Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου (1871-1920) «Ο Πύργος του Ακροποτάμου» (εκδ. ΒΙΠΕΡ της «ΠΑΠΥΡΟΣ ΠΡΕΣΣ» Ε.Π.Ε)

 ...............................................................

                Κωνσταντίνος Χατζόπουλος (1868 - 1920)

·       Από το μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου (1871-1920) «Ο Πύργος του Ακροποτάμου» (εκδ. ΒΙΠΕΡ της «ΠΑΠΥΡΟΣ ΠΡΕΣΣ» Ε.Π.Ε)

 

«…Ο Θώμος Κρανιάς είχε ξεχωριστή αγάπη στη μεγάλη κόρη του από τον καιρό που ήτανε μικρή κι όταν έμαθε το πάθημά της η ψυχή του πόνεσε βαθιά. Κι η ντροπή, που του έγινε στο σπίτι, δεν του πλήγωσε λιγότερο και τη φιλοτιμία.

   Το πρώτο που σκέφτηκε ήτανε να τρέξη να βιάση τον ατιμαστή να διορθώση το κακό. Μα η πράξη δεν είν’ εύκολη σαν τον στοχασμό. Ο Θώμος Κρανιάς το γνώριζε, κι αυτού ξεχώριζε από τη γυναικαδέρφη του. Οι φούριες δεν του αρέσανε κι ήξερε πως στην περίσταση αυτή η βία και οι φοβέρες δεν πιάνουν τόπο. Πρώτα έλειπε ο άνθρωπος που θα τις έκανε. Νταλματζήδες και τσολιάδες είχανε τα βουνά του τόπου του, άλλο καλό· μα ποιος θα πήγαινε να τους έβρισκε; Ή λες θα τους έστελνε ο ξάδερφός του; Εκείνος, από τον καιρό που καταργηθήκανε τα επαρχεία και δεν μπορούσε να τον έχη πια στην πόλη κοντά στον ποταμό, ούτε τόνε νοιάζεται άλλο· τον άφησε γραμματικό εκεί στον λασπότοπο της Θεσσαλίας.

   Το μέτρησε λοιπόν το πράγμα έτσι κι αλλιώς κι είδε πως δεν του μένει άλλο από τον καλό τον τρόπο. Ο πρώτος στοχασμός του ήτανε πάλι να ‘ρθη στον πύργο μόνος του και, με όλη τη ντροπή που του ερχόταν από τον κόσμο κι από τους φίλους του στην πόλη, θα το αποφάσιζε, αν η γυναικαδέρφη του δεν έβγαινε στο μεταξύ με την απαίτηση να ‘ρθη να πάρη τα παιδιά ή τουλάχιστο μόνο τη ντροπιασμένη.

   Αυτού τα έμπλεξε ο Θώμος Κρανιάς. Αυτό δεν ήτανε δυνατό να γίνη· με κανέναν τρόπο. Γιατί; Ίσια ίσια αυτό το γιατί ήθελε να ξεφύγη. Ανάθεμα μόνο την ώρα, που αποφάσισε να χωριστή από τη μακαρίτισσα, έλεγε με πόνο μέσα του, και, για να μην πονοκεφαλά, να βρίσκη αφορμές, έγραψε πως θα ‘ρθη αμέσως όταν του δώση άδεια η υπηρεσία. Για ν’ αναπάψη  όμως και τη συνείδησή του, έπιασε κι έγραψε και του πατέρα του νέου, που απάτησε την κόρη του, ένα γράμμα γεμάτο αρχοντική αξιοπρέπεια και πατρικό θυμό. Δεν του άφηνε δισταγμό πως απομέρος του θαρρούσε το συνοικέσιο σαν τελειωμένο. Ο παραλής μπακάλης  πάλι, αξιόπρεπος το ίδιο, δεν άργησε να τόνε βεβαιώση με μια σύντομη απόκριση πως είναι κι εκείνος αγαναχτισμένος με την πράξη του γιου του και πως του μήνυσε να τρέξη να τη διορθώση. Έτσι αλλαχτήκανε δυο τρία γράμματα ευγενικά και φιλικά και το πράμα έμεινε να μιληθή προφορικά, όταν ανταμώσουνε με το καλό. Μα, μια από τον φόβο μην η γυναικαδέρφη του ξαναβγή με την απαίτηση να πάρη τα ορφανά μαζί του, μια γιατί δεν είχε στο χέρι πάντα έξοδα, το ταξίδι έμενε όλο και για παραπέρα. Κι αποφασίστηκε να γίνη τη Λαμπρή αυτή, όταν περισσέψανε κάτι ψιλά από μια περιοδεία κι όταν πια νόμιζε πως στον πύργο κρύωσε το πράμα και πως η χωριάτισσα συνήθισε με την καινούρια κατάσταση.

   Κι έτσι κι έγινε κιόλας· η χωριάτισσα δεν τονέ στενοχώρησε, όσο κι αν τρωγότανε και θύμωνε μαζί του μέσα της. Ο παραλής μπακάλης πάλι, όταν τον είδε που ήρθε, θυμήθηκε λαμπριάτικα κάποιους παλιούς χρεοφειλέτες του ένα γύρο στα χωριά και χάθηκε από την πόλη. Κι έτσι ο Θώμος Κρανιάς πίστεψε πως θα φάη μ’ ησυχία το αρνί στην κούλια του, θα θυμηθή με συντριμμένη καρδιά τη μακαρίτισσα και, με αναπαμένη τη συνείδηση πως ξεπλήρωσε το πατρικό χρέος του στα ορφανά, θα ξαναγυρίση στ’ άλλα καθήκοντα στον λασπότοπο, όπου τον άφησε ο ξάδερφός του να κολλήση.

 

   Και τώρα βρήκε ξαφνικά τον κόμπο εκεί που δεν τον πρόσμενε κι εκεί που του πονούσε αληθινά. Η μαραμένη όψη της κόρης του, θαμμένη μες στη μαύρη φορεσιά, του τρύπησε την καρδιά μόλις την είδε που τον προσδέχτηκε δειλά, ταπεινωμένα στην αυλόπορτα του πύργου· η τραχιά ζωή της έπειτα εκεί μέσα, που του έπεφτε στα μάτια όσο κι αν το απόφευγε, του ξυπνήσανε στην ψυχή μαζί με τη συμπόνεση και κάποιο βάρος.

   Αυτό μαζευότανε στο σύννεφο, που η Φρόσω έβλεπε στο μέτωπό του κι έρριχνε την αφορμή όλη στον εαυτό της. Ο Θώμος Κρανιάς, την ώρα που η κόρη του γονατιστή μπροστά του γύρευε με δάκρυα να τη συμπαθήση, δεν ένιωθε μόνο τον πόνο του πατέρα για ένα δυστυχισμένο τέκνο, μα κάτι πιο πολύ, κάτι που η κόρη του δεν το φανταζότανε. Αιστανότανε βαθιά πως κι αυτός ο ίδιος έπρεπε να γονατίση μπροστά σε κάποιον ίσκιο και να του γυρέψη συχώρεση. Καθώς θολό ήταν αυτό το αίστημα, αξεδιάλυτο κι ομιχλιασμένο· του Θώμου Κρανιά δεν του πολυάρεσε ν’ αντικρίζεται κατάματα και με τους άλλους και με τον εαυτό του. Ήτανε το φυσικό του τέτοιο. Μόνο η συχωρεμένη που το γνώριζε καλά, μόνο η κυρά Θώμαινα, ανίσως ζούσε τώρα, θα μυριζόταν, από την πρώτη στιγμή που πάτησε στο σπίτι ο άντρας της, τι πολεμά να σωπάση μέσα του κι αυτός και  ποιες αδυναμίες της γενιάς του ξυπνήσανε μακριά της. Όσο κι αν τις θαρρούσε φυσικές αυτές κι ο ίδιος, όσο κι αν δεν έκανε ποτέ του δοκιμή να τις νικήση, πάντα η ψυχή του σήκωνε μιαν αδύνατη ανταρσία. Μα η ίδια πάλι ξανάβρισκε μέσα της τη δύναμη και την έπνιγε. Γι’ αυτό δεν αγαπούσε ο Θώμος Κρανιάς ν’ αντικρύζεται κατάματα με την ψυχή του· το αντίκρυσμα θρέφει τον πόλεμο· η λησμονιά μόνο τον πνίγει. Και τη στιγμή που γύρευε να την απλώση στη θύμηση της κόρης του, σαν να ήθελε να ρίξη λίγες δίπλες και στη δική του θύμηση. Πολλά είχε κι ήθελε να ξεχάση κι αυτός και πρώτα πρώτα τη δυστυχίαν της κόρης του. Πριν του το ξεστομίση εκείνη, το αιστάνθηκε μονάχος του πως είχε χρέος να τη λύτρωνε τουλάχιστο από τη σκληρή ζωή που έκανε στην κούλια. Πάντα, όταν έπεφτε το μάτι του απάνω της, η έννοια αυτή του πρόβαλλες στον  νου. Και η καρδιά του μέσα έκλαιγε. Μα – «ανάθεμα την ώρα που αποφάσισε να χωριστή από τη συχωρεμένη» - αναστέναζε πάλι από βαθιά και ξεθύμαινε. Ό,τι αιστανότανε ο Θώμος Κρανιάς για μια στιγμή, το αιστανότανε με τα σωστά, για να το λησμονήση με την ίδια ειλικρίνεια έπειτ’ από λίγο.

