"Μαζική ψυχική διαταραχή, άλογη βία και καταστροφή του νοήματος"

 ...............................................................

"Μαζική ψυχική διαταραχή, άλογη βία και καταστροφή του νοήματος"

έγραψε ο δικηγόρος και φίλος στο fb Δημήτρης Μπελαντής (facebook, 22.9.2026)

Αυτό με τους ηλικιωμένους που σκοτώνονται για τις ξαπλώστρες είναι ένα τελευταίο περιστατικό φαινομενικά παράλογης βίας. Οι μαζικές αυτοκτονίες, τα μαζικά ανθρωποκτόνα εγκλήματα, οι σεξουαλικές επιθέσεις, και μάλιστα σε νέες ιδίως ηλικίες, δείχνουν καθημερινά μια σοβούσα επιθετική πραγματικότητα που κινείται γύρω μας εδώ και χρόνια, και που καμία επιστημονική ένωση η πολιτικό κόμμα δεν θέλει να την πιάσει η να την αγγίξει. Είναι κοινωνικό ταμπού, από τα μεγαλύτερα.

Ούτε καν συστηματικές και στοχευμένες στατιστικές δεν φαίνεται να έχουμε.

Το πρόβλημα της ψυχικής διαταραχής έχει περάσει προ καιρού το στάδιο της ατομικής δυσανεξίας δια των συμπτωμάτων και της ατομικής θεραπείας. Πάρα πολλοί άνθρωποι, πιθανόν η κοινωνική πλειοψηφία πάσχουν λίγο ή πολύ από ψυχικές διαταραχές, με ή και χωρίς έντονα συμπτώματα, και ορισμένοι από αυτούς κάποιαν στιγμή εκρήγνυνται. Οι περισσότεροι δεν φτάνουν ποτέ στον ειδικό, δυστυχώς, χωρίς όμως να είναι και δεδομένο ότι αυτή η γενίκευση των διαταραχών μπορεί να απαντηθεί αποκλειστικά από τους ειδικούς πέραν ίσως μιας μορφής (σαφώς χρήσιμης ) διαχείρισης. Η κοινωνική διάσταση της ψυχικής εξάρθρωσης είναι μια καταβόθρα που ρουφάει τους πάντες.

Και τι μπορεί να σημαίνει μια κατάσταση ατομικής ψυχικής υγείας, όταν γύρω σου συμβαίνει το πανδαιμόνιο, και πρέπει να σώσεις την λειτουργικότητά σου, έστω μέσα στο πανδαιμόνιο, και μην μπορώντας να παρέμβεις αποτρεπτικά σε αυτό;

Το πρόβλημα θα έπρεπε να θεωρείται από τα σοβαρότερα κοινωνικά, πολιτικά προβλήματα της χώρας, αν υπήρχε κυβέρνηση, αντιπολίτευση και δημόσια σφαίρα που να αξίζουν το όνομα τους. Όλοι ασχολούνται ποιος έχει το πιο καλό "αφήγημα" (και η χρήση αυτού του όρου συλλογική ψυχασθένεια δηλώνει - ποιος έχει δηλαδή το καλύτερο μύθευμα, την καλύτερη κοροϊδία, ποιος έχει τον καλύτερο τρόπο να σας εξαπατήσει, αυτή είναι η γνήσια σημασία του "αφηγήματος").

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο ατομικό ψυχικό, χωρίς καθόλου, να υποτιμώ το έργο των ψυχιάτρων και των ψυχολόγων. Έχουμε μια έκρηξη ενδοβολής της οργής, για κοινωνικούς ψυχολογικούς αλλά και ατομικούς βιωματικούς λόγους - δεν υπάρχουν, πιστεύω, στεγανά ανάμεσα στα δύο - και μια έκρηξη της απουσίας ψυχικού νοήματος και συνεκτικής ταυτότητας. Έχουμε την άνωθεν καλλιέργεια ενός ακραίου ναρκισσισμού και ατομικισμού που διαλύει τα εγώ των ανθρώπων. Όλοι μαθαίνουμε ότι είμαστε μια Εικόνα η ένα Προφίλ ή ένα Άβαταρ, τίποτε παραπάνω. Η "επίλυση" της θαμμένης οργής και συνεχούς ματαίωσης είναι τα έξωθεν φαινόμενα ως ακατανόητα εγκλήματα βίας, δολοφονίες η τραυματισμοί χωρίς λόγο, αυτοκτονίες που επίσης μεταθέτουν στον εαυτό την τεράστια συσσωρευμένη οργή.

