως δύο γεγονότα της χρονιάς αυτής σηματοδοτούν τις μετέπειτα εξελίξεις. Πρώτο. Με την πραξικοπηματική ανατροπή της εκλεγμένης κυβέρνησης του Σ. Αλιέντε στη Χιλή και την επιβολή της στυγνής δικτατορίας του Α. Πινοσέτ, η Χιλή γίνεται η πρώτη χώρα στον κόσμο που εφαρμόζονται οι νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις. Θα έλεγα πως η Χιλή γίνεται το πρώτο πειραματόζωο της περιβόητης «Σχολής του Σικάγο». Δεύτερο. Ιδρύεται το πρώτο χρηματιστήριο παραγώγων προϊόντων στο Σικάγο. Ακολουθούν η Νέα Υόρκη (New York Stock Exchange και American Stock Exchange), τα χρηματιστήρια του Montreal, του Sydney, του Toronto κλπ. Αυτονόητο ότι γρήγορα ήρθαν και στην Ευρώπη. Τα γεγονότα αυτά, δεν είναι δύο ακόμα «οικονομικά συμβάντα» στην καπιταλιστική ιστορία. Σηματοδοτούν το τέλος του καπιταλισμού όπως τον γνώρισε η ανθρωπότητα και το πέρασμά του σε ένα άλλο στάδιο. Σ’ αυτό διατηρεί τα βασικά χαρακτηριστικά και αντιθέσεις του. Όμως προστίθενται νέα χαρακτηριστικά και νέες αντιθέσεις.

Στη 40ετία (1973 – 2013) προφανώς υπήρξαν πολλά αξιομνημόνευτα γεγονότα. Καταγράφω τα κυριότερα απ’ αυτά που λίγο ή πολύ όλοι γνωρίζουν. Μπορεί κάποιος να τα προσεγγίσει ή να τα ερμηνεύσει έτσι ή αλλιώς, αλλά δεν μπορούν να αμφισβητηθούν. (1) Το Σοβιετικό οικονομικό μοντέλο αποτυγχάνει και καταρρέει. (2) Το νεοφιλελεύθερο οικονομικού μοντέλου επικρατεί, αποτυγχάνει αλλά δεν καταρρέει. (3) Οι τράπεζες και γενικότερα το χρηματοπιστωτικό σύστημα αποκτά τεράστια δύναμη και ρόλο. (4) Η ανάπτυξη των τηλεοπτικών ΜΜΕ με ταυτόχρονη αύξηση της δύναμης και επιρροής τους. (5) Η προσπάθεια χωρών της Ευρώπης για οικονομική, νομισματική και πολιτική ένωση.

Δεν πρόκειται βέβαια για ανεξάρτητα ή ασύνδετα μεταξύ τους γεγονότα. Το καθένα ξεχωριστά έχει τη δική του συμμετοχή σε όλα τα υπόλοιπα και όλα μαζί σημάδεψαν την 40ετία και εξακολουθούν να βάζουν το στίγμα τους στις εξελίξεις του σήμερα και του αύριο. Η δική μου προσέγγιση έχει ως σημείο αναφοράς την Πολιτική. Αυτή, αντίθετα με τις θετικές επιστήμες, δεν διαθέτει πειραματικό εργαστήριο όπου τα ίδια δεδομένα παράγουν το ίδιο αποτέλεσμα. Έχει όμως κι αυτή τα εργαλεία της. Είναι οι εμπειρίες των άλλων λαών και το κυριότερο η Ιστορία. Θεωρώ λοιπόν σκόπιμη την αναφορά στα ιστορικά δεδομένα του χθες. Όχι μόνο γιατί διδάσκουν και εξηγούν το σήμερα. Αλλά και γιατί από την σκοπιά της πολιτικής παρέχουν τα εργαλεία για τη διαμόρφωση του μέλλοντος.

Υπάρχει μια νέα οντότητα που θα χαρακτήριζα αθέατη κι αόρατη. Πρόκειται για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, καρδιά του οποίου είναι οι τράπεζες και ζητήματα που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα μ’ αυτές. Το νέο και άμεσα ορατό σ’ αυτό το σύστημα είναι πως το χρήμα δεν είναι το μέσο ανταλλαγής όπως είναι στην καθημερινότητά μας. Όλοι εμείς αγοράζουμε τα εμπορεύματα που πωλούνται, δηλαδή προϊόντα και υπηρεσίες (τρόφιμα, ένδυση, ασφάλεια κλπ) και δίνουμε χρήμα (ευρώ). Στο χρηματοπιστωτικό σύστημα το χρήμα καθαυτό είναι εμπόρευμα.

