Bruce Springsteen - Streets Of Minneapolis (Official Lyric Video) (youtube, 29.1.2026)

 ...............................................................

Bruce Springsteen - Streets Of Minneapolis (Official Lyric Video)

(youtube, 29.1.2026)

"Γιατί το βασικό πολιτικό πρόβλημα παραμένει στην αντιπολίτευση" έγραψε η Βασιλική Σιούτη (www.lifo.gr, 29.1.2026)

............................................................... 

Γιατί το βασικό πολιτικό πρόβλημα παραμένει στην αντιπολίτευση

Συστημικοί, αντισυστημικοί και το αδιέξοδο της πολιτικής αλλαγής.

έγραψε η Βασιλική Σιούτη (www.lifo.gr, 29.1.2026)

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ των εθνικών εκλογών, τα κόμματα αρχίζουν ήδη να ασχολούνται με τις επόμενες. Ειδικά όταν βρισκόμαστε, όπως τώρα, έναν χρόνο πριν από αυτές, είναι αυτονόητο ότι το 2026 αντιμετωπίζεται ως προεκλογική περίοδος από το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Δηλαδή όλοι οι βουλευτές, συμπεριλαμβανομένων των υπουργών, ασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά με την επανεκλογή τους και η κυβέρνηση με το πώς θα διατηρήσει την εξουσία που έχει. Στην αντιπολίτευση, ασχολούνται με το πώς θα «ρίξουν τον Μητσοτάκη», χωρίς όμως να ξέρουν ούτε πώς θα το κάνουν, ούτε με ποια πρόταση διακυβέρνησης, και την ίδια στιγμή κάποιοι από αυτούς αγωνίζονται για την πολιτική τους επιβίωση.

Έναν χρόνο πριν από τις εκλογές, το βασικό πολιτικό πρόβλημα το έχει η αντιπολίτευση, η οποία είναι κατακερματισμένη και, παρά την κυβερνητική φθορά, κανένα κόμμα δεν καταφέρνει να πείσει ότι αποτελεί την αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Ο διαχωρισμός σε συστημικούς - αντισυστημικούς που αναδεικνύεται ξανά τελευταία δεν τη βοηθάει, καθώς οι πολιτικές δυνάμεις που θέλουν να πάρουν την εξουσία από τη ΝΔ (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ΝΕΑΡ και Τσίπρας) θεωρούνται εξίσου συστημικές από το λεγόμενο αντισυστημικό εκλογικό κοινό, το οποίο σε έναν βαθμό (και όχι πλήρως) ταυτίζεται με τους παλιούς «αντιμνημονιακούς».

Ανάμεσα στα δύο τμήματα της αντιπολίτευσης (συστημικής και αντισυστημικής) δεν φαίνεται να είναι εφικτή η συνεργασία. Ούτε καν ανάμεσα στα αριστερά κόμματά της.

Στα μάτια αυτού του κοινού, οι πολιτικοί του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ έχουν ψηφίσει μνημόνια και τα υποστηρίζουν μέχρι σήμερα, ενώ θεωρούν ότι ούτε οι πολιτικές τους διαφέρουν ριζικά από τη σημερινή κυβερνητική πολιτική. Το κοινό αυτό δείχνει να προτιμάει τα «τιμωρητικά» κόμματα, ακόμα και αν τα ίδια δεν είναι έτοιμα να αναλάβουν την εξουσία.

Ανάμεσα στα δύο τμήματα της αντιπολίτευσης (συστημικής και αντισυστημικής) δεν φαίνεται να είναι εφικτή η συνεργασία. Ούτε καν ανάμεσα στα αριστερά κόμματά της. Είναι χαρακτηριστικές οι δηλώσεις ορισμένων εκπροσώπων του ΣΥΡΙΖΑ αυτές τις μέρες, με τις οποίες ξεκάθαρα απέκλεισαν από το «προοδευτικό μέτωπο» την Πλεύση Ελευθερίας και το ΜΕΡΑ25.

Ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος φιλοδοξούσε να ενώσει την κεντροαριστερά και την αριστερά, αποδεικνύεται ότι δεν μπορεί να ενώσει ούτε τα κομμάτια του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς τόσο στον εναπομείναντα ΣΥΡΙΖΑ όσο και στη Νέα Αριστερά αρκετοί είναι εκείνοι που δεν δέχονται να βρεθούν ξανά υπό την ηγεσία του και θεωρούν την πολιτική του αποτυχημένη. Μπορεί δηλαδή οι περισσότεροι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς, που αγωνιούν για την επανεκλογή τους, να είναι έτοιμοι να πάνε σε ένα κόμμα Τσίπρα, αν δημιουργηθεί, αφού θεωρούν (και έτσι είναι) ότι θα έχουν καλύτερες πιθανότητες από ό,τι εάν μείνουν υπό την ηγεσία των Φάμελλου και Χαρίτση, αλλά πολλά μεσαία στελέχη της αριστεράς δεν σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο.

Η δική τους οπτική εκφράζεται εν πολλοίς μέσα από το κείμενο της απόφασης του συνεδρίου της Νέας Αριστεράς που επέλεξε να αναδείξει σε ανάρτησή του ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, προκειμένου να απαντήσει στο περιβάλλον του Αλέξη Τσίπρα που δυσαρεστήθηκε από την απουσία θετικών αναφορών στο πρόσωπό του. Στην απόφαση αυτή αναφέρεται ότι «το μέτωπο που υποστηρίζουμε δεν αποτελεί εφαρμογή αποτυχημένων κεντρώων ή κεντροαριστερών λύσεων. Ούτε συνεπάγεται τη ρευστοποίηση της αριστεράς ή τη μετατροπή της σε συνιστώσα μιας αφηρημένης δημοκρατικής παράταξης. Σε αυτή την κρίσιμη περίοδο, εξάλλου, προσωποπαγή κόμματα και προσωποκεντρικές στρατηγικές που έχουν αποδειχθεί ήδη αποτυχημένες στο παρελθόν αποπροσανατολίζουν τον κόσμο της αριστεράς και τον κόσμο της εργασίας και εμποδίζουν να δοθεί μια καθαρή συλλογική και ενωτική απάντηση στα σημερινά συστημικά προβλήματα».

Όχι μόνο στη Νέα Αριστερά αλλά και στην Πλεύση Ελευθερίας και στο ΜΕΡΑ25 και σε ένα μικρότερο μέρος του ΣΥΡΙΖΑ η «δημοκρατική παράταξη» είναι μια αφηρημένη έννοια που συνεπάγεται τη ρευστοποίηση της αριστεράς, για να υποστηριχθούν αποτυχημένες κεντρώες πολιτικές, «που ελάχιστα διαφέρουν από την πολιτική Μητσοτάκη», καθώς και προσωπικές στρατηγικές, όπως υποστηρίζουν πολλά στελέχη της αριστεράς. Και αυτοί είναι οι βασικοί λόγοι για τους οποίους πολλά μεσαία στελέχη και τμήματα της αριστερής βάσης δεν γοητεύονται από το ενδεχόμενο της επιστροφής του Τσίπρα. Όσο για το ΠΑΣΟΚ, δεν υπάρχει καμία περίπτωση να του αναγνωρίσει ποτέ πρώτο ρόλο. Ακόμα και τα υψηλόβαθμα στελέχη που βλέπουν θετικά τη συνεργασία του ΠΑΣΟΚ με τα κόμματα της αριστεράς και τον Τσίπρα, βλέπουν τους εαυτούς τους στους ηγετικούς ρόλους.

