"Αυτό δεν είναι Δύση…" έγραψε ο Χρήστος Λάσκος ("Εφημερίδα των Συντακτών", 10.2.2026)

 ...............................................................

                   Αυτό δεν είναι Δύση…

έγραψε ο Χρήστος Λάσκος ("Εφημερίδα των Συντακτών", 10.2.2026)

Μία από τις πιο αποκαλυπτικές δηλώσεις της περιόδου έγινε από στέλεχος της κοινοβουλευτικής Αριστεράς. «Αυτό δεν είναι Δύση, είναι ακροδεξιά», μας είπε.

Μάλιστα! Μαθαίνουμε πως υπάρχει ακροδεξιά στον κόσμο και το ακριβές αντίθετό της είναι η «Δύση»!

Μόνο που η ακροδεξιά, ο φασισμός και ο ναζισμός είναι δυτικής προέλευσης. Αποκλειστικά δυτικής. Βαρβαρότητες συνέβησαν και συμβαίνουν σε όλη τη Γη. Αλλά το Ολοκαύτωμα στη «Δύση» σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε. Βιομηχανικά, τεχνοκρατικά, προηγμένα. Με όλα τα «πολιτισμένα» κομφόρ. Συναφές είναι και το γεγονός πως πολύς κόσμος θεώρησε σημαντικό το πρόσφατο άρθρο του Τζόναθαν Ράουχ στο The Atlantic (Ναι, είναι φασισμός, Εποχή, 26/1/2026.).

Προσωπικά δεν διαπίστωσα κάτι ιδιαίτερα προωθημένο, ώστε να εξηγείται γιατί το συγκεκριμένο κείμενο αγκαλιάστηκε από ένα πλήθος αριστερών αρθρογράφων. Θέλω να πω ότι υπάρχουν πολύ σημαντικότερα άρθρα σε αριστερές εφημερίδες και περιοδικά - για να μείνω μόνο στα αγγλικά, παραπέμπω στο Jacobin, το New Left Review, το Monthly Review, που είχαν καταλάβει πολύ πριν από τον Ράουχ ότι «αυτό είναι φασισμός». Ακολουθώντας δε τη γραμμή Χορκχάιμερ επιμένουν ότι «όποιος δεν θέλει να μιλήσει για τον καπιταλισμό, ας το βουλώνει για τον φασισμό». Που πάει να πει στην περίπτωσή μας πως όποιος δεν κατανοεί ότι απέναντι στην ακροδεξιά δεν βρίσκεται η «Δύση» δεν έχει να προσφέρει και πολλά στην ανάλυση. Ενδεικτικό σε ό,τι αφορά τον Ράουχ είναι το εξής απόσπασμα:

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες, άλλοτε η υποδειγματική φιλελεύθερη δημοκρατία του κόσμου, είναι πλέον ένα υβριδικό κράτος που συνδυάζει έναν φασίστα ηγέτη και ένα φιλελεύθερο Σύνταγμα· αλλά όχι, δεν έχουν πέσει στον φασισμό. Και δεν θα πέσουν».

Νομίζω, αντίθετα με τον αρθρογράφο πως η διαδικασία εκφασισμού στις ΗΠΑ είναι πολύ πιθανό, για μια σειρά από λόγους, να ευοδωθεί με πάσα πληρότητα. Η «μαχητική» πρόγνωση «και δεν θα πέσουν» δεν ξέρω από πού αντλεί τη βεβαιότητά της.

Αυτό που είναι βέβαιο κατά τη γνώμη μου είναι πως «η υποδειγματική φιλελεύθερη δημοκρατία του κόσμου» υπήρξε μια χαρά εκκολαπτήριο του τρέχοντος φασισμού.

Γιατί ήταν η «υποδειγματική» που έριξε τις ατομικές βόμβες, ήταν αυτή που δεν άφησε χούντα για χούντα αβοήθητη (sic), είναι αυτή που μεταξύ 1965-1967 έριξε στο Βιετνάμ περισσότερες βόμβες από ό,τι σε όλα τα μέτωπα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ήταν αυτή που συνέδραμε σε πλείστες όσες γενοκτονίες -ακόμη και της Καμπότζης!-, ήταν αυτή, ήταν αυτή… Ακόμη και στο εσωτερικό της χρειάστηκε έναν αιώνα μετά τον εμφύλιο για να αποκτήσουν δικαιώματα οι μαύροι - που ακόμα «δεν μπορούν να αναπνεύσουν» συχνά πυκνά.