Δεν έχουμε πλέον Δημοκρατίες όπως τουλάχιστον τις ξέραμε μέχρι χθες. Κατά τον Αριστοτέλη «Συστήματα μεσοτήτων». Έχει δημιουργηθεί μια ολιγαρχία πλούτου. Δεν πρόκειται καν για μια αριστοκρατία ή μια εθνική αστική τάξη. Ειδικότερα στη χώρα μας τέτοια δεν υπήρξε ποτέ. Απέναντι σ’ αυτήν την ολιγαρχία οι αντιστάσεις μειώνονται και αυτό γίνεται εις βάρος των λαών. Του βιοτικού επιπέδου, της υγείας, του ελεύθερου χρόνου κλπ. Κοντολογίς, για να επικαλεστώ πάλι τον Αριστοτέλη, εις βάρος του «ευ ζειν». Αυτό παραχώρησε τη θέση του στην εμπορευματοποίηση, στον καταναλωτισμό και εν τέλει στον ατομικό ωφελισμό. Ο καταναλωτής της πραγματικότητας μετατράπηκε σε καταναλωτή της δυνατότητας. Από το «αγοράζω ότι είμαι» στο «είμαι ότι αγοράζω». Η αξία χρήσης (σε μεγάλο βαθμό) έπαψε να είναι βασικό κριτήριο της αγοράς ενός πράματος.

Το κράτος ήταν ένας ταξικός θεσμός που παρείχε μια μορφή διαμεσολάβησης στο δημόσιο χώρο. Αναπαρήγαγε τις οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις μέσω μιας κοινωνικής σύμβασης των δυνάμεων εργασίας και του κεφαλαίου. Η νεοφιλελεύθερη πλήρης απελευθέρωση των χρηματαγορών επέφερε μια ανελέητη επίθεση του χρηματοπιστωτικού συστήματος στα κράτη που μετατράπηκαν σε φέουδα της νεοφιλελεύθερης ολιγαρχίας.

Η πολιτική έχει μπει στο περιθώριο. Δεν έχει καθόλου ρόλο ή έστω σοβαρό ρόλο. Στην καλύτερη περίπτωση ο ρόλος της είναι περιορισμένος. Για την ολιγαρχία και τους πολιτικούς εκπροσώπους της, η οικονομική πραγματικότητα είναι οι αγορές. Γι’ αυτούς οι ασκούμενες πολιτικές  καλούνται να διαχειριστούν όσο καλύτερα μπορούν τις τοπικές συνθήκες στο όνομα μιας ψευδεπίγραφης αυριανής ευημερίας. Βρισκόμαστε, λένε, σε μια ειδική κατάσταση. Σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης όπου το πλαίσιο είναι αναπόφευκτο. Ως εκ τούτου η πολιτική πρέπει να δράσει αποτελεσματικά μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο. Να είμαστε αποδοτικοί εντός αυτού γιατί έξω απ’ αυτό μας περιμένει η καταστροφή. Αυτό δηλαδή που λένε είναι πως συνθήκες και πολιτικές αποτελούν μια ιστορική αναγκαιότητα !!

Διαχρονικά η πολιτική εξέφραζε διαφορετικά συμφέροντα, επιδιώξεις και ενδιαφέροντα. Είχε πάντα ιδεολογικό χαρακτήρα. Αυτός στην εκφορά του στο δημόσιο διάλογο έχει χαθεί ή έστω μειωθεί σημαντικά κι αυτό γιατί συμμορφώθηκε με τις επιταγές των ΜΜΕ και της επικοινωνίας. Ενσωμάτωσε επικοινωνιακά στοιχεία και στη μορφή του και στο περιεχόμενό του. Έτσι χάριν της επικοινωνιακής αποτελεσματικότητας, ο ιδεολογικός χαρακτήρας της πολιτικής, όπως τον διαμεσολαβούν τα ΜΜΕ, έχει σχεδόν εξανεμισθεί. Συνακόλουθα και η πολιτική έχει μικρότερη ιδεολογική «συνιστώσα» και μεγαλύτερη επικοινωνιακή.