Αλλά ποιο είναι το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ σήμερα; Σύμφωνα με τον Νίκο Ανδρουλάκη, το πρόβλημα είναι ότι μετά την επανεκλογή του, οι συνυποψήφιοί του για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ ποτέ δεν τον στήριξαν ουσιαστικά και δεν εργάστηκαν για την ενότητα του κόμματος, αλλά συνέχισαν να προωθούν τις προσωπικές τους φιλοδοξίες. Σύμφωνα με τους εσωκομματικούς του αντιπάλους, το πρόβλημα είναι ο ίδιος ο Νίκος Ανδρουλάκης που «δεν τραβάει», και θεωρούν ότι με έναν άλλον πρόεδρο το κόμμα θα πήγαινε καλύτερα. Ποιος έχει δίκιο; Όλοι σε έναν βαθμό. Είναι γεγονός δηλαδή ότι υπάρχουν συνυποψήφιοί του οι οποίοι άρχισαν να τον υποσκάπτουν από την ίδια μέρα που επανεξελέγη και δεν σταμάτησαν να δημιουργούν προβλήματα και να δίνουν μια εικόνα εσωτερικού διχασμού

Από την άλλη, όμως, και ο ίδιος ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν έδειξε να βελτιώνει τα τρωτά σημεία του μετά την επανεκλογή του, ούτε αξιοποίησε τον αέρα που αυτή του έδωσε. Άφησε να χαθεί το μομέντουμ και από το 20% που έδιναν στο ΠΑΣΟΚ κάποιες δημοσκοπήσεις μετά την επανεκλογή του, σήμερα κινείται στο 13%-13,5%. Αφενός δεν διόρθωσε τα λάθη του –κάποια τα επανέλαβε κιόλας–, αφετέρου συνέχισε να κινείται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που το έκανε πριν, χωρίς να αλλάξει ουσιαστικά τίποτα.

 

Τη μεγαλύτερη πίεση αισθάνεται ότι του την ασκεί ο Χάρης Δούκας, που επιμένει, εκτός των άλλων, να αποκλειστεί κάθε πιθανότητα μετεκλογικής συνεργασίας του ΠΑΣΟΚ με τη ΝΔ με απόφαση συνεδρίου, κάτι που ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν θέλει, για πολλούς λόγους. Ο βασικότερος είναι ότι ο κόσμος του ΠΑΣΟΚ που θέλει να ξαναβρεθούν στην κυβέρνηση είναι διχασμένος ως προς το ζήτημα των συνεργασιών. Πολλοί μπορεί να μη θέλουν τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αλλά πολλοί δεν θέλουν ούτε τον Αλέξη Τσίπρα. Οπότε μια απόφαση σαν αυτήν που θέλει ο Δούκας, η οποία θα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο της σύμπραξης με τα κόμματα της αριστεράς και τον Τσίπρα, πολλοί στο ΠΑΣΟΚ εκτιμούν ότι θα διώξει ψηφοφόρους τους στις εκλογές και θα τους στείλει στον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Προβλήματα όμως έχει και η ΝΔ, παρά την άνετη πρωτιά της στις δημοσκοπήσεις, αφού συνεχίζει να κινείται στα ποσοστά των ευρωεκλογών και πιο κάτω, κάτι που δεν επιτρέπει αισιοδοξία για αυτοδυναμία. Και αν η αυτοδυναμία δεν επιτευχθεί, θα πρέπει να υπάρξουν πολιτικές δυνάμεις με τις οποίες θα συμπράξουν. Η πρώτη προτίμηση του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι το ΠΑΣΟΚ, αλλά ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει αποκλείσει κάθε ενδεχόμενο συνεργασίας μαζί του. Ο Κυριάκος Βελόπουλος θα μπορούσε να είναι ο «Καμμένος» του Μητσοτάκη, αλλά κανένας στο Μέγαρο Μαξίμου δεν ενθουσιάζεται με αυτή την προοπτική. Μια μετατόπιση του ΠΑΣΟΚ προς τα αριστερά και το σενάριο της συνεργασίας με τον Τσίπρα και άλλα αριστερά κόμματα, σε περίπτωση που γινόταν αποδεκτή προεκλογικά η πρόταση Δούκα, εκτιμούν στο επιτελείο του πρωθυπουργού ότι «θα έδιωχνε τους κεντρώους ψηφοφόρους» και «θα πήγαιναν αναγκαστικά σε αυτόν». Κατά έναν παράδοξο τρόπο, δηλαδή, θεωρούν ότι η αριστερή στροφή που ζητά ο Δούκας στο ΠΑΣΟΚ εξυπηρετεί απολύτως τα νεοδημοκρατικά σχέδια.

Η επικοινωνιακή πολιτική του Κυριάκου Μητσοτάκη μοιάζει συχνά με ένα εκκρεμές που κινείται μια προς τα δεξιά και μια προς τα αριστερά, ανάλογα με τις σκοπιμότητες που εξυπηρετεί κάθε φορά. Αυτή την περίοδο, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, αναμένεται να κινηθεί προς το κέντρο, προβάλλοντας μια στάση συναίνεσης και στοχεύοντας στη συσπείρωση των «συστημικών» ευρωπαϊστών ψηφοφόρων. Είναι πολύ ξεκάθαρο ότι θα συνεχίσει να παίζει το χαρτί της σταθερότητας και της ισχυρής ηγεσίας, αξιοποιώντας και τον γεωπολιτικό κίνδυνο. Θα προβάλει δηλαδή ότι σε μια εποχή ραγδαίων αλλαγών και αναδιατάξεων στον κόσμο, με τις ευρωατλαντικές σχέσεις να δοκιμάζονται και την Ε.Ε. στην πιο κρίσιμη στιγμή από την ίδρυσή της, η Ελλάδα χρειάζεται μια σταθερή και ισχυρή ηγεσία, την οποία, όπως θα ισχυρίζεται, μόνο εκείνος προσφέρει.

Στο Μαξίμου αισιοδοξούν πως όταν πλησιάζουν οι εκλογές και τεθούν τα σκληρά διλήμματα από την κυβέρνηση, η αυτοδυναμία θα είναι πιο εφικτή. Την αλλαγή του εκλογικού νόμου ο πρωθυπουργός την απέκλεισε ξανά, και μέσα από τις προτάσεις για τους απόδημους θεωρούν ότι μπορεί να διευρύνουν κάπως την εκλογική τους βάση. Στην καλύτερη περίπτωση, όμως, θα κέρδιζαν τρεις βουλευτές, αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα βρουν τους 200 βουλευτές που χρειάζονται για να ισχύσουν οι αλλαγές από αυτές τις εκλογές.