   Έτσι και τώρα, ύστερ’ από τη συγκίνηση που του δώσανε τα κλάματα της κόρης του, τον είδε κείνη να γυρίση το μεσημέρι γελαστός. Όμοια, ανάμεσα έννοιας και χαράς, περάσανε κι οι άλλες μέρες που έμεινε κοντά στη φαμελιά του. Ας έχη δόξα ο Θεός, οι φίλοι του στην πόλη περισσεύανε κι έτσι μπορούσε να περνά τις περσότερες ώρες όξω  από την κούλια. Εκείνον που ζητούσε να ξεφύγει πρώτα και κύρια ήτανε το να μείνη πάλι μόνος με την κόρη του. Μέσα η ψυχή του λαχταρούσε να τη σφίξη άλλη μια φορά στα στήθη του, να της φιλήση τα μαραγγιασμένα μάγουλα, να την παρηγορήση· μα η φωνή της «πατέρα, πάρε με μαζί σου» τον τρόμαζε κι έφευγε όσο μπορούσε πιο πρωί από το σπίτι για τον καφενέ, όσο που έφυγε μιαν αυγή για τη λασπόπολη της Θεσσαλίας.

 

   «Σαν ξένος ήρθε και σαν ξένος έφυγε» μουρμούρισε η χωριάτισσα και σταυροκοπήθηκε από πίσω του.

   Κρύα και θλιβερή τού έσφιξε και του φίλησε το χέρι κάτω στην αυλόπορτα που τον προβόδησε. Και ρωτούσε μέσα της: «Τι έπαθε; Πώς άλλαξε μονομιάς;»…»

"Αυτό που έρχεται" / "Ένας ριζοσπαστικός συντηρητισμός κερδίζει έδαφος, καθώς σφετερίζεται τη λυτρωτική δημοκρατική χειρονομία που μας λείπει." - γράφει ο Νικόλας Σεβαστάκης (www.lifo.gr, 22.1.2025)

 ...............................................................

                     Αυτό που έρχεται

Ένας ριζοσπαστικός συντηρητισμός κερδίζει έδαφος, καθώς σφετερίζεται τη λυτρωτική δημοκρατική χειρονομία που μας λείπει.

γράφει ο Νικόλας Σεβαστάκης (www.lifo.gr, 22.1.2025)

Η ΕΙΣΟΔΟΣ ΤΗΣ Μαρίας Καρυστιανού στο πολιτικό σύστημα έφερε μια ακόμα εστία σύγχυσης και εντάσεων μέσα στις πολλές του τελευταίου διαστήματος. Τώρα, η δήλωσή της για τις αμβλώσεις και την ανάγκη «διαβούλευσης» γι’ αυτό το θεσπισμένο δικαίωμα γέννησε πλήθος αντιδράσεων σε όλο σχεδόν το φάσμα, κι ίσως περισσότερο στα αριστερά.

Η αποκωδικοποίηση της ταυτότητας της Μαρίας Καρυστιανού δεν είναι εύκολη. Βγήκε από τη χοάνη του συλλογικού πένθους γύρω από την τραγωδία των Τεμπών. Σε μια συγκυρία διασκορπισμού και αναδίπλωσης στην αυτοσυντήρηση, όπου οι πολιτικές φωνές της αντιπολίτευσης δεν έφταναν στη «λαϊκή ψυχή», ενώ η κυβέρνηση προκαλούσε θυμό, ήρθε να συμβολίσει ένα μη διασαφηνισμένο αλλά πάντως ηχηρό αίτημα δικαιοσύνης. Η ρητορική της δεν είχε εξαρχής κάτι το αριστερό. Πολύ πρoτού ειπωθεί ρητά, η Μαρία Καρυστιανού αναδυόταν ως σημείο αναφοράς σε έναν κόσμο «πέραν της δεξιάς και της αριστεράς». Ως προσωπικότητα, φυσικά, μοιάζει να βρίσκεται πολύ πιο κοντά στην κοινωνική βάση της ελληνικής δεξιάς: ελεύθερη επαγγελματίας, πιστή χριστιανή, με βασικές αναφορές στον Έλληνα πολίτη και στην πατρίδα, πέρα και πάνω από ταξικές διαιρέσεις.

Δεν είναι το κίνημα των Τεμπών που γέννησε την ανάγκη για μια Μαρία Καρυστιανού, όσο η ίδια η εποχή της σύγχυσης και της απελπισμένης αναζήτησης για έξοδο.

Το ερώτημα όμως εδώ και καιρό δεν είναι τι φέρει μαζί της η Μαρία Καρυστιανού, διεκδικώντας δημόσιο πολιτικό βήμα. Το ζήτημα είναι ποιες ταυτίσεις και προσδοκίες προσελκύει η παρουσία της. Η πολιτική επιστήμονας Μάργκαρετ Κάνοβαν έχει μιλήσει από χρόνια για τις δυο όψεις-διαστάσεις της δημοκρατίας, τη λυτρωτική και την πραγματιστική. Η πρώτη κινητοποιεί θερμές πεποιθήσεις που συγκρούονται με το συμβατικό περίγραμμα των θεσμών και των χρονοβόρων διαδικασιών της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Η πραγματιστική διάσταση έχει να κάνει με τη λειτουργία και το «μάνατζμεντ» της διακυβέρνησης. Η λυτρωτική όψη αμφισβητεί την ψυχρότητα και την αποξένωση των κυρίαρχων ελίτ. Η πραγματιστική διάσταση απαντά, με πιο πεζό τρόπο, στα διάφορα προβλήματα, προκαλώντας συχνά απογοητεύσεις και δυσφορία.

Είναι το κυοφορούμενο «κόμμα Καρυστιανού» μια λυτρωτική στιγμή απέναντι στην κόπωση και στα βάρη της πολιτική μας τάξης; Τα έξι τελευταία χρόνια αυτό που φυτρώνει γύρω μας είναι ένας δύσπιστος, αν όχι κυνικός ρεαλισμός. Δεσπόζει η εξάπλωση ενός ατομικισμού της κατήφειας, καθημερινοί και συχνά ανούσιοι πόλεμοι πληκτρολογίου, το ξενέρωμα πέριξ της αριστεράς και η ύπαρξη ενός μειοψηφικού αλλά φανατικού κοινού οπαδών της υπάρχουσας μητσοτακικής «σταθεροποίησης». Το κίνημα των Τεμπών ήρθε σαν αναταραχή ρουτίνας, μια ορμητική επανεμφάνιση μεγάλων μαζών στον δημόσιο χώρο. Μια αληθινή, κατά πρόσωπο έκλαμψη που φώτισε για λίγο τον κενό χώρο του δήμου, των πολλών. Η χώρα δονήθηκε από ένα κοινωνικό συναίσθημα που διατράνωσε την απαίτηση του «αλλιώς» μέσω ενός «κατά»: κατά όλων όσα συμβόλιζαν την περιφρόνηση στον πολίτη και στις ανάγκες του, τη στραβή λειτουργία των θεσμών, την κρυψίνοια και τη διαφθορά στο κράτος.