Με την κατάρρευση του Σοβιετικού μοντέλου, ο νεοφιλελευθερισμός επικρατεί. Οι αγορές εμφανίζονται από την ολιγαρχία ως μονόδρομος. Μειώνεται σημαντικά ακόμα και η ιδέα πως μπορεί να υπάρξει ένα άλλο «πρότυπο». Ένα άλλο μοντέλο που μπορεί να προτιμηθεί από τους λαούς για λόγους ηθικής, πολιτικής – κοινωνικής οργάνωσης, οικονομικής αποτελεσματικότητας. Η αριστερά και δυνάμεις στο χώρο της κεντροαριστεράς, κριτικάρουν τον εαυτόν τους και εν μέρει γίνονται εσωστρεφείς. Η αμηχανία, η εσωτερική αμφισβήτηση και η αποστράτευση είναι τα κυρίαρχα στοιχεία του χώρου αυτού. Κυρίως των δυνάμεων που συνδέονταν ιδεολογικά με το μοντέλο που κατέρρευσε. Αν και πριν την κατάρρευση υπήρχαν δυνάμεις (ή έστω μεμονωμένα πρόσωπα), που ασκούσαν κριτική στο Σοβιετικό μοντέλο, δεν έχουν μια πειστική εναλλακτική πρόταση. Δηλαδή τι θα μπει στη θέση του νεοφιλελευθερισμού και των αγορών.

Η σοσιαλδημοκρατία και τα διάφορα σοσιαλιστικά φιλελεύθερα κόμματα, πήραν «τις ευκαιρίες τους». Διακήρυσσαν το κοινωνικό κράτος, το δίχτυ κοινωνικής προστασίας, τα εργατικά και εργασιακά δικαιώματα κλπ. Όταν γίνονταν κυβέρνηση εν μέρει υλοποιούσαν κάποια τέτοια στοιχεία. Αυτό γινόταν αποσπασματικά και με ανορθόδοξο τρόπο. Αντιμετωπίζοντας την σκληρή, αδυσώπητη και ληστρική πραγματικότητα των αγορών και της ολιγαρχίας, υποχωρούσαν ακάθεκτα και τελικά μετατρέπονταν σε πρόθυμους της ολιγαρχίας. Αυτό δηλαδή που δεν έκαναν ήταν να καλλιεργούν μια εναλλακτική πρόταση, οργανώνοντας την πολιτική, κοινωνική και οικονομική ζωή σ’ αυτήν την εναλλακτική κατεύθυνση. Όχι μόνο δεν απέκτησαν την ιδεολογική κηδεμονία [1], για την ακρίβεια ούτε καν προσπάθησαν να το κάνουν, αλλά ενσωματώθηκαν στην ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού. Ακολούθησαν την πεπατημένη χύνοντας έτσι πολύ νερό στο μύλο του νεοφιλελευθερισμού και στην περαιτέρω ενίσχυση της ολιγαρχίας. Αν αυτό έγινε ηθελημένα ή αθέλητα είναι αδιάφορο για τις κοινωνίες αφού τα αποτελέσματα δεν αναιρούνται. Εναλλακτικές υπήρχαν. Πάντα υπάρχουν. Η ζωή δεν έχει μονόδρομους. Σήμερα αυτές οι εναλλακτικές, διεθνώς, όλο και περισσότερο συζητούνται ως κοσμοαντίληψη, κοσμοθεωρία. Ως ένας άλλος τρόπος πολιτικής κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης. Το θετικό είναι πως έχουν βγει από την απομόνωση και το περιθώριο. Αρκετές εφαρμόζονται, έστω και περιορισμένα, αν και απέχουν από το να αποδώσουν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Χρειάζονται περαιτέρω επεξεργασίες και βελτιώσεις. Σε κάθε περίπτωση όμως έχουν αντιστρέψει την καταστροφική πορεία του νεοφιλελεύθερου Αρμαγεδδών.