Κατά τ’ άλλα, η κυβέρνηση μπορεί να μιλάει πάλι για «πολυδιάστατο εκσυγχρονισμό» αλλά το πρόσφατο μπλακ άουτ στο αεροδρόμιο απέδειξε ξανά την απουσία εκσυγχρονισμού των βασικών υποδομών και δικτύων της χώρας. Στην πράξη, αρκείται στη μικροδιαχείριση με την άνεση που της δίνει η απουσία ισχυρής αντιπολίτευσης, που δεν μπορεί να την πιέσει για ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.

Το «προοδευτικό μέτωπο» ζητάει να «φύγει ο Μητσοτάκης» χωρίς να προβάλλει μια θετική πρόταση με συγκεκριμένες αλλαγές και έργα που πρέπει και μπορούν να γίνουν. Τις κατακερματισμένες δυνάμεις της αντιπολίτευσης αναμένεται να θέσει σε τεστ αντοχής και το «κόμμα Καρυστιανού» –αν δημιουργηθεί–, καθώς γοητεύει τους «αντισυστημικούς» ψηφοφόρους από δεξιά και από αριστερά.

Μια νέα ανάδειξη του διαχωρισμού συστημικών - αντισυστημικών, όμως, ενδέχεται να συμβάλει επίσης στη συσπείρωση των συστημικών γύρω από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, οπότε το μόνο ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι η αντιπολίτευση και ειδικά οι δυνάμεις που θέλουν να πάρουν την εξουσία έχουν πολλή δουλειά να κάνουν τη χρονιά αυτή, αν θέλουν να έχουν κάποια προοπτική.

"Ο Μάνος Χατζιδάκις παίζει Nino Rota" (youtube, 2.11.2013)

 ...............................................................

Ο Μάνος Χατζιδάκις παίζει Nino Rota 

Ο τίτλος του κομματιού είναι Antonio Soffiantini και ακούστηκε στην ταινία της Lina Vertmuller, Film D' Amore E D' Anarchia. H συγκεκριμένη ηχογράφηση προέρχεται από μια ραδιοφωνική διάλεξη του Μάνου Χατζιδάκι που με σύντομα αλλά άκρως διεισδυτικά σχόλια περιγράφει την καλλιτεχνική σχέση των FELLINI-ROTA, μια σχέση που σφράγισε την κινηματογραφική τέχνη του 20ου αι.

(youtube, 2.11.2013)

«ΤΡΑΓΟΥΔΙ Γ ΙΑ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ» (Lied von meiner Mutter) & "ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ" (Meiner Mutter) Δύο ποιήματα του Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898 – 1956) (Από τα «Ποιήματα» - Ενότητα «Βαυαρία 1919-1923», μτφ. Μάριος Πλωρίτης, εκδ. «Θεμέλιο», 2000)

 ...............................................................

              Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898 – 1956)

«ΤΡΑΓΟΥΔΙ Γ ΙΑ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ»

(Lied von meiner Mutter) ποίημα του Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898 – 1956) (Από τα «Ποιήματα» (Ενότητα «Βαυαρία 1919-1923», μτφ. Μάριος Πλωρίτης, εκδ. «Θεμέλιο», 2000)

 

1.Τη μορφή της δεν τη θυμάμαι πια πώς ήταν πριν οι πόνοι της αρχίσουν. Αποκαμωμένη, ανασήκωνε τα μαύρα τα μαλλιά της απ’ το ξεσαρκωμένο μέτωπό της – το βλέπω ακόμα κείνο το χέρι να παλεύει.

2. Χειμώνες είκοσι τη φοβερίσαν, τα βάσανά της δεν είχαν σωσμό, κι ο θάνατος ντρεπόταν σαν τη ζύγωσε. Και τότε πέθανε, και το κορμί της ήτανε σαν παιδιού κορμί.

3. Στο δάσος είχε μεγαλώσει.

4. Πέθανε ανάμεσα σε πρόσωπα που ‘χαν τραχύνει βλέποντάς την τόσον καιρό να ξεψυχάει. Τη συχωρέσαμε που έτσι βασανίστηκε, μα κείνη είχε χαθεί ανάμεσα στα πρόσωπά μας, προτού να σβήσει ολότελα.

5. Τόσοι και τόσοι μας αφήνουνε, χωρίς να τους κρατήσουμε. Έχουμε πει το καθετί, τίποτα πια δεν έχει απομείνει ανάμεσα σε μας κι εκείνους, σκληραίνουνε τα πρόσωπά μας σαν χωρίζουμε. Κι όμως, το πιο σπουδαίο δεν το είπαμε, αναμασούσαμε τ’ ασήμαντα.

6. Ω, γιατί τα πιο σπουδαία να μην τα πούμε, ήταν τόσο εύκολο, και τώρα θα κολαστούμε για τη σιωπή μας. Εύκολες ήταν οι λέξεις, σφίγγονταν πίσω από τα δόντια μας. Καθώς γελούσαμε έπεσαν, και τώρα το λαιμό μας πνίγουν.

7. Το δείλι χτες, πρωτομαγιά, επέθανε η μητέρα μου! Και δε μπορώ, από τη γη να τήνε ξεριζώσω με τα νύχια μου!  (1920)

ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ (Meiner Mutter)

Κι όταν έσβησε, την αποθέσανε στη γη.

Άνθη φυτρώνουν, πεταλούδες παιχνιδίζουν πάνωθέ της…

Ήτανε τόσο αλαφριά που μόλις βάραινε το χώμα.

Πόσος πόνος χρειάστηκε για να την κάνει τόσο ανάλαφρη!

                                                                                                    (1920)

"Σημειώσεις από το πουθενά" έγραψε ο Μισέλ Φάις ("Εφημερίδα των Συντακτών" /"ΑΝΩ ΚΑΤΩ", 28.01.26)

.............................................................. 

Σημειώσεις από το πουθενά

έγραψε ο Μισέλ Φάις ("Εφημερίδα των Συντακτών" /"ΑΝΩ ΚΑΤΩ", 28.01.26) 

1.Ο Τραμπ, όποτε πέσει, θα πέσει κυρίως εκ των έσω. Συγκεκριμένα, όταν τα οικονομικά συμφέροντα που τον στηρίζουν (εντός και εκτός ΗΠΑ) έχουν μεγαλύτερες ζημίες απ’ ό,τι κέρδη. Σ’ αυτήν την αποκαθήλωση θα συμβάλουν και οι μετριοπαθείς ρεπουμπλικανικές φωνές. Οι ρωγμές του διαταραγμένου προέδρου στη δημοκρατία της χώρας του και η αδιανόητη εξωτερική πολιτική του ακολουθούν ως παράμετροι της πτώσης του.

2. Κάποιοι έχουν αναγάγει τις μπηχτές σε επάγγελμα. Μιλούν σαν να κατέχουν την απόλυτη αλήθεια και σχολιάζουν τα πάντα: σοβαρά, φαιδρά, επίκαιρα, ανεπίκαιρα. Κάτι που μένει ασχολίαστο τους πανικοβάλλει. Αισθάνονται ότι τους κόβεται ο αέρας. Εξ ου και συχνά μέσω της «μπηχτικής» αυτοτραυματίζονται χωρίς να το καταλαβαίνουν. Πληγώνονται, ενώ νομίζουν ότι πληγώνουν.