Εκ των υστέρων φυσικά διάφοροι δηλώνουν δικαιωμένοι που στάθηκαν αρνητικά έως πικρόχολα απέναντι σε αυτό που ονομάστηκε κίνημα των Τεμπών. Επιστρέφει και το γνωστό ρεφρέν για τον ορθολογισμό –απέναντι στους αδαείς– ή τα «ολέθρια» συναισθήματα στην πολιτική που υπονομεύουν την ορθή τάξη της πολιτείας. Αυτή όμως είναι η μόνιμη θέση όσων αρνούνται κάθε λυτρωτική και κινηματική διάσταση στη δημοκρατική ζωή. Είναι το άτυπο κόμμα του κρατικού «ρεαλισμού» και της προαποφασισμένης απόρριψης κάθε κίνησης έξω από τη στενή περίμετρο της συναίνεσης. Και αυτός ακριβώς ο πραγματισμός των ικανοποιημένων είναι τελικά που κάνει ελκυστικές περιπτώσεις όπως αυτήν της Μαρίας Καρυστιανού. Το πραγματιστικό κέντρο από καιρό έχει υιοθετήσει λογικές ποινικής αυστηροποίησης, ξαναζεσταίνει τον εθνικισμό ως μοναδικό λαϊκό φρόνημα (ο ενθουσιασμός για τις φρεγάτες ξεχείλιζε) και έχει γεμίσει από ανθρώπους που θεωρούν ότι το πρόβλημα της χώρας είναι μια woke ατζέντα (πού την είδαν, αλήθεια;) ή ένας αριστερός ριζοσπαστισμός ο οποίος, στο μεταξύ, είναι αδύναμος κοινωνικά και όσο ποτέ διασπασμένος. Δείγματα μιας συνολικής πορείας προς τα δεξιά είναι η απόρριψη της ιδεολογίας, η άποψη πως οι λύσεις στα προβλήματα είναι απλώς υπόθεση έντιμων ανθρώπων και η αναζήτηση ταυτίσεων με λαμπερά πρόσωπα.

Ξέρουμε πως το αίτημα για δικαιοσύνη μπορεί να εκτοξεύσει πολύ διαφορετικά μεταξύ τους πράγματα. Αν δεν είναι κυρίως κοινωνική δικαιοσύνη αλλά περιορίζεται σε τιμωρητικές και σωφρονιστικές χειρονομίες, εύκολα μπορεί να μετατραπεί σε έναν ριζοσπαστικό συντηρητισμό. Γενικότερα είναι ένας ριζοσπαστικός συντηρητισμός που κερδίζει έδαφος καθώς σφετερίζεται τη λυτρωτική δημοκρατική χειρονομία που μας λείπει. Κατασκευάζεται κυρίως από ανακυκλωμένα υλικά της εθνικής ιδεολογίας: ένα θολό υπερκομματικό φρόνημα που δεν εξηγεί το περιεχόμενό του και συνάμα η αναζήτηση ιστορικών ειδώλων ικανών να προσφέρουν «ανάταση», όπως ο Καποδίστριας στην προσωπολατρική και μεταφυσική εκδοχή του Γιάννη Σμαραγδή.

Αναρωτιέμαι αν είναι μοιραίο να περνάμε από την πολιτική των ματαιώσεων στον παραμυθητικό εθνικισμό και στις προστατευτικές φιγούρες. Δύσκολη η απάντηση στο ερώτημα, και μάλιστα από ένα άρθρο. Στους τραμπικούς καιρούς που ζούμε η δυναμική των συναισθημάτων σε μεγάλο βαθμό έχει αποσπαστεί από το οικογενειακό άλμπουμ της αριστεράς. Η συμβατική δεξιά που κυβερνά σε διάφορες παραλλαγές γονιμοποιεί και διάφορες ιδιόμορφες και ανορθόδοξες εκδοχές της. Η συμβατική πολιτική του κράτους δημιουργεί χώρους για κάποιες παραμυθητικές πολιτικές της ψυχής. Οι γραφειοκρατίες στέλνουν κόσμο εκεί όπου πολλοί ψάχνουν ένα εγκάρδιο, βιωματικό σχήμα έκφρασης και κυρίως ανάθεσης των πόνων τους. Μια ανάθεση με όρους πίστης σε κάτι «δικό μας», οικείο, όχι αποξενωτικό.

Είναι άδηλο αν η Μαρία Καρυστιανού και το πολιτικό της σχήμα θα γίνει μια τέτοια περίπτωση. Αν θα λειτουργήσει ως ένας εναλλακτικός ένθερμος συντηρητισμός με ερείσματα σε τομείς της ελληνικής χριστιανικής δεξιάς και στον «ακομμάτιστο» λαό ή αν θα προσκρούσει στα σκληρά ερωτήματα για το πολιτικό της στίγμα και τις προτάσεις του. Το βέβαιο είναι πως η ήττα του ΣΥΡΙΖΑ και η κατοπινή φθορά των ηθικών πόρων της δημοκρατίας μας που έφερε η Νέα Δημοκρατία των έξι τελευταίων χρόνων έχουν συνέπειες οι οποίες εκδηλώνονται με μεγαλύτερη ρευστοποίηση. Δεν είναι το κίνημα των Τεμπών που γέννησε την ανάγκη για μια Μαρία Καρυστιανού, όσο η ίδια η εποχή της σύγχυσης και της απελπισμένης αναζήτησης για έξοδο. Έξοδο που οι περισσότεροι τη φαντάζονται αρκούντως συστημική, ως μια ενάρετη παραλλαγή του συστήματος παρά ως βαθύ μετασχηματισμό του. Αυτό, ωστόσο, είναι το πρόβλημα των άλλων αντιπολιτεύσεων και δη της αριστεράς, όχι της Μαρίας Καρυστιανού.

"Το κοίταγμα" ποίημα της ποιήτριας και φίλης στο Μαργαρίτας Παπαμίχου (Από το "Ημερολόγιο Υδράνη 2026" & facebook, 22.12.2025)

 ..............................................................

                  Μαργαρίτα Παπαμίχου 

Το κοίταγμα






Ξέρεις
το χρώμα της θάλασσας
δεν είναι ίδιο όταν περιμένεις κάποιον
και όταν την κοιτάζεις απλώς
Αλλάζει κι η γραμμή του ορίζοντα
Ο ουρανός γίνεται πιο καταδεκτικός
βουτάει στo νερό
παίρνει αγκαλιά τους αστερίες
-παλιές ευχές
παιδιά δικά του που έπεσαν
και τώρα τα φυλάει-
Όλα τα μπλε μαζί
εσένα αφουγκράζονται
εσένα δίνουνε το χέρι τους
Αν δεν περιμένεις κάποιον
μην κατεβαίνεις ως στη θάλασσα
κοίτα κατά τους λόφους καλύτερα
εκείνοι ξέρουνε
να παίζουν πιο σωστά
της μοναξιάς τη συγχορδία

Μαργαρίτα Παπαμίχου 

Από το "Ημερολόγιο Υδράνη 2026" & facebook, 22.12.2025

Carole King - "It's Too Late" (BBC In Concert, February 10, 1971) (youtube, 10.2.2021)

 ...............................................................

Carole King - "It's Too Late" (BBC In Concert, February 10, 1971)

(youtube, 10.2.2021)

"Φασισμός" γράφει ο Χρήστος Λάσκος ("Εφημερίδα των Συντακτών", 21.01.26)

 ...............................................................