Άφησα για το τέλος αυτό που φαίνεται να αποτελεί ιστορικό παράδοξο. Αυτό που ο Colin Crouch αποκαλεί «ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμού». Όλα όσα ζούμε, ειδικά τα τελευταία τρία χρόνια, με την κρίση και τις ολέθριες επιπτώσεις της στους λαούς, πιστοποιούν με τον καλύτερο τρόπο πως ο νεοφιλελευθερισμός απέτυχε παταγωδώς.[2] Όχι μόνο με «αντίπαλα» κριτήρια αλλά ακόμα και με αυτά που ο ίδιος είχε θέσει. Για την ανάπτυξη, για την ορθολογικότερη διάχυση του πλούτου, για την ευημερία κλπ. Φυσικά η αποτυχία του νεοφιλελευθερισμού δεν αποτελεί έκπληξη αφού εξ’ αρχής ήταν μαθηματικά βέβαιη. Το εύλογο ερώτημα είναι γιατί αφού απέτυχε παραμένει κυρίαρχος; Υπάρχουν δύο λόγοι. Ο πρώτος είναι ότι απέτυχε στους διακηρυγμένους στόχους που ο ίδιος είχε θέσει. Πέτυχε και συνεχίζει να επιτυγχάνει στους μη διακηρυγμένους (στους ανομολόγητους) στόχους που είχαν θέσει οι οικονομικές ελίτ των κρατών όταν τον υιοθετούσαν από την εποχή των Thatcher, Reagan. Για την ολιγαρχία του πλούτου ήταν και παραμένει το «απόλυτο εργαλείο». Η οικονομική (άρα και πολιτική) δύναμη που απέκτησαν στα μόλις 40 αυτά χρόνια είναι απίστευτη. Δεν υπάρχει καν μέτρο σύγκρισης στη μακρά ιστορία του καπιταλισμού. Ο δεύτερος λόγος είναι η ίδια η κοινωνία. Τα κοινωνικά υποκείμενα που τον στήριξαν ήταν πλειοψηφικά κι αυτό γιατί είχαν ένα άμεσο υλικό κέρδος. Ειδικότερα την τελευταία εικοσαετία μέσω του άκρατου δανεισμού (κρατών, επιχειρήσεων και νοικοκυριών), υπήρξε μια πλασματική διάχυση πλούτου και μια πλασματική ευημερία. Στην πραγματικότητα ήταν μια πυραμίδα αναδιανομής δανεικών στην κορυφή της οποίας βρισκόταν η ολιγαρχία. Αυτή και οι πολιτικοί της εκπρόσωποι, συντηρούσαν τον τρόπο ζωής του ατομικού καταναλωτικού πρότυπου που είχαν δημιουργήσει. Έτσι από τη μια είχαν αστρονομικά κέρδη, κι απ’ την άλλη διατηρούσαν το κυρίαρχο σύστημα αξιών. Είχαν και την πίτα (τους) αυξανόμενη (κι όχι απλώς ολόκληρη) και το σκύλο χορτάτο. Σήμερα αυτή η δυνατότητα της απατηλής διάχυσης του πλούτου προς τα κάτω δεν υφίσταται. Δεν έχει όμως δημιουργηθεί ακόμα ένα άλλο κοινωνικό υποκείμενο, πλειοψηφικό και αποφασισμένο, να στηρίξει την αποκαθήλωση. Να στρατευθεί σε μια κοινωνική κινητοποίηση. Να αποκαθηλώσει τον εσωτερικό ατομικισμό του και τον καταναλωτικό τρόπο ζωής του. Σίγουρα δεν είναι κάτι εύκολο. Οικονομική και πολιτική ελίτ εξακολουθούν, κυρίως με την «πυρηνική δύναμη» των ΜΜΕ, να διατηρούν την ισχύ τους. Ο νεοφιλελεύθερος λόγος τους, κατορθώνει ακόμα και σήμερα να έχει αποδοχή στους απλούς ανθρώπους. Τον εσωτερικεύουν και ερμηνεύουν τα τεκταινόμενα με βάση αυτόν. Επιπλέον μέχρι και μόλις πριν δύο, τρία χρόνια δεν τους απασχολούσε κάποια εναλλακτική πρόταση. Για να απασχολήσει κάποιον μια οποιαδήποτε εναλλακτική πρόταση, πρέπει πρώτα και πάνω απ’ όλα να διακρίνει την ανάγκη να υπάρξει τέτοια. Μέχρι πριν λίγο όμως είχε την πεποίθηση πως επειδή έχει την δυνατότητα να καταναλώνει προϊόντα και υπηρεσίες, ζει σε κατάσταση ευημερίας. Επομένως δεν είχε λόγο να αμφισβητήσει το κυρίαρχο σύστημα αξιών. Το κυρίαρχο παράδειγμα. Έτσι η ολιγαρχία και οι πολιτικοί της εκφραστές, και με την δύναμη των ΜΜΕ, έπαιρναν τη συναίνεση των απλών ανθρώπων. Ρητή ή σιωπηλή τους ήταν αδιάφορο. Αδιάφορο τους ήταν κι αν αυτή η συναίνεση, δινόταν στο ένα ή στο άλλο κόμμα που εναλλάσσονταν στην κυβερνητική εξουσία. Έτσι κι αλλιώς και τα δύο εξυπηρετούσαν την ολιγαρχία εφαρμόζοντας τις κυρίαρχες νεοφιλελεύθερες πολιτικές. Μπορεί να είχαν διαφορετικό λεκτικό περιτύλιγμα, σήμερα κι αυτό εξαφανίστηκε, αλλά ουδέποτε αμφισβήτησαν (έστω) την κυριαρχία του ολιγαρχικού καθεστώτος.