3. Δεν είμαστε ούτε πολιτικοί, ούτε ευπώλητοι, ούτε διαμορφωτές απόψεων. Με τα σκοτάδια μας παλεύουμε. Οπως παλεύουμε, όσο παλεύουμε. Ως εκ τούτου μας ενδιαφέρει ο μέσα χώρος, αλλά και η γνώμη όσων αγαπάμε και εκτιμάμε.

4. Υπάρχει μικροαστική τέχνη; Στη λογοτεχνία, στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στα εικαστικά; Κατά τη γνώμη μου υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει. Δεν έχει να κάνει με το αριστερό, κεντρώο ή δεξιό πρόσημο του δημιουργού. Εχει να κάνει, σε πρώτο επίπεδο, με την ανάγκη του δημιουργού να απευθυνθεί σ’ ένα εφησυχασμένο κοινό που αποζητά να στρογγυλέψει τις αμφιβολίες του, να κατευνάσει τις ταραχές του, να ναρκώσει όλα αυτά που τον κλονίζουν. Επαγωγικά, έχει να κάνει με την επιθυμία του δημιουργού να μην απορρυθμίσει τον εαυτό του, την τεχνική του, τον κόσμο γύρω του.

5. Σήμερα, στο σούπερ μάρκετ. Πενηντάρης αεράτος πληρώνει για να φύγει. Πίσω του ηλικιωμένη, αγχωμένη που δεν βρίσκει το πορτοφόλι της, τραβάει απότομα την τσέπη της, με αποτέλεσμα να της πέσουν είκοσι ευρώ. Την ακουμπάω στον ώμο. Πριν προλάβω να της πω, σας έπεσε κάτι, ο αεράτος βγάζει από την τσέπη του χαρτονομίσματα και σκύβει να το μαζέψει. Τον προλαβαίνω και το δίνω στη γυναίκα, που βρίσκεται στον κόσμο της. Αεράτος: «Νόμισα πως ήταν δικό μου» και, απευθυνόμενος στον κόσμο, «εμένα που με βλέπετε, έχω βρει δέκα χιλιάδες ευρώ και τα έχω παραδώσει». Επιμύθιο: στα ψιλά λυγίζεις, στα χοντρά στέκεσαι βράχος...

6. Πόσες φορές έπεσες; Πόσες σηκώθηκες; Αυτό είναι το μόνο ισοζύγιο. Τα υπόλοιπα λεπτομέρειες.

7. Αυτά που έχεις. Ούτε αυτά που λαχταράς, ούτε αυτά που φαντασιώνεσαι, ούτε αυτά που νομίζεις ότι έχεις. Αυτά που έχεις. Λίγα, πολλά. Αυτά. Ανεπαρκή, επαρκή. Αυτά. Μ’ αυτά θα πορευτείς.

SAINT-SAËNS "Danse Macabre" / Adélaïde Ferrière, Matthieu Cognet (youtube, 22.8. 2018)

 ...............................................................

SAINT-SAËNS "Danse Macabre" / Adélaïde Ferrière, Matthieu Cognet

Marimba : Adélaïde Ferrière

Piano : Matthieu Cognet

(youtube, 22.8. 2018)

 

"Η ΠΟΡΤΑ" ποίημα του Μίλτου Σαχτούρη (1919 -2005) Από τη συλλογή "Παραλογαίς" (1948) & τα "ΠΟΙΗΜΑΤΑ" (εκδ. "Κέδρος", 1981)

 ...............................................................

         Μίλτος Σαχτούρης (1919 - 2005)

Η ΠΟΡΤΑ 

Η πόρτα που άνοιξες με τόσο πάθος
άνοιξε στο θάνατο
και δε μπορούν να τον σκεπάσουν
τρία λουλούδια
και δε μπορούν να τον ξορκίσουν

τα ζαχαρένια μάγουλα του κοριτσιού
πίσω απ' την πόρτα
πίσω απ' την πόρτα το κορίτσι
γδύνεται στον άνεμο

τα κυπαρίσσια ψιθυρίζουνε
μια προσευχή χιονιού
βογκάει λυγάει τα κλαδιά
ο βοριάς ο μαύρος

οι ξυλοκόποι
χάθηκαν στη θάλασσα
χλωμά καΐκια
κατεβάσαν τις σημαίες τους
σάλπιγγες στο βυθό
σημάνανε το τέλος

ενώ στο λιμάνι βγαίνουν
κυριακάτικο περίπατο
γυναίκες μες στα μαύρα
σέρνουν τ' αγόρια τους

πεταλωτές παιδεύουνε
τ' άμοιρά τ' άλογά τους
άγριες λατέρνες
μαχαιρώνουνε τα ντέφια τους

παιδιά πουλάνε κοκοράκια
κόκκινα σα χιόνι
καράβια και πουλιά
σφυρίζουν φεύγουνε
κατάρτια ανοίγουν δρόμο
ανάμεσα από τ' άστρα

η πόρτα που άνοιξες με προσοχή
έχει άλλες χίλιες πόρτες πίσω της
πίσω από κάθε μια και μια κραυγή
πίσω από κάθε μια κι ένα στητό κορίτσι

Django Reinhardt, Nuages (arrangement Roland Dyens) - Laura Rouy (youtube, 7.11.2025)

 ...............................................................

Django Reinhardt, Nuages (arrangement Roland Dyens) - Laura Rouy

          (youtube,  7.11.2025)

Παιδεία-καραμπόλα: πώς να αφήσετε μια γειτονιά χωρίς το σχολείο της / Μύθοι και αλήθειες για τα πειραματικά σχολεία, που αρχίζουν τη λειτουργία τους φέτος σε διάφορες περιοχές της χώρας - γράφει ο ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ (https://www.news247.gr/26 Ιανουαρίου 2026)

 ..............................................................

Παιδεία-καραμπόλα: πώς να αφήσετε μια γειτονιά χωρίς το σχολείο της

'

Μύθοι και αλήθειες για τα πειραματικά σχολεία, που αρχίζουν τη λειτουργία τους φέτος σε διάφορες περιοχές της χώρας.

γράφει ο ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ  (https://www.news247.gr/26 Ιανουαρίου 2026) 

Δεκατρία Πειραματικά σχολεία αρχίζουν να λειτουργούν φέτος και του χρόνου σε διάφορες περιοχές της χώρας.

Γιατί έχουν ξεσηκωθεί όμως αντιδράσεις από κάτι που φαινομενικά αποτελεί αναβάθμιση της εκπαίδευσης; Είναι χαζοί εκπαιδευτικοί και γονείς ή κάτι άλλο συμβαίνει;

Μύθος 1: δημιουργούνται νέα σχολεία.

Όχι. Υπάρχοντα σχολεία χαρακτηρίζονται Πειραματικά.

Όταν όμως ένα σχολείο γίνεται Πειραματικό, μειώνονται οι διαθέσιμες θέσεις για τους κατοίκους της περιοχής και καταργούνται οι θέσεις των δασκάλων. Το παλιό σχολείο της γειτονιάς «ξηλώνεται».