Επίσης, έχουμε ένα διαρκές παράλογο κυνήγι του χρόνου και ένα βίωμα μετατροπής των ανθρώπων σε Κενταύρους που είναι μισοοργανικά και μισομηχανικά όντα. Έχουμε χιλιάδες ερεθίσματα σε νέους ανθρώπους μέσω των σμαρτ τηλεφώνων που δεν τους έχουμε διδάξει πώς να τα διαχειριστούν, και να κρίνουν τι είναι ουσιώδες ή τι να απορρίψουν. Και η έμφυλη και η άφυλη βία με αυτήν την ενδοβολή της οργής σχετίζονται, και κατά φαντασία αποκλειστικά και μόνο με τον πόλεμο των φύλων. Κι επίσης πολλά φαινόμενα είναι και πολυπαραγοντικά.

Για να μην θέσω, που θέλει και μια αυτόνομη πραγμάτευση, το ζήτημα της πλήρους κοινωνικής "ομαλοποίησης" των ναρκωτικών ουσιών, του αλκοολισμού, που είναι ένας πρόσθετος καταλύτης στην νοσηρή διοχέτευση της οργής και της ψυχικής βίας. Ούτε αυτό θεωρείται πολιτικό πρόβλημα για τις πολιτικές δυνάμεις που ασκούν η διεκδικούν εξουσία. Στην πραγματικότητα οι κάτοχοι της εξουσίας είναι και οι φορείς μεγαδιαχείρισης του ανθρώπινου ψυχισμού και της ανθρώπινης διαταραχής. Και τις ουσίες αυτοί τις διαχειρίζονται, κοινό μυστικό και μέσω αυτών ασκούν βιοεξουσία .

Όπως είχε δείξει ο μεγάλος κοινωνιολόγος Εμίλ Ντυρκαίμ στα τέλη του 19oυ αιώνα στην μελέτη του για την αυτοκτονία, υπάρχει μια ισχυρή αναλογία μεταξύ της αυτοκαταστροφής, θα προσέθετα και των σοβαρών ψυχικών διαταραχών γενικότερα, και της ανομίας, της αίσθησης δηλαδή ότι δεν υπάρχουν γενικά και διυποκειμενικά αποδεκτοί κανόνες, ότι απουσιάζει ο κώδικας είτε ο ηθικός είτε ο νομικός είτε ευρύτερα της συνύπαρξης μεταξύ των ανθρώπων εντός μιας υποτίθεται " κοινωνίας" . Όταν τα πράγματα φτάνουν εκεί, και ο άγριος νεοφιλελευθερισμός, συμμαχώντας και με την πολιτική ταυτοτήτων, τα έχει φτάσει εκεί και πιο πέρα ακόμη, ακόμη και αν κάνουμε το καλύτερο δυνατόν, μπορεί να έχουμε φτάσει σε ένα σημείο μη επιστροφής. Ελπίζω όχι ακόμη, αλλά ο ψυχικός σπαραγμός και ετεροσπαραγμός, η κλιμάκωση της κοινωνικής βίας, είναι μείζον και επείγον πολιτικό πρόβλημα και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπισθεί. Αλλάζοντας τους υλικούς όρους, δείχνοντας κοινωνική αλληλεγγύη, κοινωνικοποιώντας τον ορίζοντα της ψυχοθεραπείας, σίγουρα όχι με μια ρηχη επίκληση ηθικολογίας ότι η βία είναι κακό πράγμα, δημιουργώντας εγρήγορση. Αφού είναι "κακή" η βία γενικώς, γιατί άραγε οι επίσημοι μηχανισμοί της κοινωνίας και το διαδίκτυο, όπως λειτουργεί, γεννούν ένα ντελίριο ατομικής και κοινωνικής αλληλοεξόντωσης;

Θυμίζω ότι στο τέλος αυτής της γιγάντωσης της ατομικής και κοινωνικής βίας έρχεται συνήθως ο Μεγάλος Πόλεμος όπου σου δίνεται η άδεια να σκοτώνεις ελεύθερα. Θυμηθείτε ότι ο Ντυρκαίμ έγραφε στα 1880 και 1890, και το 1914 ξέσπασε ο εφιαλτικός Α ΠΠ, η πρώτη μαζική μηχανοποιημένη σφαγή που η γνώρισε η ανθρωπότητα. Τα καταστροφικά ένστικτα "χειραφετηθήκαν" από την εξουσία, και από ενδεχόμενος Τζακ ο Αντεροβγάλτης ή Κυανοπώγων, σου έδιναν ένα οπλοπολυβόλο, γινόσουν ήρωας και έπαιρνες και παράσημο.

Όταν "ομαλοποιείται" ως κοινωνική συνθήκη ή πολύ μαζική ψυχική διαταραχή, σχεδόν στα όρια μιας συλλογικής ψύχωσης, τα ένστικτα του θανάτου απελευθερώνονται, και μετά την μαζική εγκληματικότητα η αυτοτραυματισμό ακολουθεί η οδός του Πολέμου, που σώζει τις ελίτ από την κοινωνική εξέγερση, και διοχετεύει την τεράστια κοινωνική οργή και μίσος προς την κατεύθυνση της νόμιμης αλληλοεξόντωσης.

Η δική τους ειρήνη είναι ο δικός μας πόλεμος αλληλοεξόντωσης.