Χρήστος Γιαννίμπας

[1] Υποθέτω ότι για τις ηγεσίες των κομμάτων αυτών ο Γκράμσι ήταν ένας «γραφικός τύπος».

[2] Σήμερα πολλά ζητήματα του κοινωνικού φιλελευθερισμού είναι γενικώς αποδεκτά (Σύνταγμα, ανθρώπινα δικαιώματα κλπ). Αυτό που πολλές φορές παρατηρείται είναι πως αυτός συγχέεται με τον νεοφιλελευθερισμό στην οικονομία και την ιδεολογία του. Ο νεοφιλελευθερισμός είναι πλέον και εκ του αποτελέσματος όχι μόνο απάνθρωπος, ανθρωπιστικά άδικος και άνανδρος. Είναι και από στενή οικονομική σκέψη, βαθύτατα λανθασμένος.

Κουρτ Βάιλ "Speak Low" : Συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης

.........................................................

Kurt Weill: μουσικός πρωταγωνιστής (02 Μαρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr)

.......................................................

Kurt Weill: μουσικός πρωταγωνιστής

10:40, 02 Μαρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/34862

 

Ο Kurt Weill (1900-1950) ξεκίνησε την καριέρα του στις αρχές της δεκαετίας του 1920, μετά από μια παιδική ηλικία γεμάτη μουσική και πολλά χρόνια αντίστοιχων σπουδών στο Βερολίνο. Τη στιγμή που η πρώτη του όπερα «Ο πρωταγωνιστής» («The protagonist») ανέβηκε τον Απρίλιο του 1926, ο Kurt Weill καθιερώνεται ως ένας νεαρός μα σημαντικός Γερμανός συνθέτης. Ο ίδιος είχε ήδη αποφασίσει να αφοσιωθεί στο μουσικό θέατρο και τα έργα που δημιούργησε σε συνεργασία με τον Bertolt Brecht σύντομα τον έκαναν διάσημο σε όλη την Ευρώπη. Το 1933 έφυγε από τη νέα... ναζιστική Γερμανία και συνέχισε ακούραστα τις μουσικές του περιπέτειες. Πρώτα στο Παρίσι (1933-35) και στη συνέχεια στις ΗΠΑ μέχρι και το θάνατό του.

Ορισμένα από τα σημαντικότερα έργα του είναι: «Κοντσέρτο για βιολί» (1925), «Η όπερα της πεντάρας» (Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1928), «Το ενέχυρο» (Caspar Neher, 1932), «Τα Επτά Θανάσιμα Αμαρτήματα» ( Μπρεχτ, 1933), «Lady in the Dark» (Moss Hart και Ira Gershwin, 1941), «Lost in the Stars» (Anderson Maxwell, 1949).

O Kurt Weill γεννήθηκε, σαν σήμερα, στις 2 Μάρτη το 1900 και έφυγε από τη ζωή στις 3 Απρίλη το 1950 από καρδιακή ανεπάρκεια, αφήνοντας πίσω του έναν μακρύ κατάλογο φημισμένων και διαχρονικών έργων.

Speak low

(K.Weill-O.Nash)

Speak low
When you speak love
Our summer day
Withers away
Too soon, too soon
Speak low
When you speak love
Our moment is swift
Like ships adrift,
Were swept apart
Too soon
Speak low
Darling speak low
Love is a spark
Lost in the dark
Too soon, too soon
I feel
Wherever I go
That tomorrow is here
Tomorrow is near
And always too soon
Time is so old
And love's so brief
Love is pure gold
And time a thief.
We're late,
Darling we're late
The curtain descends,
Everything ends
Too soon, too soon
I wait,
Darling I wait
When you speak low to me,
Speak love to me and soon.