Τα παιδιά που φοιτούσαν εκεί μπαίνουν στην κληρωτίδα, ακόμα κι αν το σπίτι τους είναι απέναντι από την αυλή του σχολείου. Το αυτονόητο δικαίωμα να φοιτούν στο σχολείο της γειτονιάς τους γίνεται θέμα τύχης. Όσα ευνοηθούν από την κλήρωση μένουν. Τα υπόλοιπα φεύγουν. Τη θέση τους θα πάρουν παιδιά από άλλες περιοχές που ήταν τυχερά στην κλήρωση. Τα «άτυχα» θα αναζητήσουν θρανίο σε σχολείο όμορης περιοχής.

Η δημιουργία Πειραματικών προκαλεί καραμπόλα: παλιοί μαθητές πάνε σε άλλα σχολεία, τα άλλα σχολεία σωρεύουν περισσότερους μαθητές στα ήδη γεμάτα τμήματά τους.

Ποια είναι η απάντηση των αρμοδίων στις αντιδράσεις; Επιβεβαιώνουν την καραμπόλα ως πολιτική επιλογή: «θα έχουν την ευκαιρία οι γονείς να επιλέξουν σχολείο και τα παιδιά τους να λάβουν καλύτερων ευκαιριών, αφού δε μπορούν όλα τα σχολεία να έχουν την ίδια φροντίδα». Το είπε Διευθυντής Εκπαίδευσης. Τι ντροπιαστική δήλωση από στέλεχος της εκπαίδευσης!

Στον περίπτωση του Ταύρου, όπου θα λειτουργήσει Πειραματικό νηπιαγωγείο και Πειραματικό δημοτικό, δικαιολογία είναι πως «η περιοχή φθίνει πληθυσμιακά και έχει υψηλά ποσοστά ευπαθών ομάδων». Άρα φταίει η υπογεννητικότητα και οι ευπαθείς ομάδες που το νήπιο δε θα έχει πια νηπιαγωγείο στη γειτονιά γιατί έχασε στην κλήρωση! Το ίδιο ισχύει και για τα αδέλφια που δεν έχουν πια εγγυημένη φοίτηση στο ίδιο σχολείο. Λάστιχο οι οικογένειες.

Μύθος 2: τα Πειραματικά σημαίνουν συνολική αναβάθμιση της εκπαίδευσης.

Όχι, σημαίνουν κατηγοριοποίηση σχολείων, κατάταξη με κλήρωση, υποβάθμιση και υπερπληθυσμό άλλων σχολικών μονάδων. Η κυβερνητική επιλογή είναι τα σχολεία δύο ταχυτήτων. Τα Πειραματικά είναι το επικοινωνιακό αμπαλάζ με «ολίγη από αριστεία».

Στα μέσα της χρονιάς, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και συζήτηση ανακοινώθηκαν οι αλλαγές. Ενώ οι ελλείψεις στα σχολεία παραμένουν, με κλειστά δεκάδες Τμήματα Ένταξης, με λίγες Παράλληλες Στηρίξεις, το Υπουργείο ανακοινώνει glamorous Πρότυπα και Πειραματικά. Αφήνει τα σχολεία να διαλύονται από την υποχρηματοδότηση, την υποστελέχωση, την αδιοριστία και σπρώχνει γονείς και παιδιά να κυνηγάνε το «καλό σχολείο», με εξετάσεις στα Ωνάσεια και Πρότυπα, με κλήρωση στα Πειραματικά.

Οι κήρυκες της κανονικότητας διαλύουν ό,τι κανονικό έχει απομείνει στην εκπαίδευση: δε θα έχουμε κανονικό αριθμό παιδιών ανά τάξη, δε θα έχουμε κανονική χρηματοδότηση, δε θα έχουμε κανονική κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών με μόνιμο προσωπικό. Θα έχουμε νησίδες «καλών σχολείων» σε έναν ωκεανό υπολειτουργίας.

Μύθος 3: το σχολείο της γειτονιάς βελτιώνεται.

Όχι, η γειτονιά χάνει το σχολείο της, το σχολείο αποκόπτεται από τη γειτονιά, γίνεται «Shop and go». Όταν καταργούνται τα γεωγραφικά όρια, χάνεται ο δεσμός του σχολείου με τη γειτονιά.

Δεν καταλαβαίνουν οι επιτελικοί οδοστρωτήρες πως σχολείο δεν είναι απλώς ένα μέρος που πάνε τα παιδιά να μάθουν γράμματα. Είναι πόλος συνοχής, είναι βραχίονας συμπερίληψης αδύναμων ομάδων, ειδικά σε περιοχές με ζητήματα υποβάθμισης και φτώχειας. Για να λειτουργεί όμως έτσι η εκπαίδευση, προϋποθέτει σταθερό σχολείο και εκπαιδευτικούς που δεν περιφέρονται σαν πλασιέδες κάθε χρόνο σε διαφορετικά σχολεία. Ποια παιδιά πλήττονται περισσότερο από το ασταθές παιδαγωγικό πλαίσιο; Τα πιο αδύναμα φυσικά. Οι δυσκολίες πολλαπλασιάζονται για τα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

Μύθος 4: ο πειραματικός χαρακτήρας των σχολείων είναι δοκιμασμένος στο χρόνο.

Πότε ανακοινώθηκε το αντικείμενο του παιδαγωγικού πειραματισμού στα πειραματικά σχολεία;

Με ποιες διαδικασίες επιστημονικές σχεδιάστηκε, σε ποια δεδομένα και τεκμηρίωση βασίστηκε; Και κυρίως, ποια είναι η διαδικασία διάχυσης της γνώσης, της εμπειρίας και των αποτελεσμάτων στο σύνολο των σχολείων της χώρας; Οι σύλλογοι των εκπαιδευτικών βεβαιώνουν πως δεν έχει δημοσιευθεί ποτέ, ούτε από το υπουργείο Παιδείας ούτε από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, μια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη έκθεση, που να παρουσιάζει τα αποτελέσματα του θεσμού, τα οφέλη για τη δημόσια εκπαίδευση, την παιδαγωγική τεκμηρίωση των παρεμβάσεων που υλοποιούνται.

Εάν το Υπουργείο Παιδείας ήταν ειλικρινές θα εξέταζε τη σύνδεση Πειραματικών σχολείων με τα Πανεπιστημιακά ιδρύματα. Έτσι θα μπορούσαν να εφαρμοστούν καινοτόμα προγράμματα, προσδιορισμένα χρονικά, σε τυχαίο και αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών. Αυτό σημαίνει Πειραματικό. Επίσης θα εξέταζε τη δημιουργία νέων σχολείων που δε θα προκαλούσαν μετακινήσεις από τα παλιά και υπερπληθυσμό στα όμορα σχολεία.

Μύθος 5: Όσοι αντιδρούν στέκονται εναντίον της καινοτομίας και δεν έχουν αντιπρόταση.

Η εκπαιδευτική καινοτομία δεν επιβάλλεται διοικητικά, δεν ανακοινώνεται μονομερώς χωρίς την οικοδόμηση στοιχειώδους συναίνεσης της εκπαιδευτικής κοινότητας, δεν προχωράει χωρίς ενημέρωση και διάλογο με τις οικογένειες και τις τοπικές κοινωνίες. Δεν γεννιέται καινοτομία από την αποδόμηση σταθερών παιδαγωγικών ή εργασιακών σχέσεων. Η καινοτομία θέλει συμμετοχή.