Φασισμός

γράφει ο Χρήστος Λάσκος ("Εφημερίδα των Συντακτών", 21.01.26) 

Μια από τις καλύτερες, νομίζω, παρουσιάσεις σχετικά με τις συνθήκες εκκόλαψης και τον ορισμό του φασισμού είναι αυτή του Ρόμπερτ Πάξτον («Η ανατομία του φασισμού», Κέδρος). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η δομή αισθήματος, για να χρησιμοποιήσω τη διάσημη διατύπωση του Ρέιμοντ Γουίλιαμς ή, όπως ο ίδιος ο Πάξτον το θέτει, τα κινητήρια πάθη πάνω στα οποία και γύρω από τα οποία εξελίσσεται η διαδικασία εκφασισμού και η εγκαθίδρυση του καθεστώτος. Εχουμε και λέμε, λοιπόν:

Αίσθηση έντονης κρίσης που δεν μπορεί να επιλυθεί εφαρμόζοντας παραδοσιακές μεθόδους.

Ανωτερότητα της ομάδας πάνω από κάθε δικαίωμα, ατομικό ή καθολικό, κοινωνικό ή πολιτικό.

Ο περιούσιος «λαός» είναι πάντοτε θύμα, με αποτέλεσμα να δικαιολογείται οποιαδήποτε πράξη εναντίον εσωτερικών ή εξωτερικών εχθρών πέρα από νομικούς ή ηθικούς περιορισμούς.

Φόβος για παρακμή της αρραγούς εθνικής ενότητας από την ταξική πάλη, την ξένη πολιτισμική επιρροή, την εκφυλισμένη συμπεριφορά.

Απόφαση να διατηρηθεί «καθαρή» η κοινωνία με τον απαιτούμενο βίαιο αποκλεισμό.

Ανάγκη να ασκείται η εξουσία από φυσικούς αρχηγούς, που ενσαρκώνουν το ιστορικό πεπρωμένο της ομάδας, που, πάντοτε, επιδιώκει να γίνει μεγάλη ξανά.

Ανωτερότητα του ενστίκτου του ηγέτη απέναντι στην «αφηρημένη» λογική και τα οικουμενικά αιτούμενα.

Εγκωμιασμός της βίας και της θέλησης του αρχηγού· η βία δεν είναι αναγκαία μόνο, αλλά είναι και όμορφη.

Δικαίωμα του εκλεκτού λαού να επιβάλλεται στους άλλους χωρίς να περιορίζεται από κανενός είδους ανθρώπινο ή θεϊκό νόμο, με μοναδικό κριτήριο την ικανότητα επιβίωσης της ομάδας στο πλαίσιο μιας «δαρβινικής» πάλης.

Ο Πάξτον αναπτύσσει τα παραπάνω δομικά χαρακτηριστικά της φασιστικής συνθήκης και ιδεολογίας με πλούσια ιστορική τεκμηρίωση. Τα παραδείγματα από τη μουσολινική Ιταλία και τη ναζιστική Γερμανία είναι ιδιαίτερα υποστηρικτικά για το επιχείρημά του.

Για να δούμε, όμως.

Τα στοιχεία, που παρουσιάζει, μας φαίνονται ανοίκεια, «παράδοξα», υπερβολικά χαρακτηριστικά μιας άλλης, πολύ διαφορετικής εποχής; Μιας εποχής, στην οποία το «ποτέ ξανά» έβαλε οριστικό τέλος;

Ας κρίνει ο καθένας, αφού ξαναδιαβάσει τα παραπάνω. Εγώ θεωρώ πως τα γεγονότα βοούν.

Τα δομικά χαρακτηριστικά του ιστορικού φασισμού περιγράφουν, με ανατριχιαστική πιστότητα, καταστατικά φαινόμενα της εποχής μας.

Αλλά και η ευρύτερη συνθήκη μιλάει καθαρά. Η ευκολία με την οποία επανήλθαν στη δημόσια συζήτηση ο πόλεμος, οι αχαλίνωτοι εξοπλισμοί, το σπάσιμο του ταμπού των πυρηνικών, ο μιλιταρισμός της παρανοϊκής επίκλησης των ένδοξων φερέτρων της «τιμημένης» σημαίας από τους φιλελεύθερούς μας είναι περισσότερο από ενδεικτική.

Ολα αυτά είναι άμεσα συνδεδεμένα με την καπιταλιστική κρίση, ως διαρκή πραγματικότητα, την κλιματική καταστροφή -και την όλο και πιο μαζική άρνησή της-, τους πρωτοφανείς κινδύνους και τις εντελώς ανεξέλεγκτες σε πλανητικό επίπεδο απειλές, την ακραία επιδείνωση της ζωής, ιδίως για τις νεότερες γενιές. Και φτιάχνουν μια συνθήκη που προσομοιάζει έντονα με «έσχατους καιρούς», τουλάχιστον όσο και η περίοδος του Μεσοπολέμου. Ο Αντόρνο αυτό θεωρούσε κατεξοχήν το χαρακτηριστικό, που δίνει τη δυσώδη πνοή στον φασισμό -ο οποίος ταιριάζει, ακριβώς, σε έσχατους καιρούς.

Είναι πολλοί, που μοιάζοντας, κατά τη γνώμη μου, στους αιώνιους ιστορικά υπνοβάτες, έχουν ισχυρές αντιρρήσεις απέναντι στην ιδέα πως ζούμε ήδη μια προχωρημένη διαδικασία εκφασισμού. Ψάχνοντας λεπτές, λέει, διαφορές και επιμένοντας στη «συνθετότητα» των πραγμάτων -λες και υπάρχει στην ιστορία κάτι «μη σύνθετο»- απορρίπτουν τις «απλουστεύσεις».

Πού είναι το μαζικό φασιστικό κόμμα; Πού είναι ο καταστατικός οικονομικός κρατισμός του ναζισμού;

Σε ό,τι αφορά το δεύτερο, έχει μεγάλη σημασία να ξεκαθαριστεί πως η εφαρμοσμένη οικονομική πολιτική του χιτλερισμού υπήρξε υπόδειγμα ενίσχυσης της «ιδιωτικής πρωτοβουλίας», γι’ αυτό και οι Γερμανοί καπιταλιστές, αλλά και οι συντηρητικοί εκπρόσωποί τους, που τόσο κορόιδευαν, ως ασήμαντο δεκανέα, τον Χίτλερ πριν από την άνοδό του στην πρωθυπουργία, τον λάτρεψαν πραγματικά στη συνέχεια.

Σε ό,τι αφορά το πρώτο, είναι φανερό, νομίζω, πως κανένα μαζικό κόμμα δεν σου χρειάζεται όταν έχεις τον στρατό, τα δικαστήρια, τα ΜΜΕ, το διαδίκτυο, τα χρήματα· οι κορυφαίοι ολιγάρχες φασίζουν, άλλωστε, περισσότερο από τον καθένα. Τι να το κάνεις το κόμμα, όταν έχεις ήδη το κράτος;

Αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν ισχυρότατες οργανώσεις, που λειτουργούν υποστηρικτικά -μέσα στην «κοινωνία των πολιτών»- στον κρατικό φασισμό. Στις ΗΠΑ, π.χ., έχουμε μαζικότατες υπεραντιδραστικές Eκκλησίες, έχουμε το εξαιρετικά και διαχρονικά επιδραστικό Tea Party, πολυάριθμους κανίβαλους σαν αυτούς που επιτέθηκαν στο Καπιτώλιο και, πάνω από όλα, πολλά εκατομμύρια λάτρεων της οπλοκατοχής και της οπλοχρησίας στο όνομα της ιδιοκτησίας, κυρίως. Αν νομίζουμε πως αυτά τα τέρατα είναι λιγότερο αποτελεσματικά από τα Τάγματα Εφόδου, μάλλον θα εκπλαγούμε.