Νάνος Βαλαωρίτης: Είναι, σχεδόν, μια σουρεαλιστική επανάσταση... (02 Μαρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr)

.......................................

Νάνος Βαλαωρίτης: Είναι, σχεδόν, μια σουρεαλιστική επανάσταση...

09:26, 02 Μαρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/121421

 

"[...] Οι Ευρωπαίοι δεν αντιλαμβάνονται, ότι αυτό που υφίστανται αυτή τη στιγμή, είναι τόσο παράλογο, ώστε μοιραία προκαλεί το αντίστοιχο παράλογό του, ως αντίδραση. Κι αυτή η αντίδραση θα είναι τόσο ακραία, που θα προκαλέσει το αντίθετό της, δηλαδή, μία έκρηξη καρναβαλίστικη, όπως την περιέγραψε ο Ρώσος θεωρητικός Μιχαήλ Μπαχτίν το 1920 [...] Η εκτόνωση σε μια τέτοια περίπτωση, μπορεί να πάρει το χαρακτήρα ενός άλλου παράλογου! Δηλαδή, είναι σχεδόν μια σουρεαλιστική επανάσταση..." Ο ποιητής Νάνος Βαλαωρίτης, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή τα αποτελέσματα των ιταλικών εκλογών και τις έντονες γερμανικές αντιδράσεις περί... κλόουν.

Ν.Β.: Αυτές οι εκλογές έκαναν μια μεγάλη ανατροπή, την οποία βέβαια αναμέναμε. Όμως, δεν αναμέναμε, και τη λύσσα με την οποία υποδέχτηκαν τα αποτελέσματα οι Γερμανοί...

Οι ιταλικές εκλογές ήταν η αρχή της ενεργοποίησης της ωρολογιακής βόμβας, καθώς όλη η Ευρώπη βρίσκεται κάτω από τη γερμανική μπότα! Είναι ο Φελίνι εναντίον του Μπέργκμαν, ο Νότος του ήλιου και της χαράς της ζωής εναντίον του γκρίζου αυτοκτονικού Βορά, γκρόσο μόντο.

(Πρέπει να τρίψουμε τη μούρη της Μέρκελ στη λάσπη του Νότου, και να τους αναγκάσουμε να τυπώσουν χρήμα για την ανάπτυξη ή να φύγουν. Τέρμα οι τερατώδεις φόροι και τα μέτρα λιτότητας, παρόλο που όλοι οι Κεϊνσιανοί απορρίπτουν σε εποχές ύφεσης!)

Ο Στάινμπρουκ, στη δήλωσή του για τα αποτελέσματα των ιταλικών εκλογών, ανέφερε ότι οι Ιταλοί εκλέξανε δύο κλόουν, και ο μεν ένας(Γκρίλο) είναι επαγγελματίας κλόουν και δεν τον νοιάζει να τον αποκαλούν έτσι, ενώ ο άλλος(Μπερλουσκόνι) αν και είναι κλόουν, δεν του αρέσει να τον λένε έτσι...

Σε αυτές τις δηλώσεις, αντέδρασε ο Ναπολιτάνο, ο οποίος ακύρωσε το γεύμα που είχε με τον Στάινμπρουκ στο Μόναχο...

Απ' ότι είδαμε, μέσα απ’ όλο αυτό το… έντυπο υλικό που λύσσαξε εναντίον των Ιταλών, δηλαδή, όλες τις γερμανικές εφημερίδες, από την Bild μέχρι την Spiegel, μόνο ένας εξέφρασε πως ο Στάινμπρουκ κραυγάζει σαν να είναι ίλαρχος πρωσικού ιππικού...  Αυτό, ήταν και το μόνο σχόλιο, το οποίο είδαμε να ακούγεται από τη Γερμανία, που έχει κάποια… αυτοσυνείδηση.

Όμως, οι Γερμανοί, εκλέξανε -όπως όλοι γνωρίζουμε- τον μεγαλύτερο κλόουν της ιστορίας, τον Χίτλερ, ο οποίος ήταν και ο πιο επικίνδυνος, διότι κατέστρεψε τον μισό πλανήτη!