Το Υπουργείο Παιδείας είναι μικρός Όργουελ: παίρνει έννοιες με θετικό πρόσημο και τις αδειάζει από κάθε περιεχόμενο για να τις κάνει εργαλεία πειθάρχησης. Κραδαίνει αξιολόγηση, αριστεία, καινοτομία, πειραματικό χαρακτήρα για να ευθυγραμμιστούν όλοι στην πολιτική διεύρυνσης των εκπαιδευτικών ανισοτήτων.

Η νέα εκπαιδευτική αρχιτεκτονική περιλαμβάνει την αναζήτηση εσωτερικών εχθρών και τη διάχυση του φόβου. Να γιατί η πολιτεία αφήνει ακάλυπτους τους εκπαιδευτικούς και απέναντι σε επιθέσεις και κακοποιητικές συμπεριφορές γονέων. Και μάλιστα, όποιος και όποια εκπαιδευτικός αντιδρά γίνεται στόχος επιθέσεων και διώξεων.

Σε όλες τις περιοχές όπου σχεδιάζεται η αντικατάσταση του σχολείου της γειτονιάς από Πειραματικά γονείς και δάσκαλοι αντιδρούν. Προφανώς δεν καταλαβαίνουν το συμφέρον τους. Πριν λίγους μήνες αντέδρασαν επίσης στις συγχωνεύσεις σχολικών μονάδων και αντιμετώπισαν, μαζί με τα παιδιά, τα χημικά της αστυνομίας. Είναι κι ο ψεκασμός μια εκπαιδευτική καινοτομία πειραματικού χαρακτήρα.

«ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ» ποίημα του Νίκου Αλέξη Ασλάνογλου (1931 – 1996) από τη συλλογή «Ο ΔΥΣΚΟΛΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ / Ενότητα «ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ» (εκδ. «ΕΓΝΑΤΙΑ», 1978)

 ..............................................................

Νίκος - Αλέξης Ασλάνογλου (1931 – 1996)

·      «ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ» ποίημα του Νίκου Αλέξη Ασλάνογλου (1931 – 1996) από τη συλλογή «Ο ΔΥΣΚΟΛΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ / Ενότητα «ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ» (εκδ. «ΕΓΝΑΤΙΑ», 1978)

 

Συναντηθήκαμε αργά το απόγευμα κάπου προς τον παλιό σταθμό. Φυσούσε από το πρωί και η θάλασσα ήταν έρημη στα καφενεία και στα τραμ της αφετηρίας

 

Κοιτούσα τα χέρια του που έσφιγγαν ήρεμα, με κρυφή συγκατάθεση, τα δικά μου. Μες στο σακίδιο ήταν όλος ο κόσμος του – πουλόβερ, βιβλία, γράμματα… Έπρεπε νάρχονταν τα πράγματα αλλιώς, μα το θελήσαμε τάχα

 

Άχρωμο φως, μια Κυριακή φθινοπωριάτικη, καμιά ελπίδα. Μικρά ταξίδια στις ακτές, όλα χαλάσανε, Θεέ μου, τόση ερημιά

 

Έβρεχε στην επιστροφή και ο αυτοκινητόδρομος γέμισε φωτεινά σήματα, πικρά ολομόναχα φώτα

«Το Σύνθημα» μονόπρακτο του Μπέρτολτ Μπρεχτ από το έργο του «Τρόμος και Αθλιότητα του Γ’ Ράιχ» (μτφ. Πέτρος Μάρκαρης)

 ...............................................................

        Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898 - 1956)

·      «Το Σύνθημα» μονόπρακτο του Μπέρτολτ Μπρεχτ  από το έργο του «Τρόμος και Αθλιότητα του Γ’ Ράιχ» (μτφ. Πέτρος Μάρκαρης)

 

(Χέμνιτς 1937. Θάλαμος στη Χιτλερική νεολαία. Ένα μπουλούκι αγόρια. Τα περισσότερα έχουν κρεμασμένες στο λαιμό τους μάσκες αερίου. Μια μικρή ομάδα παρακολουθεί έναν νεαρό που κάθεται σ’ ένα πάγκο και κουνάει αδιάκοπα τα χείλια του, σα να μαθαίνει κάτι)

 

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΓΟΡΙ : Ακόμα δεν έχει μάσκα.

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΓΟΡΙ : Η γριά του δεν του αγοράζει.

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΓΟΡΙ : Αφού το ξέρει πως εδώ του κάνουν τη ζωή μαύρη.

ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΑΓΟΡΙ : Άμα δεν έχει όβολα…

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΓΟΡΙ : Τώρα μάλιστα που ο χοντρός τον έχει στη μπούκα!

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΓΟΡΙ : Πάλι μαθαίνει το σύνθημα.

ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΑΓΟΡΙ : Πέντε βδομάδες τώρα το μαθαίνει, κι είναι όλα κι όλα δυο τετράστιχα.

ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΑΓΟΡΙ : Αφού το ‘χει μάθει εδώ και τόσο καιρό.

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΓΟΡΙ : Τα χάνει από το φόβο του.

ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΑΓΟΡΙ : Έχει όμως πλάκα, ε;

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΓΟΡΙ : Τρελή πλάκα (Φωνάζει στο ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΟΡΙ) : Το ‘μαθες, Πσίρερ;

(ΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΟΡΙ σηκώνει ενοχλημένο το κεφάλι, καταλαβαίνει και νεύει. Μετά συνεχίζει)

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΓΟΡΙ : Ο χοντρός του μπαίνει επειδή δεν έχει μάσκα.

ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΑΓΟΡΙ : Αυτός λέει πως του μπαίνει επειδή δε δέχτηκε να πάει μαζί του στον κινηματογράφο (ή «στο σινεμά» ή «να πάνε μαζί σινεμά»)

ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΑΓΟΡΙ : Αυτό τ’ άκουσα κι εγώ. Εσείς το πιστεύετε;

 ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΓΟΡΙ : Δεν είναι απίθανο. Ούτε κι εγώ θα πήγαινα με τον χοντρό στον κινηματογράφο (στο σινεμά). Εμένα όμως δεν τολμάει να μου κολλήσει. Ο πατέρας μου θα ’κανε τον κόσμο άνω-κάτω.

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΓΟΡΙ : Το νου σας, ο χοντρός!

(Τα παιδιά στέκονται προσοχή σε δυο σειρές. Μπαίνει ένας παχύς ΟΜΑΔΑΡΧΗΣ. Χαιρετούν χιτλερικά.)

ΟΜΑΔΑΡΧΗΣ : Μετρηθείτε! (Τ’ αγόρια μετριούνται.

ΟΜΑΔΑΡΧΗΣ : Μάσκες! (Τ’ αγόρια φοράνε τις μάσκες τους. Ωστόσο μερικοί δεν έχουν και κάνουν μόνο τις κινήσεις.)