Το γεγονός πως ένα τέτοιο κράτος θεωρείται υποδειγματική δημοκρατία με ξεπερνά.

Αυτό όμως που με ξεπερνά περισσότερο είναι πως συμπατριώτες μας αριστεροί το θεωρούν. Και ξεχνούν πως αυτό ακριβώς «είναι Δύση». Προφανώς δεν είναι μόνο αυτό - χάρη σε αιματηρούς αγώνες του εργατικού, του γυναικείου, των κοινωνικών κινημάτων για ένα ορισμένο διάστημα υπήρξε ένα ορισμένος εξανθρωπισμός της «Δύσης», ο οποίος όμως ελάχιστα άγγιξε όσους βρίσκονταν εκτός «Δύσης».

Η υποστήριξη της «Δύσης», η οποία πήρε και θεσμικά χαρακτηριστικά όταν ένας αριστερός πρωθυπουργός έλεγε έξω από τον Λευκό Οίκο στον Τραμπ πως «οι δύο χώρες μοιράζονται κοινές αξίες», είναι ένα σταυρικό θέμα -για να θυμηθώ τον Ηλιού- για την Αριστερά.

Η πιο χαρακτηριστική μορφή αυτής της ιδέας, της ιδέας δηλαδή πως -ευτυχώς!- «ανήκομεν εις την Δύσιν», είναι ο περίφημος «ευρωπαϊσμός». Ο οποίος μένει αλώβητος παρ' όλα όσα υπέστησαν η εργατική τάξη και η νεολαία μετά το 2010 ιδίως λόγω της «Ευρώπης».

Που έκανε τα μέγιστα μαζί με την εντόπια επιχειρηματικότητα, ασθενή και υγιή, προκειμένου να εγκαθιδρυθεί στην Ελλάδα η πρωτοφανής εργοδοτική δικτατορία, που αποτελεί έκτοτε το πολίτευμά μας.

Ο ευρωπαϊσμός όμως, όπως δείχνει η προχωρημένη σιελόρροια των Ευρωπαίων ηγετών προς τον ντάντι, είναι -πέρα από νεοφιλελεύθερη αντίδραση- και ένα σεσηπός ψοφίμι. Η κυβερνήσασα κοινοβουλευτική Αριστερά ωστόσο δεν θα το παραδεχτεί. Ο ευρωπαϊσμός της είναι… αδιαπραγμάτευτος. Αλλωστε η σωτηρία «από τα βράχια» έτσι νοηματοδοτήθηκε: μείναμε στο ευρώ!

Ηταν τότε που ο ευρωπαϊσμός έγινε μενουμευρωπαϊσμός. Για να αποδειχτεί η πιο ηγεμονική ιδεολογία. Το σύνολο του κοινοβουλίου -με την τιμητική, αν και ιδιόρρυθμη, εξαίρεση του ΚΚΕ- ορκίζεται στην «Ευρώπη»· «των εργαζομένων», ίσως. Και στη «Δύση» γενικώς, όπως φαίνεται.

Επομένως; Είναι εύκολο να προσανατολιστούμε στον σημερινό κόσμο; Οχι, δεν είναι εύκολο. Και καμιά συνθηματική πολιτική -κάτω το ένα, κάτω το άλλο- δεν μπορεί να μας βοηθήσει σήμερα. Η αποφυγή του τυχοδιωκτισμού είναι αναγκαία. Αυτό όμως δεν σημαίνει την υπόκλιση στο ψοφοδεές. Το να είμαστε καταθλιπτικοί που παριστάνουμε τους ρεαλιστές δεν βοηθάει.

Θέλω να πω, σε αυτήν την τρομερά άγρια εποχή, οι λιγότερο ρεαλιστές είναι πιθανότερο να κατανοούν τον σημερινό κόσμο. Εστω κι αν δεν έχουν τη λύση στο πιάτο, είναι πιθανότερο να δείχνουν προς τη σωστή κατεύθυνση. Οι ρεαλιστές της Αριστεράς ας ψάξουν λίγο περισσότερο τους δρόμους που δεν πήραν - και που εμπόδισαν και άλλους να πάρουν.