Τον είχε καταλάβει, τότε, και  ο μεγάλος κωμικός Σαρλό, και τον σατίρισε θαυμάσια, βγάζοντας ακριβώς αυτά τα στοιχεία του κωμικού τα οποία είχε, μέσα σε όλο αυτό το δραματικό περιβάλλον της Γερμανίας της εποχής εκείνης.

Πόσο θράσος, λοιπόν, έχουν οι Γερμανοί; Να έχουν ψηφίσει έναν τέτοιον, που νομίζω δεν υπάρχει άλλος αντίστοιχος εδώ και δύο χιλιάδες τουλάχιστον χρόνια, από εκείνον τον περίφημο Καλιγούλα…

Κρ.Π.: Τον ημίτρελο. Δηλαδή, τον τελείως τρελό…

Ν.Β.: Ακριβώς! Ανάμεσα, λοιπόν, στον Καλιγούλα και τον Χίτλερ, δεν υπήρχε κανένας πιο τρελός! Υπήρξανε σκληροί ηγέτες, βέβαια, αλλά ηγέτες κλόουν και καταστροφικοί συγχρόνως, ήταν μοναδικό φαινόμενο!

Γι’ αυτό, λέω, πως έχει μεγάλη σημασία το ότι οι Γερμανοί δεν έχουν αποκτήσει ακόμα αυτοσυνείδηση.  Εφόσον,  μέχρι σήμερα δεν γνωρίζουν μέσα στη δήθεν σοβαρότητά τους, ότι φέρονται τελείως παράλογα!

Έχουν προκαλέσει τρεις πολέμους στην Ευρώπη, και μάλιστα ένα νεοσύστατο κράτος τότε, με τους Πρώσους και τον Βίσμαρκ, αλλά και τον Κάιζερ, ο οποίος έκανε ένα φοβερό ολοκαύτωμα σε δύο φυλές της Αφρικής. Υπάρχει ολόκληρο βιβλίο για το ολοκαύτωμα του Κάιζερ!

Ενώ, λοιπόν, έχουν αυτή την ιστορία, μας λένε για τους Ιταλούς, ότι εκλέγουν κλόουν; Είναι τουλάχιστον γελοίο, να μην το αντιλαμβάνονται. Δεν λέω ότι είναι ο μόνος λαός που μπορεί να παράγει έναν κλόουν, αλλά έχουν παράγει ήδη -οι ίδιοι- τον κορυφαίο των κλόουν!

Κρ.Π.: Και είναι ενδιαφέρον ότι αυτό που "βλέπουν" στους Ιταλούς, είναι μάλλον μία δική τους προβολή, εφόσον, και οι δύο λαοί έχουν παράγει στην ιστορία της ανθρωπότητας, τούς πιο καταστροφικούς κλόουν… Είναι οι δύο λαοί που συναγωνίζονται στους... κλόουν;

Ν.Β.: Πράγματι, υπάρχει μία περίεργη σύγκλιση εκεί. Δεν μπορεί να καταλάβει κανείς ακριβώς, αλλά εγώ θεωρώ ότι η φοβερή δίψα για εξουσία των Ρωμαίων, καθώς και ανάλογη δίψα των Γερμανών, είναι κάτι το αντίστοιχο. Και εκεί είναι που ίσως δημιουργείται ο κλόουν, ο επικίνδυνος κλόουν, ο οποίος συνδυάζει το θέμα της εξουσίας με το θέμα του κωμικού…

Κρ.Π.: Και με το θέμα της βαριάς ψυχιατρικής περίπτωσης...
  Ν.Β.: Μιας ψυχιατρικής όμως, η οποία έχει και το στοιχείο ενός μακάβριου χιούμορ, όταν π.χ. ο Καλιγούλας ανακηρύσσει γερουσιαστή το άλογό του… ή ο Χίτλερ με την εμμονή του στην άρια φυλή…
  Κρ.Π.: Σε σχέση με αυτό που είπατε, ότι οι ιταλικές εκλογές είναι η αρχή της ενεργοποίησης της ωρολογιακής βόμβας, πώς το εννοείτε;

Ν.Β.: Νομίζω ότι όλη η Ευρώπη υφίσταται αυτό το νέο Γερμανικό ιμπεριαλισμό, και νομίζω ότι θα εκραγεί!

Δηλαδή, θα ακολουθήσει κι άλλη έκρηξη και από άλλη χώρα. Και τελικά, θα ενωθούν όλες οι χώρες εναντίον τους και θα την πληρώσουνε!