Σε ό,τι αφορά το θεσμικό επίπεδο, το ξήλωμα που ολοκληρώνει ο Τραμπ είναι γρηγορότερο ακόμη και από του Χίτλερ, ίσως. Η αμερικανική φιλελεύθερη δημοκρατία, με τους θαυμαστούς θεσμούς, αποδείχτηκε φτερό στον άνεμο. Τα χιλιοτραγουδισμένα checks and balances έγιναν μια χαψιά από τους φασίστες του Τραμπ. Για να αποδειχτεί, για άλλη μια φορά, πως η αστική δημοκρατία, με όλα τα υποστηρίξιμα στοιχεία της, είναι αποτελεσματικά μαχητική -έως εξοντώσεως- απέναντι στις εργατικές τάξεις, αλλά ιδιαίτερα σοφτ όταν πρόκειται για τη ριζοσπαστική Aκροδεξιά.

Wolfgang Amadeus Mozart: Concerto for flute, no. 1 in G-Major, K. 313 From a concert in Harpa, Reykjavik, March 20th 2014. (youtube, 11.2.2015)

 ...............................................................

Wolfgang Amadeus Mozart: Concerto for flute, no. 1 in G-Major, K. 313 (1778) 0:00

Allegro maestoso 00:26

Adagio ma non troppo 09:50

Rondo: Tempo di Menuetto 20:17

Iceland Symphony Orchestra

Leo Hussain, conductor

Hallfríður Ólafsdóttir, flute

From a concert in Harpa, Reykjavik, March 20th 2014.

(youtube, 11.2.2015)

Ποιήματα από τη συλλογή της Παυλίνας Παμπούδη «Άμμος και λίγα βότσαλα – Α’ ΤΙ ΕΛΕΓΕ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ» (εκδ. «ΡΟΕΣ/ΠΟΙΗΣΗ», 2024)

 

·       Ποιήματα από τη συλλογή της Παυλίνας Παμπούδη «Άμμος και λίγα βότσαλα – Α’ ΤΙ ΕΛΕΓΕ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ» (εκδ. «ΡΟΕΣ/ΠΟΙΗΣΗ», 2024)

 

           Κοιμάμαι τώρα

 

Ναι, είναι υπαρκτό εκείνο το κενό:

Ο άνθρωπος πέφτω στον ύπνο

Κι αναποδογυρίζω, είναι

Από ζωή ένα κομμάτι – αυτό που λείπει πάντα –

Αυτό που ολοχρονίς μου κρύβουν

Πρόχειρα σκηνικά και φορητές εικόνες –

 

Αλλά τις νύχτες, όταν συντελείται

Κρυφά ιεροποίηση των πάντων

Ενοποιείται ο χρόνος πάλι

Πληρώνει το κενό, με δέχεται

Κοιμάμαι -

 

           Υπνοβατώ

Υπνοβατώ

Λερώνει τον μεγάλο τοίχο η σκιά μου

Ψηλώνει, χαμηλώνει, η ουρά της σέρνεται

Σε όνειρο αλόγου δραπετεύω, ανεβαίνει το φεγγάρι

Ιπτάμενοι ζυγοί ψυχοστασίας στροβιλίζονται ψηλά

Χάνονται σε μια καταβόθρα του ουρανού –

 

Ολόγυρά μου ρέει παραμύθι

Με δίχως τέλος και αρχή, είναι

Πυκνοκατοικημένη η νύχτα:

Τα όντως όντα που χρησίμεψαν κάποια στιγμή

Σε πλέξη και σε ύφανση κειμένων

Φαίνεται, τώρα επιστρέφουν

Στην πρότερη μοριακή δομή τους, στις συνήθειές τους:

Αρνάκια πάλι τα υφάδια σκόρπια τώρα βόσκουνε

Η λύπη ώχρα, μοβ, μαύρο του πράσινου

Βάφει τις απολαύσεις –

Μεταξοσκώληκες η αγάπη στα κουκούλια

Ακρίδες η ελευθερία

Χόρτος η δόξα, η δικαιοσύνη, όλες

Εκείνες οι Ιδέες οι μεγάλες

 

Κι έχει αποδοθεί ξανά

Η λέξη θάλασσα στη θάλασσα

Στους τίτλους τέλους

 

           Ξυπνάω

 

Ξυπνάω

Όπως πάντα λίγο απορημένος, σκέφτομαι καφέ

Θα βρέξει άραγε

Κάτι τσαλακωμένο

Που πρέπει να το ξεδιπλώσω πάλι

Σκέφτομαι

Μετακινήθηκαν ξανά

Μες στο σκοτάδι οι πατρίδες, οι ιδέες, άραγε

Τι ώρα είναι, να ντυθώ να φύγω –

 

Κοιτάζω στον καθρέφτη ένοχα, θαμπώνει

Στο κομβικό σημείο

Όπου η σάρκα γίνεται σαρκίο, ψύχος η ψυχή –

 

Σκέφτομαι έφταιξα ο άνθρωπος, ας φύγω –

 

           Μένει

 

Μένει ένας κατάμαυρος

Άγραφος στίχος στο λευκό, στην ξόβεργα

Πετούμενο ετοιμοθάνατο

Σε καίρια στιγμή περιδινούμενη –

 

 

"Ο κόσμος μας, ένα σπασμένο μωσαϊκό" έγραψε ο Νίκος Γ. Ξυδάκης ("Εφημερίδα των Συντακτών" / "ΝΗΣΙΔΕΣ"/"ΕΝΑ ΒΛΕΜΜΑ", 17.01.26)

 ..............................................................

Ο κόσμος μας, ένα σπασμένο μωσαϊκό

έγραψε ο Νίκος Γ. Ξυδάκης ("Εφημερίδα των Συντακτών" / "ΝΗΣΙΔΕΣ"/"ΕΝΑ ΒΛΕΜΜΑ", 17.01.26) 

Μια νέα πολιτική, ανόθευτη, απόκοσμη: εκτός του κόσμου τούτου, του σεσηπότος και άδικου. Αγιοι, γέροντες, ο οσιωθείς Καποδίστριας, η Μαρία Καρυστιανού, όλοι υπόσχονται να φωτίσουν υπερβατικούς δρόμους

Στο περιθώριο των μεγάλων διεθνών κλονισμών, στη Βενεζουέλα, στο φλεγόμενο Ιράν, στην καρδιά της Αμερικής του ICE και των πογκρόμ, οι Ελληνες νιώθουν ότι η δική τους τεκτονική λαχτάρα της Μεγάλη Κρίσης προοικονόμησε όσα ακολούθησαν, αυτά που βλέπουμε ομολογουμένως με πιο φανερή βία σήμερα: προτεκτοράτα, απαγωγές, εισβολές, απειλές, ξεσηκωμοί, διαμελισμοί.

Οι Ελληνες τώρα ζούμε ξέπνοοι εν αναμονή: τι θ’ απογίνει η Ευρώπη ως γκρεμισμένη προσδοκία, πού θα καταλήξουν οι πόλεμοι και η γενοκτονία στη γειτονιά μας, αν στην επόμενη στροφή κρύβεται κι άλλη ενεργειακή φτώχεια, ίσως μια επισιτιστική κρίση ή έκρηξη πληθωρισμού, ίσως μια φινλαδοποίηση...

Ομφάλιες οθόνες

Εν τω μεταξύ ο κόσμος εισβάλλει αέναα ορμητικός στις ομφάλιες οθόνες: η εκτέλεση της Ρενέ Γκουντ, η πολιορκία της μωρομάνας και της ντελίβερι ισπανόφωνης στα χιονισμένα προάστια, ο Μαδούρο με σαγιονάρες και πιτζάμες στα χέρια της DEA, οι ολονύχτιες συγκρούσεις στο Ιράν, το θρίλερ τηλεφώνημα του Κολομβιανού προέδρου Πέδρο με τον Τραμπ, οι απειλές επιθετικής εξαγοράς ή κατάληψης της Γριλανδίας. Ολα είναι σεκάνς από ταινίες που δεν έχουν γυριστεί, ντοκιμαντέρ με στοιχεία πραγματοποιούμενης μυθοπλασίας.