ΟΜΑΔΑΡΧΗΣ : Πρώτα το σύνθημα. Ποιος θα μας το πει σήμερα; (Κοιτάζει γύρω, λες και δεν αποφάσισε, μετά απότομα) : Πσίρερ! Εσύ το ξέρεις νεράκι!

(ΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΟΡΙ βγαίνει μπροστά στη γραμμή. Είναι κατάχλωμο.)

ΟΜΑΔΑΡΧΗΣ : Λοιπόν το ξέρεις, ρε κορόιδο;

ΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΟΡΙ : Μάλιστα, κύριε ομαδάρχα!

ΟΜΑΔΑΡΧΗΣ : Λοιπόν, εμπρός ρε! Πρώτο τετράστιχο!

ΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΟΡΙ : Τον θάνατο άφοβα να κοιτάζεις

                                          Είν’ αυτό το σύνθημά μας

                                          Και ποτέ σου μη δειλιάζεις

                                          Αν στο μέτωπο βρεθείς.

ΟΜΑΔΑΡΧΗΣ : Κοίτα μην τα κάνεις επάνω σου ρε κορόιδο! Παρακάτω! Δεύτερο τετράστιχο!

ΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΟΡΙ : Χτύπα, σούβλισε και σφάξε

                                           Μόνον έτσι…

(Σκοντάφτει και ξαναλέει τα λόγια. Μερικά αγόρια κρατάνε με δυσκολία τα γέλια τους.)

ΟΜΑΔΑΡΧΗΣ : Πάλι δεν το ‘μαθες!...

ΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΟΡΙ : Το ‘μαθα, κύριε ομαδάρχα!...

ΟΜΑΔΑΡΧΗΣ : Στο σπίτι σου μαθαίνεις άλλα πράματα, έτσι; (Ουρλιάζει): Παρακάτω!...

ΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΟΡΙ : Μόνον έτσι… Θα νικήσεις

                                           Σαν Γερμανός… να… να…

                                           Σαν Γερμανός να πολεμήσεις

                                            Γι’ αυτό πεθαίνεις…

                                            …γι’ αυτό θα δοξαστείς.

ΟΜΑΔΑΡΧΗΣ : Λες κ’ είναι τίποτα δύσκολο!...

Αυτό που ήσουν Στίχοι - Μουσική : Μίκης Θεοδωράκης Τραγούδι : Αντώνης Καλογιάννης (youtube, 20.6.2014)

 ...............................................................

Αυτό που ήσουν

Στίχοι - Μουσική : Μίκης Θεοδωράκης
Τραγούδι : Αντώνης Καλογιάννης

 
Αυτό που ήσουν κάποτε θα γίνεις ξανά 

πρέπει να γίνεις, πρέπει να κλάψεις.

Ο εξευτελισμός σου να γίνει τέλειος 

Η εκπόρθηση να φτάσει ως τις ρίζες των βουνών 

Είσαι Έλληνας, είσαι Έλληνας.

Πίνεις την προδοσία με το γάλα, 

πίνεις την προδοσία με το κρασί. 

Ο εξευτελισμός σου να γίνει τέλειος, 

πρέπει να δεις, πρέπει να γίνεις, 

αυτό που ήσουν κάποτε θα γίνεις ξανά

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου (1871-1920) «Ο Πύργος του Ακροποτάμου» (εκδ. ΒΙΠΕΡ της «ΠΑΠΥΡΟΣ ΠΡΕΣΣ» Ε.Π.Ε)

 ...............................................................

                Κωνσταντίνος Χατζόπουλος (1868 - 1920)

·       Από το μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου (1871-1920) «Ο Πύργος του Ακροποτάμου» (εκδ. ΒΙΠΕΡ της «ΠΑΠΥΡΟΣ ΠΡΕΣΣ» Ε.Π.Ε)

 

«…Ο Θώμος Κρανιάς είχε ξεχωριστή αγάπη στη μεγάλη κόρη του από τον καιρό που ήτανε μικρή κι όταν έμαθε το πάθημά της η ψυχή του πόνεσε βαθιά. Κι η ντροπή, που του έγινε στο σπίτι, δεν του πλήγωσε λιγότερο και τη φιλοτιμία.

   Το πρώτο που σκέφτηκε ήτανε να τρέξη να βιάση τον ατιμαστή να διορθώση το κακό. Μα η πράξη δεν είν’ εύκολη σαν τον στοχασμό. Ο Θώμος Κρανιάς το γνώριζε, κι αυτού ξεχώριζε από τη γυναικαδέρφη του. Οι φούριες δεν του αρέσανε κι ήξερε πως στην περίσταση αυτή η βία και οι φοβέρες δεν πιάνουν τόπο. Πρώτα έλειπε ο άνθρωπος που θα τις έκανε. Νταλματζήδες και τσολιάδες είχανε τα βουνά του τόπου του, άλλο καλό· μα ποιος θα πήγαινε να τους έβρισκε; Ή λες θα τους έστελνε ο ξάδερφός του; Εκείνος, από τον καιρό που καταργηθήκανε τα επαρχεία και δεν μπορούσε να τον έχη πια στην πόλη κοντά στον ποταμό, ούτε τόνε νοιάζεται άλλο· τον άφησε γραμματικό εκεί στον λασπότοπο της Θεσσαλίας.

   Το μέτρησε λοιπόν το πράγμα έτσι κι αλλιώς κι είδε πως δεν του μένει άλλο από τον καλό τον τρόπο. Ο πρώτος στοχασμός του ήτανε πάλι να ‘ρθη στον πύργο μόνος του και, με όλη τη ντροπή που του ερχόταν από τον κόσμο κι από τους φίλους του στην πόλη, θα το αποφάσιζε, αν η γυναικαδέρφη του δεν έβγαινε στο μεταξύ με την απαίτηση να ‘ρθη να πάρη τα παιδιά ή τουλάχιστο μόνο τη ντροπιασμένη.

   Αυτού τα έμπλεξε ο Θώμος Κρανιάς. Αυτό δεν ήτανε δυνατό να γίνη· με κανέναν τρόπο. Γιατί; Ίσια ίσια αυτό το γιατί ήθελε να ξεφύγη. Ανάθεμα μόνο την ώρα, που αποφάσισε να χωριστή από τη μακαρίτισσα, έλεγε με πόνο μέσα του, και, για να μην πονοκεφαλά, να βρίσκη αφορμές, έγραψε πως θα ‘ρθη αμέσως όταν του δώση άδεια η υπηρεσία. Για ν’ αναπάψη  όμως και τη συνείδησή του, έπιασε κι έγραψε και του πατέρα του νέου, που απάτησε την κόρη του, ένα γράμμα γεμάτο αρχοντική αξιοπρέπεια και πατρικό θυμό. Δεν του άφηνε δισταγμό πως απομέρος του θαρρούσε το συνοικέσιο σαν τελειωμένο. Ο παραλής μπακάλης  πάλι, αξιόπρεπος το ίδιο, δεν άργησε να τόνε βεβαιώση με μια σύντομη απόκριση πως είναι κι εκείνος αγαναχτισμένος με την πράξη του γιου του και πως του μήνυσε να τρέξη να τη διορθώση. Έτσι αλλαχτήκανε δυο τρία γράμματα ευγενικά και φιλικά και το πράμα έμεινε να μιληθή προφορικά, όταν ανταμώσουνε με το καλό. Μα, μια από τον φόβο μην η γυναικαδέρφη του ξαναβγή με την απαίτηση να πάρη τα ορφανά μαζί του, μια γιατί δεν είχε στο χέρι πάντα έξοδα, το ταξίδι έμενε όλο και για παραπέρα. Κι αποφασίστηκε να γίνη τη Λαμπρή αυτή, όταν περισσέψανε κάτι ψιλά από μια περιοδεία κι όταν πια νόμιζε πως στον πύργο κρύωσε το πράμα και πως η χωριάτισσα συνήθισε με την καινούρια κατάσταση.