Διότι οι Γερμανοί, αρχίσανε με το να προσβάλλουν εμάς και την Αφροδίτη, και αυτό δεν το κάνεις ενδεχομένως, χωρίς να τιμωρηθείς...  Τα βάλανε και με κάτι το οποίο είναι πολύ πιο ισχυρό από αυτούς, που είναι το Ελληνικό πνεύμα!

Κρ.Π.: Διέπραξαν μία ύβρη, και προφανώς θα υπάρξει τιμωρία και κάθαρση;
  Ν.Β.: Βέβαια, ήταν ύβρις για την Αφροδίτη! Και κατόπιν μας έβγαλαν και όλους απατεώνες. Ε, λοιπόν, αυτό θα το πληρώσουν...
  Κρ.Π.: Μακάρι...
  Ν.Β.: Και να κάνουν και να λένε όλα αυτά, την ώρα που ακόμα δεν μας έχουν δώσει τις αποζημιώσεις του πολέμου και δεν έχουν ξεπληρώσει το χρέος τους προς την Ελλάδα;

Δηλαδή, ποιος είναι ο μεγαλύτερος απατεώνας στην Ευρώπη; Αυτοί! Και νομίζουν ότι δεν μας κάνουν τον.. κλόουν; Μα, συνεχώς μάς παίζουν ένα θέατρο!

Κρ.Π.: Μακάβριο θέατρο;
  Ν.Β.: Ναι! Φυσικά! Βόρειο…
  Κρ.Π.: Αυτό που είπατε, επίσης, ότι συμβολικά, ο Φελίνι στρέφεται εναντίον του Μπέργκμαν… ο Νότος εναντίον του Βορά;
  Ν.Β.: Είναι ένας τρόπος σκέψης τελείως διαφορετικός - αυτοκτονικός στο Βορά, και υπέρ της ζωής στο Νότο.

Οι Ευρωπαίοι δεν αντιλαμβάνονται ότι αυτό που υφίστανται αυτή τη στιγμή, είναι τόσο παράλογο, ώστε μοιραία προκαλεί το αντίστοιχο παράλογό του, ως αντίδραση. Και αυτή η αντίδραση, θα είναι τόσο ακραία, που θα προκαλέσει το αντίθετό της, δηλαδή, μία έκρηξη καρναβαλίστικη, όπως την περιέγραψε ο Ρώσος θεωρητικός, Μιχαήλ Μπαχτίν, το 1920.

Κρ.Π.: Τί εννοείτε, ακριβώς, με το «καρναβαλίστικη»; 

Ν.Β.: Εννοώ ότι μαζεύεται πάρα πολύ ένταση μέσα στους λαούς, και αυτή η ένταση χρειάζεται να εκτονωθεί. Η εκτόνωση σε μια τέτοια περίπτωση, μπορεί να πάρει το χαρακτήρα ενός άλλου παράλογου! Δηλαδή, είναι σχεδόν μια σουρεαλιστική επανάσταση...

Κρ.Π.: Επειδή, στις παράλογες καταστάσεις, οι παράλογες αντιδράσεις, είναι φυσιολογικές…

Ν.Β.: Είναι, όχι μόνο φυσιολογικές, αλλά και αναμενόμενες! Όταν πιέζεις κάποιον, θα φτάσει μια στιγμή που δεν θα το αντέξει. Θα εκραγεί. Είτε με οργή και βία, είτε -ειδικά στην αρχή- με την μορφή του καρναβαλίστικου… όπως φάνηκε στην Ιταλία.

Παρατηρούνται τελευταία, άλλωστε, διάφορα φαινόμενα καρναβαλικά, όπως οι Fema(γυμνόστηθες Ουκρανέζες) μπροστά στο άγαλμα της Αφροδίτης ή μπροστά στον Μπερλουσκόνι όταν πήγε να ψηφίσει, ή εκείνο το γκρουπ της Ρωσίας(που τραγούδησε μέσα σε καθεδρικό ναό της Μόσχας, εναντίον του Πούτιν).

Ένα άλλο παράδειγμα είναι η πληθώρα μικρών θεατρικών παραστάσεων στην Αθήνα, που όπως έχω παρατηρήσει, κυρίως στις διαφημίσεις τους, ένα ύφος καρναβαλικό, πολύ καιρό πριν ξεκινήσει το Τριώδιο...