Το ποτάμι των γεγονότων ξεπερνά ήδη σε επινοήσεις και plot twist τις ταινίες. H ταινία «Anniversary» και το πιντσονικό χάος «Μια μάχη μετά την άλλη», δραματική η μία, μαύρη κωμωδία η άλλη, θα σοκάριζαν με τις προβλέψεις τους έως και πέρσι, αλλά τώρα μας σοκάρουν διότι οι φαντασίες τους, οι μυθοπλασίες, είναι πλέον στοιχεία ρεπορτάζ, είναι σχεδόν όψεις της τρέχουσας πραγματικότητας. Το «Anniversary» συμπληρώνει τις περιγραφές καταστροφής της μεσαίας τάξης, των μορφωμένων φιλελεύθερων beautiful people, καταγράφοντας την ολοσχερή καταστροφή μιας τέτοιας οικογένειας με την επέλαση ενός νέου ολοκληρωτικού πουριτανισμού με βασικό άξονα «πέραν του δεξιά και αριστερά» – οικεία διατύπωση και στα δικά μας.

Όσιος Καποδίστριας

Στα δικά μας: η εισπρακτική επιτυχία τού κατά Σμαραγδή «Καποδίστρια» και ο εν πολλοίς άγονος καβγάς που πυροδότησε προσωπικά με βάζει να αναρωτηθώ για το ποιες ανάγκες, ποιες προσδοκίες έρχεται να καλύψει μια μυθοπλαστική-αγιολογική βιογραφία. Φαίνεται ότι οι πολλές δεκάδες χιλιάδες που συρρέουν στον Καποδίστρια δεν πάνε να δουν μια ταινία, ένα έργο τέχνης ή ψυχαγωγίας, αλλά πάνε να ακούσουν μια κατήχηση, μια καλή αγγελία, να πιαστούν από ένα ένδοξο παρελθόν, έναν μεσσία που προδόθηκε και μαζί τους προδόθηκε το αθώο κοινό, ο ευκολοπίστευτος προδομένος λαός, προδομένος από πολιτικάντηδες χωρίς το θείο χάρισμα, χωρίς τη θεία φώτιση, χωρίς το φωτοστέφανο της αγιότητας. Υπό αναλογίες το ίδιο προδομένο κοινό έχει ήδη σπεύσει να ξεδιψάσει στις οθόνες με τον βίο του Αγίου Νεκταρίου και του Αγίου Παΐσιου, τους χαρισματούχους, προορατικούς και θαυματουργούς του 20ού αιώνα.

Αναδιατάσσουμε τις προσδοκίες μας, τις φαντασίες μας, τις δοξασίες μας. Η πραγματικότητα είναι σκοτεινή, πικρή κι ανάποδη. Ακόμη και ο πιο ενεργητικός και πραγματιστής, ακόμη και ο μη ευκολοπίστευτος, λυγίζει υπό το βάρος των συμβάντων και υπό το βάρος της αναδυόμενης δυστοπίας· αδυνατεί να καταλάβει, να ερμηνεύσει. Αναχωρούν όλοι, δύσπιστοι και εύπιστοι, προς το χάρισμα, το θαύμα.

Απόκοσμη πολιτική

Από μια παρόμοια αφετηρία, τη θεμιτή και δικαιολογημένη απογοήτευση για το δυσλειτουργικό σύστημα, την καρυωτακική ξεχαρβαλωμένη κιθάρα, ξαναφυτρώνει η πολιτική τάση: πέραν της Δεξιάς και της Αριστεράς, πέραν των διαχωριστικών γραμμών, ταξικών ή άλλων, ξεπροβάλλει μια νέα πολιτική, άφθαρτη, αμόλυντη, ανόθευτη, υπερφυσική, απόκοσμη. Απόκοσμη: εκτός του κόσμου τούτου, του σεσηπότος, του άδικου.

Επιστροφή στην απολεσθείσα Εδέμ της Δικαιοσύνης, της Αρμονίας, της Καθολικότητας, του προπτωτικού ανθρώπου. Ολα από την αρχή. Οι άγιοι, οι χαρισματούχοι γέροντες με προόραση διάκριση θαυματουργία, ο οσιωθείς εν κινηματογράφω Ιωάννης Καποδίστριας, η χτυπημένη από τη θανατοπολιτική μα φωτεινή Μαρία Καρυστιανού, όλοι υπόσχονται να μας επαναφέρουν ένα αγλαϊσμένο παρελθόν, να αποδιώξουν το επαχθές παρόν, να φωτίσουν υπερβατικούς δρόμους.

Με πόση τρυφερότητα, με πόση διάκριση αλλά και αμφισημία τύλιξε με τους στίχους του ο Σολωμός τους συμπατριώτες του Επτανήσιους: «Δυστυχισμένε μου λαέ, καλέ και ηγαπημένε, / πάντοτ’ ευκολοπίστευτε και πάντα προδομένε».

Ο κόσμος μας, ένα σπασμένο μωσαϊκό.

"ΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ" Ποίημα του Νίκου Αλέξη Ασλάνογλου (1931-1996) - Από τη συλλογή "Αισθηματική Ηλικία" ("Δύσκολος Θάνατος", εκδ. Εγνατία, 1978)

 ...............................................................

Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου (1931 - 1996)

 

ΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

 
Αν φύγεις εκεί που η θάλασσα σμίγει με μουσικές και με φώτα
να θυμάσαι, κάνει κρύο σ' αυτό τον παράξενο κόσμο
δεν έχω τίποτε άλλο, μόνο δάκρυα
που παίζουν με το μουσκεμένο φως του δρόμου

Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου (1931 - 1996)

 
Από τη συλλογή "Αισθηματική Ηλικία" ("Δύσκολος Θάνατος", εκδ. Εγνατία, 1978)

"Εγκλωβισμένη Αριστερά" έγραψε ο Θωμάς Τσαλαπάτης ("Εφημερίδα των Συντακτών" /ΝΗΣΙΔΕΣ / ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ 18.01.26)

 ...............................................................

              Εγκλωβισμένη Αριστερά

έγραψε ο Θωμάς Τσαλαπάτης ("Εφημερίδα των Συντακτών" /ΝΗΣΙΔΕΣ / ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ 18.01.26)

Ο κόσμος που ζούμε αλλάζει απότομα. Ασχετα με το πόσο ξαφνική μπορεί να μας φαίνεται αυτή η αλλαγή, στην πραγματικότητα ακολουθεί μια υπόσχεση που μας δόθηκε τα περασμένα χρόνια. Δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει αυτή η αλλαγή. Ολα ήταν εδώ πριν συμβούν. Ο αυταρχισμός, η ποδοπάτηση της κάθε μορφής δικαίου, η σήψη των θεσμών και τα αποτελέσματα που αυτή φέρνει.

Στον κόσμο υπάρχουν μεταμορφωτικές δυνάμεις που ορίζουν το σχήμα του κόσμου. Ο κόσμος που γνωρίσαμε μέχρι την κρίση του 2008 σε μεγάλο βαθμό διαμορφώθηκε από τη νεοφιλελεύθερη ονείρωξη που ακολούθησε την πτώση του σοβιετικού μπλοκ. Μια εποχή αισιοδοξίας των αγορών, που μεταφράστηκε σε απόλυτη κυριαρχία τους, στην μεταμόρφωση των αξιών και μαζί του συνόλου των πολιτικών χώρων. Από τη μετατροπή της σοσιαλδημοκρατίας σε μια μπλερικού τύπου καρικατούρα και της Αριστεράς σε μια δύναμη εγκλωβισμένη κάπου ανάμεσα στη νοσταλγία και το πουθενά. Η παγκόσμια κρίση έκανε το παγκόσμιο οικοδόμημα να τρίξει παραχωρώντας, έστω για λίγο, μια ευκαιρία στην Αριστερά να παίξει έναν ρόλο. Και εκεί εμφανίστηκε ο πρώτος εγκλωβισμός.