   Κι έτσι κι έγινε κιόλας· η χωριάτισσα δεν τονέ στενοχώρησε, όσο κι αν τρωγότανε και θύμωνε μαζί του μέσα της. Ο παραλής μπακάλης πάλι, όταν τον είδε που ήρθε, θυμήθηκε λαμπριάτικα κάποιους παλιούς χρεοφειλέτες του ένα γύρο στα χωριά και χάθηκε από την πόλη. Κι έτσι ο Θώμος Κρανιάς πίστεψε πως θα φάη μ’ ησυχία το αρνί στην κούλια του, θα θυμηθή με συντριμμένη καρδιά τη μακαρίτισσα και, με αναπαμένη τη συνείδηση πως ξεπλήρωσε το πατρικό χρέος του στα ορφανά, θα ξαναγυρίση στ’ άλλα καθήκοντα στον λασπότοπο, όπου τον άφησε ο ξάδερφός του να κολλήση.

 

   Και τώρα βρήκε ξαφνικά τον κόμπο εκεί που δεν τον πρόσμενε κι εκεί που του πονούσε αληθινά. Η μαραμένη όψη της κόρης του, θαμμένη μες στη μαύρη φορεσιά, του τρύπησε την καρδιά μόλις την είδε που τον προσδέχτηκε δειλά, ταπεινωμένα στην αυλόπορτα του πύργου· η τραχιά ζωή της έπειτα εκεί μέσα, που του έπεφτε στα μάτια όσο κι αν το απόφευγε, του ξυπνήσανε στην ψυχή μαζί με τη συμπόνεση και κάποιο βάρος.

   Αυτό μαζευότανε στο σύννεφο, που η Φρόσω έβλεπε στο μέτωπό του κι έρριχνε την αφορμή όλη στον εαυτό της. Ο Θώμος Κρανιάς, την ώρα που η κόρη του γονατιστή μπροστά του γύρευε με δάκρυα να τη συμπαθήση, δεν ένιωθε μόνο τον πόνο του πατέρα για ένα δυστυχισμένο τέκνο, μα κάτι πιο πολύ, κάτι που η κόρη του δεν το φανταζότανε. Αιστανότανε βαθιά πως κι αυτός ο ίδιος έπρεπε να γονατίση μπροστά σε κάποιον ίσκιο και να του γυρέψη συχώρεση. Καθώς θολό ήταν αυτό το αίστημα, αξεδιάλυτο κι ομιχλιασμένο· του Θώμου Κρανιά δεν του πολυάρεσε ν’ αντικρίζεται κατάματα και με τους άλλους και με τον εαυτό του. Ήτανε το φυσικό του τέτοιο. Μόνο η συχωρεμένη που το γνώριζε καλά, μόνο η κυρά Θώμαινα, ανίσως ζούσε τώρα, θα μυριζόταν, από την πρώτη στιγμή που πάτησε στο σπίτι ο άντρας της, τι πολεμά να σωπάση μέσα του κι αυτός και  ποιες αδυναμίες της γενιάς του ξυπνήσανε μακριά της. Όσο κι αν τις θαρρούσε φυσικές αυτές κι ο ίδιος, όσο κι αν δεν έκανε ποτέ του δοκιμή να τις νικήση, πάντα η ψυχή του σήκωνε μιαν αδύνατη ανταρσία. Μα η ίδια πάλι ξανάβρισκε μέσα της τη δύναμη και την έπνιγε. Γι’ αυτό δεν αγαπούσε ο Θώμος Κρανιάς ν’ αντικρύζεται κατάματα με την ψυχή του· το αντίκρυσμα θρέφει τον πόλεμο· η λησμονιά μόνο τον πνίγει. Και τη στιγμή που γύρευε να την απλώση στη θύμηση της κόρης του, σαν να ήθελε να ρίξη λίγες δίπλες και στη δική του θύμηση. Πολλά είχε κι ήθελε να ξεχάση κι αυτός και πρώτα πρώτα τη δυστυχίαν της κόρης του. Πριν του το ξεστομίση εκείνη, το αιστάνθηκε μονάχος του πως είχε χρέος να τη λύτρωνε τουλάχιστο από τη σκληρή ζωή που έκανε στην κούλια. Πάντα, όταν έπεφτε το μάτι του απάνω της, η έννοια αυτή του πρόβαλλες στον  νου. Και η καρδιά του μέσα έκλαιγε. Μα – «ανάθεμα την ώρα που αποφάσισε να χωριστή από τη συχωρεμένη» - αναστέναζε πάλι από βαθιά και ξεθύμαινε. Ό,τι αιστανότανε ο Θώμος Κρανιάς για μια στιγμή, το αιστανότανε με τα σωστά, για να το λησμονήση με την ίδια ειλικρίνεια έπειτ’ από λίγο.

   Έτσι και τώρα, ύστερ’ από τη συγκίνηση που του δώσανε τα κλάματα της κόρης του, τον είδε κείνη να γυρίση το μεσημέρι γελαστός. Όμοια, ανάμεσα έννοιας και χαράς, περάσανε κι οι άλλες μέρες που έμεινε κοντά στη φαμελιά του. Ας έχη δόξα ο Θεός, οι φίλοι του στην πόλη περισσεύανε κι έτσι μπορούσε να περνά τις περσότερες ώρες όξω  από την κούλια. Εκείνον που ζητούσε να ξεφύγει πρώτα και κύρια ήτανε το να μείνη πάλι μόνος με την κόρη του. Μέσα η ψυχή του λαχταρούσε να τη σφίξη άλλη μια φορά στα στήθη του, να της φιλήση τα μαραγγιασμένα μάγουλα, να την παρηγορήση· μα η φωνή της «πατέρα, πάρε με μαζί σου» τον τρόμαζε κι έφευγε όσο μπορούσε πιο πρωί από το σπίτι για τον καφενέ, όσο που έφυγε μιαν αυγή για τη λασπόπολη της Θεσσαλίας.

 

   «Σαν ξένος ήρθε και σαν ξένος έφυγε» μουρμούρισε η χωριάτισσα και σταυροκοπήθηκε από πίσω του.

   Κρύα και θλιβερή τού έσφιξε και του φίλησε το χέρι κάτω στην αυλόπορτα που τον προβόδησε. Και ρωτούσε μέσα της: «Τι έπαθε; Πώς άλλαξε μονομιάς;»…»