Εγκλωβισμένη στη νομιμότητα, στους πολιτικούς δηλαδή όρους που οι αντίπαλοί της όριζαν, η Αριστερά δεν κατάφερε να δημιουργήσει διαφορετικό αποτέλεσμα. Ακριβώς γιατί λειτούργησε δειλά, σχεδόν ενοχικά σε σχέση όχι μόνο με τις επιδιώξεις αλλά τελικά και τις αξίες της. Και εκεί άρχισε να φαίνεται ο δεύτερος και πιο ισχυρός της εγκλωβισμός. Ενας εγκλωβισμός που υπό τις σημερινές συνθήκες μοιάζει ικανός να την πετάξει εντελώς εκτός πολιτικού παιχνιδιού.

Η Αριστερά είναι εγκλωβισμένη σε μια συμβολική συνθήκη συναισθηματισμού και ηθικολογίας. Με αβέβαιους στόχους επικαλείται διαρκώς μια ηθική υπεροχή, μια ηθική επιταγή χωρίς όμως μια πραγματική υλική βάση αλλά ένα γενικότερο νεφελώδες «σωστό». Μέσα σε αυτή την εμμονική επίκληση γίνεται πουριτανική, δύσκαμπτη και αφόρητα βαρετή. Αντιμετωπίζει με συναισθηματικούς όρους καταστάσεις, ψάχνοντας μια ορθότητα που στην πραγματικότητα δεν κάνει άλλο από το να αποδεικνύει την ηθική ακεραιότητα της δικής της θέσης. Παραμένοντας ταυτόχρονα δέσμια στον πρώτο εγκλωβισμό (αυτόν της νομιμότητας), δεν παράγει στην πραγματικότητα πολιτικό λόγο (πόσο μάλλον πολιτικό αποτέλεσμα), αλλά περιγράφει μια άλλη, ιδανική συνθήκη την οποία δεν υπερασπίζεται με πράξεις.

Σήμερα η μεταμορφωτική δύναμη στις δυτικές κοινωνίες είναι αυτή της Ακρας Δεξιάς. Μιας Ακρας δεξιάς που θέριεψε κυρίως μετά τις αποτυχίες της Αριστεράς, κάνοντας τις κοινωνίες να οδεύουν επιταχυνόμενες προς τον αυταρχισμό, τη μισαλλοδοξία, το δίκαιο του ισχυρού. Στη σημερινή συγκυρία –και ανεξάρτητα από τι μπορεί να πιστεύει– η Αριστερά δεν υπάρχει. Για να υπάρξει πρέπει να απεγκλωβιστεί. Να συγκροτήσει μια πρόταση ανεξάρτητη από τις επιταγές της τρέχουσας νομιμότητας, βασισμένη όχι στην ηθικολογία ή τα σύμβολα, αλλά στις δυνάμεις της κοινωνίας, των δημιουργικών δυνάμεων και της εργασίας. Οσο περίεργο και να ακούγεται, θα μπορούσαμε να πούμε πως οι αντικειμενικές συνθήκες είναι ευνοϊκές. Η αυτοματοποίηση της εργασίας θα μπορούσε να αποτελέσει μια λύση και όχι το βασικό πρόβλημα των εργαζομένων. Η πράσινη ενέργεια θα μπορούσε να είναι μια λύση για την ενεργειακή επάρκεια και όχι μια νέα χρυσή επιχείρηση με νέο μανδύα. Το αίτημα για ειρήνη θα μπορούσε να μετατραπεί σε ένα ουσιαστικό αξιακό κέντρο και όχι σε ένα γενικό ευχολόγιο καλής συμπεριφοράς. Η Αριστερά θα μπορούσε να μετατραπεί σε μεταμορφωτική δύναμη των σύγχρονων κοινωνιών αν απεγκλωβιζόταν κατ’ αρχάς από τον ναρκισσισμό της και κατά δεύτερον από την αποδοχή των όρων του παιχνιδιού.

Χωρίς τόλμη και χωρίς γείωση, η Αριστερά όχι μόνο δεν καταφέρνει να πείσει, στην πραγματικότητα δεν καταφέρνει καν να υπάρξει.

Mozart: Fantasia in C Minor, K. 475 / Mozart & Mitsuko Uchida (youtube, 28.7.2018)

 .............................................................

Mozart: Fantasia in C Minor, K. 475

(y0utube, 28.7.2018)

Mozart &  Mitsuko Uchida

BOCCHERINI: Guitar Quintet No. 4 in D Major, G. 448 ("Fandango") - ChamberFest Cleveland (2024) (youtube, 30.10.2024)

 ..............................................................

BOCCHERINI: Guitar Quintet No. 4 in D Major, G. 448 ("Fandango") - ChamberFest Cleveland (2024)

(youtube, 30.10.2024)

0:00 Pastorale 5:19 Allegro maestoso 12:30 Grave assai 13:54 Fandango

Jason Vieaux, guitar

Jacques Forestier, violin

Nathan Meltzer, violin

Emad Zolfaghari, viola

Jonathan Swensen, cello

Performed on ChamberFest Cleveland, Season 12

Mixon Hall, Cleveland Institute of Music

June 26, 2024

"Η συμφωνία Mercosur και τα ελληνικά προϊόντα" έγραψε ο Γιάννης Κιμπουρόπουλος ("Εφημερίδα των Συντακτών"/"ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ", 12.01.26)

 ...............................................................

Η συμφωνία Mercosur και τα ελληνικά προϊόντα

έγραψε ο Γιάννης Κιμπουρόπουλος ("Εφημερίδα των Συντακτών"/"ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ", 12.01.26)

Πώς η κυβερνητική αφωνία έξι χρόνων στη διαπραγμάτευση της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών της Ε.Ε. με την «Κοινή Αγορά του Νότου» της Λατινικής Αμερικής, αφήνει εκτεθειμένα στον ανταγωνισμό εισαγωγών δεκάδες ελληνικά αγροτικά προϊόντα.

Πόσοι, άραγε, γνώριζαν πριν από την περασμένη εβδομάδα ή πριν από 40 και κάτι ημέρες, οπότε γεωργοί και κτηνοτρόφοι ξεκίνησαν τις κινητοποιήσεις τους, τι σημαίνει το αρκτικόλεξο «Mercosur»; Πόσοι ήξεραν αρχές Δεκέμβρη ότι ήταν θέμα εβδομάδων η υπογραφή μιας συμφωνίας ελεύθερων (ήτοι αδασμολόγητων) συναλλαγών της Ε.Ε. με μια αγορά 270 εκατ. κατοίκων –ίσως όμως πάνω από μισού δισεκατομμυρίου, αν συνυπολογιστούν οι συνδεδεμένες με την «Κοινή Αγορά του Νότου» (=Mercosur) χώρες της Λατινικής Αμερικής;

Λίγοι, πολύ λίγοι είναι η αλήθεια. Οφείλουμε στους Γάλλους, στους Γερμανούς, στους Βέλγους και στους Ελληνες αγρότες το γεγονός ότι η συμφωνία της Ε.Ε. με τις τέσσερις χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη) και η έγκρισή της με ειδική πλειοψηφία (σ.σ. τώρα ίσως καταλαβαίνει και η γαλλική πολιτική ελίτ τι σημαίνει η κατάργηση του κανόνα της ομοφωνίας) δεν πέρασαν απαρατήρητες, στα βουβά.

Οι αναλυτικές εξηγήσεις που έσπευσε να δώσει το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης την τελευταία στιγμή –μόλις μια μέρα πριν ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ε.Ε. υπερψηφίσει με άλλες 20 χώρες τη συμφωνία– για το πόσο καλά έχουν προστατευτεί 21 ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ και ποιες δικλίδες έχουν τάχα προβλεφθεί, αποκαλύπτουν πανικό και, κυρίως, μια εξοργιστική απραξία έξι ολόκληρων χρόνων. Ιδού ένα απλό τεστ. Ψάξτε στην επίσημη ιστοσελίδα του ΥΠΑΑΤ, από την ηγεσία του οποίου έχουν περάσει τέσσερις υπουργοί. Θα βρείτε όλες κι όλες μόλις 3-4 φευγαλέες αναφορές τους στην επίμαχη συμφωνία Mercosur, πριν από την υπερψήφισή της:

15/7/ 2019: Λίγες μέρες μετά τον σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησης Μητσοτάκη, ο τότε υπουργός Μάκης Βορίδης, με αφορμή τη συμμετοχή του στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε. επισημαίνει την ανάγκη εκπόνησης «μελέτης για τη σωρευτική επίδραση των παραχωρήσεων» στο πλαίσιο της συμφωνίας Mercosur.

17/11/ 2020: Σε συμβούλιο υπουργών της Ε.Ε. η τότε υφυπουργός Φωτεινή Αραμπατζή ανέφερε ότι «δεν μπορούν να ισχύουν άλλα, αυστηρότερα standards για τους Ευρωπαίους αγρότες και άλλα για τους αγρότες των χωρών Mercosur» και θύμισε τις αρνητικές συνέπειες της κατάργησης του συστήματος των τιμών εισόδου για τα οπωροκηπευτικά σε άλλες συμφωνίες με τρίτες χώρες.

9/4/2025: Ο Κώστας Τσιάρας στο Φόρουμ των Δελφών προειδοποιούσε ότι ενδεχόμενη είσοδος της Ουκρανίας στην Ε.Ε. ή «νέες εμπορικές συμφωνίες τύπου Mercosur μπορεί να οδηγήσουν σε συνολική αναδιάταξη τον πρωτογενή τομέα» (σ.σ. η αναδιάταξη είναι προφανώς ευφημισμός μιας δραματικής επιδείνωσης).

Αυτές είναι όλες κι όλες οι δημόσιες, επίσημες καταγραφές της ενασχόλησης της ηγεσίας του ΥΠΑΑΤ από το 2019 μέχρι τις αρχές αυτού του μήνα για τη συμφωνία Mercosur. Ανεπισήμως, όπως ανέφεραν σε ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.» στις 8/1/2019 («Επιτήδειος ουδέτερος η Ελλάδα για τη συμφωνία Ε.Ε. - Mercosur») βαθείς γνώστες της διαπραγμάτευσης με την τεχνοκρατία της Κομισιόν, η κυβέρνηση δεν έδωσε ποτέ ξεκάθαρη γραμμή στους επιστήμονες και στους υπηρεσιακούς παράγοντες, που αναγκάζονταν πολλές φορές να αυτοσχεδιάζουν στις συναντήσεις με ειδικούς της Ε.Ε., δεν πρόσθεσε τίποτα στα συμφωνημένα από το 2019 ΠΟΠ αγαθά που τίθενται υπό προστασία, ενώ μόλις πριν από λίγους μήνες παρήγγειλε μελέτη η οποία κατέδειξε πάμπολλες βλαπτικές συνέπειες σε δεκάδες αγροτοκτηνοτροφικά προϊόντα, αλλά δεν αποκάλυψε ποτέ το περιεχόμενό της.

Μια αδρή απαρίθμηση των «πεδίων κινδύνου» για τα ελληνικά προϊόντα περιλαμβάνει τα εξής:

● Το διμερές εμπόριο Ε.Ε. - Mercosur ξεπερνά τα 110 δισ. τον χρόνο –ελάχιστα πλεονασματικό υπέρ των τεσσάρων χωρών της Λατινικής Αμερικής– αλλά η συμβολή της Ελλάδας σε αυτό είναι ελάχιστη. Το 2023, ο όγκος του εμπορίου της χώρας με τις δύο μεγαλύτερες της Mercosur, Βραζιλία και Αργεντινή, ήταν 770 εκατ. (με τις άλλες δύο χώρες τα μεγέθη είναι ασήμαντα). Δηλαδή μόλις 0,007% του συνολικού εμπορίου Ε.Ε. - Mercosur!

Εμπορικό έλλειμμα

● Ωστόσο, το εμπορικό έλλειμμα εις βάρος της Ελλάδας με τις δύο χώρες είναι τεράστιο: η Ελλάδα εξάγει μόλις 124 εκατ. και εισάγει 639 εκατ. ευρώ! Και από αυτές τις λιγοστές εξαγωγές, μόλις 34 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν σε αγροτικά προϊόντα. Αντιθέτως, Βραζιλία και Αργεντινή τροφοδοτούν την Ελλάδα σχεδόν 15πλάσιας αξίας αγροτικά προϊόντα, από καφέ και προϊόντα καπνού μέχρι ζωοτροφές.

● Η δομή της συμφωνίας περιορισμού των δασμών στα αγροτικά προϊόντα αφορά άμεσα και βλαπτικά κυρίως προϊόντα που παράγει –ή μπορεί να παράγει– σε επάρκεια η Ελλάδα: πουλερικά, μέλι, ρύζι, καλαμπόκι, ζάχαρη, λεμόνια, κρασιά, σταφύλια, πεπόνια, καρπούζια, αβοκάντο κ.ά. Ο κύριος κίνδυνος για τα ελληνικά προϊόντα δεν είναι τόσο οι φθηνές εισαγωγές από Mercosur στην εγχώρια αγορά, όσο ο εκτοπισμός τους στην ευρωπαϊκή αγορά.

● Η διαφορά του κόστους παραγωγής μεταξύ Ελλάδας και χωρών Mercosur είναι τεράστια, πρωτίστως λόγω της εδώ χωρικής στενότητας έναντι των αχανών εκτάσεων που διαθέτουν Αργεντινή και Βραζιλία, περιλαμβανομένου και του διαρκώς αποψιλούμενου πνεύμονα της γης, του Αμαζόνιου.

● Στην πτηνοτροφία, στην οποία η Ελλάδα είναι αυτάρκης σχεδόν 100%, με ετήσια παραγωγή 250.000 τόνων, στην Ε.Ε. θα εισάγονται από τον πρώτο χρόνο της συμφωνίας αδασμολόγητοι 180.000 τόνοι.

● Στο καλαμπόκι, έναντι 1,3 εκατ. τόνων εγχώριας παραγωγής, θα εισάγονται από τη Mercosur στην Ε.Ε. αδασμολόγητοι –και φυσικά γενετικά τροποποιημένοι– 1 εκατ. τόνοι.

● Η Ελλάδα που παράγει 25.000 τόνους μέλι, περίπου το 10% όλης της Ε.Ε., θα έχει να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό 45.000 αδασμολόγητων τόνων από Mercosur και με τη «σφραγίδα» της πιο πράσινης περιοχής του πλανήτη.

● Στο αποφλοιωμένο ρύζι, που η χώρα μπορεί να εξάγει στην Ε.Ε. τους 100.000 από τους 160.000 τόνους που παράγει κάθε χρόνο, στην πρώτη πενταετία της συμφωνίας θα έχει να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό των 60.000 τόνων από Mercosur.

● Απόλυτα εκτεθειμένη είναι και η πολλαπλώς πληγείσα εγχώρια και εντελώς απροστάτευτη παραγωγή εσπεριδοειδών.

● Τέλος, η εγχώρια κτηνοτροφία, βυθισμένη στη χειρότερη κρίση εδώ και δεκαετίες, αντιμέτωπη με τον κίνδυνο δραματικής συρρίκνωσης λόγω ζωονόσων αλλά και σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ, θα πιεστεί σημαντικά από τις εισαγωγές της υψηλής ποιότητας, λόγω παράδοσης και γεωμορφολογίας, αργεντίνικης κτηνοτροφικής παραγωγής. Αλλωστε, αν ακριβώς γι’ αυτό ανησυχεί η κραταιά της διεθνούς αγοράς κρέατος Γαλλία, τι θα έπρεπε να κάνει η Ελλάδα, με το εγχώριο κρέας σε απαγορευτικές για τα περισσότερα νοικοκυριά τιμές;